Kʼelo li kʼusi yichʼoje

Sventa xasut ta xchibal pajina

Batan ta saʼobil

Stestigotak Jeova

tsotsil

Li Jkʼel osil ta toyole (sventa chichʼ chanel)  |  Marso ta 2017

 SLOʼIL XKUXLEJAL

Jtaojbe sbalil ti jaʼ ta jchiʼin li buchʼutik oy spʼijilike

Jtaojbe sbalil ti jaʼ ta jchiʼin li buchʼutik oy spʼijilike

XVUL to ta jol ti jaʼo toj sik tajek li jun sob ta Brookingse (Dakota del Sur, Estados Unidos). Xkaʼitik ti nopol xa li inviernoe. Jaʼo te oyunkutik xchiʼuk uni jtsop krixchanoetik ta snail vakax ta stsʼel mukʼta yav voʼ xchiʼuk xitʼeltʼunkutik tajek ta skoj ti toj sike. Sventa xavaʼibe smelolal kʼu yuʼun ti te oyunkutik li ta snail vakax taje chkalbot avaʼi jutuk li sloʼil jkuxlejale.

LI KUTSʼ KALALE

Juntot Alfred xchiʼuk jtot

Livokʼ ta 7 yuʼun marso ta 1936. Li jtot jmeʼe ayan chanvoʼ yalab xnichʼnabik, pe voʼon xa xkʼoxilun. Te toʼox nakalunkutik ta jun bikʼit rancho ta slokʼeb Kʼakʼal ta Dakota del Sur. Tsots onoʼox skʼoplal chaʼi kutsʼ kalal ti ch-abtejik li ta rancho taje, pe maʼuk li kʼusi mas tsots skʼoplal chaʼiike, yuʼun li jtot jmeʼe jaʼik stestigotak Jeova. Laj yakʼ xkuxlejalik ta stojolal Dios xchiʼuk laj yichʼik voʼ ta 1934. Jech oxal, jaʼ xa mas tsots skʼoplal chaʼiik spasel li kʼusi tskʼan yoʼonton Jeovae. Te toʼox chikʼotkutik ta jun uni tsobobbail ta Conde (Dakota del Sur). Li jtote Clarence sbi, jaʼ baʼyel och ta siervo de compañia (jaʼ toʼox jech sbiik li jbabe yuʼun moletike), ta tsʼakale och li juntot Alfred eke.

Nopem xkaʼikutik xchiʼuk kutsʼ kalal ti chikʼotkutik li ta tsobajeletike xchiʼuk ti jcholkutik mantal ta jujupʼej na sventa xkalbekutik skʼoplal li kʼupil sba spatobil koʼontontike. Li slekil kʼelobil laj yakʼbunkutik ta ilel li jtot jmeʼkutike xchiʼuk ti lek la xchanubtasunkutike jaʼ la skoltaunkutik sventa jkʼankutik li Jeovae. Li voʼon xchiʼuk li jvix Dorothie li-ochkutik ta cholmantal kʼalal vakib toʼox jabilalkutike. Li ta 1943 la jtsak jbi li ta Chanob vun sventa Kabteltik yuʼun Diose, ti jaʼtik toʼox like.

Jaʼo chitun ta prekursor ta 1952

Toj tsots skʼoplal chkaʼikutik xtok ti xibatkutik li ta asambleaetike. Xvul to ta jol jun asamblea ta 1949 ti jaʼ te jelav ta Sioux Fallse (Dakota del Sur). Te laj kaʼi jun diskurso laj yakʼ li ermano Grant Suiter ti xi sbie: «¡Mu jaluk to skʼan jech kʼuchaʼal  chanope!». Li ermanoe laj yal ti skʼan xcholik lekil aʼyej sventa Ajvalilal yuʼun Dios ti bu kʼalal xuʼ yuʼunik li buchʼutik yakʼoj sbaik ta stojolal Diose. Taje jaʼ la stij koʼonton sventa xkakʼ jkuxlejal ta stojolal li Diose. Vaʼun li ta 12 yuʼun noviembre ta sjabilal 1949 laj kichʼ voʼ ta jun asamblea ta sirkuito ti jelav ta Brookingse. Taje jaʼ srasonal ti te oyun ta snail vakax ti toj sik tajek laj kal ta slikebale, te jchiʼuk oxvoʼ ermanoetik ti jmoj chkichʼkutik voʼ ta jun mukʼta yav voʼ ti pasbil ta takʼine.

