Kʼelo li kʼusi yichʼoje

Sventa xasut ta xchibal pajina

Batan ta saʼobil

Stestigotak Jeova

tsotsil

Li Jkʼel osil ta toyole  |  Disiembre de 2015

¿Mi anaʼoj xa?

¿Mi anaʼoj xa?

Li judaetik ti ayik ta Jerusalen li ta Pentekostes ta sjabilal 33, ¿mi ta melel likemik tal «ta yantik lum ta spʼejel balumil»?

Li jun kaye ta Jerusalen ti bu chjelav epal krixchanoetik li ta pentekostes ta sjabilal 33

Maʼuk noʼox chalbe skʼoplal ta Echos 2:5 kʼalal ta 11 li kʼusi kʼot ta pasel taje, yuʼun li j-al-loʼil juda vinik ti Filón ti jaʼo kuxi li vaʼ kʼakʼale, la stsʼiba jun loʼil ta sventa li epal krixchanoetik ti ayik ta Jerusalen li ta kʼin Pentekostes ta sjabilal 33.

Li Filone xi la stsʼibabe skʼoplal li buchʼutik chbatilanik ta Jerusalene: «Epal krixchanoetik ti chtalik ta jujun kʼine likemik tal ta epal lumetik, junantike ta yok chtalik, li yantike ta varko, tey to chlikik tal ta slokʼeb Kʼakʼal, ta smaleb Kʼakʼal, ta norte xchiʼuk ta sur». Jech xtok laj yalbe skʼoplal li skarta ajvalil Erodes Agripa I, smomnichʼon Erodes el Grande, ti la stakbe batel li ajvalil ta Roma ti Calígula sbie. Li ta karta taje xi laj yalbe skʼoplal li Jerusalene: «Li chʼul jteklume [...] mu jaʼuk noʼox slumalik li buchʼutik tey nakalik ta Judae, yuʼun jaʼ slumalik xtok li yan judaetik ti spasoj skoloniaik ta yan mukʼta lumetik ti te nopolike».

Li Agripae la spasbe jun slistail li lumetik bu la spas skoloniaik li judaetike; oy toʼox ta Mesopotamia, ta snorteal África, Asia Menor, Grecia xchiʼuk li ta lumetik ti joyol ta nab Mediterráneo, skotol li lumetik taje solel nom xilik li Jerusalene. Jun pʼijil vinik ti Joachim Jeremias sbie, xi laj yale: «Li ta lista taje mu jamaluk chal mi ayilanik ta Jerusalen skotol li lumetik taje, pe jech chakʼ ta aʼiel, yuʼun skotol li judaetike persa skʼan xbat yichʼik ta mukʼ Dios li ta templo ta Jerusalene» (Deuteronomio 16:16).

¿Bu chvayik li epal krixchanoetik ti chbatik ta Jerusalen yoʼ chbat spasik li kʼinetik sventa judaetike?

Skomenal voʼneal tanke ti yichʼoj tael ta Jerusalen ti jaʼ toʼox te ch-atinike

Li jujun jabile oxib velta tspasik kʼin li ta lum Jerusalene: kʼin Koltael, li Pentekostes xchiʼuk li kʼin Yaxnaetike. Li ta baʼyel sigloe, ta smilal noʼox judaetik ti likemik tal ta sjunul Israel xchiʼuk ta yan lumetike chbatik ta Jerusalen ta skoj li kʼine (Lukas 2:41, 42; Echos 2:1, 5-11). Li krixchanoetik taje skʼan me tsaʼ bu chvayik.

Jlome chkomik ta sna yamigoik, li yane ta nail vayebal o chchʼamun snailik. Ep buchʼutik tspas skarpanaik ta yut li lume o ta spat li smuroaltake. Jech kʼuchaʼal li Jesuse, tey kom ta Betania, jun lum ti te nopol oye (Mateo 21:17).

Ta junantik naetike yichʼoj tael tankeetik sventa atinajebal ti nopol yiloj li temploe. Li naetik taje yikʼaluk van jaʼ toʼox sventa bu xuʼ xkuxik xchiʼuk x-atinik li jxanviletik kʼalal mu to xbatik li ta temploe. Jun tsʼib ti laj yichʼ tael ta jpʼej nae, ta xal ti Teódoto, ti jaʼ li pale yuʼun li snail stsobobbailike, «jaʼ la svaʼan li snail tsobobbail sventa tey chichʼ kʼelel li Mantale, [...] li na sventa tey chkom vayikuk, li skuartoaltake xchiʼuk li tankeetik sventa atinajebal ti jaʼ sventa li j-echʼel beetike».