Kʼelo li kʼusi yichʼoje

Batan ta saʼobil

Tunan ta stojolal Jeova yoʼ to mu xtal li chopol kʼakʼaletike

Tunan ta stojolal Jeova yoʼ to mu xtal li chopol kʼakʼaletike

«Naʼic me ti oy Bochʼo la spasoxuque.» (ECL. 12:1)

1, 2. 1) ¿Kʼusi tojobtasel la stsʼiba Salomón sventa li kerem tsebetik ti akʼbat snaʼ yuʼun Diose? 2) ¿Kʼu yuʼun xuʼ stabeik sbalil ek li tojobtasel laj yal Salomón li yajtsʼaklomtak Cristo ti mas xa ta 50 sjabilalike?

XI AKʼBAT snaʼ yuʼun Dios sventa tstsʼibabe kerem tsebetik li ajvalil Salomone: «Ti cʼalal achʼiumalic to tale, naʼic me ti oy Bochʼo la spasoxuque, yuʼun yoʼto muʼyuc chataic li chopol orae». ¿Kʼusi skʼoplal «li chopol orae»? Jaʼ skʼoplal li malubele. Li Salomone la stunes nichimalkʼopetik sventa chalbe skʼoplal li vokolil chakʼ li malubele: xniknun li jkʼobtike, chmochʼib li kakantike, chkʼok li stanal ketike, mu xa xil lek osil li jsatike, chmak li jchikintike, tsakub li joltike xchiʼuk chvujkʼij li jpatike. ¡Maʼuk to me jmalatik jech chkʼot ta jtojolaltik sventa chlik tunkutik ta stojolal li Jeovae! (Kʼelo Eclesiastés 12:1-5.)

2 Ep yajtsʼaklomtak Cristo ti mas xa ta 50 sjabilalike lek to tsotsik. Akʼo mi sak xa jaypʼejuk stsotsil sjolik, xuʼ van muʼyuk to bu chil svokolik ta skoj malubel jech kʼuchaʼal laj yal li Salomone. Li yajtsʼaklomtak Cristo ti ep xa sjabilalike, ¿mi xuʼ van stabeik sbalil li tojobtasel laj yakʼ ta naʼel Dios sventa li kerem tsebetik ti  xie: «Naʼic me ti oy Bochʼo la spasoxuque»? ¿Kʼusi van skʼan xal li tojobtasel taje?

3. ¿Kʼusi smakoj ti jvules ta joltik li Mukʼta Jpasvanej kuʼuntike?

3 Akʼo mi ep xa jabil tunemutik ta stojolal li Jeovae, bakʼintike lek ti jnopbetik skʼoplal kʼu to yepal slekil yoʼonton li Jpasvanej kuʼuntike. ¿Mi mu labaluk sba chkiltik li kʼusitik kuxajtike? Ti kʼutik yelan pasbil li kʼusitik kuxajtike mu xkaʼibetik lek smelolal. Ep kʼusitik xchiʼuk ep ta tos li kʼusi chakʼbutik Jeova sventa jkʼupintik li kuxlejale. Kʼalal ta jkʼeltik li spasbentake, mas ta jkʼantik li stalelal jech kʼuchaʼal li kʼanelale, li spʼijilale xchiʼuk li sjuʼele (Sal. 143:5). Pe ti ta jvules ta joltik li Mukʼta Jpasvanej kuʼuntike te snitojbe sba skʼoplal noxtok li kʼusi smalaoj akʼo jpastike. Kʼalal jaʼo ta jnopbetik skʼoplal taje, ta melel tstij koʼontontik sventa ta jtojbetik ta vokol kʼalal chijtun ta sjunul koʼontontik ti kʼu sjalil kuxulutike (Ecl. 12:13).

LI KʼUSITIK XUʼ JPASTIK KʼALAL YIJUTIK XAE

4. ¿Kʼusi xuʼ sjakʼbe sbaik li yajtsʼaklomtak Cristo ti oy xa kʼusitik xchanoj ta xkuxlejalike, xchiʼuk kʼu yuʼun?

