Pfukelani kha mafhungo

Pfukelani kha zwi re ngomu

“U Tea U Funa Wahau Vhunga U Tshi Ḓifuna”

“U Tea U Funa Wahau Vhunga U Tshi Ḓifuna”

‘Ndaela ya vhuvhili ndi heyi: “U tea u funa wahau vhunga u tshi ḓifuna.”’—MAT. 22:39.

1, 2. (a) Yesu o ri ndaela ya vhuvhili ndi ifhio? (b) Ri ḓo ṱolisisa mbudziso dzifhio zwino?

MUṄWE Mufarisei o vhuya a mu vhudzisa Yesu u itela u mu linga a ri: “Mufunzi, Mulayo muhulwanesa kha yoṱhe ndi ufhio?” Samusi zwo sumbedzwa theroni yo fhiraho, Yesu o fhindula a ri “ndaela ya ndeme vhukuma” ndi ya u ri: “U tea u funa Yehova Mudzimu wau nga mbilu yau yoṱhe na nga zwoṱhe zwine wa vha zwone na nga muhumbulo wau woṱhe.” Yesu o dovha a ri: “Ya vhuvhili ine ya fana na yeneyo ndi heyi: ‘U tea u funa wahau vhunga u tshi ḓifuna.’”—Mat. 22:34-39.

2 Yesu o amba uri ri fanela u funa vhahashu vhunga ri tshi ḓifuna. Nga zwenezwo, ndi zwavhuḓi musi ri tshi vhudzisa uri: Vhahashu ndi vhonnyi zwa vhukuma? Ri nga sumbedza hani uri ri funa vhahashu?

WAHASHU NDI NNYI ZWA VHUKUMA?

3, 4. (a) Yesu o shumisa tsumbo ifhio u itela u fhindula mbudziso ine ya ri: “Wahashu ndi nnyi [zwa vhukuma]”? (b) Musamaria o thusa hani munna we a ṱangana na mavemu, a mu bvula zwiambaro, a mu rwa, nahone a mu sia o dzidzivhala? (Sedzani tshifanyiso tsha u thoma.)

3 Ṱhogomelani zwe Yesu a zwi amba musi muṅwe munna ane a ḓiita o lugaho a tshi mu vhudzisa uri: “Wahashu ndi nnyi [zwa  vhukuma]?” Musi Yesu a tshi fhindula o shumisa tshifanyiso tsha Musamaria wa khathutshelo. (Vhalani Luka 10:29-37.) Ri nga lavhelela uri tshifhe wa Muisiraele na Mulevi vha sumbedze vhuthu musi vha tshi vhona munna we a ṱangana na mavemu, a mu bvula zwiambaro, a mu rwa, a mu sia o dzidzivhala. Naho zwo ralo, vho pfuka, vha si mu thuse. Onoyo munna o thuswa nga Musamaria—munna we a vha e muṅwe wa vhathu vhe vha vha vha tshi ṱhonifha Mulayo wa Mushe fhedzi a tshi vhengwa nga Vhayuda.—Yoh. 4:9.

4 Musi Musamaria wa khathutshelo a tshi khou thusa onoyo munna uri a fhole, o shela mapfura na veini kha tshilonda tshawe. Dinari mbili dze dza ṋewa muṋe wa nnḓu u itela u ṱhogomela onoyo munna dzo vha dzi tshi ṱoḓa u eḓana na muholo wa maḓuvha mavhili. (Mat. 20:2) Nga zwenezwo, zwi a leluwa u kona u vhona uri ndi nnyi we a sumbedza u vha wa hawe zwa vhukuma. Tsumbo ya Yesu i ri funza u pfela vhuṱungu na u funa vhahashu.

Vhashumeli vha Yehova vha sumbedza lufuno kha vhahashu nga u ṱavhanya (Sedzani phara 5)

