Skip to content

Skip to table of contents

Olombangi Via Yehova

Select language Umbundu

 ULANDU WOMUENYO

Upange Wakundi Votembo Yosi— wa Ndi Kuatisa

Upange Wakundi Votembo Yosi— wa Ndi Kuatisa

Poku sokolola ci soka 65 kanyamo ndi kasi kupange wotembo yosi, ci ndi vetiya oku popia okuti, nda siata oku kuata esanju lialua komuenyo. Pole, ka ci lomboloka okuti, lalimue eteke nda pitile lesumuo. (Osa. 34:12; 94:19) Momo cilo, ndi kuete esanju omo liovimãho nda tẽlisa komuenyo!

NDA fetika oku panga onepa kepata lio Betele ko Brooklyn, keteke 7 kosãi Yenyenye Linene, kunyamo wo 1950. Kotembo yaco, ko Betele kua kala eci ci soka 355 vamanji va tunda kolofeka via litepa okuti, va kuata oku upisa 19 toke 80 kanyamo. Valua pokati kavo, va kala Akristão Olombuavekua.

NDOMO NDA FETIKA OKU VUMBA YEHOVA

Eci nda papatisiwa nda kuata 10 kanyamo

Nda lilongisa oku vumba ‘Suku yetu yesanju’ lekuatiso lia ina yange. (1 Tim. 1:11) Eye, wa fetika oku vumba Yehova eci nda kala omõla. Keteke, 1 kosãi Yevambi Linene, kunyamo wo 1939 eci nda tẽlisa ekũi lianyamo, oco nda papatisiwa kohongele yimue yimbo, volupale luo Columbus, vimbo lio Nebraska, kofeka yo Estados Unidos. Onjanja yimue, tua kala eci ci soka ocita komanu pocitumãlo cimue tua fetela, oco tu yevelele ohundo losapi hati: “Fascismo ou Liberdade,” ya manji Joseph Rutherford ya ngalavaliwa. Noke lioku yevelela onepa yimue yohundo yaco, tua limbuka okuti, kosamua yocitumãlo caco, kua kala ocimunga comanu vamue. Noke, eci va iñila, va tuma oku liwekapo ohongele yetu, kuenje, va tu kisika oku tunda volupale. Omo liaco, tua endele kepia lia manji umue ocipepi lolupale, kuna tua malusuila ohongele yetu. Lalimue eteke nda ivaleleko eteke nda papatisiwa!

Ina yange wa ndi kuatisa oku kulila vocili. Ndaño okuti isiange wa kala ulume umue uwa, pole, ka kuatele onjongole yoku tiamẽla ketavo limue, ale oku ndi vetiya oco ndamameko vetavo nda kala. Ina yange kumue la vamanji vakuavo va kala Vekongelo lio Omaha, va ndi vetiya calua.

APONGOLOKO KOMUENYO

Eci nda mala elilongiso kosikola ya pita pokati, nda sukilile oku nõla onjila ndi kuama komuenyo wange. Vokuenda kuotembo yepuyuko kosikola, nda kuatele ocituwa coku kala ukundi wepuyuko (okuti cilo, vana va linga upange waco va tukuiwa vati, akundi va sokamo), kumue la vamanji tua kuata anyamo amuamue.

Vamanji vamue amalẽhe okuti ka va kuelele ndeci: John Chimiklis, kuenda Theodore Jaracz, va pindisiwa kocisoko cepanduvali Kosikola yo Gileada. Noke, va tumiwa oku kuatisa kupange woku kundila kofeka yetu. Pole, ndeya oku komõha calua, eci nda limbuka okuti, va kuete lika oku upisa 20 kanyamo. Kotembo yaco, nda kuata lika 18 kanyamo, eci nda mala oku tangela kosikola ya pita pokati. Toke cilo ndivaluka eci Manji Chimiklis a ndi pula ovimãho nda kuata komuenyo wange. Eci ndo lomboluila ovimãho viaco, wa ndi sapuila hati: “Fetika upange wakundi votembo yosi. Kua kũlĩhĩle asumũlũho o ka kuata kovaso yoloneke.” Evetiyo nda tambula kokuaye, kuenda ongangu yavo yiwa, via ndi komõhisa calua. Omo liaco, kunyamo wo 1948 eci nda tambula ukanda wuvangi woku malusula osikola ya pita pokati, nda fetika upange wakundi votembo yosi.

NDOMO NDEYA KO BETELE

Kosãi Yevambi Linene, kunyamo wo 1950 ame kumue lolonjali viange, tua endele kohongele yofeka ya lingiwila Kocila ci tukuiwa hati, Yanke, Volupale luo Nova Yorke. Vokuenda kuohongele yaco yofeka, nda kalavo kohongele ya vamanji vana va yongola oku iñila kupange wo ko Betele. Noke, nda soneha ukanda woku iñila ko Betele momo oyo ya kala onjongole yange.

