Skip to content

Skip to table of contents

Olombangi Via Yehova

Select language Umbundu

Eci Oco Ocipiñalo Cetu

Eci Oco Ocipiñalo Cetu

“Eci oco ocipiñalo [cafendeli] va Yehova.”—ISA. 54:17.

1. Ocina cipi Yehova a teyuila oco a kuatise omanu?

OMO okuti Yehova Suku ‘o kasi otembo ka yi pui,’ wa teyuila Embimbiliya mu sangiwa esapulo lieca omuenyo ko pui komanu. Eli olio esunga lieci tu popela tuti, ‘ondaka ya Yehova, yi kala otembo ka yi pui.’ (1 Pet. 1:23-25) Omo liaco, tu eca olopandu ku Yehova omo liesokiyo a linga lioku kapa Vembimbiliya olonumbi vi pondola oku tu kuatisa!

2. Nye ci sangiwa Vembimbiliya Suku a yongola okuti omanu vosi va ci kũlĩha?

2 Yehova o yongola okuti, omanu va kũlĩha onduko yaye lekuatiso Liembimbiliya. Ovisonehua tete vi tukula onduko ya Suku, poku lombolola ‘ndomo a lulika ilu losi.’ (Efet. 2:4) Onduko ya Suku ya pituluiwa olonjanja vialua vavaya mua sonehiwile Ekũi Liovihandeleko. Kuenje, Ocihandeleko ca tete, ci popia ndoco: “Ame ndi Yehova Suku yove.” (Etu. 20:1-17) Ndaño okuti Eliapu lia siata oku seteka oku pengisa ocili ci sangiwa Vembimbiliya oco ka tu ka kũlĩhe Suku kuenda onduko Yaye, pole, Yehova ka ecelela okuti ocimãho caco ci tẽlisiwa. —Osa. 73:28.

3. Ndaño okuti atavo esanda ka a longisa ocili, nye Suku a siata oku teyuila?

3 Yehova wa teyuila ocili ci sangiwa Vembimbiliya. Atavo esanda voluali luosi a siata oku longisa ovina viuhembi, pole, tu eca olopandu ku Suku omo a siata oku tu situluila ocili ci sangiwa Vembimbiliya! (Tanga Osamo 43:3, 4.) Ndaño okuti omanu voluali va kasi vowelema, pole, tu kuete esanju lialua omo lioku endela vocinyi ci tunda ku Suku. —1 Yoa. 1:6, 7.

TU SUKILA OKU SANJUKILA OCIPIÑALO CETU

Kohongele yofeka ya lingiwa kunyamo wo 1931, tua tava oku tukuiwa hati, Olombangi Via Yehova

4, 5. Esumũlũho lipi tu kuete tunde kunyamo wo 1931?

4 Omo okuti Tuakristão vocili, tu kuete ocipiñalo cimue ca velapo. Ondisionaliu yimue yi tukuwa hati (Collins Cobuild) yi popia ndoco: “Citava okuti omanu va kasi vimbo limuamue, va kuata ovituwa vimuamue, loviholo vimuamue, kuenda ovina vikuavo okuti, va pondola oku vi longisa kovitumbulukila viavo.” Vocipiñalo cetu ci tunda  ku Suku, mua kongela esumũlũho lioku kuata ukũlĩhĩso Wondaka yaye, elomboloko tu kuete liatiamẽla kokuaye, kuenda kocipango caye. Ovina vi longisiwa kovitumbulukila viaco, vi tukuiwa hati ocipiñalo cavo. Vocipiñalo caco mua kongelavo esumũlũho liavelapo.

5 Tua tambula esumũlũho liaco kohongele yofeka ya lingiwila volupale luo Columbus, Ohio, ko Estados Unidos kunyamo wo 1931. Kohongele yaco tua tambula ulandu wovipama mua sonehiwa ololetala “JW.” Manji umue ukãi wa popia hati: “Vamanji vamue va sima okuti ololetala viaco vi lomboloka “Oku Kevelela,” ale “Oku Lavulula.” Pole, vakuavo va kala oku sima okuti, vi lomboloka “Olombangi Via Yehova.” Kosimbu tua enda oku tukuiwa hati, Vakuakulilongisa Embimbiliya, pole, Calumingu 26 kosãi Yevambi Linene kunyamo wo 1931, tua fetika oku tukuiwa hati, Olombangi Via Yehova. Kuenje, tua kuata esanju lialua omo lioku tambula onduko ya tunda Vembimbiliya. (Tanga Isaya 43:12.) Manji umue wa popia hati: “Lalimue eteke ndi ivalako olopandu via eciwa lomanu vosi va kala kohongele yaco.” Ndaño okuti omanu voluali ka va sanjukilile onduko yaco, pole, Suku wa siata oku tu sumũlũisa okuti, tunde eci tua fetika oku tukuiwa londuko yaye, pa pita ale ci pitahãla akũi ecelãla kanyamo. Omo liaco, tu kuete esumũlũho lioku kala Olombangi Via Yehova!