4 Mi oy xa ta sjaylajunebal jabil kʼusitik achanoj ta akuxlejale, xi xa jakʼbe abae: «¿Kʼuxi ta jtunes li jkuxlejal avie, yoʼ to tsotsun xchiʼuk ti oy to kipale?». Kʼuchaʼal yajtsʼaklom Cristo ti ep xa ajabilale, oy kʼusitik xuʼ xapas ti mu xuʼ spas li yantike. Jech kʼuchaʼal liʼe, xuʼ xajelubtasbe kerem tsebetik li kʼusitik achanoj ta stojolal Jeovae, xchiʼuk xuʼ xatsatsubtas yan yajtsʼaklomtak Cristo kʼalal chaloʼiltabe kʼusi aviloj ta akuxlejal kʼalal chatun ta stojolal li Diose. Li ajvalil Davide jaʼ jech laj yalbe ta orasion Dios ti akʼo x-akʼbat spas jeche. Xi la stsʼibae: «Dios cuʼun, oy cʼusi lec laj achanubtasun tal ta jqueremal [...]. Acʼo me molun xa, me sac xa jol, pero mu me xacomtsanun, Dios cuʼun. Ta to me xcalbe yaʼyic cʼu xʼelan atsatsal avuʼel, xchiʼuc cʼusitic toj mucʼtic laj apas li tsʼacal olnichʼonetic liʼi, xchiʼuc li bochʼotic tsʼacal to ta xtalique» (Sal. 71:17, 18).

5. ¿Kʼuxi xuʼ sjelubtasbeik yantik kʼusi xchanojik li yajtsʼaklomtak Cristo ti ep xa sjabilalike?

5 ¿Kʼuxi xuʼ xajelubtasbe yantik li kʼusitik xanaʼ xa spasel ta skoj ti jal xa kuxiemote? ¿Mi xuʼ van xavikʼ batel ta ana ermanoetik ti mas kerem tsebik to sventa tstabeik sbalil ti jmoj oyoxuke? ¿Mi xuʼ van xavalbe ti akʼo xbat xchiʼinoxuk ta cholmantal sventa chilik ti xamuyubaj chatun ta stojolal Jeovae? Xi laj yal li Eliú ta voʼnee: «Acʼo cʼopojicuc li bochʼo oy xa cʼusi snaʼique; acʼo yacʼ ta ilel sbijilic li bochʼo ep xa jabil xchʼielique» (Job 32:7). Li jtakbol Pablo eke, laj stijbe yoʼonton ermanaetik ti ep xa sjabilalik ti akʼo stsatsubtasik yan ermanaetik ta sventa li kʼusi chalike xchiʼuk li ta stalelalike. Xi la stsʼibae: «Jaʼ noʼox jech ec li meʼeletique [...] jaʼ acʼo yaqʼuic ta chanel li cʼusi leque» (Tito 2:3).

XUʼ EP XAKOLTAVAN

6. ¿Kʼu yuʼun xuʼ ep xkoltavanik li yajtsʼaklomtak Cristo ti oy xa ta sjaylajunebal jabil kʼusitik xchanoj ta xkuxlejalike?

6 Mi jaʼot jun yajtsʼaklom Cristo ti ep xa kʼusitik achanoj ta akuxlejale, xuʼ ep xakoltavan. Nopo avaʼi li kʼusitik achanoj xa li avie, ti mu toʼox jechuk leʼ xa ta 30 o 40 jabil jelave. Li avie lek xa xatojob ta yakʼel ta akuxlejal li beiltaseletik ta Vivliae. Ta melel lek van xatojob sventa chkʼot ta yoʼonton mantal li krixchanoetike. Mi molot ta tsobobbaile, xanaʼ kʼuxi chakolta junuk ermano ti chchʼay ta bee (Gál. 6:1). Xuʼ van la achan skʼelel kʼusitik ta tsobobbail, ta skʼelel junuk departamento ta mukʼta tsobajel o sventa svaʼanel Salonetik sventa Tsobobbail. O xuʼ van xatojob ta yalbel doktoretik sventa mu stunesik chʼichʼ kʼalal chpoxtavanike. Manchuk mi mu to jaluk avojtikinoj li kʼusi melele, toj ep sbalil kʼusi achanoj li ta akuxlejale. Jech kʼuchaʼal liʼe, mi achʼiesoj anichʼnabe, ep me kʼusitik achanoj ta spasel. Kʼuchaʼal chkiltike, li yajtsʼaklomtak Cristo ti ep xa sjabilalike xuʼ stsatsubtasbe yoʼonton li steklumal Jeovae: xuʼ xchanubtas, sbeiltas xchiʼuk stsatsubtas li yermanotake (kʼelo Job 12:12).

