Pfukelani kha mafhungo

Pfukelani kha zwi re ngomu

 NGANEAVHUTSHILO

Ro Vhona Vhuthu Vhuhulu Ha Mudzimu Nga Nḓila Nnzhi

Ro Vhona Vhuthu Vhuhulu Ha Mudzimu Nga Nḓila Nnzhi

KHOTSI anga Arthur vho vha vha tshi ofha Mudzimu nahone vho vha vha tshi ṱoḓa u vha mufunzi wa kereke ya Methodist. Naho zwo ralo, khotsi anga vho shandula muhumbulo musi vha tshi vhala khandiso dza Vhagudi vha Bivhili nahone vha thoma u konana navho. Vho lovhedzwa nga 1914 musi vhe na miṅwaha ya 17. Nga tshifhinga tsha Nndwa ya Shango ya u Thoma, khotsi anga vho vhidzwa vhuswoleni. Nga nṱhani ha uri vho hana u fara zwihali, vho valelwa lwa miṅwedzi ya fumi dzhele ya Kingston ngei Ontario, Canada. Musi vha tshi vhofhololwa, Khotsi anga vho vha muvulanḓila wa tshifhinga tsho ḓalaho.

Nga 1926, khotsi anga Arthur Guest vho vhinga Hazel Wilkinson we mme awe vha guda ngoho nga 1908. Ndo bebwa nga ḽa 24 April 1931 nahone ndi wa vhuvhili kha vhana vhaṋa. Muṱa wahashu wo vha u tshi shumela Yehova nahone u funa ha Khotsi anga Bivhili zwo ṱuṱuwedza na riṋe uri ri dzhiele nṱha Ipfi ḽa Mudzimu. Tshifhinga tshoṱhe ro vha ri tshi ya vhuḓinḓani ha nnḓu nga nnḓu sa muṱa.—Mish. 20:20.

U SA DZHIA SIA NA U VULA NḒILA U FANA NA KHOTSI ANGA

Ho vha na Nndwa ya Shango ya Vhuvhili nga 1939 nahone nga ṅwaha u tevhelaho mushumo wa Ṱhanzi dza Yehova wa thivhelwa ngei Canada. Zwikoloni ho vha hu tshi gwadamelwa fulaga nahone hu tshi imbiwa luimbo lwa lushaka. Musi zwenezwo zwi tshi itwa, nṋe na khaladzi anga muhulwane Dorothy ro vha ri tshi bviswa kilasini. Ḽiṅwe ḓuvha ndo mangala musi mudededzi wanga a tshi lingedza u ntshonisa nga u amba uri ndi goswi. Musi tshikolo tshi tshi bva, vhe nda vha ndi tshi dzhena navho kilasini vho ntsema nahone vha ntsukumedzela fhasi. Fhedzi zwenezwo zwo ita uri ndi ime ndo khwaṱha nga u “thetshelesa Mudzimu ane a vha muvhusi nṱhani ha vhathu.”—Mish. 5:29.

 Ndo lovhedzwa ndi na miṅwaha ya 11 nga July 1942 damuni ḽa bulasini. Ndo vha ndi tshi takalela u shuma sa muvulanḓila wa u thusa musi tshikolo tshi tshi vala. Ndo shuma ṅwaha muthihi na vhahashu vhararu u ṱanziela kha vhanna vhane vha shuma u rema miri fhethu hu sa athu u huwelelwaho ngei devhula ha Ontario.

Ndo vha muvulanḓila wa tshifhinga tsho ḓalaho nga ḽa 1 May 1949. Samusi ho vha hu tshi khou fhaṱiwa ofisi ya davhi, ndo rambiwa uri ndi thuse nahone nda vha muraḓo wa muṱa wa Bethele ya Canada nga ḽa 1 December. Ndo shuma hune ha gandiswa hone dzikhandiso nahone nda guda u shumisa mutshini wa u gandisa. Lwa dzivhege dzi si gathi, ndo vha ndi tshi shuma nga madekwana, ndi tshi khou gandisa zwibammbiri zwe zwa vha zwi tshi amba nga ha u tovholwa ha vhathu vha Yehova vha ngei Canada.

