Pfukelani kha mafhungo

Pfukelani kha zwi re ngomu

 NGANEAVHUTSHILO

U Ita Vhuḓidini Ha U Vhea Tsumbo Yavhuḓi

U Ita Vhuḓidini Ha U Vhea Tsumbo Yavhuḓi

Ndo vhudzisa nda ri, “Ni a ḓivha uri ndi na miṅwaha mingana?” Izak Marais we a nthwela luṱingo ndi ngei Colorado kha ḽa Patterson, New York, o fhindula a ri: “Ndi a ḓivha zwavhuḓi uri ni na miṅwaha mingana.” Irani ndi ni ṱalutshedze zwe zwa ita uri hu vhe na yeneyo nyambedzano.

NDO bebwa nga dzi 10 dza December nga 1936 ngei Wichita, kha ḽa Kansas, U.S.A., ndi tanzhe kha vhana vhaṋa. Vhabebi vhanga William na Jean, vho vha vhe vhagwadameli vha Yehova vha fhiseaho. Khotsi anga vho vha vhe mulavhelesi wa tshivhidzo. Mme anga vho gudiswa ngoho nga mme avho vhe vha vha vha tshi pfi Emma Wagner. Emma o gudisa vhathu vhanzhi ngoho, u katela na Gertrude Steele, we a shuma sa murumiwa ngei Puerto Rico lwa miṅwaha minzhi. * Nga zwenezwo, ho vha hu na tsumbo nnzhi dze nda vha ndi tshi nga dzi edzisa.

U ELELWA TSUMBO DZAVHUḒI

Khotsi anga vho ima tshiṱaraṱani vha tshi khou tshimbidzela vhathu magazini

Nga madekwana a muṅwe Mugivhela musi ndi na miṅwaha miṱanu ndi na khotsi anga, ro vha ri tshi khou tshimbidzela vhathu vhe vha vha vha tshi khou fhira tshiṱaraṱani magazini wa Tshiingamo na Consolation (zwino i vhidzwa Awake!). Nga tshenetsho tshifhinga ho vha hu na Nndwa ya Shango ya Vhuvhili. Muṅwe dokotela o kambiwaho o ḓa kha riṋe nahone a thoma u sema Khotsi anga nga nṱhani ha u sa dzhia havho sia sa Mukriste, nahone a amba uri vha tou vha goswi ḽi ofhaho u ya nndwani. Onoyo dokotela o sendela tsini na tshifhaṱuwo tsha Khotsi anga a ri, “Nthweni, goswi ḽeneḽi!” Ndo vha ndo tshuwa, fhedzi Khotsi anga vho vha vhe na tshivhindi. Vho bvela phanḓa vha tshi ṋea magazini tshigwada tshe tsha vha tsho kuvhangana. Nga tshenetsho tshifhinga, ho vha hu tshi khou fhira ḽiṅwe swole nahone dokotela ḽa ri kha swole: “Farani heḽi goswi!” Ḽeneḽo swole ḽo kona u vhona uri dokotela ḽo vha ḽo vhu shela mavhendeni ḽa ri khae: “Iyani hayani ni ye u eḓela!” Vhoṱhe vha ṱuwa. Ndi livhuha Yehova nge a thusa khotsi anga uri vha vhe na tshivhindi. Vho vha vhe na mabindu mavhili a u gera mavhudzi ngei Wichita nahone ḽeneḽo dokotela ḽo vha ḽi tshi ḓa u gera mavhudzi.

Ndi na vhabebi vhanga, ri tshi khou ya buthanoni ngei Wichita nga vho-1940

Musi ndi na miṅwaha ya malo, vhabebi vhanga vho rengisa nnḓu yavho na mabindu avho, vha fhaṱa nnḓu ṱhukhu he ra pfulutshela hone ngei Colorado u itela u shuma hune ha vha na ṱhoḓea khulwane. Ro vha ri tshi dzula tsini na ngei Grand Junction, he vhabebi vhanga vha vha  vhe vhavulanḓila nahone vha tshi shuma mishumo ya tshifhinganyana mabulasini. Nga thuso ya Yehova na u fhisea havho, vho thoma tshivhidzo. Musi ri henefho, Khotsi anga vho lovhedza nṋe na vhaṅwe vhe vha ṱanganedza ngoho ya Bivhili u katela na Billie Nichols na mufumakadzi wawe mulamboni nga ḽa 20 June, 1948. Nga murahu, vho ita mushumo wa ḽiisela nahone murwa wavho na mufumakadzi wawe vho ita zwi fanaho.

