Skip to content

Skip to table of contents

Olombangi Via Yehova

Select language Umbundu

 OCIPAMA 16

“Exercise Justice” in Walking With God

“Exercise Justice” in Walking With God

1-3. (a) Momo lie etu tu kuetele ofuka la Yehova? (b) Nye Upopeli wetu ukuacisola a yongola kokuetu okuti oco tu linga?

SOKOLOLA oku yikiwa ndomandekua vombaluku yimue yi kasi loku vomba kosi yovava. Osimbu ove o kasi loku sokolola okuti ka kuli vali elavoko, ku molẽha omunu umue oku yovola loku ku kapa pocitumãlo cimue cakolapo. Ocili okuti o kala lesanju lialua eci o yovuiwa kocitangi caco loku ku sapuila okuti: ‘Kaliye ove wa yovoka’! Ove hẽ, nda kua liyevele okuti o kuete ofuka lomunu waco wa ku yovola? Ocili okuti, ove wo levala omuenyo wove.

2 Oku setahãisa kuaco oku, ku lekisa eci Yehova a siata oku a tu lingila. Ocili okuti, etu tua levala ofuka ku Suku. Eye wa pongiya ocisembi cina ca tu ĩha epuluvi lioku yovuiwa kekandu kuenda kokufa. Poku kũlĩha okuti tua yovuiwa, omo lioku kolela kocilumba cina ca posoka, akandu etu a eceliwa, kuenda otembo yetu yo kovaso ya kolapo. (1 Yoano 1:7; 4:⁠9) Ndomo tua ci mõla ale kocipama 14, ocisembi ocindekaise cimue ca velapo cocisola ca Yehova kuenda esunga liaye. Ndamupi tu pondola oku tambuluiya?

3 Ca sunguluka oku limbuka eci Upopeli wetu ukuacisola a yongola kokuetu okuti oco tu linga. Yehova vonduko yuprofeto Mika wa popia hati: “Amunu, Suku wa ku lekisa eci ciwa, Yehova o yongola nye kokuove, hateko ‘oku linga esunga,’ loku sola ohenda kuenda oku endaenda la Suku yove lesuluviko?” (Mika 6:⁠8) Kũlĩha okuti vimue pokati kovina Yehova a yongola kokuetu “oku linga esunga.” Ndamupi tu pondola oku ci linga?

Kuama ‘Esunga Liocili’

4. Ndamupi tua kũlĩha okuti Yehova o yongola okuti tu kapa komuenyo wetu olonumbi viaye via sunguluka?

4 Yehova o yongola okuti tu kũlĩha olonumbi viaye vieci ca sunguluka  leci ka ca sungulukile. Omo okuti olonumbi viaye viesunga haivio via sunguluka, tu pondola oku kuama esunga kuenda esunguluko eci tu vi pokola. Elivulu lia Isaya 1:17 li popia hati: “Lilongisi oku linga ciwa. Sandi esunga.” Ondaka ya Suku yi tu vetiya oku ‘sandiliya esunga.’ (Sofoniya 2:⁠3) Oyo yi tu vetiyavo ‘oku wala omunu wokaliye una wa tungiwa lesetahãlo lia Suku kuenda esunga liocili.’ (Va Efeso 4:24) Vesunga liocili, ka mua kongelele, ungangala, ũvi kuenda upuepue, momo ovituwa evi vi nyõla eci ci kola. ​—⁠Osamo 11:5; Va Efeso 5:​3-5.

5, 6. (a) Momo lie ka ca tu tĩlilĩle calua oku kapako olonumbi via Yehova komuenyo wetu? (b) Ndamupi Embimbiliya li lekisa okuti oku kuama eci cesunga elinga limue li sukila oku amamako?

5 Anga hẽ oku pokola kolonumbi via sunguluka via Yehova ocina cimue ca tĩla kokuetu? Sio. Utima womunu una wamẽla ku Yehova, ka u kuata ocisimĩlo cokuti ovihandeleko viaye via tĩla. Omo okuti etu tu kuetele ocisola Suku yetu kuenda olonumbi eye a tu yonguila, etu tu kuete oku ambata omuenyo umue weca esivayo kokuaye. (1 Yoano 5:⁠3) Ivaluka okuti Yehova “o sole ovilinga via sunguluka.” (Osamo 11:⁠7) Omo liaco, nda tua setukula esunga lia Suku, tu pondola oku sola eci Yehova a sole kuenda oku suvuka eci eye a suvuka.​—⁠Osamo 97:⁠10.

