Skip to content

Skip to table of contents

Olombangi Via Yehova

Select language Umbundu

 SETUKULI EKOLELO LIAVO | ELIYA

Eye wa Pandikisa Ndaño Lovitangi

Eye wa Pandikisa Ndaño Lovitangi

ELIYA wa pita vocimbota co Yordão. Vokuenda kuolosemana vialua wa linga ungende woku tunda Komunda yo Horeve oku enda konano yofeka. Noke yoku tiukila ko Isareli, wa mola apongoloko a pita vofeka yaye. Ovikũla vina via nyõlehele locitenya, via fetika oku yova. Ombela ya fetika oku loka kuenda olongunja via fetika oku lima ovapia avo. Eci ca lembeleka uprofeto poku mola ndomo ofeka ya kala oku tumbuluka, pole wa sakalalele vali enene lomanu. Ekolelo liavo lia honguele calua. Evĩho liefendelo lia Baale lia kala handi oku amamako kuenje Eliya wa kuatele upange walua. *

Ocipepi lolupale lua Avele-Mehola, Eliya wa mola epia limue linene lia kala oku limiwa. Vepia liaco, mua kala olongombe akũi avali lakuãla kuenda olokanga 12, via kala oku tola ovipanga vosi ya yula. Ulume wa kala loku lima losaluwa ya sulako, eye Eliya a kala oku sandiliya. Ulume waco onduko yaye Elisia, una Yehova a nõla oco a kale kapiñala ka Eliya. Eliya wa simĩle okuti wa kala lika liaye kupange wa Suku, kuenje wa yonguile oku li sanga lulume waco.1 Olosoma 18:22; 19:14-19.

Anga hẽ, Eliya wa kala lohele yoku eca ocikele cupange kulume waco ale usumba wokuti eteke limue o ka piñanyiwa? Citava okuti wa kuatele ovisimilo viaco. Momo Eliya wa kala “omunu ukuavituwa ndevi vietu.” (Tiago 5:17) Embimbiliya li lombolola ndoco: “Eliya wa loña kokuaye, kuenje wo wimbila onanga yaye yoku livatula.” (1 Olosoma 19:19) Onanga ya Eliya yoku livatula okuti ya kala yocipa comeme ale cohombo, ya enda oku waliwa ndocikutu kuenda ya lombolokele ocikele cimue ci likasi a tambuile ku Yehova. Eliya poku imba onanga yaye yoku livatula kapepe a Elisia ca kuatele elomboloko li likasi. Eye wa pokola kocihandeleko ca Yehova coku nõla Elisia oco a linge kapiñala kaye. Eliya wa kolelele ku Suku yaye kuenda wa pokola kokuaye.

Eliya lumbombe wa nõla Elisia oco a linge kapiñala kaye

Umalẽhe waco, wa sanjukilile ocikele caye coku kuatisa uprofeto. Elisia ka piñalele Eliya vepuluvi liaco. Vokuenda kuanyamo epandu, lumbombe wa kuatisa uprofeto, kuenje weya oku kũlĩhiwa hati, “umue wa italaile ovava povaka a Eliya.” (2 Olosoma 3:11) Eliya wa lembelekiwa calua poku kala lomunu waco oñuatisi! Noke alume vaco vavali, va linga akamba vocili. Omo okuti va enda oku li lembeleka pokati ca va kuatisa oku pandikisa ndaño lovitangi via kala vofeka. Ungangala wa soma Ahava wa kala oku livokiya.

Ove hẽ, wa liyakele ale lovitangi vi tunda kekambo liesunga? Valua pokati ketu tua pitile ale locitangi cimue voluali lulo lũvi. Oku kuata ekamba limue li sole Suku ci ku kuatisa oku pandikisa. Eci o liyaka lovina vĩvi o pondola oku lilongisa ovina vialua viatiamẽla kekolelo lia Eliya.

‘KATUKA, LOKA, OCO O ÑUALẼHẼLE LA AHAVA’

Eliya kuenda Elisia va likolisilako oku kuatisa omanu oco va pamise ekolelo liavo ku Suku. Citava okuti, va kuatele ocikele coku pindisa ovaprofeto vakuavo poku angiliya olosikola vimue. Noke,  Eliya wa tambula ocikele cikuavo ku Yehova poku u sapuila hati: “Katuka, loka, . . . ñualẽhẽla la Ahava, soma ya Isareli.” (1 Olosoma 21:18) Nye Ahava a lingile?