7. ¿Kʼusi xuʼ chakʼbe xchanik kerem tsebetik li yajtsʼaklomtak Cristo ti ep xa sjabilalike?

 7 ¿Kʼuxi xuʼ xatunes li kʼusitik achanoj ta akuxlejal sventa xakoltavan mase? Xuʼ van xachanubtas ta slikesel xchiʼuk ta yakʼel chanubtasel ta Vivlia li kerem tsebetike. Mi jaʼot jun ermanae, ¿mi xuʼ xatojobtas tsebal meʼiletik ta sventa ti kʼuxi xuʼ xchʼakbeik yorail li kʼusitik sventa mantal xchiʼuk ti xchabi yalabik xtoke? Mi jaʼot jun ermanoe, ¿mi xuʼ xachanubtas ta yetʼesel lek mantal li keremetike xchiʼuk ti masuk xtojobik ta xcholel mantale? ¿Mi xuʼ xavakʼbe yil kʼusi chapas kʼalal chbat avulaʼan ermanoetik ti malubemik xa sventa chatsatsubtasbe yoʼontonik ta mantale? Akʼo mi muʼyuk xa mas avipal kʼuchaʼal ta baʼyel toʼoxe, toj lek kʼutik yelan xuʼ xatojobtas li kerem tsebetike. Xi chal li Skʼop Diose: «Li stoyobbail [o skʼupilik] queremetique jaʼ li stsatsalique; li yichʼel ta mucʼ moletique jaʼ li saquil sjolique» (Prov. 20:29).

¿MI XUʼ XABAT TI BU CHTUN MAS JCHOLMANTALETIKE?

8. ¿Kʼusi la spas jtakbol Pablo kʼalal ep xaʼox sjabilale?

8 Li jtakbol Pabloe la stunes skotol li kʼusi xuʼ yuʼun spasel sventa chtun ta stojolal Dios kʼalal ep xaʼox sjabilale. Kʼalal lokʼ ta chukel ta Roma te van ta sjabilal 61, kuchem xaʼox yuʼun ep jabil li tsatsal abtel ta misioneroale, vaʼun xuʼ van te naki-o sventa chchol mantal ta Roma ti jechuke (2 Cor. 11:23-27). Li ermanoetik li ta mukʼta jteklum taje toj lek van laj yaʼiik jechuk ti teuk kom xchol mantal xchiʼukik li Pabloe. Pe li stuke laj yil ti mas to toj jtunel ta yantik lum li yabtele. Jmoj la xchaʼtam batel sbeik ta misioneroal xchiʼuk Timoteo xchiʼuk Tito, ti batik ta Éfeso, ta Creta xchiʼuk ti batik van ta Macedonia xtoke (1 Tim. 1:3; Tito 1:5). Akʼo mi mu jnaʼtik mi ay svulaʼan li Españae, oy toʼox ta yoʼonton chbat te (Rom. 15:24, 28).

9. ¿Bakʼin van bat nakluk ti bu xuʼ chtun mas li Pedroe? (Kʼelo li lokʼol ta slikebale.)

9 Li jtakbol Pedroe xuʼ van mas xa ta 50 sjabilal kʼalal bat nakluk ti bu xuʼ chtun mase. ¿Kʼu yuʼun jech chkaltik? Yuʼun mi koʼol toʼox sjabilalik xchiʼuk li Jesuse o mi mas to bankilal jutuke, yichʼoj xaʼox van 50 jabil kʼalal ay ta tsobajel xchiʼuk li yan jtakboletik ti laj yichʼ pasel ta Jerusalén ta sjabilal 49 ta jkʼakʼaliltike (Hech. 15:7). Kʼalal echʼ xaʼox kʼuk sjalile, bat ta naklej ta Babilonia li Pedroe, ta melel bat van xcholbe mantal li epal judioetik ti te nakalik li ta jteklum taje (Gál. 2:9). Te nakal-o kʼalal la stsʼiba li sbaʼyel karta te van ta sjabilal 62 ta jkʼakʼaliltike (1 Ped. 5:13). Vokol van chkaʼitik ti chijbat ta naklej ta yan balumile, pe li Pedroe akʼo mi ep xa sjabilal muʼyuk bu laj yakʼ xmakat sventa tskʼupin ti chtun ta stojolal Jeovae.