Ro vha ri na vhukonani ha tsini nahone ri tshi fara nyambedzano dza lwa muya na vhanzhi vhe vha vha vho farakanea kha mushumo wa Muvhuso, zwihulu-hulu na muṱa wa ha Steele—Don na Earlene, Dave na Julia, Si na Martha—ndi vhone vhe vha nṱuṱuwedza vhukuma vhutshiloni hanga. Vho ntsumbedza uri u vhea Muvhuso u thoma zwi ita uri u vhe na ndivho na dakalo vhutshiloni.

U DOVHA RA PFULUWA

Musi ndi na miṅwaha ya 19, Bud Hasty na dziṅwe khonani dza tsini vho nkhumbela uri ndi ye u shuma na Bud kha mushumo wa u vula nḓila ngei tshipembe ha Amerika. Mulavhelesi wa ḽiisela o ri humbela uri ri pfulutshele ngei Ruston kha ḽa Louisiana, he ha vha hu na dziṅwe Dziṱhanzi dzo fholaho nga lwa muya. O ri vhudza uri ri fare miṱangano yoṱhe vhege iṅwe na iṅwe hu sa londwi uri ho ḓa vhathu vhangana. Ro wana fhethu hune ra nga farela hone miṱangano nahone ra hu lugisa. Ro vha ri tshi fara muṱangano muṅwe na muṅwe, fhedzi nga zwiṅwe zwifhinga ho vha hu tshi tou vha vhuvhili hashu. Muṅwe na muṅwe o vha e na tshipiḓa tshawe, muṅwe o vha a tshi fara muṱangano nahone muṅwe a tshi fhindula mbudziso dzoṱhe. Arali tshipiḓa tsho vha tshi tshi ṱoḓa musumbedzo, vhuvhili hashu ro vha ri tshi namela pulatifomo u itela u ita wonoyo musumbedzo naho hu si na vhaṱaleli. Nga murahu, muṅwe mukegulu a thoma u ḓa miṱanganoni. Mafheleloni, vhaṅwe vhagudi vha Bivhili u katela na Vhakriste vhe vha vha vho fhola nga lwa muya vha thoma u ḓa miṱanganoni nahone hu si kale, ra thoma u vha na tshivhidzo tshi fhiseaho.

Ḽiṅwe ḓuvha, nṋe na Bud ro ṱangana na mufunzi wa kereke ya Church of Christ, we a amba nga ha maṅwalo e nda vha ndi songo a ḓowela. Zwenezwi zwo mmangadza nahone zwo ita uri ndi humbule nga ho dzikaho nga ha zwine nda zwi tenda. Ndo fhedza vhege ndi tshi ḽi tshisa ndi tshi khou ṱoḓa phindulo dze a dzi vhudzisa. Zwenezwo zwo nthusa uri ndi ite uri ngoho i vhe yanga nahone ndo vha ndo ḓiimisela u dovha nda haseledza nga ha Bivhili na muṅwe mufunzi.

Nga murahunyana ha zwenezwo, mulavhelesi wa ḽiisela o nkhumbela uri ndi pfulutshele ngei El Dorado kha ḽa Arkansas u itela u thusa tshivhidzo tsha henefho. Musi ndi henefho, kanzhi ndo vha ndi tshi humela ngei Colorado u itela u ḓivhonadza kha dzangano ḽa maswole. Ḽiṅwe ḓuvha musi ndi tshi khou ya henefho, ndo vha ndi tshi khou tshimbila na muṅwe muvulanḓila nga goloi yanga nahone ra vha kha khombo ya goloi ngei Texas, zwe zwa ita uri goloi yanga tshinyale. Ro rwela luṱingo  muṅwe wahashu we a ḓa a ri dzhia a ri isa muḓini wawe nahone a ri isa na muṱanganoni wa tshivhidzo. Musi ri henefho, vho ḓivhadza uri ro wana khombo ya goloi nahone vhahashu vha ri thusa nga masheleni. Onoyo wahashu o dovha a rengisa goloi yanga nga $25.

