گۇناھ دېگەن نېمە؟
مۇقەددەس كىتابنىڭ جاۋابى
گۇناھ بۇ خۇدانىڭ ئۆلچەم-تەلەپلىرىگە زىت بولغان بارلىق ئىش-ھەرىكەت، ھېس-تۇيغۇ ياكى ئوي-پىكىر. ئۇ يەنە خۇدانىڭ كۆزقارىشىغا ماس كەلمەيدىغان خاتا ياكى ناھەق ئىشنى قىلىپ، ئۇنىڭ قانۇنلىرىنى بۇزۇشنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ (1-يۇھاننا 3:4؛ 5:17) ئۇنىڭدىن باشقا، مۇقەددەس كىتابتا توغرا ئىشنى بىلىپ تۇرۇپ، ئۇنى قىلمىسا، گۇناھ قىلغان بولىدۇ دېيىلگەن.—ياقۇپ 4:17.
مۇقەددەس كىتاب يېزىلغان ئەسلى تىللاردا «گۇناھ» سۆزى «نىشانغا تەگكۈزەلمەسلىك» ياكى «نىشانغا يەتكۈزەلمەسلىك» دېگەندەك مەنىلەرنى بىلدۈرىدۇ. قەدىمكى ئىسرائىلار ئارىسىدا بىر توپ ئەسكەرلەرنىڭ سالغا بىلەن تاش ئېتىش ماھارىتى ناھايىتى يۇقىرى ئىدى. ئۇلار ئاتقان تاش نىشانغا تەگمەي قالمايتتى (ھاكىملار 20:16) دېمەك، گۇناھ قىلىش — خۇدانىڭ مۇكەممەل ئۆلچەم-تەلەپلىرىگە يېتەلمەسلىكنى بىلدۈرىدۇ.
يەھۋا ياراتقۇچى بولغاچقا، ئىنسانلار ئۈچۈن ئۆلچەم-تەلەپلەرنى ئورنىتىش ھوقۇقى بار (ۋەھىيلەر 4:11). ھەربىر قىلغان ئىش-ھەرىكىتىمىز ئۈچۈن ئۇنىڭ ئالدىدا جاۋاب بېرىمىز.—رىملىقلار 14:12.
ھېچقانداق گۇناھ قىلماي ياشاش مۇمكىنمۇ؟
ياق، مۇمكىن ئەمەس. مۇقەددەس كىتاب «ھەممە ئادەم گۇناھ قىلغان ۋە خۇدانىڭ شان-شەرىپىدىن مەھرۇم قالغان» دەيدۇ (رىملىقلار 3:23؛ 1-پادىشاھلار 8:46؛ ۋەز 7:20؛ 1-يۇھاننا 1:8). قانداق بولۇپ، ئىنسانلار بۇنداق ئەھۋالغا چۈشۈپ قالغان؟
ئەڭ دەسلەپتە تۇنجى ئىنسانلار ئادەم-ئاتا بىلەن ھاۋا-ئانا گۇناھسىز بولغان. چۈنكى، ئۇلار خۇدانىڭ ئوبرازىدا مۇكەممەل يارىتىلغانىدى (يارىتىلىش 1:27). لېكىن، ئۇلار خۇداغا ئىتائەتسىزلىك قىلىپ، مۇكەممەللىكتىن ئايرىلىپ قالغان (يارىتىلىش 3:5، 6، 17–19). كېيىنرەك، ئۇلار ئەۋلاد كۆرۈپ، گۇناھ ۋە نامۇكەممەللىكنى ئۇلارغا مىراس قالدۇرغان (رىملىقلار 5:12) ئىسرائىلنىڭ پادىشاھى داۋۇت مۇنداق دېگەن: «مەن گۇناھكار بولۇپ تۇغۇلغان ئىدىم، ئانام ماڭا ھامىلدار بولغاندىلا گۇناھ ئىچىدە ئىدىم».—زەبۇر 51:5.