Vaʼun laj kakʼ ta koʼonton ti xi-och ta prekursorale. Lik tunkun ta prekursoral ta 1 yuʼun enero ta 1952 kʼalal 15 toʼox jabilale. Xi chal li Vivliae: «Li bochʼo jaʼ chchiʼin li bochʼotic oy sbijilique ta xbijub batel ec», ep buchʼutik oy spʼijilik li ta kutsʼ kalale xchiʼuk xmuyubajik ti chitun ta prekursorale (Prov. 13:20). Nopolik noʼox chilokʼ ta cholmantal xchiʼuk li juntot Julius ti yichʼoj xa ox 60 jabile. Akʼo mi mas xa ep sjabilal li stuke pe lek tajek chkaʼikutik ti ta jchiʼin jbakutik ta cholmantale. Ep tajek kʼusi la jchanbe li juntote. Li jvix Dorothie lik noʼox tunuk ta prekursoral ek.

LA SKOLTAIKUN LI JKʼELVANEJETIK TA SIRKUITOE

Kʼalal bikʼitun toʼoxe, li jtot jmeʼe nopem onoʼox xaʼiik chikʼik batel ta jnakutik sventa te xvayik li jkʼelvanejetik ta sirkuitoe. La skoltaikun tajek li nupultsʼakal Jesse xchiʼuk Lynn Cantwell ti jaʼik jkʼelvanejetik ta sirkuitoe. Oyun ta yoʼontonik xchiʼuk tstijik onoʼox koʼonton li ermanoetik taje. Bakʼintike chalbeikun ti xbat jchiʼinik ta cholmantal kʼalal jaʼo tsvulaʼanik junuk tsobobbail ti te noʼox nopole. Lek tajek chkaʼi ti ta jchiʼinike. Batem tajek ta yoʼontonik ti chtunik ta stojolal Jeovae, jaʼ jech ayan ta koʼonton spasel ek xchiʼuk ti xi-och ta prekursore.

Vaʼun, jaʼo la svulaʼanunkutik li yan jkʼelvanej ta sirkuito ti Bud Miller sbie xchiʼuk li yajnil ti Joan sbie. Kʼalal ay svulaʼan li jtsobobbailkutike 18 toʼox jabilal. Li vaʼ orae skʼan xibat li ta ofisina sventa abtelal ta servisio militare, ti jaʼ chal buchʼu skʼan spas li abtelal taje. Tskʼan chakʼbikun jpas jun abtelal ti skontrainoj li smantal Jesus ti mu stakʼ jtikʼ jbatik ta politikae (Juan 15:19). Pe li voʼone ta jkʼan ta jchol li lekil aʼyej ta sventa li Ajvalil yuʼun Diose. Jech oxal, la jkʼan xkichʼ ojtikinel kʼuchaʼal jun yajtunel Dios li ta ofisina taje.

Limuyubaj tajek kʼalal laj yalbun ti chbat xchiʼinun ta ofisina li ermano Millere. Li stuke lek snaʼ xkʼopoj xchiʼuk mu snaʼ xiʼ yuʼun li krixchanoetike. Jech xtok, xojtikin lek li Vivliae. Jaʼ yuʼun, la stsatsubtasbun  koʼonton kʼalal ay xchiʼinune. ¿Kʼusi kʼot ta pasel ta skoj taje? Li ta slajebaltik batel verano ta 1954, li ofisinae la xchʼam ti xkichʼ ojtikinel kʼuchaʼal yajtunel Diose. Koliyal taje mas xa xuʼ xitun ta stojolal li Jeovae.