Ro kona u humela ngei Wichita he ha vha hu na khonani ya muṱa wahashu ane a pfi E. F. “Doc” McCartney we a vha e muvulanḓila. Mafhaṱa awe ane a pfi Frank na Francis vho vha vhe khonani dzanga nahone na zwino vha kha ḓi vha khonani dzanga dza tsini. Vho vha vhe na goloi ya kale ye vha nthengisela yone nga $25, mutengo u fanaho na we nda rengisa ngawo goloi yanga yo tshinyalaho. Ho vha hu lwa u tou thoma ndi tshi vhona Yehova a tshi nṋea zwine nda zwi ṱoḓa ngauri ndo vha ndo vhea u thoma Muvhuso wawe. Kha lwonolo lwendo, muṱa wa ha McCartneys wo nḓivhadza kha muṅwe wahashu wa tshisadzini ane a pfi Bethel Crane. Mme awe vhe vha vha vha tshi pfi Ruth vho vha vhe Ṱhanzi i fhiseaho ya ngei Wellington kha ḽa Kansas nahone vho bvela phanḓa na u vula nḓila naho vho vha vhe miṅwahani ya vhu-90. Nṋe na Bethel ro vhingana hu sa athu u fhela ṅwaha ro ṱangana nga 1958 nahone ro shuma roṱhe sa vhavulanḓila ngei El Dorado.

THAMBO YAVHUḒI

Nga murahu ha u ṱolisisa tsumbo dze vhaṅwe vha ri vhetshela dzone, ro dzhia phetho ya u shumela ndangulo ya Yehova hune ya ṱoḓa ri tshi vha hone. Ro avhelwa mushumo wa u vha vhavulanḓila vho khetheaho ngei Walnut Ridge kha ḽa Arkansas. Nga 1962, ro vha ro takala musi ri tshi rambiwa tshikoloni tsha vhu-37 tsha Gilead. Ro takala vhukuma musi ri tshi vhona Don Steele e kilasini nthihi na riṋe. Musi ri tshi ṱhaphudza, nṋe na Bethel ro rumelwa ngei Nairobi kha ḽa Kenya. Ro vha ro tshuwa musi ri tshi bva New York, fhedzi nyofho yo shanduka ya vha dakalo musi ri tshi ṱanganedzwa nga vhahashu vhuima-mabufho ngei Nairobi.

Ri vhuḓinḓani ngei Nairobi, ri na Mary na Chris Kanaiya

Ro ṱavhanya ra takalela u dzula ngei Kenya nahone ra takalela na mushumo washu wa u huwelela. Vhagudiswa vhashu vha Bivhili vha u thoma vhe vha ita mvelaphanḓa yavhuḓi ho vha hu Chris na Mary Kanaiya. Vha kha ḓi shuma nga u fulufhedzea kha mushumo wa tshifhinga tsho ḓalaho ngei Kenya. Nga ṅwaha u tevhelaho, ro humbelwa u ya ngei Kampala kha ḽa Uganda sa vharumiwa vha u thoma kha ḽeneḽo shango. Vhathu vha ḽenelo shango vho takala zwihulu ngauri vho vha vha tshi khou takalela u guda ngoho ya Bivhili, nga zwenezwo, vha mbo ḓi vha Dziṱhanzi. Naho zwo ralo, nga murahu ha miṅwaha miraru na hafu ri Afurika, ro ṱuwa u itela u thoma muṱa. Ro humela Amerika. Musi ri tshi ṱuwa Afurika, ro vha ro tshuwa u fhira musi ri bva New York. Ro vha ri tshi funa vhathu vha Afurika nahone ri tshi fulufhela uri ḽiṅwe ḓuvha ri ḓo dovha ra humela.

