Pfukelani kha mafhungo

Pfukelani kha zwi re ngomu

Vhuthu​​—⁠Pfaneleo Ine Ya Sumbedzwa Nga Maipfi Na Nyito

Vhuthu​​—⁠Pfaneleo Ine Ya Sumbedzwa Nga Maipfi Na Nyito

U VHA na vhuthu zwi a khuthadza nahone zwi a khwaṱhisa! Ri a takala musi ri tshi ṱhogomela uri hu na muthu ane a vha na ndavha na riṋe. Samusi roṱhe ri tshi takalela u farwa nga nḓila ya vhuthu, ri nga ṱahulela hani yeneyi pfaneleo yavhuḓi?

U vha na vhuthu zwi katela u vha na ndavha na vhaṅwe vhathu nahone zwenezwo ni zwi sumbedza nga zwine na zwi amba na u zwi ita u itela u vha thusa. Samusi vhuthu vhu tshi sumbedzwa nga zwine na zwi ita, a no ngo fanela u sokou vhu sumbedza u itela u vhonwa. Vhuthu ha vhukuma vhu ṱuṱuwedzwa nga lufuno lu bvaho mbiluni na u pfela vhuṱungu. Zwi fhiraho zwenezwo, vhuthu ndi tshiṅwe tsha zwiaṋwiwa nga muya mukhethwa wa Mudzimu tshine Vhakriste vha fanela u tshi ṱahulela. (Vhagal. 5:22, 23) Ri fanela u vha na vhuthu. Kha ri ṱolisise nḓila ye Yehova na Murwa wawe vha sumbedza ngayo yeneyi pfaneleo na nḓila ine ra nga vha edzisa ngayo.

YEHOVA U NA VHUTHU KHA VHATHU VHOṰHE

Yehova u na vhuthu nahone u humbulela vhathu vhoṱhe u katela na “vha sa livhuhi na vhavhi.” (Luka 6:35) Sa tsumbo, Yehova u “ṱavhisela ḓuvha ḽawe vhavhi na vhavhuya na u nisela mvula vho lugaho na vha songo lugaho.” (Mat. 5:45) Vhane vha sa dzhie Yehova sa Musiki wavho vha a vhuyelwa nga vhutshilo he a vha ṋea hone nahone vha a kona u takala.

Tsumbo khulwanesa ya vhuthu ndi ye Yehova a i sumbedza Adamu na Eva. Nga murahu ha musi vha tshi ita tshivhi, vho “luka maṱari a muhuyu vha ḓi-itela zwiambaro.” Fhedzi Yehova o vha a tshi zwi ḓivha uri vha ḓo fanela u vha na zwiambaro zwo teaho u itela u tshila nnḓa ha Edeni he mavu a vha o semiwa nahone e na “mipfa na tsheṋe.” Nga zwenezwo, Yehova o vha sumbedza vhuthu nga u vha itela “zwiambaro zwilapfu zwa mukumba.”—Gen. 3:7, 17, 18, 21.

Naho Yehova e na vhuthu kha “vhavhi na vhavhuya,” fhedzi u sumbedza vhuthu zwihuluhulu vhashumeli vhawe vha fhulufhedzeaho. Sa tsumbo, misini ya muporofita Sakaria, muruṅwa o vha a tshi khou vhilaedziswa ngauri vhathu vho vha vho litsha u fhaṱa thembele ya Yerusalema. Yehova o thetshelesa dzenedzo mbilaelo dza muruṅwa nahone a mu fhindula nga maipfi “avhuḓi a u rudza mbilu.” (Sak. 1:12, 13) Yehova o ita zwi fanaho na kha muporofita Elia. Nga tshiṅwe tshifhinga, onoyo muporofita o vha o tsikeledzea lwe zwa ita uri a humbele Yehova uri a fe. Yehova o ṱhogomela nḓila ye Elia a vha a tshi khou ḓipfa ngayo nahone a rumela muruṅwa uri a mu khuthadze. Zwiṅwe hafhu, Mudzimu o khwaṱhisedza onoyo muporofita uri ha eṱhe. Musi Elia o no khuthadzwa, o kona u bvela phanḓa na mushumo wawe. (1 Dzikh. 19:1-18) Kha vhashumeli vha Yehova Mudzimu, ndi nnyi we a sumbedza pfaneleo ya vhuthu i fanaho na ya Yehova?

 YESU—MUNNA WA VHUTHU VHUHULWANE

Yesu o vha a tshi ḓivhelwa u vha na vhuthu na u humbulela musi e kha vhuḓinḓa hawe ha kha ḽifhasi. O vha a sa halifheli vhathu kana u vha kombetshedza uri vha ite zwine a funa. O amba uri: “Iḓani ha nṋe noṱhe no netaho ni lemelwaho, ndi ḓo ni homolosa. . . . Ngauri dzhogo yanga a i gogoni.” (Mat. 11:28-30) Vhathu vho tevhela Yesu hoṱhe he a vha a tshi ya hone nga nṱhani ha uri o vha e na vhuthu. Yesu o vha ṋea zwiḽiwa, a fhodza vhalwadze vhavho, vho holefhalaho na u vha funza “zwithu zwinzhi” nga ha Khotsi awe. O itiswa nga uri o vha a tshi khou vha “pfela vhuṱungu.”—Marko 6:34; Mat. 14:14; 15:32-38.