5. Vhashumeli vha Yehova vho sumbedza hani uri vha funa vhahavho musi hu na khombo dza mupo dza zwenezwino?

5 Kanzhi a zwo ngo leluwa u wana vhathu vhane vha pfela vhuṱungu u fana na Musamaria wa khathutshelo. Zwihuluhulu kha ano “maḓuvha a vhufhelo” a lemelaho, ane khao vhunzhi ha vhathu vha vha na dzikhakhathi, u sa vha na lufuno na u sa funa zwivhuya. (2 Tim. 3:1-3) Sa tsumbo, zwiimo zwi lemelaho zwi nga vha hone musi hu tshi vha na khombo dza mupo. Ṱhogomelani zwe zwa itea musi Ḓumbumazikule ḽine ḽa pfi Sandy ḽi tshi rwa Ḓorobo ya New York mafheloni a October 2012. Kha tshiṅwe tshipiḓa tsha ḓorobo tshe tsha vha tsho tshinyadzwa vhukuma, mbava dzo ponda vhadzulapo vhe vha vha vho sedzana na tshengelo nga nṱhani ha u sa vha na muḓagasi, zwivhaso na dziṅwe ṱhoḓea. Kha honoho vhupo, Ṱhanzi dza Yehova dzo dzudzanya mbekanyo ine ya ḓo vha thusa uri vha thusane na u thusa vhaṅwe. Vhakriste vha ita nga u ralo ngauri vha funa vhahavho. Ndi dzifhio dziṅwe nḓila dzine ra nga sumbedza ngadzo uri ri funa wahashu?

NḒILA INE RA NGA SUMBEDZA NGAYO URI RI FUNA VHAHASHU

6. Mushumo washu wa u huwelela u tshimbidzana hani na u funa vhahashu?

6 Thusani vhathu nga lwa muya. Ri ita zwenezwi nga u vha ‘khuthadza nga Maṅwalo.’ (Vharoma 15:4) A zwi timatimisi uri ri vha ri tshi khou sumbedza u funa vhahashu musi ri tshi huwelela ngoho ya Bivhili na vhaṅwe mushumoni washu wa u huwelela. (Mat. 24:14) Ndi ndugelo khulwane vhukuma u ḓivhadza nga ha mulaedza wa Muvhuso wa “Mudzimu ane a ṋea fulufhelo”!—Vharoma 15:13.

7. Mulayo Muhulwane ndi mini, nahone ri fhaṱutshedzwa hani musi ri tshi u tevhedza?

7 Tevhedzani Mulayo Muhulwane. Wonoyu mulayo wo bulwa nga Yesu kha Pfunzo yawe ya Thavhani musi a tshi ri: “Zwoṱhe zwine na ṱoḓa vhathu vha tshi ni ita, na inwi ni vha ite nga u ralo. Zwenezwi ndi zwine Mulayo na Vhaporofita vha zwi amba.” (Mat. 7:12) Musi ri tshi fara vhaṅwe nga nḓila ye Yesu a ri eletshedza ngayo ri vha ri tshi khou tshimbidzana na “Mulayo” (Genesi u ya kha Doiteronomio) na zwine “Vhaporofita” (Bugu ya vhuprofita ya Maṅwalo a Luheberu) vha zwi amba. Kha eneo maṅwalo, zwi tou vha khagala uri Mudzimu u fhaṱutshedza vhane vha funa vhaṅwe. Sa tsumbo, Yehova a tshi shumisa Yesaya o ri: “Londotani maitele vhukuma, ni ite zwivhuya . . . Wa mashudu ndi onoyo muthu ane a zwi ita.” (Yes. 56:1, 2) Vhukuma ri a fhaṱutshedzwa ngauri ri funa na u fara vhahashu zwavhuḓi.

8. Ndi ngani ri tshi fanela u funa maswina ashu, nahone hu ḓo itea mini arali ra ita nga u ralo?

8 Funani maswina aṋu. Yesu o ri: “No zwi pfa uri hu pfi: ‘U tea u funa wahau, u vhenge swina ḽau.’ Naho zwo ralo, ndi a ni vhudza ndi ri: Bvelani phanḓa ni tshi funa maswina  aṋu, ni rabelele vhane vha ni tovhola, uri zwi vhonale uri ni vhana vha Khotsi aṋu a re ṱaḓulu.” (Mat. 5:43-45) Muapostola Paulo o amba mbuno i fanaho musi a tshi ṅwala uri: “Arali swina ḽau ḽi na nḓala ḽi ṋee ḽi ḽe; arali ḽi na ḓora ḽi ṋee ḽi nwe.” (Vharoma 12:20; Mir. 25:21) U ya nga Mulayo wa Mushe, muthu o vha a tshi fanela u thusa swina arali tshifuwo tsha ḽo tsho kundelwa nga muhwalo watsho. (Ek. 23:5) Musi ri tshi shumisana na maswina nga yeneyo nḓila, a nga vha khonani dzavhuḓi. Nga nṱhani ha uri Vhakriste vha sumbedza lufuno, vhunzhi ha maswina ashu a vho ri fara zwavhuḓi. Arali ri tshi funa maswina ashu—u katela na vhatovholi—ri ḓo takala lungafhani musi vhaṅwe vhavho vha tshi ṱanganedza Vhukriste ha ngoho!