U ṰANGANEDZA MUSHUMO MUSWA

Ro dzula vhukovhela ha ngei Colorado, he vhabebi vhanga vha vha vha tshi dzula hone. Nga u ṱavhanya, ra vha na ṅwananyana washu wa u thoma ane a pfi Kimberly, nga murahu ha miṅwedzi ya 17 ra vha na muṅwe ṅwananyana ane a pfi Stephany. Ro dzhia mushumo washu muswa wa u vha vhabebi sa une wa vha wa ndeme vhukuma nahone ro ḓivhetshela tshipikwa tsha u gudisa vhananyana vhashu ngoho. Ro vha ri tshi ṱoḓa u vhetshela vhana vhashu tsumbo ye na riṋe ra vhetshelwa yone. Zwo vha zwi zwa ndeme u humbula uri u vhetshela vhana vhashu tsumbo yavhuḓi zwi nga vha ṱuṱuwedza, fhedzi ro vha ri si na vhungoho ha uri vha ḓo aluwa vha tshi shumela Yehova. Murathu wanga na khaladzi yanga vho ṱutshela ngoho. Ndi fulufhela uri vha ḓo dovha vha edzisa tsumbo yavhuḓi ye vha vhetshelwa yone.

Ro vha ri tshi takalela vhukuma u gudisa vhananyana vhashu na u lwelwa u ita zwithu sa muṱa tshifhinga tshoṱhe. Samusi ro vha ri tshi dzula tsini na ngei Aspen kha ḽa Colorado, roṱhe ro guda u tambela aisini u itela uri ri kone u tamba roṱhe nga zwiṅwe zwifhinga. Zwenezwo zwifhinga zwa u ḓimvumvusa zwo ita uri ri kone u  davhidzana zwavhuḓi na vhananyana vhashu samusi ro vha ri tshi khou tamba aisini. Ro vha ri tshi dovha ra ya u gammba navho nahone ri tshi takalela u vha na nyambedzano yavhuḓi ro dzula muliloni. Naho vho vha vhe vhaṱuku, vho vha vha tshi vhudzisa mbudziso dzi ngaho, “Ndi ḓo ita mini musi ndi tshi aluwa?” na uri “Ndi mufarisi ufhio ane nda mu ṱoḓa?” Ro ita vhuḓidini ha u gudisa vhananyana vhashu zwithu zwa muya. Ro dzula ri tshi vha vhudza nga ha tshipikwa tsha tshumelo ya tshifhinga tsho ḓalaho na u vhingwa nga muthu ane a vha na tshipikwa tshi fanaho. Ro lingedza u vha thusa uri ndi khwine u sa dzhenela mbingano vha tshee vhaṱuku. Ro vha ri tshi dzula ri tshi vha vhudza uri “Ni songo vhingwa u swika ni tshi vha na miṅwaha ya 23.”

Samusi vhabebi vhashu vho zwi ita na kha riṋe, ro ita zwoṱhe zwine ra nga kona u itela u ya miṱanganoni na u shela mulenzhe tshifhinga tshoṱhe vhuḓinḓani sa muṱa. Ro dzudzanya uri vhaṅwe vhane vha vha tshumeloni ya tshifhinga tsho ḓalaho vha ḓe u dzula na riṋe muṱani washu. Zwiṅwe hafhu, kanzhi ro vha ri tshi haseledza nga u fhisea nga ha tshifhinga tshe ra tshi fhedza ri kha mushumo wa vhurumiwa. Ro vha ri tshi fulufhela uri ḽiṅwe ḓuvha roṱhe ri ḓo ya u dala Afurika. Vhananyana vhashu vho vha vha tshi ṱoḓa u ya henefho.

Tshifhinga tshoṱhe ro vha ri tshi fara vhurabeli ha muṱa nahone ri tshi ita musumbedzo wa zwine vha nga sedzana nazwo tshikoloni. Vhananyana vhashu vho vha vha tshi tamba tshipiḓa tsha u vha Dziṱhanzi dzine dza khou fhindula mbudziso. Vho vha vha tshi takalela u guda nga yeneyi nḓila nahone zwo ita uri vha ḓifulufhele. Musi vha tshi khou aluwa, nga zwiṅwe zwifhinga vho vha vha tshi vhilaela nga ha u vha na vhurabeli ha muṱa. Ḽiṅwe ḓuvha, musi ndo tsikeledzea ndo vha vhudza uri vha ye kamarani dzavho ngauri ri nga si vhe na vhurabeli ha muṱa. Vho mangala nahone vha thoma u lila, vha amba uri vha ṱoḓa u vha na vhurabeli ha muṱa. Ro thoma u ṱhogomela uri ro kokomedza uri vha dzhiele nṱha zwithu zwa muya mbiluni dzavho. Vho aluwa vha tshi funa u guda nahone ro vha tendela uri vha ambe nḓila ine vha ḓipfa ngayo vho vhofholowa. Naho zwo ralo, nga zwiṅwe zwifhinga zwo vha zwi tshi vhavha u pfa musi vha tshi amba uri ho vha hu na zwithu zwe vha vha vha sa tendelani nazwo kha zwe vha vha vha tshi khou zwi guda. Fhedzi ro kona u ḓivha zwe zwa vha zwi mbiluni dzavho. Musi ro no vha thusa uri vha pfesese, vho vha vha tshi fushea nga ha nḓila ine Yehova a dzhia ngayo zwithu.