Nga murahu, musi ndi tshi khou shuma kha Muhasho wa Tshumelo, ndo haseledza na vhavulanḓila vhe vha fhira vha tshi dalela ofisi yashu ya davhi musi vha tshi khou ya ngei Quebec, he ha vha hu tshi tovholwa Dziṱhanzi. Muṅwe wa vhenevho vhadali ho vha hu Mary Zazula wa ngei Edmonton, Alberta. Nga nṱhani ha uri ene na Joe khaladzi awe muhulwane vho hana u litsha u guda Bivhili, vhabebi vhavho vhe vha vha vha tshi dzhena kereke ya Orthodox vho vha pandela hayani. Joe na khaladzi awe vho lovhedzwa nga June 1951 nahone vho thoma u vula nḓila nga murahu ha miṅwedzi ya rathi. Kha yeneyo khaseledzo, ndo ṱuṱuwedzwa nga nḓila ye Mary a vha a tshi fhisetshela ngayo zwithu zwa muya. Ndo ḓivhudza uri, ‘hafha ya sa raha i ḓo ḓadza arali ha sa vha na zwithithisi, hoyu u ḓo vha wanga!’ Ro vhingana nga murahu ha miṅwedzi ya ṱahe nga ḽa 30 January 1954. Nga murahu ha vhege, ro humbelwa uri ri ye u gudiswa mushumo wa ḽiisela nahone nga murahu ha miṅwaha mivhili ro shuma sa vhalavhelesi vha ḽiisela ngei devhula ha Ontario.

Samusi mushumo wa u huwelela wa shango ḽoṱhe wo engedzea, ho vha hu tshi ṱoḓea vharumiwa. Ro humbula uri samusi ri tshi kona u konḓelela phepho ya Canada vhuriha na vhunyunyu nga tshilimo, ri nga kona u konḓelela zwiimo zwine zwa shanduka-shanduka kha mushumo muṅwe na muṅwe. Ro ṱhaphudza kilasini ya vhu-27 ya Tshikolo tsha Gilead nga July 1956 nahone nga November ro vha ro no thoma mushumo washu ngei Brazil.

MUSHUMO WA VHURUMIWA NGEI BRAZIL

Musi ri tshi swika ofisini ya davhi ngei Brazil, ro guda Luportuguese. Musi ro no guda nḓila ya u lumelisa na nḓila ine ra nga tshimbidza ngayo magazini, ro humbelwa uri ri thome u ya vhuḓinḓani. Arali ṋemuḓi a sumbedza u vha na dzangalelo, ro vhudzwa u pfi ri vhale luṅwalo lune lwa amba nga ha Muvhuso wa Mudzimu. Nga ḓuvha ḽashu ḽa u thoma vhuḓinḓani ri tshi khou amba na muṅwe mufumakadzi, ndo vhala Nzumbululo 21:3, 4, nga murahu nda mbo ḓi ṋoka!  Ndo vha ndi sa athu u ḓowelana na mutsho wa henefho nahone zwenezwo zwo vha zwi khaedu.

Ro vha ri tshi ita mushumo washu wa vhurumiwa ngei ḓoroboni ya Campos hune zwino ha vha na zwivhidzo zwa 15. Musi ri tshi swika, ho vha hu na tshivhidzo tshiṱuku kha yeneyo ḓorobo u katela na muḓi wa vharumiwa une wa dzula vhahashu vha tshisadzini vhaṋa: Esther Tracy, Ramona Bauer, Luiza Schwarz na Lorraine Brookes (zwino u pfi Wallen). Mushumo wanga wa hayani wo vha u wa u kuvha na u fhanza khuni dza u bika. Ḽiṅwe ḓuvha musi ro fhedza Ngudo ya Tshiingamo nga Musumbuluwo nga madekwana, ro vha na vhueni vhu songo lavhelelwaho. Mufumakadzi wanga o vha o awela sofani musi ri tshi khou amba nga ha zwe ra zwi ita ḽeneḽo ḓuvha. Musi a tshi takusa ṱhoho, ha bvelela ṋowa nahone ha vuwa bonyongo u swika ndi tshi i vhulaya!

Nga murahu ha ṅwaha ndo no guda Luportuguese, ndo vhewa sa mulavhelesi wa ḽiisela. Ro vha ri tshi tshila vhutshilo vhu leluwaho mahayani, hu si na muḓagasi, ri tshi eḓela kha thovho nahone ri tshi tshimbila nga bere na nga gariki. Musi ri kha fulo ḽa u ṱanziela tsimuni i songo avhiwaho ro vha ri tshi ya ḓoroboni i re thavhani nga tshidimela nahone ro boda rumu henefho. Ofisi ya davhi yo ri rumela magazini dza 800 dza u tshimbidza vhuḓinḓani. Ro vha ri tshi fanela u ya poswoni lunzhi-lunzhi u dzhia mabogisi a magazini nahone ri tshi a hwala ra a isa hune ra dzula hone.