6. Nye ca kongela vocipiñalo cetu ca tunda ku Suku?

6 Vocipiñalo cetu ca tunda ku Yehova, mua kongela ovolandu a pita lafendeli vaye kosimbu. Tu konomuisi ulandu wa pita la Avirahama, la Isake, kuenda Yakoba. Ovo kumue lepata liavo, va konomuisile ovina va sukilile oku linga oco va sanjuise Yehova. Ocili okuti, Yosefe wa likala oku linga ukahonga oco ‘ka ka lueyele Suku.’ (Efet. 39:7-9) Akristão vo kocita catete, va enda oku pitiya olonumbi via Suku komanu poku sapela lavo, ale poku lekisa ongangu yiwa. Vulandu waco mua kongelele olonumbi viatiamẽla koku linga Ocipito Condalelo ya Ñala upostolo Paulu a linga vakongelo a nyula. (1 Va Kor. 11:2, 23) Koloneke vilo tu sukilavo oku kuama olonumbi vi tu kuatisa oku ‘fendela Suku lespiritu kuenda locili’ ndomo ca sonehiwa Vondaka yaye. (Tanga Yoano 4:23, 24.) Ndaño okuti Embimbiliya li pondola oku kuatisa omanu vosi, pole, afendeli va Yehova va eca olopandu omo liekuatiso liaco.

7. Ohuminyo yipi ya kongeliwa vocipiñalo cetu okuti, yi pondola oku tu lembeleka?

7 Vocipiñalo cetu ca tunda ku Suku, mua kongelavo alivulu okaliye a siata oku sandekiwa, momo a eca uvangi wokuti, ‘Yehova o kasi konẽle yetu.’ (Osa. 118:7) Valivulu aco, mu sangiwa olonumbi vi pamisa ekolelo lietu poku lambalaliwa. Vocipiñalo caco, mua kongela ohuminyo ya Yehova wa popia hati: ‘Lacimue ocimalẽho va ci telela oku yaka love ci ku linga cimue cĩvi, kuenje o yula alimi osi a ku katukila vekanga. Eci oco ocipiñalo cafendeli va Yehova, kuenda esunga liavo lia tunda kokuange. Oco Yehova a popia.’ (Isa. 54: 17) Omo liaco, lacimue ocimalẽho ca Satana ci pondola oku kapa kohele ekolelo lietu.

8. Nye tu konomuisa vocipama cilo leci ci kuãimo?

8 Satana wa siata oku seteka oku pengisa Ondaka ya Suku oco omanu ka va ka kũlĩhe onduko yaye kuenda ocili catiamẽla kokuaye. Pole, ka kũlĩhĩle okuti Yehova o kasi oku tateka alikolisilo aco. Vocipama cilo leci ci kuãimo, tu konomuisa ovina vimue ndeci: (1) Ndomo Yehova a siata oku teyuila Ondaka yaye, (2) ndomo a teyuila onduko yaye, kuenda (3) ndomo a siata oku tu kuatisa oku kũlĩha ocili koloneke vilo.

YEHOVA WA SIATA OKU TEYUILA ONDAKA YAYE

9-11. Ovolandu api a lekisa okuti Yehova wa siata oku teyuila Embimbiliya?

9 Yehova wa siata oku teyuila Ondaka yaye komanu vana va yongola oku yi pengisa. Elivulu limue losapi hati, Enciclopedia Cattolica, li popia ndoco: “Kunyamo wo 1229, Onjango yimue ya lingiwila volupale luo Toulouse, kua kapiwa ocihandeleko cokuti, ka citava oku tanga [Embimbiliya,] omo liuyaki wa kala pokati kepata lia va Albigenses, la va Valdenses. . . . Kohongele yikuavo ya lingiwila volupale luo Tarragona kofeka yo Espanya kunyamo wo 1234, ulume umue o tukuiwa hati, James yatete, wa kapavo ocihandeleko cokuti, ka citava oku tanga [Embimbiliya]. . . . Pole, kunyamo wo 1559, eci Paul wakuãla a tateka oku pangiwa [Kuembimbiliya] oco ka li ka eciwe komanu, Ocisoko cimue ci tukuiwa hati Sé Romana, ca pisa ocihandeleko caco.”