U ṰANGANEDZA DZIṄWE TSHANDUKO

Wonoyu mushumo wa u alusa vhananyana vhashu wo ṱavhanya, u fhira nḓila ye ra vha ro zwi lavhelela ngayo. Nga thuso na vhulivhisi ha ndangulo ya Mudzimu, ro ita zwoṱhe zwine ra nga kona uri vha aluwe vha tshi funa Yehova. Ro vha ro takala vhukuma vhananyana vhashu vha tshi thoma u vulanḓila musi vha tshi fhedza tshikolo nahone vho kona u wana nḓila ya u ḓitshidza nga zwa masheleni. Vho pfulutshela ngei Cleveland kha ḽa Tennessee na vhaṅwe vhahashu vhavhili vha tshisadzini u itela u shuma fhethu hune ha vha na ṱhoḓea. Ro vha ṱuvha vhukuma, fhedzi ro takalela uri vha khou shumisa vhutshilo havho tshumeloni ya tshifhinga tsho ḓalaho. Nṋe na Bethel ro dovha ra thoma u vha vhavulanḓila nahone zwenezwo zwo ita uri ri vhe na dziṅwe ndugelo dzi takadzaho. Ro vha ri vhalavhelesi vha ḽiisela vha thusaho nahone ri tshi thusa na buthanoni.

Musi ri sa athu u pfulutshela ngei Tennessee, vhananyana vhashu vho ya u dalela ofisi ya davhi ya ngei London kha ḽa England. Nga tshenetsho tshifhinga, Stephany o vha e na miṅwaha ya 19 musi a tshi ṱangana na muṅwe muṱhannga ane a pfi Paul Norton we a vha e muraḓo wa Bethele ya henefho. Kha luṅwe lwendo, Kimberly o ṱangana na mushumisani wa Paul ane a pfi Brian Llewellyn. Paul na Stephany vho vhingana musi o no vha na miṅwaha ya 23. Brian na Kimberly vho vhingana nga ṅwaha u tevhelaho musi Kimberly e na miṅwaha ya 25. Nga zwenezwo, a vho ngo vhingwa u swika vha tshi vha na miṅwaha ya 23. Ro takala nge vha kona u khetha vhafarisi vhavho vha mbingano nga vhuṱali.

Paul na Stephany, Kimberly na Brian vhe ofisini ya davhi ya ngei Malawi nga 2002

Vhananyana vhashu vho ri vhudza uri tsumbo ye riṋe na vhabebi vhashu ra vha vhetshela yone, yo vha thusa u thetshelesa ndaela ya Yesu ya u ‘dzula vha tshi ṱoḓa Muvhuso wa Mudzimu u thoma’ naho vhe na thaidzo dza zwa masheleni. (Mat. 6:33) Nga April 1998, Paul na Stephany vho rambiwa tshikoloni tsha vhu-105 tsha Gilead nahone nga murahu vha rumelwa uri vha ye u shuma ngei Malawi kha ḽa Afurika. Nga tshenetsho tshifhinga, Brian na Kimberly vho rambiwa uri vha shume Bethele ya ngei London nahone nga murahu vha rumelwa uri vha shume Bethele ya Malawi. Ro vha ro takala vhukuma samusi hu si na iṅwe nḓila ya khwine ine vhaswa vha nga kona u shumisa ngayo vhutshilo havho.