Nga 1962, ho vha na Tshikolo tsha Vhuḓinḓa ha Muvhuso tsha vhahashu vha vharumiwa ngei Brazil. Lwa miṅwedzi ya rathi, ndo ṋewa mushumo wa u ya zwikoloni zwo fhamba-fhambanaho ndi si na Mary. Ndo gudisa zwikolo zwa ngei Manaus, Belém, Fortaleza, Recife na Salvador. Ndo dzudzanya buthano ḽa tshiṱiriki tshifhaṱoni tshine tsha pfi opera house tshi ḓivheaho vhukuma ngei Manaus. Mvula khulu yo tshikafhadza maḓi a u nwa nahone ra sala ri si tsheena fhethu ha u ḽela buthanoni. (Nga tshenetsho tshifhinga vhathu vho vha vha tshi lugiselelwa zwiḽiwa buthanoni.) Ndo amba na swole ḽi re na vhuthu nahone ḽa takalela uri dzudzanyela maḓi a u nwa u swika buthano ḽi tshi fhela nahone ḽo rumela maswole uri a ri athele madennde mavhili mahulwane u itela uri ri kone u bikela hone.

Musi ndo ṱuwa, Mary o vha a tshi ṱanziela fhethu ha mabindu ha vhathu vhane vha amba Luportuguese nahone vhathu vha henefho vho vha vha na dzangalelo ḽa u ita tshelede fhedzi. O vha a sa koni u fara nyambedzano na vhathu vha henefho, nga zwenezwo, a vhudza muṅwe muraḓo wa Bethele a ri: “Ndi nga dzula kha mashango oṱhe, fhedzi nga nnḓa ha Portugal.” Nga murahu ha zwenezwo, ro mangadzwa musi ri tshi wana vhurifhi vhune ha ri ramba uri ri shume Portugal. Nga tshenetsho tshifhinga, mushumo washu wa u huwelela wo vha wo thivhelwa, fhedzi ro tenda u shuma henefho hu sa londwi zwe Mary a zwi amba.

 MUSHUMO WASHU NGEI PORTUGAL

Ro swika ngei Lisbon kha ḽa Portugal nga August 1964. Vhahashu vha henefho vho vha vha tshi tovholwa vhukuma nga mapholisa ane a pfi Portuguese secret police (PIDE). Nga nṱhani ha zwenezwi, a huna muthu o ri ṱanganedzaho nahone a ro ngo kwamana na Ṱhanzi dza henefho. Ro vha ro boda musi ro lindela u ṋewa thendelo ya u dzula henefho. Musi ro no wana visa dzashu, ro hira nnḓu. Nga January 1965, mafheleloni ro kona u kwamana na ofisi ya davhi. Ro vha ro takala vhukuma musi ri tshi ya muṱanganoni washu wa u thoma nga murahu ha miṅwedzi miṱanu!

Ro vhudzwa uri mapholisa o vha a tshi ya u ṱola mahayani a vhahashu ḓuvha ḽiṅwe na ḽiṅwe. Nga nṱhani ha uri Holo dza Muvhuso dzo vha dzo valwa, miṱangano ya tshivhidzo yo vha i tshi farelwa fhethu ho dzumbamaho. Ṱhanzi nnzhi dzo valelwa dzhele nahone dza sengiswa. Vhahashu vho farwa nga nḓila i si yavhuḓi u itela uri vha ambe madzina a vhathu vhe vha vha vha tshi fara yeneyo miṱangano. Nga zwenezwo, vhenevho vhahashu vho vha vha tshi vhidzana nga madzina a ngaho José kana Paulo, nṱhani ha u vhidzana nga zwifani. Na riṋe ro ita zwi fanaho.

Zwithu zwa ndeme vhukuma ho vha hu u ṋea vhahashu zwiḽiwa zwa lwa muya. Mary o vha a tshi shuma u thaipha Tshiingamo tshi gudwaho na dziṅwe khandiso a tshi shumisa bammbiri ḽi songo ḓoweleaho ḽine ḽa pfi stencils, ḽeneḽo bammbiri ḽo vha ḽi tshi kona u ita kopi nnzhi.

U IMELELA MAFHUNGO MAḒIFHA KHOTHE

Nga June 1966 ho vha na mulandu muhulwane ngei Lisbon. Tshivhidzo tshoṱhe tshine tsha vha na miraḓo ya 49 tsha ngei Feijó tsho iswa khothe nga nṱhani ha uri tsho vha tsho fara muṱangano tshiphirini. Ndo ḓiita u nga ndi muhaṱuli wa khothe nga u vha vhudzisesa u itela u vha lugiselela tsengo. Ro vha ri tshi zwi ḓivha uri a ri nga kundi, fhedzi ro zwi ḓivha uri ri ḓo vha ro ṱanziela nga nḓila khulwane. Nga tshivhindi, muimeleli washu o phetha nga u amba maipfi a Gamaliele wa ḓanani ḽa u thoma ḽa miṅwaha. (Mish. 5:33-39) Eneo mafhungo o phaḓalala fhethu hoṱhe nahone vhahashu vha 49 vho valelwa maḓuvha a 45 u swika kha miṅwedzi miṱanu na hafu. Ro takala musi muimeleli washu ane a vha na tshivhindi a tshi ṱanganedza pfunzo ya Bivhili nahone o vha a tshi ya miṱanganoni a sa athu u lovha.