Te oyun ta stsʼel jun skaroal rancho kʼalal nakatik to likʼot ta Betele.

Ta tsʼakal jutuke la stakikun ta ikʼel ta Betel. Jaʼ te litun li ta Rancho Watchtower ta Staten Islande (Nueva York). Te van oxibuk jabil litun te. Ep tajek kʼusi la jchan kʼalal jmoj li-abtejkutik xchiʼuk li epal krixchanoetik ti «oy sbijilique».

CHITUN TA BETEL

Te oyunkutik ta estasion WBBR xchiʼuk li ermano Franze

Li ta Rancho Watchtowere jaʼ te oy li estasion sventa radio ti WBBR sbie. Li estasion taje lik jtunestik tal ta 1924 kʼalal ta 1957 li stestigoutik Jeovae. Li ta ranchoe kʼajomal te chitunkutik 15 ta voʼ o mas, ti xuʼ van xikʼotkutik ta 20. Jutuk mu jkotolkutik ti kerem tsebunkutik toe xchiʼuk ti mu to epuk kʼusi jnaʼkutike, akʼo mi jech, te jchiʼukutik jun ermano ti oy xa sjabilale xchiʼuk ti tʼujbil chbat ta vinajele, ti jaʼ li Eldon Woodworthe. Jaʼ jech tajek kʼuchaʼal jtot laj kaʼikutik xchiʼuk ep tajek kʼusi laj yakʼ jchankutik. Kʼalal chlik jkʼopkutik bakʼintike, xi chalbunkutike: «Ta melel xkaltike, labal sba tajek kʼusitik spasoj tal li Kajvaltike, akʼo mi jaʼ jech kelantik».

Ta sjunul tajek yoʼonton chchol mantal li Harry Petersone.

Jech xtok, te jchiʼukutik li ermano Frederick Franze xchiʼuk la skoltaunkutik tajek. Jaʼ jun krixchano ti oy lek spʼijile xchiʼuk xojtikin lek li Vivliae. Oyunkutik tajek ta yoʼonton ta jujuntal. Jech xtok, li Harry Petersone jaʼ li buchʼu tspas jveʼelkutike. Li smero jol bie jaʼ Papargyropoulos, pe jaʼ mas kʼun chkaʼikutik ti Peterson xkutkutike. Li stuk eke tʼujbil chbat ta vinajel xchiʼuk tskʼupin tajek li cholmantale. Yakʼoj tajek ta yoʼonton li yabtel ta Betele, pe muʼyuk onoʼox bu laj yikta jsetʼuk li cholmantale. Jujun u ta sienal xa noʼox revista chiktabe komel li krixchanoetike. Maʼuk noʼox, yuʼun xchanoj lek li Vivlia xtoke xchiʼuk tstakʼ jutuk mu skotoluk li kʼusi ta jakʼbekutike.

OY KʼUSITIK LEK LA JCHAN TA STOJOLAL LI ERMANAETIK TI OY LEK SPʼIJILIKE

Ta jmeltsankutik lek li sat teʼetik xchiʼuk itajetik chlokʼ ta ranchoe xchiʼuk ta jtikʼkutik ta lata ti jutuk mu junuk litro x-oche. Ta jujun jabile 45 mil lata ta jpaskutik ta sventa li buchʼutik te chtunik ta Betele. Jaʼ jun mukʼta matanal laj kaʼi ti jmoj li-abtej xchʼik li ermana Etta Huth ti oy lek spʼijile. Li ermana taje jaʼ la spasanan li sresetail sat teʼetik  xchiʼuk itajetik ta jmeltsankutike. Jaʼ tsbeiltas xtok li ermanaetik chtal skoltaunkutik ti te noʼox nopol likemike. Akʼo mi tsots tajek skʼoplal li kʼusi snaʼ spasele, lek onoʼox laj yichʼ ta mukʼ li ermanoetik ti jaʼ sbainojik li ranchoe. Ta melel, lek tajek kʼusi laj yakʼ jchan jkotolkutik.

