Pfukelani kha mafhungo

Pfukelani kha zwi re ngomu

 NGANEAVHUTSHILO

A Huna Zwi Sa Konadzei Kha Yehova

A Huna Zwi Sa Konadzei Kha Yehova

MUSI mufumakadzi wanga Mairambubu e bisini, o pfa maipfi ane a ri: “Lufu a lu tsha ḓo vha hone nahone vhafu vha ḓo vuswa.” Eneo maipfi o mu takadza lwe a ṱoḓa u ḓivha zwo engedzeaho. O gidimela mufumakadzi we a amba eneo maipfi musi vhaṋameli vha tshi tsa. Onoyo mufumakadzi o vha a tshi pfi Apun Mambetsadykova nahone o vha e muṅwe wa Ṱhanzi dza Yehova. Nga tshenetsho tshifhinga, zwo vha zwi khombo u amba na Dziṱhanzi, fhedzi zwe ra zwi guda kha Apun zwo shandula vhutshilo hashu.

U SHUMA U BVA NGA MATSHELONI U SWIKA ḼI TSHI KOVHELA

Ndo bebwa nga 1937 ngei kolkhoz kana bulasini tsini na Tokmok kha ḽa Kyrgyzstan. Ha hashu ri Vhakyrgyz nahone ri amba Lukygyz. Vhabebi vhanga vho vha vha tshi shuma bulasini ḽa kolkhoz nahone vho vha vha tshi shuma u bva nga matsheloni u swika ḽi tshi kovhela. Vhashumi vha bulasini vho vha vha tshi ṋewa zwiḽiwa tshifhinga tshoṱhe, fhedzi vha tshi holelwa luthihi nga ṅwaha. Zwo vha zwi tshi konḓela mme anga u ṱhogomela nṋe na khaladzi anga. Ndo dzhena tshikolo miṅwaha miṱanu fhedzi nahone nga murahu na nṋe nda thoma u shuma tshifhinga tshoṱhe bulasini ḽa kolkhoz.

Thavha dza Teskey Ala-Too

He nda vha ndi tshi dzula hone ho vha hu tshi shaiwa vhukuma nahone vhathu vho vha vha tshi fanela u shuma nga maanḓa u ri vha kone u ḓitshidza. Musi ndi tshee muṱuku, ndo vha ndi sa ḓivhi uri ndi khou tshilela mini kana uri vhumatshelo ho mpfarela zwifhio. Ndo vha ndi sa vhuyi nda humbula uri vhutshilo hanga vhu ḓo shandulwa nga u ḓivha mafhungo maḓifha a ambaho nga ha Yehova Mudzimu na zwine a ḓo zwi ita. Eneo mafhungo maḓifha o thoma kha ḽa Kyrgyzstan nahone a phaḓalala nga nḓila i mangadzaho. O phaḓalala u bva vhuponi ha hashu hune ha vha devhula ha Kyrgyzstan.

VHATHU VHE VHA VHA VHO SHAVHELA KHA MAṄWE MASHANGO VHO PHAḒALADZA NGOHO NGEI KYRGYZSTAN

Mafhungo ngoho a ambaho nga ha Yehova Mudzimu o thoma u phaḓalala ngei Kyrgyzstan nga vho-1950. Vhathu vho vha vho gudiswa pfunzo ya Vhukomunisi, nga zwenezwo vho vha tshi fanela u gudiswa ngoho. Ndi ngani? Nga tshenetshiḽa tshifhinga, Kyrgyzstan ḽo vha ḽi nga fhasi ha Union of Soviet Socialist Republics (USSR). Kha mashango oṱhe e a vha e nga fhasi ha  USSR, Ṱhanzi dza Yehova vho vha vha sa dzhii sia kha zwa politiki. (Yoh. 18:36) Nga nṱhani ha zwenezwo, vho vha vha tshi tovholwa nahone vha tshi dzhiiwa sa maswina a muvhuso wa Vhukomunisi. Fhedzi a huna pfunzo ine ya nga thivhela Ipfi ḽa Mudzimu uri ḽi kwame mbilu dza vho lugaho. Zwithu zwa ndeme zwe nda zwi guda vhutshiloni hanga ndi uri kha Yehova “zwoṱhe zwi a konadzea.”​—Marko 10:27.