Soma wa kala onanguluke, una okuti ũvi waye wa piãlele olosoma viosi vioko Isareli. Omo lioku li kuela la Isevele, efendelo lia Baale lia lisanduila vofeka kuenda soma wa li kongelelevo kefendelo liaco. (1 Olosoma 16:31-33) Vefendelo lia Baale mua kongelele ocipito cuyali, upuepue, kuenda oku lumba omãla. Handi vali, Ahava ka pokuile kocihandeleko ca Yehova coku ponda Benehadada soma ya va Suria. Eye wa sinĩla ocihandeleko caco omo lioku tambula ovitukiko. (1 Olosoma, ocipama 20) Omo liaco, ocipululu, oku sakalala lovokuasi, kuenda evĩho lia Ahava la Isevele via livokiyile calua.

Ahava wa kuatele elombe limue linene ko Samaria! Wa kuatelevo elombe likuavo ko Yesirele imbo lina lia kala ocinãla ci soka 37 kolokilometulu lo Samaria. Ocipepi lonjo yaye yavali kua kala ocumbo cimue cayuva. Ahava wa yonguile oku tambula ocumbo caco culume umue o tukuiwa hati Navote. Ahava wo vilikiya kuenda wo likuminya oku wĩha olombongo oco o landise epia liaye liayuva. Pole, Navote wa tambulula hati: “Yehova a ndave koku ku ĩha ocipiñalo colosekulu viange!” (1 Olosoma 21:3) Anga hẽ, Navote wa kakatelele muẽle kondaka yaye? Ka sokoluile vali? Omanu valua va siata oku kuata ovisimĩlo viaco. Pole Navote wa kala oku pokola kocihandeleko ca Yehova ca lekisile okuti lomue pokati ka va Isareli o kuete omoko yoku landisa ocipiñalo a tambula kepata liaye. (Ovisila 25:23-28) Navote wa nõlelepo oku yuvula oku sinĩla ocihandeleko ca Suku. Eye wa kala ulume umue ukuekolelo haiye ukuotõi momo wa kũlĩhile okuti ka ci tava oku patãla Ahava.

Ahava ka kapeleko Ocihandeleko—ca Yehova. Eye wa enda konjo loku ‘nyumãla kuenda loku tema,’ momo ka tẽlisile ocimãho caye. Tu tanga ndoco: “Wa pekela kula waye, ocipala caye ca nyũlulu kuenda ka tavele oku lia.” (1 Olosoma 21:4) Eci Isevele a limbuka okuti ulume waye wa sumua ndomõla, lonjanga yalua wa tumbika ongombo yimue oco a tẽlise eci a yongola loku kundula epata limue lia vakuesunga.

Ci komohisa calua oku tanga ongombo a sokiya yoku linga vĩvi. Nasoma Isevele wa kũlĩhĩle okuti Ocihandeleko ca Suku ci lekisa okuti oco ku sokiyiwe ondaka yimue yinene vekanga, ci sukila olombangi vivali. (Esinumuĩlo 19:15) Omo liaco, wa soneha ovikanda vimue vonduko ya Ahava—loku vi tuma kulume umue wa kemãlele ko Yesirele oco a sande olombangi vivali viesanda vioku pisa Navote. Eye wa lundiliwa ondaka yimue yetonãi li tuala omunu koku fa. Ocimaho caye ca tẽlisiwa. “Alume vavali vakuesanda” va imbila Navote uvangi wuhembi kuenje vo sosola lovawe toke eci a fa. Omãla va Navote vosi va pondiwavo! * (1 Olosoma 21:5-14;  Ovisila 24:16; 2 Olosoma 9:26) Ahava wa sepula ocikele caye coku songuila epata poku tava kovina viosi ukãi waye o sapuila kuenje wa ponda omanu ka va kuete eko.

Sokolola esumuo Eliya a kuata eci Yehova o sapuila ovina viosi soma kuenda nasoma va linga. Oku mola ndomo olondingãivi vi talisa ohali vana ka va kuete eko—ci sumuisa calua. (Osamo 73:3-5, 12, 13) Koloneke vilo tua siata oku mola ovina vialua vĩvi, okuti vimue via siata oku lingiwa lomanu va kemãla va li tukula hati olonumiwa via Suku. Ulandu u kuãimo u lembeleka calua. Embimbiliya li tu sapuila okuti kovaso a Yehova, ka kuli lacimue ca hundisiwa. Eye o lete ovina viosi. (Va Heveru 4:13) Nye eye a kasi oku linga lovina vĩvi a siata oku mola?