IṄWE THAMBO YAVHUḒI

Nga January 2001, ndo wana luṱingo sa zwe zwa haseledzwa mathomoni. Naho ndo vha ndi na miṅwaha ya  64, ndo humbelwa uri ndi vhe muṅwe wa vhagudisi ngauri Wahashu Marais, mulavhelesi wa Muhasho wa u Ṱalutshedzela, o nṱalutshedza uri vhahashu vha khou dzudzanya khoso ya u gudisa vhaṱalutshedzeli Luisimane u mona na shango ḽoṱhe. Nṋe na Bethel ro rabela nga hazwo nahone ra haseledza nga ha enea mafhungo na u ṱoḓa nyeletshedzo kha vho mme ashu vho no kegulaho. Vhoṱhe vho vha vha tshi ṱoḓa ri tshi ṱuwa, naho ro vha ri si tsha ḓo kona u vha thusa. Ndo rwela luṱingo wahashu Marais nahone nda mu vhudza uri ri nga zwi takalela u ita wonoyo mushumo.

Nga zwenezwo, mme anga vho farwa nga khentsara. Ndo vhudza mme anga uri ndi ḓo dzula u itela u thusa khaladzi anga Linda u vha ṱhogomela. Mme anga vha ri: “Ni songo vhuya na ita zwenezwo. Vhulwadze hanga vhu ḓo ṋaṋa arali na sa ṱuwa.” Na Linda o ḓipfa nga nḓila i fanaho. Ro livhuha vhukuma u ḓidzima havho u katela na thuso ya khonani dzashu dza henefho tsini. Nga ḓuvha ḽi tevhelaho musi ro no vha Watchtower Educational Center ngei Patterson, Linda o nthwela luṱingo a ri vhudza uri Mme anga vho lovha. Samusi na mme anga vho ri ṱuṱuwedza, ro shuma nga u ḓifunga mushumoni washu muswa.

Zwe zwa ri takadza vhukuma ndi musi ri tshi rumelwa ofisini ya davhi ya ngei Malawi, he vhananyana vhashu na vhafarisi vhavho vha vha vha tshi khou shuma hone. Ro vha ro ṱuvhana vhukuma. Nga murahu, ra ya ngei Zimbabwe ra tevhela nga Zambia. Nga murahu ha u funza lwa miṅwaha miraru na hafu, ro humbelwa uri ri humele ngei Malawi u itela u ṅwala nga ha tshenzhelo ya vhahashu vhe vha tovholwa nga nṱhani ha u sa dzhia havho sia sa Vhakriste. *

Ri vhuḓinḓani na vhaḓuhulu vhashu

Nga 2005 musi ri tshi humela hayani ngei Basalt kha ḽa Colorado ro vha ro tshuwa, fhedzi musi ro no swika nṋe na Bethel ro bvela phanḓa na mushumo wa u huwelela. Nga 2006, Brian na Kimberly na vhone vho pfuluwa vha vha vhahura vhashu nahone vha alusa vhananyana vhavho vhavhili vhane vha pfi Mackenzie na Elizabeth. Paul na Stephany vha kha ḓi dzula ngei Malawi nahone Paul u shuma sa muraḓo wa Komiti ya Davhi. Samusi ndi tsini na u fara miṅwaha ya 80, zwi a ntakadza u vhona vhahashu vha tshinnani vhe nda shuma navho lwa miṅwaha vha tshi kona u hwala vhuḓifhinduleli he nda vha ndi naho. Ro takala nga nṱhani ha uri na riṋe ro vhetshelwa tsumbo yavhuḓi na uri ro ita vhuḓidini ha u vhetshela vhana na vhaḓuhulu vhashu tsumbo yavhuḓi.

^ phar. 5 U itela u guda zwo engedzeaho nga ha mushumo we wa itwa nga muṱa wa ha Steele nga ha mushumo wa vhurumiwa, sedzani Tshiingamo tsha ḽa 1 May, 1956, masiaṱari 269 u swika kha 272, na tsha ḽa 15 March, 1971, masiaṱari 186 u swika kha 190, nga Luisimane.

^ phar. 30 Sa tsumbo, sedzani nganeavhutshilo ya Trophim Nsomba kha Tshiingamo tsha ḽa 15 April 2015, masiaṱari 27-31.