Ndaño okuti isiange ka ndi tatekele oku kala konjo loku amamako kupange wakundi votembo yosi, pole, wa ndi sapuila hati, ndi sukila oku feta olombongo vioku landa okulia, kuenda oku fetela ohondo nda kala. Pole, eteke limue kefetikilo liosãi Yenyenye, eci nda endele oku sandiliya upange woku sanda eteku, tete nda pita vociseleko cetu covikanda. Kuenje, nda sangamo ukanda va ndi sonehela, wa tunda ko Brooklyn. Kesulilo liukanda waco, kua kala onduko ya manji Nathan H. Knorr wa soneha ndoco: “Tua tambula ukanda wove woku iñila kupange wo Betele. Nda kuata elomboloko liolondaka viove viokuti, o yongola oku kala ko Betele toke eci Ñala a kupa kulo. Omo liaco, ndi yongola okuti, keteke 7 kosãi Yenyenye Linene, kunyamo wo 1950, o tuma ukanda ko Betele vonumbi yo 124 Columbia Heights, Brooklyn, ko Nova Yorke.

Eci isiange a tiuka kupange, ndo sapuila okuti, nda sangavo upange woku sanda eteku. Noke, wa ndi pula hati: “Pi o ka talavaya?” Kuenje, ndo tambulula siti: “Ko Betele yo Brooklyn okuti, ndi ka tambula 10 kolondolale vosãi.” Ndaño okuti isiange ka solele ondaka yaco, pole, wa ndi sapuila hati, nda oyo onjila wa nõlapo, tẽlisa ocimãho cove. Pole, ka pa pitile otembo yalua, isiange wa papatisiwa kunyamo wo 1953, kohongele yofeka ya lingiwila Vocila co Yanke!

Ame kumue lamanji Alfred Nussrallah nda talavaya laye kupange wakundi votembo yosi

Ndeya oku kuata esanju lialua eci ame kumue la manji Alfred Nussrallah, una nda kala laye kupange wakundi votembo yosi tua lalekiwa oku ka kala ko Betele. Kuenje, tua lingila kumosi ungende. Noke, lioku tokekisa olohuela viaye la manji Joan, va pindisiwa kocisoko ca 35, Kosikola yo Gileada. Eci va tunda kosikola yaco, va tumiwa kupange wumisionaliu kofeka yo Libanu, noke, va tiukila kofeka yo Estados Unidos oku nyula akongelo.

OVIKELE KO BETELE

Ocikele catete nda tambula ko Betele, oku Panga alivulu. Elivulu liatete tua panga li kuete osapi hati: Que Tem Feito a Religião Pela Humanidade? (Nye Atavo a Siata Oku Lingila Omanu?) Eci nda tẽlisa olosãi ecelãla kupange waco, nda nõliwa oco ndi talavaye Voseketa Yupange okuti usongui waco Manji Thomas J. Sullivan. Nda kuata esanju lialua poku talavaya laye, kuenda nda kuatisiwa lukũlĩhĩso a kuata vokuenda kuanyamo a kasi vocisoko ca Yehova.

Noke yoku talavaya anyamo atatu Voseketa Yupange, manji Max Larson okuti usongui woseketa yoku panga alivulu, wa ndi sapuila hati, Manji Knorr o yongola oku sapela love. Kuenje, nda fetika oku lipula nda okuti nda linga ocina cimue ka ca sungulukile. Eci Manji Knorr a ndi pula nda ndi yongola oku tunda ko Betele kovaso yoloneke ale sio, nda kuata utima wa tula. Eye wa sukilile manji umue oco a talavaye laye voseketa yaye vokuenda kuotembo yimue, kuenda wa yonguile okuti, ndi tambula ocikele caco. Kuenje ndo sapuila okuti sia lingile esokiyo lioku tunda ko Betele. Noke nda kuata esumũlũho lioku talavaya voseketa yaye vokuenda kueci ci soka 20 kanyamo.

Noke ndo sapuila okuti si tẽla oku feta epindiso nda tambula poku talavaya la Vamanji Sullivan, Knorr, kuenda vamanji vakuavo vo ko Betele ndeci: Milton Henschel, Klaus Jensen, Max Larson, Hugo Riemer, kuenda Grant Suiter. *

Vamanji nda talavaya lavo, va enda oku sokiya ciwa upange oco ovina vi ende ciwa vocisoko ca Yehova. Manji Knorr wa kala onalavayi yiwa, momo wa yonguile oku mola eci upange Wusoma u li sanduila kolonepa viosi violuali. Vamanji va talavaya laye voseketa yaye, va lianjele oku sapela laye. Ndaño okuti tua kuata ovisimĩlo via litepa viatiamẽla kondaka yimue, pole, poku sapela tua lianjele kuenda tua amamako oku kolela kokuaye.