10, 11. Albo sloʼilal junuk buchʼu ep xa sjabilal ti bat nakluk ti bu xuʼ mas xkoltavane.

10 Li avie, ep yajtsʼaklomtak Cristo ti echʼem xa mas ta 50 sjabilalike, yilojik ti jelem kʼusitik ta xkuxlejalike xchiʼuk ti oy jaytosuk kʼu yelan xuʼ xtunik ta stojolal Jeova li avie. Junantike batemik ta naklej ti bu xuʼ xkoltavanik mase. Jech kʼuchaʼal liʼe, xi chal Robert: «Kʼalal te xaʼox van 55 jabilal xchiʼuk li kajnile, laj kilkutik ti oy kʼusitik achʼ xuʼ jpaskutike. Muʼyuk xa bu te nakal ta jnakutik li junjun jkeremkutike, muʼyuk jtot jmeʼkutik ti malubemik xa ti skʼan jchabikutike xchiʼuk laj yiktabunkutik jutuk takʼin li jtot jmeʼkutike. La jchapkutik ti mi la jchonkutik li jnakutike jaʼ jech ta jtojkutik-o ti kʼu to yepal kechel stojel kuʼunkutike xchiʼuk ti jech ta jmakʼlin-o jbakutik jaʼ to mi la jpas juvilare. Laj kaʼikutik ti ep krixchanoetik lek chchʼamik mantal li ta Boliviae xchiʼuk ti muʼyuk bu toj toyol li kʼusitik tee. Jech oxal te libatkutik ta naklej. Mu toj kʼunuk nop kaʼikutik. ¡Toj jelel skotol xchiʼuk li kʼusitik nopemunkutik ta Estados Unidose! Pe li Jeovae laj yakʼbe bendision li kʼusitik laj kakʼbekutik yipal spasele».

11 Xi to chal Robert: «Skotol li kʼusitik ta jpaskutik ta jkuxlejalkutike jaʼ onoʼox ta sventa li kʼusitik ta tsobobbaile. Junantik  krixchanoetik ti la jchanubtaskutik ta Vivliae laj xa yichʼik voʼ. Jlom taje te tsakal skʼoplalik jun utsʼ alalil ti toj abol sbaik ti nakalik ta jun jteklum ti oy jayibuk kilometro snamale. Skotol xemana chakʼbeik yipal chbatik ta tsobajeletik ta jun mukʼta jteklum manchuk mi toj vokol. ¿Mi xnop avuʼun kʼu to yepal ximuyubajkutik kʼalal chkilkutik ti chchʼiik ta mantal xchiʼuk ti laj kilkutik lik tunuk ta prekursor li sba yol xnichʼonike?».

CHTUN JCHOLMANTALETIK TA YAN KʼOPETIK

12, 13. Alo sloʼilal junuk buchʼu ti achʼ kʼu yelan lik tunuk ta stojolal Jeova kʼalal spasoj xaʼox juvilare.

 12 Li tsobobbailetik xchiʼuk grupoetik ti yan-o skʼopike xuʼ stabeik ep sbalil li stalelal ermanoetik xchiʼuk ermanaetik ti ep xa sjabilalike. Jech xtok, chakʼ muyubajel li xcholel mantal kʼalal jech taje. Xi chal Brian: «Toj tuk chkaʼi jbakutik xchiʼuk kajnil kʼalal tsʼaki 65 jabilale, ti jaʼ to jech sjabilalik tspasik juvilar li ta Gran Bretañae. Muʼyuk xa bu te nakal ta jnakutik li kalab jnichʼnabkutike, jech xtok li bu ta jcholkutik mantale toj vokol xa ta tael krixchanoetik ti tskʼan chchanik Vivliae. Vaʼun laj kojtikin jun kerem ti chkʼopoj ta chino ti oy kʼusi yakal chchanbe skʼoplal ta universidad te noʼoxe. Bat li ta tsobajel laj kalbee xchiʼuk lik jchankutik li Vivliae. Kʼalal echʼ jayibuk xemanae laj yikʼ talel yan kerem ti chkʼopoj ta chino eke. Chib xemana ta tsʼakale, laj yikʼ tal yan, te une laj to yikʼ tal yan noxtok.