Nga December 1966, ndo vhewa sa mulavhelesi wa ofisi ya davhi nahone ndo fhedza tshifhinga tshinzhi kha mafhungo a zwa milayo. Ṱhanzi dza Yehova dzo fhedzisela dzo tendelwa u gwadamela Yehova dzo vhofholowa. (Vhafil. 1:7) Yeneyo mbofholowo yo vha mulayoni nga ḽa 18 December 1974. Vhahashu Nathan Knorr na Frederick Franz vha bvaho ofisini khulwane dza shango ḽoṱhe, vho dala ngei Portugal u itela u pembela na riṋe kha yeneyo mbofholowo. Ro fara muṱangano ngei Oporto na Lisbon he ha vha hu na vhathu vha 46 870.

 Yehova o ita uri mushumo wa u huwelela u engedzee zwiṱangadzimeni zwinzhi, he ha vha hu tshi ambiwa Luportuguese u katela na zwiṱangadzime zwi ngaho Azores, Cape Verde, Madeira na São Tomé na Príncipe. Samusi tshivhalo tsha Dziṱhanzi tsho vha tshi tshi khou engedzea, ro vha na ofisi khulwane ya davhi nga 1988. Nga wonoyo ṅwaha nga ḽa 23 April, Wahashu Milton Henschel o ṋekedza nyambo musi hu tshi ṋekedzelwa tshenetsho tshifhaṱo nahone ho vha hu na vhathu vha 45 522. Zwo takadza vhukuma musi vhahashu vha 20 vhe vha vha vha tshi shuma sa vharumiwa ngei Portugal vha tshi ḓa kha tshenetsho tshiitea.

RO VHUYELWA NGA TSUMBO DZA VHAHASHU VHA FULUFHEDZEAHO

Kha yeneyo miṅwaha yoṱhe, u konana na vhahashu vha fulufhedzeaho zwo ri vhuyedza vhukuma. Ndo guda zwithu zwa ndeme vhukuma musi ndi tshi khou thusa Wahashu Theodore Jaracz kha lwendo lwawe lwa u dalela madavhi. Ofisi ya davhi ye ya vha yo dalelwa yo vha yo sedzana na thaidzo khulwane nahone miraḓo ya Komiti ya Davhi yo vha yo ita zwoṱhe zwine i nga kona. Musi a tshi vha khuthadza, Wahashu Jaracz o ri: “Zwino ndi tshifhinga tsha u tendela muya mukhethwa u tshi shuma.” Musi nṋe na mufumakadzi wanga Mary ro ya u dala ngei Brooklyn lwa miṅwaha minzhi yo fhiraho, ro fhedza tshifhinga na Wahashu Franz na vhaṅwe vhahashu vha si gathi. Ro humbela Wahashu Franz uri a ri vhudze nga ha tshenzhelo yawe ya miṅwahani yo fhiraho e tshumeloni ya Yehova, o ri: “Ndi nga ni khuthadza nga uri: Dzulani ndanguloni ya Yehova hu sa londwi zwine zwa nga itea. Ndi yone fhedzi ndangulo ine ya khou ita mushumo we Yesu a laedza vhafunziwa vhawe—wa u huwelela mafhungo maḓifha a Muvhuso wa Mudzimu!”

Nṋe na mufumakadzi wanga ri ḓiphina nga u ita wonoyu mushumo. Tshifhinga tshee ra tshi fhedza ri tshi dalela madavhi tsho vha tshavhuḓi vhukuma vhutshiloni hashu. Dzenedzi nyendo dzo ri ṋea tshibuli tsha u livhuha tshumelo ya vhahashu vhaswa na vhahulwane na u vha ṱuṱuwedza uri vha bvele phanḓa tshumeloni yavho yo khetheaho ya u shumela Yehova.

Ro no vha vhalala nahone vhuvhili hashu ri miṅwahani ya vhu-80. Mary u na thaidzo dza mutakalo. (2 Vhakor. 12:9) Milingo yo ri thusa u vha na lutendo lwo khwaṱhaho na u ḓiimisela u dzula ri tshi fulufhedzea. Musi ri tshi humbula nga ha vhutshilo hashu, ro ṱhogomela uri ro vhona vhuthu vhuhulu ha Yehova nga nḓila nnzhi-nzhi. *

^ phar. 29 Musi ino thero i tshi khou lugiselelwa u gandiswa, Douglas Guest o lovha a tshi fulufhedzea kha Yehova nga ḽa 25 October 2015.