10 Ndaño okuti omanu vaco va yonguile oku nyõla Embimbiliya, pole, Yehova wa li teyuila. Kunyamo wo 1382, ulume umue o tukuiwa hati John Wycliffe kumue lakamba vaye, va sandeka Embimbiliya liatete kelimi Liongelesi. Ulume ukuavo o tukuiwa hati, William Tyndale, wa pondiwa kunyamo wo 1536, omo lioku pongolola Embimbiliya. Eci a valeliwa kuti, wa kaluka loku popia hati: “A Ñala yulula ovoso a soma yo ko Inglaterra.” Noke wa lekiwa ekõle, kuenje wa timihĩwa.

11 Ndaño okuti omanu vamue va siata oku seteka oku nyõla Embimbiliya, pole, la limue eteke va tẽlisa onjongole yavo. Momo kunyamo wo 1535, ulume umue o tukuiwa hati, Miles Coverdale, wa sandeka Embimbiliya kelimi Liongelesi. Poku pongolola Embimbiliya liaco, wa kuama onepa yimue “Yotestamentu Yokaliye” leyi “Yotestamentu Yale,” oku upisa kelivulu Liefetikilo toke Liasapulo lia sonehiwa la Tyndale. Ulume waco wopa olonepa vimue viovisonehua kelimi lio Latim, levi Viembimbiliya lia sonehiwa la Martinho Lutero kelimi lio Alemão, kuenje, wa vi pongoluila kelimi likuavo. Koloneke vilo, Olombangi Via Yehova, via siata oku kuama o Tradução do Novo Mundo das Escrituras Sagradas kupange woku kunda, momo yi kuete upopi wa leluka. Tu kuete esanju omo okuti Satana kumue lomanu vaye ka va tẽla oku nyõla Embimbiliya, momo Yehova wa siata oku li teyuila.

SUKU WA SIATA OKU TEYUILA ONDUKO YAYE

Tyndale kumue lalume vakuavo va pondiwa omo lioku teyuila Ondaka ya Suku

12. O Tradução do Novo Mundo yi kuete ocikele cipi koku teyuila onduko ya Suku?

12 Suku wa siata oku teyuila onduko yaye okuti, ka yupiwa Vembimbiliya. O Tradução do Novo Mundo yi kuete esilivilo lia velapo.  Vamanji va pongolola Embimbiliya va soneha ndoco: “Ocimãho ca velapo Vembimbiliya liaco, oku kapa onduko ya Suku povinimbu yi sesamẽla kelimi Liongelesi. Onduko ‘Yehova,’ ya pituluiwa eci ci soka 6.973 kolonjanja Vovisonehua vio Heveru, kuenda 237 kolonjanja Vovisonehua vio Helasi.” Cilo, o Tradução do Novo Mundo ya pongoluiwa kueci ci pitahãla 116 kalimi, kuenda kua pangiwa 178.545.862 Kambimbiliya.

13. Momo lie tu popela tuti, omanu va kũlĩha onduko ya Suku tunde eci Adama la Heva va lulikiwa?

13 Omanu va fetika oku kũlĩha onduko ya Suku, eci Adama la Heva va lulikiwa. Ovo va kũlĩhĩle ciwa onduko yaco kuenda va enda oku yi tukula. Noke Lietande, eci Hama a lekisa etombo ku isiaye, Noha wa popia hati: “Yehova, Suku ya Semi, a sivayiwe. Kanana a linge upika waye.” (Efet. 4:1; 9:26, NW) Suku wa popia hati: “Ame Yehova, oyo onduko yange. Ulamba wange siu weci ku umue wiñi.” Noke Suku wa amisako hati: “Ame ndi Yehova, kakuli vali ukuavo, kakuli Suku yikuavo.’ (Isa. 42:8; 45:5) Suku wa siata oku teyuila onduko yaye oco omanu voluali luosi va yi kũlĩhe. Omo liaco, tu kuete esumũlũho lioku tukula onduko ya Suku, kuenda oku kala Olombangi viaye! Eli olio esunga lieci tu popela tuti: “Tu yolela oku yula kuove, loku nyanyumula apandela etu vonduko ya Suku yetu.” —Osa. 20:5.