‘WA NDI SANGA, UNYALI WANGE!’

Yehova wa tuma Eliya ku Ahava. Suku wo sapuila hati: ‘Eye o kasi vocumbo cayuva ca Navote.’ (1 Olosoma 21:18) Eci Isevele a sapuila Ahava okuti epia liayuva lia linga liaye, eye wa katuka lonjanga kuenje wa enda lesanju vepia liaye liokaliye. Eye ka ivalukile okuti Yehova o lete ovina viosi. Sokolola esanju a yeva osimbu a kala vocumbo cayuva, loku sokolola ovina a ka lingilamo. Pole, vokatembo kamue, Eliya wa moleha! Ahava una wa sanjukile, ocipala caye ca fetika oku nyumala loku fungula loku popia hati: “Wa ndi sanga, unyali wange!”1 Olosoma 21:20.

“Wa ndi sanga, Unyali wange!”

Olondaka via Ahava vi situlula ovisimĩlo vivali viuveke. Catete poku sapuila Eliya hati, “wa ndi sanga,” wa lekisa okuti ekolelo liaye lia honguele. Yehova wo “sangele” ale. Eye wa mola Ahava oku talavaya lavĩ lelianjo liaye lioku nõla eci a yongola oku linga kuenda oku sanjukila onima ya tunda kelinga lĩvi lia Isevele. Suku wa limbukile okuti utima wa Ahava wa yapuisiwa locipululu covokuasi, kuenda ka kuatele ohenda, lesunga, ale ocikembe. Cavali, wa sapuila Eliya hati: “unyali wange!” Ahava wa situlula onyeño a kuatelele ulume una wa kala ekamba lia Yehova Suku, una nda wo kuatisa oco a tinduke konjila yaye yĩvi.

Uveke wa Ahava u tu longisa ovina vialua. Tu sukila oku ivaluka okuti Yehova Suku o lete ovina viosi. Omo okuti o kasi ndonjali ukuacisola, wa kũlĩha ndomo tu pondola oku yapuka vonjila ya sunguluka kuenda o sanjukila oku tu kuatisa oco tu tinduke konjila yetu yĩvi. Oco a tu kuatise, olonjanja vimue o tuma akamba vaye vakuekolelo va kasi—nda Eliya oco va sapuile Ondaka ya Suku komanu vakuavo. Ka ca sungulukile oku tenda akamba va Suku ndovanyãli vetu!Osamo 141:5.

 Eliya wa tambulula Ahava hati: “Nda ku sanga.” Eye wa kũlĩhĩle ciwa ekalo lia Ahava okuti, wa kala ocimunu, omondi, kuenda ka sumbilile ovihandeleko via Yehova Suku. Ocili okuti, Eliya wa sukilile oku kuata utõi poku li sanga lomunu umue ondingaĩvi. Eye wa sapuila Ahava esombiso lia Suku. Yehova wa kũlĩhile ovina viosi via kala oku pitako okuti, uvĩ wepata lia Ahava wa lisanduila komanu vosi. Omo liaco, Eliya wa sapuila Ahava hati Suku wa sokiya oku “kundula” epata liaye liosi. Isevele o ka tualiwavo vekanga loku sombisiwa.1 Olosoma 21:20-26.

Eliya ka lekisile lika okuti omanu va kala olondingaĩvi haivo vakuavituwa ka via sungulukile. Eci oco ca leluka oku ci popia catiamẽla koluali lulo. Ulandu owu Wembimbiliya ka u lekisa okuti Yehova Suku o lete lika ovina viosi vi kasi oku pita, pole o ka nena eyambulo votembo a sokiya. Ondaka yaye yi tu sapuila okuti ku keya eteke a ka nena esulilo liovina viosi vĩvi otembo ka yi pui! (Osamo 37:10, 11) Ove pamue o lipula ndoco: ‘Anga hẽ, vesombiso lia Suku mua kongela lika eyambulo? Mua kongelavo oku lekisa ohenda?’

“WA MOLA HẼ NDOMO AHAVA A LIKETISA?”

Citava okuti Eliya wa komoha ndomo Ahava a kala eci a yeva esombiso lia Suku. Ulandu waco u popia ndoco: “Eci Ahava a yeva olondaka evi, wa tola olonanga viaye, wa wala ocikelẽi ketimba liaye, wa likandangiya okulia, wa pekela pocikelẽi, kuenje wa enda leli! leli!” (1 Olosoma 21:27) Anga hẽ Ahava wa likekembela ovituwa viaye vĩvi?