6 Ocili okuti oku kuama eci cesunga ka ca lelukile kokuetu tumanu ka va lipuile. Tu sukila oku siapo ovituwa viale vievĩho kuenda oku wala omunu wokaliye. Embimbiliya li popia okuti omunu “wokaliye o kasi lokutumbuluiwa” lukũlĩhĩso wasuapo. (Va Kolosai 3:​9, 10) Upopi woku linga hati, “u kasi lokutumbuluiwa,” u lekisa okuti oku wala omunu wokaliye elinga limue li sukila oku amamako lelikolisilo liocili. Ndaño muẽle tu likolisilako oku linga eci ciwa, pole olonjanja vimue ekandu lietu li tuvetiya oku lueya kovisimĩlo, ale kovilinga.​—⁠Va Roma 7:​14-20; Tiago 3:⁠2.

7. Poku litumbika koku linga eci cesunga, ocisimĩlo cipi tu pondola oku kuata catiamẽla kokulueya kuetu?

7 Poku likolisilako oku linga eci cesunga, ocisimĩlo cipi tu pondola oku kuata catiamẽla kokulueya kuetu? Ocili okuti, etu ka tu pondola oku sepula ocili cekandu. Kuendavo ka tu sukila oku liwekapo oku vumba Suku, omo lioku sima okuti ka  tu sesamẽla oku vumba Yehova. Suku yetu ukuacisola, wa linga aliangiliyo oco omunu wosi o likekembela akandu lutima wosi, a sange ohenda kokuaye. Kũlĩhĩsa olondaka vielembeleko viupostolo Yoano wa popia hati: “Ñasi loku vu sonehela ovina evi okuti ka vu lingi vali akandu.” Pole, noke eye wamisako lombangulo hati: “Puãi, nda umue o linga ekandu tu kuete oñuatisi yi tu livondelela kovaso a Isia, eye Yesu Kristu.” (1 Yoano 2:⁠1) Ocili okuti, Yehova wa angiliya ocilumba cocisembi oco tu taviwe laye poku U vumba, ndaño lekandu lietu tua citiwa lalio. Anga hẽ eci ka ci tu vetiya oku likolisilako oku linga vali oco tu sanjuise Yehova?

Olondaka Viwa Kuenda Esunga Lia Suku

8, 9. Ndamupi oku kundiwa kuolondaka viwa ku lekisa esunga lia Yehova?

8 Etu tu pondola oku linga esunga, kuenda oku setukula esunga lia Suku poku panga onepa kupange woku kunda olondaka viwa Viusoma wa Suku komanu. Elitokeko lipi li kasi pokati kesunga lia Yehova kuenda olondaka viwa?

9 Yehova kaka nena esulilo lioluali lulo luevĩho, osimbu handi tete ka lunguile. Vocitumasuku caye catiamẽla kovina vika pita vokuenda kuotembo yesulilo, Yesu wa popia hati: ‘Ondaka yiwa yi kundiwila tete olofeka viosi.’ (Marko 13:10; Mateo 24:⁠3) Voku kapako ondaka yoku popia hati “tete,” ci lomboloka okuti noke yupange woku kunda olondaka viwa voluali luosi, kuka kuama ovina vikuavo. Vovina viaco mua kongela ohali ya piãla ya tukuiwa, okuti yika lomboloka enyõleho liolondingaĩvi kuenda oku ka yikula onjila yi tuala voluali luokaliye luesunga. (Mateo 24:​14, 21, 22) Omo liaco, omunu la umue o kuete esunga lioku lundila Yehova ndu okuti ka kuete esunga lioku nyõla olondingaĩvi. Loku lungula, eye o kasi loku eca epuluvi komanu oco va pongolole ovituwa viavo okuti va puluka kenyõleho. ​—⁠Yona 3:​1-10.