بەزى گۇناھلار باشقا گۇناھلاردىن ئېغىرراقمۇ؟
ھەئە. مەسىلەن، مۇقەددەس يازمىلاردا قەدىمكى سودوم شەھىرىنىڭ خەلقى «بەك رەزىل بولۇپ، . . . ئېغىر گۇناھلارنى قىلىشتى» دەپ يېزىلغان (يارىتىلىش 13:13؛ 18:20). گۇناھنىڭ قانچىلىك ئېغىرلىقىنى بەلگىلەيدىغان ئۈچ ئامىلنى كۆرۈپ چىقايلى:
گۇناھنىڭ ئېغىرلىق دەرىجىسى. مۇقەددەس كىتاب تۆۋەندىكىدەك ئېغىر گۇناھلىق قىلمىشلاردىن يىراق تۇرۇشنى ئاگاھلاندۇرغان: جىنسىي ئەخلاقسىزلىق، بۇتپەرەسلىك، ئوغۇرلۇق، ھاراقكەشلىك، بۇلاڭچىلىق، قاتىللىق، جىنكەشلىك (1-كورىنتلىقلار 6:9–11؛ ۋەھىيلەر 21:8). مۇقەددەس كىتابتا شۇنداق ئېغىر گۇناھلار بىلەن بەزىدە ئويلانماي بەزى گەپ-سۆزلەر ياكى ئىش-ھەرىكەتلەرنى قىلىپ قويۇپ، باشقىلارنىڭ كۆڭلىنى رەنجىتىش ئارىسىدا پەرق بارلىقى كۆرسىتىلگەن (پەندى-نەسىھەت 12:18؛ ئەفەسلىكلەر 4:31، 32) لېكىن، مۇقەددەس كىتاب بىزنى ئۆتكۈزۈپ قويغان گۇناھىم كىچىك گۇناھ دەپ گۇناھقا سەل قارىماسلىق ھەققىدە ئاگاھلاندۇرىدۇ. چۈنكى، كىچىك گۇناھ ئېغىر گۇناھقا، يەنى خۇدانىڭ قانۇنلىرىنى بۇزۇشقا يېتەكلىشى مۇمكىن.—مەتتا 5:27، 28.
نىيەت. بەزى ئادەملەر خۇدانىڭ ئۆلچەم-تەلەپلىرىنى بىلمىگەچكە، گۇناھ ئۆتكۈزىدۇ (ئەلچىلەر 17:30؛ 1-تىموتىي 1:13). بىراق، مۇقەددەس كىتاب يەنە بەزىلەرنى ئاگاھلاندۇرىدۇ، چۈنكى ئۇلار خۇدانىڭ قانۇنلىرىنى بىلىپ تۇرۇپ، قەستەن قارشى ئىشلارنى قىلىدۇ (سانلار 15:30، 31). بىلىپ تۇرۇپ قەستەن قىلىنغان گۇناھ رەزىل قەلبتىن كېلىپ چىقىدۇ.—يەرەمىيا 16:12.
گۇناھنىڭ تەكرارلىنىشى. مۇقەددەس كىتابتا بىر قېتىم قىلىنغان گۇناھ بىلەن ئۇزۇن ۋاقىت تەكرار-تەكرار قىلىنغان گۇناھلار ئوتتۇرىسىدا پەرق بارلىقى كۆرسىتىلگەن (1-يۇھاننا 3:4–8). نېمىنىڭ توغرا ئىكەنلىكىنى بىلىپ تۇرۇپ، قەستەن گۇناھ قىلغان كىشى خۇدانىڭ قەھرى-غەزىپىگە ئۇچرايدۇ.—ئىبرانىيلار 10:26، 27.
ئېغىر گۇناھ قىلغان كىشىلەر ۋىجدان ئازابى تارتىپ، چۈشكۈنلۈككە چۈشىشى مۇمكىن. مەسىلەن، داۋۇت پادىشاھ مۇنداق يازغان: «چۈنكى، بېشىمدىن ئېشىپ كەتتى گۇناھلىرىم؛ ئۇلار خۇددى ئېغىر يۈكتەك، مەن ئۇلارنى كۆتۈرەلمىدىم» (زەبۇر 38:4). لېكىن، مۇقەددەس كىتاب مۇنداق ئۈمىد بېرىدۇ: «رەزىل ئادەم ئۆز يولىدىن يانسۇن، قارا نىيەت ئادەم ئۆز ئوي-خىياللىرىنى تاشلىسۇن، ئۇ يەھۋانىڭ يېنىغا قايتسۇن، رەھىم-شەپقەت تاپار، خۇدايىمىزنىڭ يېنىغا قايتسۇن، چۈنكى ئۇ زىيادە كەچۈرۈم قىلار».—يەشايا 55:7.