Emil Yantzen

Ṱhanzi dza Yehova dzo engedzea ngei Kyrgyzstan nga nṱhani ha u tovholwa. Zwo ḓa hani? Shango ḽa Siberia na ḽone ḽo vha ḽi nga fhasi ha USSR nahone ho vha hu fhethu he maswina a Muvhuso a vha a tshi iswa hone. Musi vhenevho vhathu vha tshi vhofhololwa, vhunzhi havho vho ya ngei Kyrgyzstan nahone vhaṅwe vhavho vho ḓa vha phaḓaladza mafhungo maḓifha. Muṅwe wa vhenevho o vha e Emil Yantzen we a bebelwa ngei Kyrgyzstan nga 1919. Emil o ṱangana na Dziṱhanzi musi o valelwa gammbani. O ṱanganedza ngoho nahone a humela hayani nga 1956. Emil o pfulutshela tsini na ḓorobo ya Sokuluk hune nda bva hone. Ho thomiwa tshivhidzo tsha u thoma ngei Sokuluk kha ḽa Kyrgyzstan nga 1958.

Victor Vinter

Nga murahu ha ṅwaha, Victor Vinter o pfulutshela ngei Sokuluk. Onoyo wahashu a fulufhedzeaho o tambudzwa lunzhi. Luvhili lwoṱhe, o valelwa dzhele lwa miṅwaha miraru nga nṱhani ha u sa dzhia sia kha zwa politiki nahone o dovha a fhedza miṅwe miṅwaha ya fumi o valelwa dzhele na miṅwe miṅwaha miṱanu e vhuthubwani. Naho zwo ralo, u tovholwa ha Dziṱhanzi a zwo ngo thivhela vhurereli ha ngoho uri vhu phaḓalale.

NGOHO YO SWIKA HE NDA VHA NDI TSHI DZULA HONE

Eduard Varter

Nga 1963, ho vha hu na Ṱhanzi dzi ṱoḓaho u vha 160 ngei Kyrgyzstan nahone vhunzhi havho vho vha vha tshi bva Dzheremane, Ukraine na Russia. Muṅwe wavho ho vha hu Eduard Varter we a vha e ḽithubwa nahone o lovhedzwa ngei Dzheremane nga 1924. Nga vho-1940, Vhanazi vho isa Eduard gammbani ya tshengedzo nahone nga murahu ha miṅwaha i si gathi, Vhakomunisi vha USSR vho mu isa vhuthubwani. Nga 1961, onoyu wahashu a fulufhedzeaho o pfulutshela ḓoroboni ya ngei Kant ine ya vha tsini-tsini na hune nda dzula hone.

Elizabeth Fot; Aksamai Sultanalieva

Muṅwe mushumeli wa Yehova a fulufhedzeaho ane a pfi Elizabeth Fot na ene o vha a tshi dzula ngei Kant. O vha a tshi shuma u runga. Madokotela na vhadededzi vho vha vha tshi renga zwiambaro khae ngauri o vha e na vhutsila kha u runga. Muṅwe mufumakadzi ane a pfi Aksamai Sultanalieva na ene o vha a tshi renga khae nahone o vha o vhingwa nga mutshutshisi. Aksamai o ya u renga zwiambaro kha Elizabeth, fhedzi o vhudzisa mbudziso nnzhi nga ha uri ri khou tshilela mini na nga ha vhafu. Elizabeth o fhindula mbudziso dzawe a tshi shumisa Bivhili. Aksamai o vha muhuweleli a fhiseaho vhukuma wa mafhungo maḓifha.

Nikolai Chimpoesh

Nga tshenetsho tshifhinga, Nikolai Chimpoesh wa ngei Moldova o vhewa sa mulavhelesi wa ḽiisela nahone o shuma lwa miṅwaha i ṱoḓaho u vha 30. Nikolai o vha a sa sokou dalela fhedzi zwivhidzo, fhedzi o vha a tshi dovha a ita kopi dza dzikhandiso nahone a dzi phaḓaladza. Vhavhusi vho vhona zwe a vha a tshi khou zwi ita. Nga zwenezwo, Eduard Varter o ṱuṱuwedza Nikolai a ri: “Musi vhavhusi vha tshi ni vhudzisa, ni vha vhudze uri ri wana dzenedzi khandiso ofisini khulwane ya shango ḽoṱhe ngei Brooklyn. Ni sedze swole ḽa KGB maṱoni. Ni songo ofha tshithu.”​—Mat. 10:19.