Te jchiʼuk Angela xchiʼuk Etta Huth

Li Angela Romanoe (Angie) jaʼ jun tsebal ermana ti chkʼot skoltaunkutik eke. Li ermana taje jaʼ koltaat yuʼun Etta sventa xojtikin li Jeovae. Linupun ta avril ta 1958 xchiʼuk li Angelae, xchiʼuk te xa 58 jabil ti jmoj chitunkutik tal ta stojolal Jeovae. Jaʼ stsatsubtasoj jnupunelkutik ti tukʼ-o yoʼonton ta stojolal Jeova li Angelae. Jaʼ jun ants ti oy lek spʼijile xchiʼuk xuʼ jpat-o koʼonton ta stojolal akʼo mi ep kʼusitik xkʼot ta pasel.

CHITUNKUTIK TA MISIONEROAL XCHIʼUK TA JKʼELVANEJ TA SIRKUITO

Li ta 1957 la xchonik li estasion ta radio WBBR li ta Staten Islande. Vaʼun te bat tunkun kʼuuk sjalil li ta Betel ta Brooklyne. Pe kʼalal linupun xchiʼuk li Angelae, lilokʼ li ta Betele. Vaʼun litunkutik ta prekursor oxib jabil li ta Staten Islande. Jech xtok, oy kʼuuk sjalil te li-abtej yuʼunik li buchʼutik la smanik li estasione, WPOW la sbiin yuʼunik li sradioike.

Lek noʼox sba li jkuxlejalkutike, yuʼun mu jkʼan kʼusi smakunkutik mi laj kichʼkutik takel batel ti bu chtun mas jcholmantaletike. Jaʼ yuʼun, kʼalal la stakunkutik batel ta jteklum Falls City (Nebraska) ta 1961 ta prekursor espesiale ta sjunul koʼonton la jchʼamkutik. Kʼalal nakatik toʼox likʼotkutik li ta jteklum taje, laj kichʼkutik albel ti xibatkutik junuk u li ta Chanob vun sventa j-abteletik yuʼun Ajvalilal yuʼun Dios ti laj yichʼ pasel ta South Lansinge (Nueva York). Lek tajek laj kaʼikutik li chanune xchiʼuk la jnopkutik mi jaʼ te chisutkutik batel yan velta li ta Nebraskae. Labal to sba laj kaʼikutik kʼalal laj kichʼkutik albel ti ta Camboya xa chbat tunkunkutik ta misioneroale. Li ta kʼupil sba lum ta suresteal Asia taje ep tajek kʼusi achʼ la jkilkutik, laj kaʼikutik xchiʼuk la jlajeskutik. Batsʼi oy tajek ta koʼontonkutik ti jcholkutik li lekil aʼyej ta sventa Ajvalilal yuʼun Dios li ta lum taje.

Pe ti kʼusi une, jel li buchʼutik tspasik mantal ta Camboyae, jech oxal libatkutik ta sural Vietnam. Kʼalal echʼ chib jabile tsots tajek li-ipaj. Akʼo mi chopol tajek laj kaʼikutik, pe persa lisutkutik batel li ta Estados Unidose. Vokol tajek laj kaʼi sventa xitsatsub yan velta. Pe kʼalal lek xa oyun laj kaʼie, li-ochkutik ta prekursoral yan velta xtok.

Jchiʼuk Angela kʼalal jutuk xa ox skʼan sjakʼik jloʼilkutik ta televisione (1975).

Li ta marso ta 1965 lik tunkunkutik ta jkʼelvanej ta sirkuito. Ta skotole 33 jabil litunkutik ta jkʼelvanej ta sirkuito xchiʼuk ta distrito. Jech xtok, likoltavan ta xchapanel li asambleaetike. Ta jkʼupin tajek li abtelal taje, yuʼun ta jbikʼtal onoʼox tsots skʼoplal chkaʼi li asambleaetike. Te van jayibuk jabil la jvulaʼan li tsobobbailetik ta Nueva York xchiʼuk li tsobobbailetik ti te noʼox nopole, xchiʼuk ep ta velta jaʼ te echʼ j-asambleakutik li ta Estadio de los Yankeese.