13 »Kʼalal la skʼan chanubtasel ta Vivlia li svoʼobal kerem ti chkʼopoj ta chinoe, xi la jnope: “Ti kichʼoj xa 65 jabile maʼuk skʼan xal ti ta jpas juvilar ek li ta yabtel Jeovae”. Jaʼ yuʼun la jakʼbe mi tskʼan chchan chino kʼop li kajnil ti chib to jabil kixlele. Laj kaʼikutik gravasionetik ta kaset. Taje leʼ xa ta lajuneb jabile. Ti la jcholkutik mantal ta yan kʼope likerem tsebajkutik to yaʼeluk. Kʼalal to li avie, jchanubtasojkutik ta Vivlia 112 krixchanoetik ta chino kʼop. Chkʼotik ta tsobajeletik jutuk mu skotolikuk, li june chtun xa ta prekursora xchiʼuk voʼonkutik».

Xuʼ van muʼyuk to bu toj mol meʼelot sventa xatun mas ( Kʼelo parafo 12, 13)

KʼUPINO SPASEL LI KʼUSI XUʼ AVUʼUNE

14. 1) ¿Kʼusi xmuyubajik-o li buchʼutik ep xa sjabilalike? 2) ¿Kʼuxi chpatbat yoʼontonik li skʼelobil laj yakʼ ta ilel Pabloe?

14 Akʼo mi oy ep yajtsʼaklom Cristo ti mas  xa ta 50 sjabilalik xuʼ achʼ kʼutik yelan xtunike, oy buchʼutik ti mu xuʼ yuʼunike. Junantike ipik noʼox, o xuʼ van skʼan xchabi stot smeʼik o yalab xnichʼnabik ti oy to ta sbaike. Mi jaʼ jech ta atojolale, muyubajan, yuʼun li Jeovae ep sbalil chil ti kʼusuk noʼox chapas sventa chatun ta stojolale. Jaʼ yuʼun, mu xavul avoʼonton ta skoj li kʼusi mu spas avuʼune, jaʼ lek kʼupino li kʼusi spas avuʼune. Nopo ta sventa li kʼusi la spas li jtakbol Pabloe. Epal jabil te chabibil yuʼun soltaroetik ta sna, ta skoj taje mu xuʼ xbat ta cholmantal ta yantik lumetik. Pe skotol li buchʼutik chbat vulaʼanatuke chchiʼinan ta loʼil ta sventa li Vivliae xchiʼuk tstsatsubtasbe li xchʼunel yoʼontonike (Hech. 28:16, 30, 31).

15. ¿Kʼu yuʼun oy sbalil chkiltik li buchʼutik ep xa sjabilalike?

15 Li Jeovae toj ep sbalil chil ek li yabtel xuʼ spasik ta stojolal li buchʼutik ep xa sjabilalike. Manchuk mi laj yal Salomón ti maʼuk li yorail mas lek xuʼ xlik tunkutik ta stojolal Jeova kʼalal chkil xa jvokoltik ta skoj malubele, li Jeovae toj ep sbalil chil li kʼusi xuʼ spasik li buchʼutik ep xa sjabilalik sventa chichʼik ta mukʼe (Luc. 21:2-4). Li tsobobbailetik eke toj ep sbalil chilik ek li stukʼil talelalik yajtsʼaklomtak Cristo ti ep xa jabil tunemik ta stojolal Jeovae.

16. 1) ¿Kʼusitik van motonil xuʼ muʼyuk la sta li Anae? 2) ¿Kʼusi ti xuʼ la spas Ana sventa chtun ta stojolal Diose?