Akulu vekongelo va molẽhisa esunga lia Yehova eci ovo va kolisa omanu va sumua

10, 11. Ndamupi oku panga kuetu onepa kupange woku kunda olondaka viwa Viusoma ku lekisa esunga lia Suku?

10 Ndamupi upange wetu woku kunda olondaka viwa u lekisa esunga lia Suku? Catete, ceci okuti eci oco lika ocina ca sunguluka  tu pondola oku linga oco tu kuatise omanu oku puluka. Sokolola vali kocindekaise coku yovuiwa vocimbaluku cimue ci kasi loku vomba. Ocili okuti noke yoku popeliwa kocimbaluku caco ca kala loku vomba, ove nda wa kuatavo onjongole yoku kuatisa vakuẽle va kasi handi vovava. Cimuamue haico okuti, etu tu kuete ocikundi cimue coku yovola omanu vosi va kasi “vovava” voluali lulo lua vĩha. Ocili, omanu valua va siata oku sepula olondaka tu va kundila. Pole, osimbu Yehova a kasi loku amamako oku lekisa epandi, etu tu kuete ocikele coku va ĩha epuluvi lioku “likekembela akandu avo,” oco va yovuiwe kenyõleho lioluali lulo.​—⁠2 Petulu 3:⁠9.

11 Poku kundila olondaka viwa komanu vosi tu lisanga lavo, tu kasi loku lekisa esunga komanu lonjila yimue ya velapo okuti hayocameko. Ivaluka okuti “Suku ka kuete ocame, puãi, volofeka viosi, wosi u sumbila loku linga esunga, u sungulukila.” (Ovilinga 10:​34, 35) Nda tua setukula esunga Liaye, ka tuka kuata ocame lomanu. Pole, tu kuete oku kundila olondaka viwa Viusoma ku vakuetu okuti ka tu kapiko ocikoti cepata liaye, ekalo liomunu waco, ale liolombongo. Etu tuka eca epuluvi komanu vosi vana va yevelela oco va tave kolondaka viwa Viusoma.​—⁠Va Roma 10:​11-13.

Ndomo tu Tata Vakuetu

12, 13. (a) Momo lie ka tu sukilila oku yayulako oku pisa vakuetu? (b) Elomboloko lipi li kasi velungulo lia Yesu eci a popia hati, “Ko ka veli,” kuenda “Ko ka pisi”? (Talavo etosi pombuelo yemẽla.)

12 Etu tu pondolavo oku linga esunga poku tata vakuetu ndomo Yehova a kasi loku tu tata. Pole, kovina viosi eci ca leluka vali oku pisa vakuetu, oku luluvalela enene kakandu avo loku popia lãvi eci catiamẽla kovisimĩlo viavo. Oco hẽ, helie pokati ketu o yongola okuti Yehova o lavulula ovisimĩlo vietu, kuenda ahonguo etu locituwa cimue ka ci lekisa ohenda? Ocituwa eci hacoko Yehova a siata oku tu tata laco. Ukuasamo wa popia hati: “A Yehova, nda ove o patekela olongole, helie o talama, a Yehova? (Osamo 130:⁠3) Etu hẽ, ka tu lekisa olopandu ku Suku yetu ukuahenda omo okuti eye ka kapiko akulueya? (Osamo 103:​8-10) Oco hẽ, ndamupi tu kuete oku tata vakuetu?

 13 Nda etu tu kuatela ombili kohenda yesunga lia Suku, ka tuka yayulako oku pisa vakuetu kovina ka via tu tiamẽlele, ale oku va vetela evelo kovina ka vi kuete esilivilo. Kohundo ya velapo Yesu a lingila komunda, eye wa lungula okuti: “Ko ka veli oco ko ka veliwe.” (Mateo 7:⁠1) Ndomo ca sonehiwa kelivulu lia Luka, Yesu wamamako loku popia hati: “Ko ka pisi kuenje oco ko pisiwi.” * (Luka 6:37) Yesu wa kũlĩhĩle okuti omanu ka va lipuile va kuete ocituwa coku pisa vakuavo. Olonjeveleli viaye vina via kala locituwa coku pisa vakuavo va siapo ocituwa caco.