BAT TUNKUN YAN VELTA TA BETEL XCHIʼUK LIKOLTAVAN LI TA CHANOB VUNETIKE

Ti kʼu sjalil tunemunkutik tal xchiʼuk li Angelae ep kʼusitik la jbainkutik ti tsotsik ta pasele. Li ta 1995 la stakikun ta ikʼel sventa xichanubtasvan li ta Chanob vun sventa Xchanubtasel Jtuneletike. Kʼalal echʼ oxib jabile la stakunkutik ta ikʼel ta Betel.  Ximuyubaj tajek ti chitun yan velta ta Betele, yuʼun oy xa ta 40 jabil ti te litune xchiʼuk ti jaʼ te la jlikes tal li abtelal ta tsʼakal orae. Oy kʼuuk sjalil ti litun li ta Departamento sventa cholmantale xchiʼuk ti lichanubtasvan ta epal chanob vunetike. Li Jtsop Jbeiltasvanej ta 2007 la slikes li Departamento sventa Chanob vunetik sventa Diose, taje jaʼ sventa xchapan li chanob vunetik chichʼ akʼel ta Betele. Oy jayibuk jabil ti voʼon la jbain skʼelel li departamento taje.

Li avie ep xa kʼusitik jelem talel li ta chanob vunetik ta Betele. Li Chanob vun sventa Moletik ta Tsobobbaile lik ta 2008. Kʼalal chib toʼox jabil slikel li chanob vun taje, mas xa ox ta 12 mil moletik ayik ta chanun ta Patterson xchiʼuk ta Betel ta Brooklyn. Li chanob vun taje jech-o chichʼ akʼel ta yantik lum. Li ta 2010, li Chanob vun sventa Xchanubtasel Jtuneletike lik sbiin Chanob vun ta Vivlia sventa Ermanoetik ti Chʼabal Yajnilike, jech xtok, laj yichʼ likesel li Chanob vun ta Vivlia sventa Yajtsʼaklomtak Kristo ti Nupunemike.

Li ta septiembre ta 2014 laj yichʼ pasel ta jmoj li chib chanob vun taje, la sbiin Chanob vun sventa j-al lekil aʼyejetik yuʼun Ajvalilal yuʼun Dios. Jech oxal, xuʼ xa xbatik nupultsʼakaletik xchiʼuk ermanoetik ti muʼyuk to yajnilik o ermanaetik ti muʼyuk to smalalike. Kʼalal laj yaʼiik epal ermanoetik ti ch-echʼ ta slumalik eke, muyubajik tajek. Toj echʼ noʼox lek ta aʼiel ti ep to buchʼutik xuʼ xbatik li ta chanob vun taje. Ximuyubaj tajek ti kojtikinoj epal ermanoetik ti sjeloj xkuxlejalik sventa xbat stabeik sbalil li chanob vun taje.

Kʼalal ta jnopbe skʼoplal kʼu yelan echʼem tal jkuxlejal kʼalal te toʼox oyun li ta snail vakax sventa xkichʼ voʼ kʼalal to li avie, ta jtojbe tajek ta vokol Jeova ti yakʼoj kojtikin epal krixchanoetik ti oy lek spʼijilike. Yuʼun jaʼ la skoltaikun sventa xkojtikin li Jeovae xchiʼuk ti lekuk xitun ta stojolale. Oy junantik ti mas to jutuk sjabilalik jech kʼuchaʼal voʼone xchiʼuk oy yantik ti mas xa ep sjabilalike. Jech xtok, oy yantik ti yan-o kʼusi nopem xaʼiik spasele. Pe ti kʼu yelan xkuxlejalike laj yakʼ kil ti skʼanojik tajek li Diose. Ta melel, jtaojbe tajek sbalil ti ep kamigotak ti oy lek spʼijilik li ta steklumal Jeovae.

Lek tajek chkaʼi ti chkojtikin jchanunetik ti jeltos bu likemik tale.