14. Ndaño okuti onduko ya Suku yi kasi Vembimbiliya, pole, yi sangiwavo pi?

14 Onduko ya Suku ka yi sangiwa lika Vembimbiliya. Momo ya sonehiwavo vewe lio ko Moavi, li sangiwa kocitumãlo cimue ci tukuiwa hati, Dhiban (Dibon), ci kasi ocinãla ci soka 21 kolokilometulu kutundilo Wokalunga Kõha. Ulandu waco, u tukula Soma Omiri, kuenda Soma Mesia wo ko Moavi, una wa linga uyaki la va Isareli. (1 Olos. 16:28; 2 Olos. 1:1; 3:4, 5) Ewe liaco li kuete esilivilo lia velapo, momo mua sonehiwa onduko ya Suku ya tukuiwa vololetala vikuãla kelimi lio Heveru, vi tukuiwa hati, Tetragrama. Ololetala viaco vi sangiwavo Vovikanda vio kocitumãlo co Lakisi, kuenda via sonehiwa vovikuata vimue ko Isareli.

15. Ondaka Septuaginta yi lomboloka nye, kuenda momo lie ya kuatela esilivilo?

15 Omanu va pongolola Embimbiliya, va kuata ocikele coku kapa onduko ya Suku povinimbu yi sesamẽla. Eci va Yudea va tunda kupika ko Bavulono oco va tiukile kofeka yavo, kunyamo wo 607 O.Y., toke wo 537 O.Y., valua pokati ka va Yudea, ka va tavele oku tiukila ko Yuda kuenda ko Isareli. Kocita catatu, O.Y., olupale luo Alexandria ko Egito, oluo lua kala ocitumãlo va Yudea va pongoluila Ovisonehua vio Heveru levi vio Helasi okuti, olio elimi lia enda oku vanguiwa lomanu valua kotembo yaco. Embimbiliya liaco, lia malusuiwa kocita cavali O.Y., kuenje, lieya oku tukuiwa hati, Septuaginta. Vambimbiliya amue, mu sangiwa onduko ya Suku ya sonehiwa kelimi lio Heveru.

16. Tukula ulandu umue ulekisa ndomo onduko ya Suku ya tukuiwa velivulu liatete lia sandekiwa kunyamo wo 1640.

16 Onduko ya Suku, yi sangiwavo velivulu limue li tukuiwa hati, Bay Psalm Book (Elivulu Liolosamo Lio ko Baiya) okuti, olio lia sandekiwa tete kolonepa vimue vio ko Inglaterra. Elivulu liaco, lia (pangiwa kunyamo wo 1640,) kuenda li kuete Olosamo viopiwa kelimi lio Heveru, kuenje, via pongoluiwa kelimi Liongelesi okuti, olio omanu va enda oku vangula kotembo yaco. Elivulu liaco, li tukula onduko ya Suku Kosamo 1:1, 2, yi popia hati: ‘Omunu wosi ka endaenda lolondingaĩvi, wa sumũlũha, momo o sanjukila ovihandeleko via Yehova.’ Oco o kuate elomboloko lia suapo liatiamẽla konduko ya Suku, tanga  ombrochura losapi hati: O Nome Divino Que Durará Para Sempre.

YEHOVA WA SIATA OKU TEYUILA OCILI CI SANGIWA VEMBIMBILIYA

17, 18. (a) O lombolola ndati ondaka ocili? (b) Ovina vipi via kongeliwa “volondaka viwa”?

17 Tu kuete esanju lialua omo lioku vumba ‘Yehova, Suku yocili.’ (Osa. 31:5) Ondisionaliu yimue Yongelesi yi tukuiwa hati, Collins Cobuild yi lekisa okuti, ondaka ocili, yi tiamisiwila kocina cimue cocili okuti ca suapo, ca sunguluka kuenda tu pondola oku ci kolela. Ondaka “ocili” ya pongoluiwa kelimi lio Heveru, yi lomboloka ovina viosi via sunguluka.