14. Asunga api etu tu kuete oku yuvula “oku vela” vakuetu?

14 Momo lie tu kuetele oku siapo ocituwa “coku vela” vakuetu? Esunga limue lieli, okuti omoko yetu yunene yi sule. Ondonge Tiago o tu ivaluisa hati: “Kuli umosi lika o sovola ovihandeleko kuenje haeye wa linga onganji,” okuti Yehova. Noke Tiago wa pula hati: “Puãi ove elie okuti o tetuluila ukuẽle?” (Tiago 4:12; Va Roma 14:​1-4) Handi vali Ekandu lietu tua piñala li pondola oku tu lingisa oku kala omanu vamue ka va sungulukile koku pisa. Ovituwa vialua kuenda ovisimĩlo vimue oku kongelamo ocipululu, epela, esepa, kuenda oku likapako ndomunu umue wa sunguluka, vi pondola oku nyõla ocituwa ciwa coku kapako vakuetu. Handi vali, etu tu kuete ongave koku linga ovina vikuavo, kuenje poku sokolola ongave yaco ci tu kuatisa oku yuvula oku pisa vakuetu omo liakulueya avo. Etu ka tu pondola oku kuata elomboloko lieci ci kasi vovitima via vakuetu. Kuenda ka tu pondola oku kũlĩha ekalo liomunu lomunu. Oco hẽ, etu velie, oco tu kuatele ovisimĩlo vĩvi vakuetu tu kasi loku fendelela kumuamue, ale oku vetela evelo alikolisilo avo va kasi loku linga kupange wa Suku? Ciwa calua oku setukula Yehova koku vanjiliya eci ciwa ku vamanjetu kespiritu, alume kuenda akãi okuti ka tu vanjiliya lika akulueya avo!

15. Olondaka vipi kuenda ocituwa coku tata okuti ka ci tava oku kala pokati kafendeli va Suku, kuenda momo lie?

 15 Nye ci popiwa catiamẽla koku pisa epata lietu? Ocili okuti onjo ya kale ocitumãlo cimue combembua, pole, ci sumuisa calua, omo okuti voluali lulo ocituwa coku pisa ca siata oku lekisiwila vepata lionjo. Olonjanja vialua tua siata oku yeva eci catiamẽla kolonjali alume lakãi, ale kolonjali vina via siata “oku pisa” apata avo loku va penya lolondaka vĩvi kuenda oku va talisa ohali ketimba. Pole, olondaka vĩvi ndeci, oku tonda kuenda oku tata lãvi vakuetu, ka ci tava okuti vikala pokati kafendeli va Suku. (Va Efeso 4:​29, 31; 5:33; 6:⁠4) Eci Yesu a lungula hati, “ko ka veli” kuenda “ko ka pisi,” ci kuete esilivilo lialua oku ci kapako ca piãla eci tu kasi vonjo. Ivaluka okuti, voku kuata ocituwa cesunga mua kongela oku tata ciwa vakuetu ndomo Yehova a kasi loku tu tata. Suku yetu, ha umueko wa tĩla ale ongangala koku tu tata. Handi vali, eye o kuete “ocikembe  calua” la vana vo kuetele ocisola. (Tiago 5:11) Omo liaco hongangukuoyo yiwa tu sukila oku setukula!

Akulu Vekongelo va Vumba “Lesunga”

16, 17. (a) Nye Yehova a lavoka kakulu vekongelo? (b) Nye ca siata oku lingiwa eci omunu umue wa linga ekandu ka lekisa onjongole yoku likekembela, kuenda momo lie?

16 Vosi yetu tu kuete ocikele coku linga esunga, pole akulu vekongelo va kuete ocikele calua kondaka eyi. Konomuisa elomboluilo liocitumasuku catiamẽla “kolombiali,” ale kakulu, ndomo ca sonehiwa luprofeto Isaya hati: “Tala, eci osoma yi viala lesunga, lolombiali vi viala lesunguluko.” (Isaya 32:⁠1) Ocili, Yehova o kevelela okuti akulu vekongelo va talavaya lesunga. Ndamupi ovo va pondola oku ci linga?