Vhuthu he Yesu a vha e naho ho vhonala kha nḓila ye a vha a tshi pfesesa na u fara ngayo vhaṅwe. Hu sa londwi uri o vha o farakanea lungafhani, o vha a tshi ṱanganedza nga “vhulenda” vha ṱoḓaho thuso. (Luka 9:10, 11) Sa tsumbo, muṅwe mufumakadzi we a vha e na vhulwadze ha u shuluwa malofha o kwama tshiambaro tsha Yesu tsha nga nnḓa a tshi fhulufhela uri u ḓo fhola, fhedzi Yesu ho ngo halifhela onoyo mufumakadzi we a vha o tshuwa. (Lev. 15:25-28) Nga nṱhani ha uri Yesu o pfela vhuṱungu onoyo mufumakadzi we a lwala lwa miṅwaha ya 12, o mu vhudza uri: “Ṅwana’nga, lutendo lwau lwo u fhodza. Ṱuwa nga mulalo, nahone u fhole vhulwadze hau.” (Marko 5:25-34) Honoho ndi vhuthu vhuhulwane!

U VHA NA VHUTHU ZWI ITA URI NI ITELE VHAṄWE ZWITHU ZWAVHUḒI

Samusi ro zwi vhona kha tsumbo dzi re afho nṱha, vhuthu vhu vhonala nga zwine ra zwi ita. Kha tshifanyiso tshawe tsha Musamaria, Yesu o ombedzela ndeme ya u sumbedza vhuthu. Naho Vhayuda na Vhasamaria vho vha vha tshi vhengana, fhedzi munna wa Musamaria we ha ambiwa nga hae kha tshifanyiso o pfela vhuṱungu munna we a vha o rwiwa, o dzhielwa zwithu zwe a vha e nazwo nahone o siiwa o dzidzivhala. Vhuthu ha Musamaria ho mu ṱuṱuwedza uri hu vhe na zwine a ita. O ṱhogomela mbonzhe dza onoyo munna nahone a mu isa nḓuni ya vhaeni. Musamaria o ṋea muṋe wa nnḓu ya vhaeni tshelede uri a ṱhogomele onoyo munna o vhaisalaho nahone a ri u ḓo mu ṋea yo engedzeaho arali zwa ṱoḓea.—Luka 10:29-37.

Naho vhuthu vhu tshi anzela u sumbedzwa nga nyito, vhu nga dovha ha sumbedzwa nga maipfi ane a ṱuṱuwedza. Naho “u vhilaela hu [tshi] lemedza muthu,” fhedzi Bivhili i ri, “fhungo ḽavhuḓi ḽi a takadza.” (Mir. 12:25, NW) U vha na vhuthu zwi ḓo ri ṱuṱuwedza uri ri ambe zwithu zwine zwa fhaṱa na zwine zwa ḓo ita uri vhaṅwe vhathu vha takale. * Maipfi ashu a vhuthu a ḓo vha sumbedza uri ri na ndavha navho. Nga nṱhani ha uri ri ḓo vha ro vha ṱuṱuwedza, zwi ḓo vha lelutshela uri vha sedzane na vhuimo vhu konḓaho.—Mir. 16:24.

ṰAHULELANI VHUTHU

Vhathu vhoṱhe vha na vhukoni ha u ṱahulela pfeneleo ya vhuthu nga nṱhani ha uri vho sikwa nga ‘tshifanyiso tsha Mudzimu.’ (Gen. 1:27) Sa tsumbo, Yulio, mulangammbi wa Muroma we a vha o fara muapostola Paulo, o sumbedza Paulo “vhuthu nga u mu tendela a tshi ya kha khonani dzawe uri dzi mu ṱhogomele” muḓini wa Sidoni musi a sa athu u mu isa Roma. (Mish. 27:3) Nga murahu ha tshifhinganyana, vhathu vha ngei Melite vho sumbedza “vhuthu” Paulo na vhaṅwe vhe vha vha vho kwashetshelwa nga tshikepe. Vhenevho vhathu vho vha vhasela mulilo u itela uri vha ore. (Mish. 28:1, 2) Zwe vha zwi ita zwi a khoḓea, fhedzi u vha na vhuthu zwi katela zwo engedzeaho u fhira u sokou sumbedza u vha na vhuthu nga zwiṅwe zwifhinga.

 Ri fanela u dzula ri na vhuthu u itela u takadza Mudzimu. Ndi ngazwo Yehova a tshi ri vhudza uri ri ‘ambare’ vhuthu. (Vhakol. 3:12) A zwo ngo leluwa uri yeneyi pfaneleo i vhe tshipiḓa tsha vhutshilo hashu. Ndi ngani? Nga nṱhani ha ṱhoni, u sa ḓi fulufhela, u pikiswa kana vhushayanungo ha u humbulela riṋe vhaṋe fhedzi. Ri nga lwisana na wonoyo muya nga u ḓitika nga muya mukhethwa na u edzisa vhuthu vhune Yehova a vha naho.—1 Vhakor. 2:12.