Musi vha tshi tou fhedza yeneyo nyambedzano, Nikolai o vhidzwa ofisini khulwane ya KGB ngei Kant. O amba zwe zwa itea, a ri: “Muhulwane wa henefho o mmbudzisa uri ri wana ngafhi khandiso dzashu. Ndo mu vhudza uri ri dzi wana Brooklyn. O vha a sa ḓivhi uri a ambe uri mini. O nṱuwisa nahone ho ngo tsha dovha a mmbidza.” Dzenedzo Ṱhanzi dzi sa ofhi dzo phaḓaladza mafhungo maḓifha nga vhuṱali ngei devhula ha Kyrgyzstan hune nda dzula hone. Mufumakadzi wanga Mairambubu ndi ene we a thoma u pfa ngoho nga ha Yehova  musi muṱa wa hashu u tshi pfa ngoho nga vho-1980.

MUFUMAKADZI WANGA O ṰAVHANYA U ḒIVHA NGOHO

Mairambubu u bva ngei Naryn kha ḽa Kyrgyzstan. Ro ṱangana lwa u tou thoma ḽiṅwe ḓuvha o ḓa u dalela khaladzi anga nga August 1974. Musi ndi tshi vhona Mairambubu lwa u tou thoma, o tswa mbilu yanga. Ro mbo ḓi vhingana nga ḽeneḽo ḓuvha.

Apun Mambetsadykova

Nga January 1981 musi Mairambubu e bisini a tshi khou ya makete wa henefho, o thetshelesa nyambedzano ye ha ambiwa nga hayo mathomoni a ino thero. Mufumakadzi wanga o vha a tshi ṱoḓa u pfa zwo engedzeaho, nga zwenezwo, a vhudzisa onoyo mufumakadzi dzina na hune a dzula hone. O mu vhudza uri u pfi Apun, fhedzi o zwi ita nga vhuṱali ngauri nga vho-1980 mushumo wa Dziṱhanzi wo vha u tshee wo thivhelwa. Nṱhani ha uri Apun a vhudze mufumakadzi wanga hune a dzula hone, o humbela mufumakadzi wanga uri a mu vhudze hune a dzula hone. Mufumakadzi wanga o vhuya hayani o takala.

Mairambubu o ri: “Ndo pfa mafhungo a nyanyulaho. Muṅwe mufumakadzi o mmbudza uri hu si kale vhathu a vha tsha ḓo dovha vha fa. Na zwivhanda a zwi tsha ḓo ofha vhathu.” Kha nṋe zwo vha zwi tshi tou nga ndi lungano. Ndo ri: “Kha ri lindele a tshi ḓa u dala uri a ri vhudze mafhungo nga vhuḓalo.”

Apun o ri dalela nga murahu ha miṅwedzi miraru. Nga murahu ha zwenezwo, ho ḓa dziṅwe Ṱhanzi dza Vhakyrgyz. Vhenevho vhahashu vha tshifumakadzini vho ri vhudza ngoho i mangadzaho nga ha Yehova na zwine a ḓo zwi itela vhathu. Vho ri vhalela bugu From Paradise Lost to Paradise Regained. * Ro ḓikopololela yeneyo bugu nga tshanḓa ngauri ho vha hu tshi tou vha na kopi nthihi nga luambo lwa Lutokmok.

Tshiṅwe tsha zwithu zwe ra thoma u zwi guda ndi vhuporofita vhu re kha Genesi 3:15. Honovhu vhuporofita vhu ḓo ḓadzea hu tshi shumiswa Yesu sa Khosi ya Mudzimu ya Vhumessia. Wonoyu ndi mulaedza wa ndeme une vhathu vhoṱhe vha fanela u u pfa! Ri na zwiitisi zwinzhi zwa u shela mulenzhe kha u phaḓaladza wonoyu mulaedza. (Mat. 24:14) Nga u ṱavhanya, ngoho i re Bivhilini yo thoma u shandula vhutshilo hashu.

U THIVHELWA HA MIṰANGANO NA NDOVHEDZO

Muṅwe wahashu wa ngei Tokmok o ri ramba munyanyani. Nga u ṱavhanya, nṋe na mufumakadzi wanga ro ṱhogomela uri Ṱhanzi dzi ḓifara nga nḓila i sa fani na ya vhaṅwe. Wonoyo munyanya wo vha wo dzudzanyea nahone ho vha hu si na halwa. Wonoyu munyanya wo vha wo fhambana na miṅwe minyanya ye ra vhuya ra ya  khayo, hune kanzhi vhathu vha kambiwa, vha ḓifara nga nḓila i si yavhuḓi na u semana.