17 Akulu vaco ava vekongelo va loñolõha ndeti kespiritu va kũlĩha ciwa okuti esunga ale esunguluko, olio li kisikiwa oco ekongelo liyelisiwe konepa yespiritu. Olonjanja vimue, ovo va kuete oku pisa akandu ana anene. Poku ci linga, ovo va ivaluka okuti esunga lia Suku li sandiliya ohenda nda ci sukiliwa. Ovo va kuatisa omunu wa linga ekandu oco a likekembele. Oco hẽ, nye ci lingiwa, nda okuti kua lingiwa elikolisilo lioku kuatisa omunu wa linga ekandu pole omunu waco ka lekisa onjongole yoku likekembela? Lesunga liocili, Ondaka ya Yehova yi lekisa okuti ci sukila oku kuama onjila yimue yesunguluko okuti: “oku tundisa pokati kene omunu waco ukuahole.” Eci ci lomboloka okuti eye te wa tundisiwa vekongelo. (1 Va Korindo 5:​11-13; 2 Yoano 9-11) Oku kuama onjila yaco ocina cimue ci sumuisa akulu vekongelo, pole ovo va limbuka okuti eci ci sukiliwa oco va teyuile ekalo liwa kuenda oku yelisa ekongelo konepa yespiritu. Pole, ovo va kuete elavoko liokuti eteke limue omunu waco wa lueya oka limbuka eci eye a lingile kuenje oka tiuka vekongelo. —Luka 15:17, 18.

18. Nye akulu vekongelo va kuete oku ivaluka eci va eca elungulo lisangiwa Vembimbiliya ku vakuavo?

18 Voku vumba lonjongole yoku lekisa esunga, mua kongelavo oku eca elungulo lisangiwa Vembimbiliya eci li sukiliwa. Ocili okuti, akulu vekongelo ka va seteka oku sandiliya akulueya  ku vakuavo. Ovo ka va lisakalaisa lovina vitito ka vi lingi ohele oco va ece epindiso. Pole, ukristão umue ci tava okuti ‘o kuatiwa lokulueya kumue.’ Poku ivaluka okuti esunga lia Suku ka lia vihĩle, kuenda ka lia honguele, cika vetiya akulu vekongelo ‘oku tiula omunu waco lutima womboka.’ (Va Galatia 6:⁠1) Omo liaco, ka ca sungulukile okuti ukulu wekongelo o tonda omunu wa lueya ale oku u vanguisa olondaka vĩvi. Pole, elungulo liwa lieciwa locisola li pondola oku kolisa omunu una wa lueya. Ndaño muẽle ceci akulu vekongelo va eca elungulo li lekisa ovitangi vi yililako, lopo akulu vekongelo va ivaluka okuti ukristão waco wa linga ekandu, omeme ya Yehova. * (Luka 15:⁠7) Eci elungulo lieciwa lesunguluko liwa okuti livetiyiwa locisola, ci kuatisa vali calua omunu wa lueya oku pongoloka kocituwa ka ca sungulukile.

19. Akulu vekongelo va pañinyiwa okutetulula ovina vipi, kuenda kono yipi ovo va kuete oku tiamisila oku nõla kuavo?

19 Akulu vekongelo, olonjanja vimue va pañinyiwa oco va nõle onjila yi sukila oku kuamĩwa okuti yi tiamisiwilavo kekongelo liosi. Ndeci, akulu vekongelo otembo lotembo va liongolola oco va vangule eci catiamẽla ku vamanji va loñolõha kespiritu oco va nõliwe ndakulu vekongelo ale ndoloñuatisi viakulu vekongelo. Akulu vekongelo va kũlĩha esilivilo lioku yuvula ocituwa coku lekisa ocame. Ovo va ecelela oku endisiwa lolonumbi via Suku via kisikiwa poku nõla, okuti ka va kolela kovisimĩlo viavo muẽle. Ovo va kapako olonumbi vi popia hati: “Ku ka amele omunu. Ka ci tava oku kala locame.”​—⁠1 Timoteo 5:⁠21.

20, 21. (a) Nye akulu vekongelo va likolisilako oku kala, kuenda momo lie? (b) Nye akulu vekongelo va pondola oku linga oco va kuatise ava ‘va sumua?’