Pamue tu pondola oku popia okuti eye wa linga apongoloko amue awa komuenyo waye. Ahava wa liketisa, momo omunu umue ongangala haiye ukuakulipanda ka ca lelukile oku linga ovina ndevi. Anga hẽ, wa likekembela lutima wosi? Kũlĩhĩsa ulandu wa soma Manase una okuti, evĩho liaye lia piãlele okuti lia Ahava li sule. Eci Yehova a yambula Manase, eye wa liketisa loku vilikiya Yehova oco o kuatise. Pole wa lingavo ovina vikuavo. Eye wa tinduka kovilinga viaye vĩvi poku nyõla oviteka a pangele viefendelo, kuenda wa likolisilako oku fendela Yehova loku vetiya omanu vakuavo oku ci lingavo. (2 Asapulo 33:1-17) Anga hẽ, tua limbuka ovilinga viaco ku Ahava? Sio.

Anga hẽ, Yehova wa limbuka okuti Ahava wa lekisa komanu okuti wa likekembela? Yehova wa sapuila Eliya hati: “Wa mola hẽ ndomo Ahava a liketisa kovaso ange? Omo a liketisa kovaso ange, si nena ohali koloneke viaye, te koloneke viomõlaye.” (1 Olosoma 21:29) Anga hẽ, Yehova wa kala oku ecela Ahava? Sio, Suku o lekisa lika ohenda komunu wa likekembele lutima wosi. (Esekiele 33:14-16) Pole, omo okuti Ahava wa sumuile omo, Yehova wa lekisa kokuaye ohenda yi likuata lesumuo liaye. Ahava ka muile eyambulo lieya oku pita vepata.

Yehova ka pongoluile ovisimĩlo viaye vioku yambula omanu. Noke wa pulisa ovangelo vaye catiamẽla konjila yi kuamiwa yoku kongela Ahava vuyaki u ka ponda ukãi. Noke liotembo yimue eyambulo Yehova a popele liatiamẽla ku Ahava, lia tẽlisiwa. Ahava wa lemehĩwa kuyaki kuenje wa pita osonde yalua vokalosa kaye kuyaki toke eci a fa. Ulandu waco wamisako hati: Eci okalosa kaco ka sukuiwa, olombua via lesa osonde ya soma. Omo liaco, olondaka via Yehova vina Eliya a sapuila Ahava viokuti: “Apa olombua via lesele osonde ya Navote, haipo vi lesela osonde yove”, via tẽlisiwa.1 Olosoma 21:19; 22:19-22, 34-38.

Eliya, la Elisia, kuenda afendeli vakuavo va Suku vakuekolelo, olofa via Ahava via va ivaluisa okuti Yehova Suku ka ivaleleko utõi kuenda ekolelo lia Navote. Suku ukuesunga lalimue eteke a ivalako oku nena eyambulo kolondingãivi kuenda vesombiso liaye o kongelamo ohenda nda omunu o likekembela lutima wosi. (Atendelo 14:18) Ulandu waco wa lembeleka Eliya una wa pandikisa vokuenda kuanyamo alua vuviali wosoma yimue ĩvi! Anga hẽ, ove wa tatiwile ale lekambo liesunga? Ove hẽ, o kasi oku lavoka lesanju otembo Suku a tetulula ovitangi viosi? O sukila oku setukula ongangu ya Eliya. Lekuatiso liekamba liaye Elisia ukuekolelo, wa amamako oku sandeka esapulo lia Suku, loku pandikisa kotembo yovitangi!

^ tini. 3 Yehova wa nena ocitenya vokuenda kuanyamo atatu lolosãi epandu oco a situlule okuti Baale una wa tendiwile lafendeli vaye okuti eye o nena ombela loku sumũluisa ovapia, ka kuete unene. (1 Olosoma, ocipama 18) Tanga ovipama Setukuli Ekolelo Liavo Vutala Wondavululi 1 ya Susu kuenda 1 ya Kupupu 2008.

^ tini. 13 Isevele omo lioku kuata ohele yokuti ocumbo cayuva ci ka piñanyiwa lomãla va Navote, wa vetiyiwa oku ponda omãla vaco. Oco o sange alomboluilo akuavo a lekisa esunga lieci Suku a ecelela ovina viaco vĩvi, tanga ocipama losapi “Vakuakutanga va Pula” vo revista yilo.