Ro dovha ra ya miṱanganoni ya Vhukriste tshivhidzoni tsha ngei Tokmok. Yeneyo miṱangano yo vha i tshi farelwa ḓakani musi mutsho u wavhuḓi. Vhahashu vho vha vha tshi zwi ḓivha uri mapholisa a dzula o vha vhea iṱo, nga zwenezwo, vhahashu vha tshinnani vho vha vha tshi dzula vha tshi khou linda. Vhuria ro vha ri tshi farela miṱangano yashu nḓuni. Nga zwiṅwe zwifhinga, mapholisa o ḓa nḓuni nahone o vha a tshi ṱoḓa u ḓivha zwe ra vha ri khou ita. Nga July 1982, nṋe na Mairambubu ro vha ri tshi fanela u dzula ro fhaṱuwa musi ri tshi lovhedzwa Mulamboni wa Chüy. (Mat. 10:16) Vhahashu vho ḓa vhe si vhanzhi nahone vha kuvhangana ḓakani. Ro imba luimbo lwa Muvhuso nahone ra thetshelesa nyambo ya ndovhedzo.

RO WANA TSHIBULI TSHA U ṰANḒAVHUDZA VHUḒINḒA HASHU

Nga 1987, muṅwe wahashu wa tshinnani o nkhumbela uri ndi dalele muṅwe muthu ane a vha na dzangalelo ane a dzula ḓoroboni ya ngei Balykchy. Zwo vha zwi tshi ri dzhiela awara nṋa u ya henefho nga tshidimela. Musi ro no ya lwo vhalaho ngei Balykchy, ro ṱhogomela uri hu na vhathu vhanzhi vha re na dzangalelo. Ro kona u zwi vhona uri tshenetshi ho vha hu tshibuli tsha uri ri ṱanḓavhudze vhuḓinḓa hashu.

Tshifhinga tshoṱhe, nṋe na Mairambubu ro vha ri tshi ya ngei Balykchy. Kanzhi ro vha ri tshi dzula henefho nga mafhelo a vhege nahone ri tshi ya vhuḓinḓani na u fara miṱangano ya Vhukriste. Vhathu vhanzhi vho vha vha tshi ṱoḓa khandiso dzashu. Ro vha ri tshi bva ngei Tokmok ro hwala khandiso nga mishok ine ya vha bege ye ya vha i tshi shumiswa u hwala maḓabula. Nga ṅwedzi ro vha ri tshi hwala khandiso nga bege mbili, fhedzi dzo vha dzi sa ṱanganyi vhathu vhoṱhe. Ro vha ri tshi huwelela kha vhaṋameli tshidimelani musi ri tshi ya ngei Balykchy na musi ri tshi vhuya.

Nga murahu ha miṅwaha ya malo ro no dalela ḓorobo ya ngei Balykchy, ho thomiwa tshivhidzo nga 1995. Ro shumisa tshelede nnzhi kha miṅwaha yoṱhe ye ra i fhedza ri tshi khou dalela ngei Tokmok na Balykchy. Fhedzi ro zwi kona hani naho ro vha ri si na tshelede nnzhi? Muṅwe wahashu wa tshinnani o vha a tshi ri ṋea tshelede tshifhinga tshoṱhe uri ri kone u i shumisa kha zwe zwa vha zwi tshi khou ṱahela. Yehova o vhona uri ri ṱoḓa nga mbilu yoṱhe u ita zwo engedzeaho vhuḓinḓani nahone o ri vulela “mabuli a makoleni.” (Mal. 3:10) Ndi ngoho uri a huna zwi sa konadzei kha Yehova!

U FAREKANEA MUṰANI NA VHUḒINḒANI

Nga 1992, ndo vhewa sa muhulwane wa tshivhidzo nahone ndo vha ndi muhulwane wa u tou thoma wa Mukyrgyz kha ḽeneḽo shango. Ho vulea zwiṅwe zwibuli tshivhidzoni tsha ngei Tokmok hune nda dzula hone. Ro guda Bivhili na vhaswa vhanzhi vha Vhakyrgyz vhe vha vha vha tshi dzhena zwikoloni zwa henefho. Muṅwe wa vhenevho vhaswa vhe ra guda navho, zwino ndi muraḓo wa Komiti ya Davhi nahone vhavhili ndi vhavulanḓila vho khetheaho. Ro dovha ra thusa na vhaṅwe miṱanganoni yashu. Mathomoni a vho-1990, ho vha hu tshi farwa miṱangano nga Lurussia nahone hu tshi gandiswa khandiso nga lwonolwo luambo. Fhedzi vhathu vhanzhi vhe vha vha vha tshi ḓa tshivhidzoni vho vha vha tshi amba Lukyrgyz lune lwa vha luambo lwavho lwa ḓamuni. Nga zwenezwo, ndo ḓologela nga luambo lwavho u itela u vha thusa uri vha pfesese ngoho nga vhuḓalo.