18 Yehova wa siata oku teyuila ocili ci sangiwa Vembimbiliya, kuenda wa linga esokiyo liokuti, omanu vosi va pondola oku kuata ukũlĩhĩso wondaka yaye. (2 Yoa. 1, 2) Cilo elomboloko tu kuete Liondaka ya Suku lia livokiya, ndomo Embimbiliya li ci popia hati: ‘Onjila yolondingesunga ya soka ndocinyi congula, ca amamako oku tua toke ci linga utanya’! (Olosap. 4:18) Omo liaco, tu tava kolondaka via Yesu wa popia hati: “Ondaka yove oyo ocili.” (Yoa. 17:17) Vembimbiliya mu sangiwa “ocili catiamẽla kolondaka viwa” okuti, ovio Akristão vocili va siata oku kuama poku longisa omanu. (Va Gal. 2:14) Volondaka viaco viwa mua kongela ovina viatiamẽla konduko ya Suku, kuviali waye, kocisembi ca Yesu, kepinduko kuenda Kusoma waye. Omo liaco, tu konomuisi ndomo Suku a siata oku teyuila ocili ci sangiwa Vembimbiliya, ndaño Satana ka yongola okuti omanu va kuata ukũlĩhĩso waco.

YEHOVA WA TEYUILA ONDAKA YAYE OCO KA YI KA NYÕLIWE

19, 20. Helie wa kala Nimuroti kuenda ocina cipi ka tẽlele oku linga kotembo yaye?

19 Noke Lietande, kua popiwa olondaka viokuti: “U wa lisoka la Nimuroti, enyanga linene lia tamalãla la Yehova.” (Efet. 10:9, NW) Omo okuti Nimuroti wa kala unyali wa Yehova, wa fendela Satana kuenda wa sokisiwa lomanu vana Yesu a popia hati: “Wa tundi ku isiene Eliapu, oco vu yonguila oku linga ocipango ca isiene. [Eye] ka la sumbila ocili.” —Yoa. 8:44.

20 Nimuroti wa vialele o Bavele kumue lalupale akuavo a kala pokati kolui Tigre, kuenda olui Ferati. (Efet. 10:10) Kunyamo wo 2.269, O.Y., Nimuroti wa tumile oku tunga o Bavele okuti yi kuata ombonge yimue ya lepa calua. Omo okuti Yehova ka sanjukilile upange waco, wa sanduila kolonepa viosi violuali omanu vana va popele vati: “Enjui, tu tungi atisolo, tu a kanguli ciwa londalu, Kuenje atisolo aco a linga ovawe . . . , ohala yaco ekokoto. [Noke va popia] vati: Enjui, tu litungili imbo; tu tungivo ombonge, utue wayo u pitĩle kilu; tu kemãlisa onduko yetu sanga tu [li sanduila] kuosi kilu lieve.” Ocimãho caco ka ca telisiwile, momo eci Suku ‘a tenga alimi osi olofeka’ wa sandola omanu vaco. (Efet. 11:1-4, 8, 9) Ndaño okuti Satana wa sokiya etavo limue oco omanu vo fendele, pole, ka tẽlisile ocimãho caye. Momo efendelo lia Yehova lia fetika osimbu, kuenda li kasi oku livokiya koloneke vilo.

21, 22. (a) Momo lie atavo esanda ka a tẽlela oku malako efendelo liocili? (b) Nye tu ka konomuisa vocipama ci kuãimo?

21 Atavo esanda, ka a pondola oku malako efendelo liocili. Momo lie? Omo okuti Suku eye Ulongisi Wavelapo, wa siata oku teyuila Ondaka yaye, oco omanu va kũlĩhe onduko yaye, momo eye Ono yukũlĩhĩso wocili. (Isa. 30:20, 21) Oku fendela Suku lutima wosi ci tu nenela esanju lialua. Pole, oco tu tẽlise ocimãho caco, tu sukila oku lavulula loku kolela ku Yehova, kuenda oku kuama olonumbi a siata oku tu ĩha lekuatiso liespiritu sandu.

22 Vocipama ci kuãimo, tu ka konomuisa ndomo atavo a fetika oku longisa ovina viesanda. Kuenje, tu ka limbuka okuti, Ovisonehua ka vi longisa ovina viaco viesanda. Tu ka limbukavo ndomo Yehova a siata oku tu sumũlũisa poku tu situluila ocili catiamẽla kokuaye okuti, oco ocipiñalo a tu ĩha.