Eteke limue manji Knorr wa ndi sapuila eci catiamẽla koku linga ovopange amue atito. Eye wa ndi sapuila hati, eci a kala usongui woseketa yoku panga alivulu, manji Rutherford wo telefonalela, kuenje, wa popia hati: “A manji Knorr, eci wiya kondalelo nena ovitayo vi kuete ekenya. Momo ndi vi sukila voseketa yange.” Manji Knorr wa popia hati, osimbu ka endele kondalelo, tete wa kopile vohondo yaye ovitayo vi kuete ekenya, noke wa vi kapa vekolombelo liaye. Kekumbi, wa ka vi tualele voseketa ya manji Rutherford. Ndaño okuti ocikele caco ca kala ndu okuti ka ci kuete esilivilo, pole, manji Rutherford wa sanjukilile upange waco. Noke, Manji Knorr wa ndi sapuila hati: “Olonjanja viosi o sukila oku kapa ovitayo via tua kilu liomesa voseketa yange. O sukila oku vi kapamo olonjanja viosi komẽle.” Vokuenda kuanyamo alua nda talavaya laye, ndaenda oku kũlĩhĩsa nda ovitayo viaye via tua.

Manji Knorr wa enda oku vangula catiamẽla kesilivilo lioku yevelela lutate oco omunu a tẽlise ciwa ocikele a tambula. Onjanja yimue eci nda tambuile kokuaye olonumbi vi lekisa ndomo ndi linga upange umue, sia tẽlisile ocikele caco, omo liekambo lioku yevelela lutate. Omo liaco, ndo kokela esumuo, kuenje, nda soneha ukanda umue oco ndi pinge ongecelo omo liovina nda linga, kuenda nda pinga nda citava oku talavaya voseketa yikuavo. Noke komẽle, manji Knorr weya ponẽle yange, loku ndi sapuila hati: “A Robert, nda tanga ukanda wove. Ove wa lueya. Ndaño nda ku sapuilile ale eci catiamẽla kupange waco, pole, nda kũlĩha okuti, kovaso yoloneke o ka linga ciwa upange waco. Cilo, tu amameko lupange wetu.” Nda sola calua ocituwa manji Knorr a lekisa poku sapela lame.

ONJONGOLE YOKU KUELA

Noke lioku talavaya anyamo ecelãla ko Betele, sia lingile esokiyo likuavo, momo nda yonguile oku amamako kupange waco. Pole, ovina vieya oku pongoloka. Kunyamo wo 1958, kua lingiwa ohongele yolofeka vocila co Yanke, kuenda kofeka yo Polo Grounds. Vepuluvi liaco, nda li sanga la manji Lorraine Brookes okuti, ndo kũlĩha kunyamo wo 1955, eci a kala oku kundila volupale luo Montreal kofeka yo Kanada. Nda komõha calua poku limbuka onjongole yaye yoku enda kuosi ocisoko ca Yehova cu tuma. Manji Lorraine, wa kuata ocimãho coku enda Kosikola yo Gileada. Eci a tẽlisa 22 kanyamo, wa lalekiwa Kosikola yo Gileada kocisoko ca 27, kunyamo wo 1956. Noke wa tumiwa kupange wumisionaliu kofeka yo Brasil. Ame kumue laye, tua tumbulula ukamba wetu kunyamo wo 1958, kuenje wa tava kepingilo liange lioku li kuela laye. Noke, tua linga esokiyo lioku tokekisa olohuela vietu kunyamo wa kuamamo lelavoko lioku talavayela kumosi kupange wumisionaliu.

Eci nda sapela lamanji Knorr catiamẽla kocisimĩlo cange, eye wa tu sapuila hati, tu sukila oku kevelela toke eci pa pita anyamo atatu oco tu kuela noke, kuenda oku talavaya ko Betele yo Brooklyn. Kotembo yaco, oco olohueli vi amameko ko Betele, umue pokati kavo wa sukilile oku kala ko Betele anyamo ekũi kuenda ukuavo o kala anyamo atatu. Omo liaco, Manji Lorraine wa talavaya anyamo avali ko Betele yo ko Brasil, kuenda wa talavayavo unyamo umosi ko Betele yo ko Brooklyn osimbu ka tua tokekisile olohuela.