Naa hu na fhethu hune ra khou tea u khwinisa hone malugana na u sumbedza vhuthu? Ri fanela u ḓivhudzisa uri: ‘Naa ndi a fha muṅwe muthu nḓevhe? Naa ndi a ṱhogomela ṱhoḓea dza vhaṅwe vhathu? Ndo guma lini u sumbedza vhuthu kha muthu ane a si vhe shaka kana khonani ya tsini?’ Nga zwenezwo, ri nga ḓi vhetshela zwipikwa zwa u ḓivha vhaṅwe vhathu khwine, zwihuluhulu Vhakriste nga riṋe. Nga yeneyo nḓila, ri ḓo kona u ḓivha vhuimo havho na ṱhoḓea dzavho. Musi ro no ita zwenezwo, ri fanela u lingedza u vha sumbedza vhuthu vhune ra nga takalela vhaṅwe vha tshi ri sumbedza hone arali ro vha ri kha vhuimo vhu fanaho. (Mat. 7:12) Yehova u ḓo ri thusa uri ri vhe na vhuthu arali ra mu humbela.—Luka 11:13.

VHUTHU VHU A KUNGA

Muapostola Paulo o katela na “vhuthu” musi a tshi khou amba zwithu zwine zwa mu ṱalula sa muḓinḓa wa Mudzimu. (2 Vhakor. 6:3-6) Vhathu vho vha vha tshi funa Paulo nga nṱhani ha uri o vha e na dzangalelo khavho nahone zwenezwo o zwi sumbedza nga maipfi na nyito. (Mish. 28:30, 31) Nga hu fanaho, u vha hashu na vhuthu zwi nga ita uri vhathu vha ḓe ngohoni. Musi ri tshi sumbedza vhuthu zwi nga thusa vhathu vhane vha ri pikisa uri vha si tsha ri halifhela. (Vharoma 12:20) Nga u ya ha tshifhinga, vha nga takalela mulaedza wa Bivhili.

Vhathu vhane vha ḓo vuswa Paradisoni kha ḽifhasi vha ḓo takalela u vhona vha tshi sumbedzwa vhuthu, khamusi lwa u tou thoma. U vha sumbedza hashu vhuthu zwi ḓo ita uri navho vha sumbedze vhaṅwe vhuthu. Muthu ane a hana u sumbedza vhaṅwe vhuthu na u vha thusa, ha nga tshili nga hu sa fheli Paradisoni. Fhedzi vhane Mudzimu a ḓo vha tendela uri vha tshile nga hu sa fheli vha ḓo vha vhe na vhuthu nahone vha tshi funa vhaṅwe. (Ps. 37:9-11) Ḽi ḓo vha shango ḽi takadzaho hani! Fhedzi musi tshenetsho tshifhinga tshi takadzaho tshi sa athu swika, ri nga vhuyelwa hani nga u vha na vhuthu?

MBUYELO DZA U VHA NA VHUTHU

Bivhili i ri: “Munna wa vhuthu ndi mu-ḓi-tondi.” (Mir. 11:17) Vhathu vha takalela muthu a re na vhuthu nahone vha a mu sumbedza vhuthu. Yesu o ri: “Muelo une na ela ngawo, na inwi vha ḓo ni elela ngawo.” (Luka 6:38) Muthu ane a vha na vhuthu u wana khonani nga u ṱavhanya na u vhulunga vhukonani.

Muapostola Paulo o ṱuṱuwedza vhathu vha tshivhidzoni tsha ngei Efesa uri vha “sumbedzane vhuthu, [vha] pfelane vhuṱungu, [vha] hangwelane nga mbilu yoṱhe.” (Vhaef. 4:32) Tshivhidzo tshi a vhuyelwa vhukuma musi vhathu vhoṱhe tshivhidzoni vha tshi pfelana vhuṱungu, u vha na vhuthu na u ṱoḓa u thusana. Vhenevho vhathu a vha ṱoḓi u ṱhavha vhaṅwe nga maipfi, u vha sasaladza na u vha goḓa. Vha shumisa lulimi lwavho u itela u thusa vhaṅwe nṱhani ha u sola. (Mir. 12:18) Mafheleloni tshivhidzo tshi a vha na vhushaka ho khwaṱhaho na Yehova.

Ndi ngoho uri vhuthu vhu sumbedzwa nga maipfi na nyito. Musi ri tshi vha na vhuthu, ri vha ri khou edzisa vhuthu na mafunda ane Yehova Mudzimu washu a vha nao. (Vhaef. 5:1) Musi ri tshi ita nga u ralo, ri ḓo khwaṱhisa tshivhidzo tshashu na u ita uri vhaṅwe vha ḓe kha vhurabeli ho kunaho. U nga ri ri nga ḓivhelwa u vha na vhuthu!

^ phar. 13 Thero i tevhelaho i ḓo haseledza nga pfaneleo ya vhulenda kha wonoyu mutevhe wa thero dza ṱahe dzine dza amba nga zwiaṋwiwa nga muya mukhethwa wa Mudzimu.