Ndi na mufumakadzi wanga na vhaṅwe vhana vhashu vha malo nga 1989

Nṋe na Mairambubu ro vha ri tshi dovha ra farekanea nga u alusa vhana vhashu. Ro vha ri tshi ṱuwa na vhana vhashu u huwelela na miṱanganoni ya tshivhidzo. Ṅwananyana washu ane a pfi Gulsayra we a vha e na miṅwaha  ya 12, o vha a tshi takalela u amba na vhathu vhane vha fhira badani na u vha vhudza nga ha Bivhili. Nahone vhana vhashu vho vha tshi takalela u rwela ngomani Maṅwalo. Zwenezwo zwo ita uri vhana vhashu na vhaḓuhulu vhashu vha shele mulenzhe nga vhuḓalo kha mishumo ya tshivhidzo. Kha vhana vhashu vha ṱahe na vhaḓuhulu vhashu vha 11 vhane vha kha ḓi tshila, hu na vha 16 vhane vha shumela Yehova kana u ya miṱanganoni na vhabebi vhavho.

TSHANDUKO KHULWANE

Vhahashu vhe vha thoma mushumo wa Yehova hune ra dzula hone nga vho-1950, vha ḓo takadzwa vhukuma nga u vhona tshanduko dze dza vha hone. Zwa ndeme vhukuma, u bva nga vho-1990, ro ḓiphina nga u huwelela mafhungo maḓifha ro vhofholowa na u kuvhangana na vhahashu ri vhanzhi.

Ndi vhuḓinḓani na mufumakadzi wanga

Nga 1991, nṋe na mufumakadzi wanga ro ya buthanoni lwa u tou thoma ngei Alma-Ata hune zwino ha ḓivhiwa sa Almaty kha ḽa Kazakhstan. Nga 1993, vhahashu vha ngei Kyrgyzstan vho vha na buthano lwa u tou thoma Tshitediamu tsha ngei Spartak kha ḽa Bishkek. Musi buthano ḽi sa athu u thoma, vhahuweleli vho fhedza vhege yoṱhe vha tshi khou kunakisa tshitediamu. Zwenezwo zwo takadza vhukuma mulanguli wa tshenetsho tshitediamu lwe zwa ita uri a ri tendele u tshi shumisa ri songo badela na peni.

Nga 1994, ro kona u khunyeledza zwiṅwe zwithu zwi swayeaho musi khandiso dzashu dzi tshi gandiswa lwa u tou thoma nga luambo lwa Lukyrgyz. Zwino vhaṱalutshedzeli vhane vha shuma ofisini ya davhi ya ngei Bishkek, vha ṱalutshedzela khandiso nga Lukyrgyz tshifhinga tshoṱhe. Nga 1998, mushumo une wa itwa nga Dziṱhanzi wo vha u songo tsha thivhelwa nga lwa mulayo ngei Kyrgyzstan. Ho vha na nyengedzeo khulwane vhukuma ndanguloni nahone zwino hu na vhahuweleli vha fhiraho 5 000. Zwino ri na zwivhidzo zwa 83 nahone hu na zwigwada zwa 25 zwa vhane vha ṱanganela nga luambo lwa Lutshaina, Luisimane, Lukyrgyz, Lurussia, Luambo lwa Zwanḓa lwa ngei Russia, Luturkish, Luuighur na Luuzbek. Vhenevho vhahashu vhoṱhe vha bvaho fhethu ho fhamba-fhambanaho, vha shumela Yehova nga vhuthihi. Yehova o ita uri zwi konadzee uri dzenedzi tshanduko dzoṱhe khulwane dzi vhe hone.

Yehova o shandula vhutshilo hanga. Ndo alutshela muṱani wa vhathu vha si na zwavho vhane vha shuma bulasini nahone ndo dzhena tshikolo miṅwaha miṱanu fhedzi. Naho zwo ralo, Yehova o ntshumisa uri ndi shume sa muhulwane wa tshivhidzo na u funza vhathu vho funzeaho u mphira ngoho ya ndeme i re Bivhilini. Ndi ngoho uri Yehova u ita uri hu itee zwithu zwi songo ḓoweleaho. Zwe zwa itea kha nṋe zwi nṱuṱuwedza uri ndi bvele phanḓa nga u fulufhedzea ndi tshi ṱanziela nga ha Yehova ane khae “zwithu zwoṱhe zwi a konadzea.”​—Mat. 19:26.

^ phar. 21 Yo gandiswa nga Ṱhanzi dza Yehova, fhedzi zwino a i tsha gandiswa.