9. Yesu o amba mini nga ha u vha na mulalo na vhahashu?

9 “Tovholani mulalo na vhathu vhoṱhe.” (Vhaheb. 12:14) Vhukuma, zwenezwi zwi katela na vhahashu samusi Yesu o amba uri: “Arali u tshi khou isa tshifhiwa tshau aletareni nahone musi u henefho wa humbula uri wahau o u sinyutshela, sia tshifhiwa tshau henefho phanḓa ha aletare, u thome u ye u ite mulalo na wahau, nga murahu u kone u ṋekedza tshifhiwa tshau.” (Mat. 5:23, 24) Mudzimu u ḓo ri fhaṱutshedza musi ri tshi funa vhahashu na u dzhia vhukando ha u vha na mulalo na vhaṅwe.

10. Ndi ngani ri songo fanela u dzula ri tshi vhona vhaṅwe mulandu?

10 Ni songo dzula ni tshi vhona vhaṅwe mulandu. Yesu o ri: “Litshani u haṱula uri na inwi ni sa ḓo haṱulwa, nḓila ine na haṱula ngayo, na inwi ni ḓo haṱulwa ngayo; na muelo une na ela ngawo, na inwi vha ḓo ni elela ngawo. Ndi ngani u tshi sedza lufhanza lu re ḽiṱoni ḽa wahau ngeno iwe u sa vhoni danda ḽi re ḽiṱoni ḽau? U nga amba hani na wahau wa ri, ‘Litsha ndi ṱomole lufhanza ḽiṱoni ḽau,’ ngeno iwe u na danda ḽiṱoni ḽau? Mudzia-muhoyo ndi’we! Thoma u bvise danda ḽi re ḽiṱoni ḽau, ndi hone u tshi ḓo kona u vhona zwavhuḓi musi u tshi bvisa lufhanza lu re ḽiṱoni ḽa wahau.” (Mat. 7:1-5) Yeneyo ndi nḓila yavhuḓi vhukuma ya u sumbedza uri a ro ngo fanela u sasaladza milandu miṱuku ya vhahashu ngeno riṋe ri tshi nga vha ri na milandu mihulwane!

NḒILA YO KHETHEAHO YA U SUMBEDZA VHAHASHU URI RI A VHA FUNA

11, 12. Ndi ifhio nḓila yo khetheaho ine ra nga sumbedza ngayo vhahashu uri ri a vha funa?

11 Ri ṱoḓa u sumbedza vhahashu uri ri a  vha funa nga nḓila yo khetheaho. U fana na Yesu, ri huwelela mafhungo maḓifha a Muvhuso. (Luka 8:1) Yesu o vhudza vhatevheli vhawe uri: “Iyani ni ite vhathu vha tshaka dzoṱhe vhafunziwa.” (Mat. 28:19, 20) Musi ri tshi ita ngauralo, ri vha ri tshi khou lingedza u thusa Vhahashu uri vha si tshimbile nḓilani yo aṱamaho i livhisaho ndozwoni, fhedzi vha tshimbile nḓilani tsekene i livhisaho vhutshiloni. (Mat. 7:13, 14) A zwi timatimisi uri Yehova u a fhaṱutshedza honoho vhuḓidini.

12 U fana na Yesu, ri thusa vhathu uri vha ṱhogomele uri vha tea u ṱoḓa Mudzimu. (Mat. 5:3) Kha vhane vha aravha zwavhuḓi, ri vha thusa uri vha ite zwenezwo nga u vha vhudza “mafhungo maḓifha a Mudzimu.” (Vharoma 1:1) Vhane vha ṱanganedza mulaedza wa Muvhuso vha pfumedzanywa na Mudzimu nga Yesu Kristo. (2 Vhakor. 5:18, 19) Nga zwenezwo, musi ri tshi huwelela mafhungo maḓifha ri vha ri tshi khou sumbedza vhahashu uri ri vha funa nga nḓila yavhuḓi vhukuma.