20 Akulu vekongelo va endisa esunga lia Suku lonjila yikuavo  ndomo mua sunguluka. Noke yoku popia okuti akulu vekongelo va kuete oku vumba “lesunguluko,” uprofeto Isaya wamamako loku popia hati: “Va soka ndocivundilo coku tila ofela pamue ndocipundo coku tila ombela. Va soka ndolondui viovava vekango, pamue ndulembo wewe linene vofeka yekavo.” (Isaya 32:⁠2) Ocili okuti Akulu vekongelo va likolisilako oku kala ndono yelembeleko kuenda yekavuluko ku vamanjavo va fendelela kumosi.

21 Koloneke vilo, omo okuti ovitangi vialua via siata oku kokisa esumuo, omanu valua va sukila evetiyo. Ene, akulu vekongelo, nye hẽ u pondola oku linga oco u kuatise ‘ava va sumua,’? [NW]. (1 Va Tesalonike 5:14) Va yeveleli locisola. (Tiago 1:19) Ovo ci tava okuti va sukila oku kuatisiwa lomanu vana ovo va kolela, omo ‘liesakalalo’ liovutima wavo. (Olosapo 12:25) Va kuatisi oku limbuka okuti ovo va sukiliwa, va kuete esilivilo kuenda va soliwe, ca piãla enene la Yehova kuenda vamanjavo  vekongelo. (1 Petulu 1:22; 5:​6, 7) Handi vali, ove ci tava okuti poku likutilila o va kongela vohutililo. Oku yevelela ukulu wekongelo eci a kasi loku vangula vohutililo lutima wosi poku kongelamo omanu vaco, ci pondola oku lembeleka vali calua. (Tiago 5:​14, 15) Alikolisilo ene oku lekisa ocisola coku kuatisa omanu va sumua, aka limbukiwa la Suku yesunga.

Etu tu molẽhisa esunga lia Suku eci tu kundila olondaka viwa viusoma komanu okuti ka tu lekisa ocame

22. Lolonjila vipi tu pondola oku setukula esunga lia Yehova, kuenda lonima ye?

22 Ocili okuti, tu kuata ukamba wocili la Yehova poku setukula ocituwa caye cesunga! Etu eci tu teyuila olonumbi viaye via sunguluka, eci tu panga onepa kupange woku kundila olondaka viwa viusoma viepopelo ku vakuetu, kuenda eci tu luluvalela kovina viwa vi lingiwa la vakuetu okuti kakulueya avo hakoko, ceca uvangi wokuti etu tu kasi loku molẽhisa esunga lia Suku. Akulu vekongelo, eci ene u teyuila ekongelo kovina via vĩha, eci weci ekoliso lelungulo Liembimbiliya, eci u tetuluila okuti ka vu lekisa ocame kuenda eci u kolisa omanu va sumua, ene vu kasi loku molẽhisa esunga lia Suku. Hesanjukuolio Yehova a kuata kutima poku vanja palo posi loku limbuka ndomo omanu vaye va kasi loku likolisilako, “oku linga esunga” poku endaenda la Suku yavo!

^ tini. 13 Alivulu amue a popia hati, “ko ka veli” kuenda “ko ka pisi.” Olondaka evi, vi lomboloka okuti ku ka fetike “oku veta evelo” kuenda ku ka fetike “oku pisa.” Pole, asonehi vamue Vambimbiliya va tukula olondaka evi vupopi umue u patãliwa votembo (yi kasi loku amamako). Esunga lieli okuti, ovituwa via lomboluiwa ndeti via kala loku lingiwa votembo yaco, pole ovituwa viaco via sukilile oku vi siapo.

^ tini. 18 Embimbiliya, kelivulu 2 Timoteo 4:​2, li popia okuti akulu vekongelo olonjanja vimue ci tava oku ‘lemẽla, oku lungula, loku longisa.’ Kelimi lia va Helasi ondaka “oku lungula,” okuti (pa·ra·ka·leʹo), yi lomboloka “oku vetiya.” Pole, ondaka yimue ya sonehiwa kelimi lio Helasi yi tukuiwa okuti pa·raʹkle·tos, yi lomboloka oku litumbika vocihandeleko ca handelekiwa. Omo liaco, eci akulu vekongelo va eca elungulo lesunguluko, ovo va kasi loku kuatisa omanu vana va sukila ekuatiso liatiamẽla kespiritu.