Vokuenda kuanyamo avali tua kala oku namulãla, tua enda lika oku sapela lekuatiso liovikanda. Ka ca lelukile oku sapela lekuatiso liotelefone, momo ya tĩlile calua, kuenda kotembo yaco ka kua kalele uloño woku tumisa ovikanda lekuatiso lio Internet! Eci tua tokekisa olohuela vietu keteke 16 kosãi Yenyenye linene kunyamo wo 1961, tua kuata esumũlũho, momo manji Knorr eye wa linga ohundo yuvala wetu. Ocili okuti anyamo tua kala oku kevelela osimbu ka tua kuelele handi, a kala ndu okuti a luile calua. Pole cilo, eci tu sokolola kanyamo aco a pita, ci tu nenela esanju lialua, momo tunde eci tua kuela pa pita ale 50 kanyamo. Cilo, tua limbuka esilivilo liotembo tua kala oku kevelela!

Eteke liuvala wetu. Oku upisa kepĩli: Manji Nathan H. Knorr, Patricia Brookes (manji a Lorraine), Lorraine kumue lame, Curtis Johnson, Faye, kuenda Roy Wallen (olonjali viange)

ASUMŨLŨHO KUPANGE

Kunyamo wo 1964, nda kuata esumũlũho lioku nyula Olobetele kolofeka vikuavo. Kotembo yaco ka kua kalele esokiyo liokuti, akãi va linga ungende lalume vavo. Pole kunyamo wo 1977, kua lingiwa esokiyo liokuti, akãi va pondolavo oku enda lalume vavo kolofeka vikuavo. Kunyamo waco ame kumue lukãi wange Lorraine, tua endele la manji Grant lukãi waye Edith, oku ka nyula Olobetele vio ko Alemanya, ko Austria, ko Helasi, ko Kupro, ko Turkiya, kuenda ko Isareli. Omo liaco, ovongende osi nda linga, nda nyula ale ci soka 70 kolofeka vi sangiwa voluali luosi.

Onjanja yimue eci tua kala oku enda ko Brasil kunyamo wo 1980, omunu wa endisa ekãlu, wa tu ambata toke volupale luo Belém, lu kasi ocipepi lo Ekuador, kuna ukãi wange Lorraine a kundila eci a kala kupange wumisionaliu. Noke tua liwekapo oku nyula vamanji va kala kolupale luo Manaus. Osimbu kua kala oku lingiwa ohundo vocila cimue, tua mola ocimunga comanu va tumala pamosi okuti ka va kuamele ocituwa cakãi vo ko Brasil coku li lama lasipulo, kuenda vamanji alume va li lama peka lomanu vakuavo. Momo lie ka va ci lingilile?

Momo vamanji vaco, va tunda vokati kusenge wo Amazonia muna mua siata oku kala omanu va kuete uvei wovilundu. Eli olio esunga lieci va yuvuila oku sapela lomanu vakuavo kohongele. Omo liaco, va vetiya ovitima vietu kuenda lalimue eteke tu ka ivalako esanju va lekisa! Ovina viaco, via lekisa oku tẽlisiwa kuolondaka vi sangiwa kelivulu lia Isaya viokuti: “Akuenje vange, omo ovitima viavo via sanjuka, va imba ovisungo.”—Isa. 65:14.

ASUMŨLŨHO KUENDA EKALO LIWA KOMUENYO

Ame kumue lukãi wange Lorraine tua siata oku sokolola esanju li tunda koku litumbika kupange wa Yehova vokuenda kueci ci pitahãla akũi epandu kanyamo. Cilo, tu kuete esanju lialua poku sokolola ndomo Yehova a tu sumũlũisa poku tu songuila lekuatiso liocisoko caye. Ndaño okuti si pondola vali oku linga ovongende ndeci nda lingaile kanyamo a pita, pole, nda siata oku kuatisa Osungu Yolombangi Via Yehova, oku talavaya kumosi Locimunga Casongui, kuenda Ocimunga Cupange. Nda sanjukila ocikele ndi kuete coku kuatisa ongongela yafendeli va Yehova voluali luosi. Ovina viaco via siata oku tu komõhisa poku mola oku livokiya kuavamanji, va kasi oku linga upange wavo poku lekisa ocituwa ndeci ca Isaya wa popia hati: “Ame ulo, va nume ño!” (Isa. 6:8) Vamanji vaco, va limbuka oku tẽlisiwa kuolondaka manji umue wa kala oku nyula akongelo a ndi sapuilile hati: “Fetika upange wakundi votembo yosi. Kua kũlĩhĩle asumũlũho o ka kuata kovaso yoloneke.”

^ tini. 20 Oco o kũlĩhe ovolandu omuenyo wa vamanji va tukuiwa ndeti, tanga Vutala wondavululi 15 Yenyenye wo 1965, ulandu wa manji Thomas J. Sullivan, manji Klaus Jensen Vutala Wondavululi (15 ya Mbalavipembe wo 1969), manji Max Larson Vutala Wondavululi (1 Yenyenye Linene wo 1989), manji Hugo Riemer Vutala Wondavululi (15 Yenyenye Linene wo 1964), kuenda wa manji Grant Suiter Vutala Wondavululi (1 Yenyenye Linene wo 1983).