13. Ni ḓipfa hani musi ni tshi ṱanganela kha mushumo wa u huwelela nga ha Muvhuso?

13 U ita nyendo dza u vhuyelela na u fara pfunzo dza Bivhili dza hayani nga hu bvelelaho, zwi ita uri ri takale musi ri tshi thusa vhathu uri vha wane khuthadzo ya zwilinganyo zwa Mudzimu zwo lugaho. Zwenezwi zwi nga ita uri mugudi wa Bivhili a shandule vhutshilo hawe. (1 Vhakor. 6:9-11) Zwi a takadza vhukuma u vhona nḓila ine Mudzimu a thusa ngayo vhane vha vha “na mavhonele o teaho uri vha wane vhutshilo vhu sa fheli” u itela uri vha ite tshanduko dzi ṱoḓeaho na uri vha vhe na vhushaka ha tsini nae. (Mish. 13:48) Vhanzhi vhe vha vha vho fulufhuwa vho no takala nahone vhe vha vha vha tshi vhilaela vho no vha na fulufhelo kha Khotsi ashu wa ṱaḓulu. Zwi takadza lungafhani u vhona vhenevho vhathu vhaswa ngohoni vha tshi khou ita mvelaphanḓa ya lwa muya! Ndi phaṱhutshedzo vhukuma u sumbedza vhahashu uri ri a vha funa nga nḓila yo khetheaho samusi ri vhahuweleli vha Muvhuso.

TSUMBO YAVHUḒI YA LUFUNO

14. Nga maipfi aṋu, bulani maṅwe masia a lufuno o ṅwalwaho kha 1 Vhakorinta 13:4-8.

14 Musi ri tshi shumisana na vhahashu, ri tshi shumisa zwe zwa ṅwalwa nga Paulo nga ha lufuno, zwi nga thivhela thaidzo nnzhi, zwi nga ita uri ri takale nahone zwi nga ita uri Mudzimu a ri fhaṱutshedze. (Vhalani 1 Vhakorinta 13:4-8.) Kha ri haseledze nga ha zwe Paulo a zwi amba malugana na lufuno nahone ri vhone nḓila ine ra nga shumisa ngayo maipfi awe kha vhukonani hashu na vhahashu.

15. (a) Ndi ngani ri songo fanela u fhela mbilu? (b) Ndi tshiitisi tshifhio tshine tsha ita uri ri iledze vivho na mazuwo?

15 “Lufuno a lu fheli mbilu, lu na vhuthu.” U fana na Mudzimu we a si fhele mbilu musi a tshi khou shumisana na vhathu vha songo fhelelaho, ri fanela u sa fhela mbilu nahone ri vhe na vhuthu musi vhaṅwe vha tshi ri khakhela na u sa ri humbulela kana u vha na tshiṱuhu. “Lufuno a lu na vivho,” nga zwenezwo, lufuno lwa vhukuma lu ḓo ita uri ri si vhe na vivho musi muṅwe muthu o ṋewa vhuimo kana ndugelo tshivhidzoni. Zwiṅwe hafhu, arali ri na lufuno ri nga si zuwe kana u ḓikukumusa. Naho zwo ralo, “maṱo a u ḓi-hudza na mbilu i ḓi-pfaho, ndi ḓenzhe ḽa vhavhi, ndi zwivhi.”—Mir. 21:4.

16, 17. Ri nga tshila hani u tendelana na 1 Vhakorinta 13:5, 6?

16 Lufuno lu ḓo ri sudzulusela u fara wahashu nga nḓila yavhuḓi. Ri nga si mu zwifhele, u mu tswela, kana u ita tshithu naho tshi tshini tshine tsha nga lwisana na milayo na maitele a Yehova. Lufuno lu ḓo dovha lwa ita uri ri si vhe na dzangalelo kha mafhungo ashu fhedzi, fhedzi na kha mafhungo a vhaṅwe.—Vhafil. 2:4.

17 Lufuno lwa vhukuma a lu ṱavhanyi u sinyuwa  nahone “a lu vhaleli muthu vhukhakhi,” zwa tou nga tshifhinga tshoṱhe ri vha ri tshi khou zwi ṅwala fhasi musi ri tshi khakhelwa. (1 Vhathes. 5:15) Arali ra fara muṅwe muthu nga mbilu, ri ḓo vha ri sa khou takadza Mudzimu nahone u sinyuwa hashu hu ḓo nga ṱhase dzine dza nga thamuwa dza ri fhisa dza dovha dza fhisa na vhaṅwe. (Lev. 19:18) Lufuno lu ita uri ri takalele ngoho, fhedzi a lu “takaleli u sa luga,” naho muthu ane a ri vhenga a tshi farwa nga nḓila i si yavhuḓi kana nga nṱhani ha u sa vha na khaṱulokwayo.—Vhalani Mirero 24:17, 18.