16 Li Vivliae chalbe skʼoplal jun ants ti ep xa sjabilal ti Ana sbi ti tukʼ chichʼ-o ta mukʼ Jeova akʼo mi ep xa sjabilale. Kʼalal ayan li Jesuse, jaʼ xaʼox jun meʼonal ants ti 84 sjabilale. Xuʼ van muʼyuk xa bu jal kuxi sventa chkʼot ta yajtsʼaklom Jesús, ti chichʼ tʼujel ta chʼul espiritu xchiʼuk ti tsta smoton ta xcholel li lekil aʼyej sventa Ajvalilal yuʼun Diose. Akʼo mi jech, li Anae la skʼupin spasel li kʼusi xuʼ yuʼun spasele. «Scotol ora ta xbatilan ta chʼulna. Ta cʼacʼal ta acʼubal te ta xtun yuʼun Dios.» (Luc. 2:36, 37.) Kʼalal jaʼo yakal chchikʼ pom ta chʼulna jujun sob xchiʼuk jujun bat kʼakʼal li palee, te van yakal tspas orasion ta yoʼonton noʼox li Ana ti bu stsoboj sba epal krixchanoetik li ta yamakʼil temploe, ti te van oʼloluk ora tskʼopon Diose. Kʼalal laj yil li neneʼ Jesuse, «lic spucbe scʼoplal li olole; laj yalbe scotol li bochʼotic smalaojic coltael te ta Jerusalene» (Luc. 2:38).

17. ¿Kʼuxi xuʼ jkoltatik sventa jmoj chkichʼtik ta mukʼ Jeova xchiʼuk li yajtsʼaklomtak Cristo ti ipik o ti ep xa sjabilalike?

17 Li avie skʼan jkʼeltik sventa jkoltatik li yajtsʼaklomtak Cristo ti ipik o ti ep xa sjabilalike. Junantike yoʼontonuk van kʼusi tspasik sventa chbatik li ta tsobajeletik xchiʼuk li ta mukʼta tsobajeletike, pe bakʼintik noʼox tajek xuʼ yuʼun xbatik. Oy tsobobbailetik ti ta slekil yoʼonton chchapanik sventa chaʼiik ta telefono li tsobajeletik li buchʼutik malubemik xae. Ta yan tsobobbailetike, xuʼ van mu xuʼ yuʼunik spasel jech. Kʼuk x-elan, li yajtsʼaklomtak Cristo taje xuʼ xkoltavanik li ta melel yichʼel ta mukʼ Diose. Jech kʼuchaʼal liʼe, li s-orasionike xuʼ xkoltavan sventa chchʼi ta mantal li tsobobbaile (kʼelo Salmo 92:13, 14).

18, 19. 1) ¿Kʼu yelan xuʼ stsatsubtasbe yoʼonton yantik li yajtsʼaklomtak Cristo ti ep xa sjabilalike? 2) ¿Buchʼutik xuʼ xchʼunik li tojobtasel liʼe: «Naʼic me ti oy Bochʼo la spasoxuque»?

18 Li yajtsʼaklomoxuk Cristo ti ep xa ajabilalike xuʼ van mu xavakʼik venta kʼu to yepal chatsatsubtasbeik yoʼonton li yantike. Vuleso ta ajolik li Anae, ti mu xikta sba chbatilan ta chʼulna skotol li jabiletik taje. Li stuke mu snaʼ ti tstsatsubtasbe yoʼonton yantik li ta sigloetik xtale. Ti kʼu yelan skʼanoj Jeovae te tsakal kom li ta Skʼop Diose. Ta melel, ti kʼu yelan akʼanojik li Jeovae te kʼejel chkom ta yoʼonton li avermanotakike. ¡Jaʼ yuʼun mu labaluk sba ti xi chal li Skʼop Diose: «Li bochʼo tucʼ yoʼntone jal chcuxi; cʼalal sac xa sjol yuʼun smalubele jaʼ scorona cʼotem»! (Prov. 16:31.)

19 Jkotoltik oy spajeb li kʼusi xuʼ kuʼuntik spasel li ta yabtel Jeovae. Pe li buchʼutik oy to jtsatsaltik xchiʼuk kipaltike skʼan xkakʼ ta koʼontontik li kʼusi xi tsʼibabile: «Naʼic me ti oy Bochʼo la spasoxuque, yuʼun yoʼto muʼyuc chataic li chopol orae» (Ecl. 12:1).