18. Ri guda mini nga ha lufuno kha 1 Vhakorinta 13:7, 8?

18 Ṱhogomelani nḓila ye Paulo a ṱalusa ngayo lufuno nga ho engedzeaho. O amba uri lufuno “lu fukedza zwoṱhe.” Arali muṅwe muthu a ri khakhela fhedzi a humbela pfarelo, lufuno lu ri sudzulusela u mu hangwela. Lufuno lu “tenda zwoṱhe” Ipfini ḽa Mudzimu, nahone lu ita uri ri livhuhe zwiḽiwa zwa muya zwine ra zwi wana. Lufuno lu “fulufhela zwoṱhe” zwo ṅwalwaho Bivhilini nahone lu ri ṱuṱuwedza u vhudza vhaṅwe nga ha tshiitisi tsha fulufhelo ḽine ra vha naḽo. (1 Pet. 3:15) Musi ro sedzana na zwiimo zwi konḓaho, ri a rabela nahone ra fulufhela uri zwithu zwi ḓo luga. Lufuno lu “konḓelela zwoṱhe,” naho ro khakhelwa, u tovholwa kana miṅwe milingo. Zwiṅwe hafhu, “lufuno lu nga si vhuye lwa fhela.” Vhoṱhe vhaṋe vha thetshelesa vha ḓo zwi ita u swika nga hu sa fheli.

DZULANI NI TSHI FUNA VHAHAṊU VHUNGA NI TSHI ḒIFUNA

19, 20. Ndi nyeletshedzo ifhio i bvaho Maṅwaloni ine ya ri sudzulusela uri ri fune vhahashu?

19 Musi ri tshi shumisa nyeletshedzo ya Bivhili, ri nga bvela phanḓa ri tshi funa vhahashu. Lufuno lwo raloho lu kwama vhathu vhoṱhe, hu si vhathu vha lushaka lwashu fhedzi. Ri fanela u dovha ra humbula uri Yesu o ri: “U tea u funa wahau vhunga u tshi ḓifuna.” (Mateo 22:39) Mudzimu na Kristo vha lavhelela uri ri fune vhahashu. Arali kha vhuṅwe vhuimo vhu kwamaho wahashu ri si na vhungoho ha zwine ra fanela u zwi ita, kha ri rabele Mudzimu u itela uri a ri livhise nga muya wawe mukhethwa. U ita nga u ralo zwi ḓo ita uri Yehova a ri fhaṱutshedze nahone zwi ḓo ita uri ri ite zwithu nga lufuno.—Vharoma 8:26, 27.

20 Mulayo wa u funa vhahashu vhunga ri tshi ḓifuna u vhidzwa “mulayo wa vhuhosini.” (Yak. 2:8) Nga murahu ha u amba nga ha ndaela dzi re kha Mulayo wa Mushe, Paulo o ri: “Ndaela naho i ifhio ine ya vha hone, yo katelwa nga maipfi ane a ri: “U tea u funa wahau vhunga u tshi ḓifuna. A re na lufuno ha iteli wahawe vhuvhi; ngauri lufuno lu ḓadzisa mulayo.” (Vharoma 13:8-10) Nga zwenezwo, ri fanela u dzula ri tshi funa wahashu.

21, 22. Ndi ngani ri tshi fanela u funa Mudzimu na vhahashu?

21 Samusi ri tshi elekanya nga ha nḓila ine ra fanela u funa ngayo wahashu, ndi zwavhuḓi u humbula nga ha zwe zwa ambiwa nga Yesu musi a tshi ri Khotsi awe u “ṱavhisela ḓuvha ḽawe vhavhi na vhavhuya na u nisela mvula vho lugaho na vha songo lugaho.” (Mat. 5:43-45) Ri fanela u funa wahashu hu sa londwi uri o luga kana ho ngo luga. Samusi zwo sumbedzwa mathomoni, nḓila ya ndeme ya u funa wahashu ndi u mu ḓivhadza mulaedza wa Muvhuso. Zwi ḓo vha phaṱhutshedzo dzavhuḓi lungafhani arali vhahashu vha aravha nga nḓila yavhuḓi mafhungo maḓifha na u a dzhiela nṱha vhukuma!

22 Ri na zwiitisi zwinzhi zwa u funa Yehova ri sa timatimi. Hu dovha ha vha na nḓila nnzhi dzine ra nga sumbedza ngadzo vhahashu uri ri a vha funa. Nga u funa Mudzimu na vhahashu, ri vha ri tshi khou ṱhonifha zwe Yesu a zwi amba nga ha enea mafhungo a ndeme. Zwihuluhulu ri vha ri tshi khou takadza Khotsi ashu wa ṱaḓulu, Yehova.