Kʼelo li kʼusi yichʼoje

Batan ta saʼobil

 Kapitulo 21

Tsal yuʼun li xiʼele xchiʼuk li sloʼil yoʼontone

Tsal yuʼun li xiʼele xchiʼuk li sloʼil yoʼontone

1-3. ¿Kʼusitik labal sba laj yil Pedro li vaʼ kʼakʼal taje, xchiʼuk kʼusitik vokoliletik la snuptan li ta jun akʼobale?

LI Pedroe tsots chakʼ yip sventa xanav batel skanova kʼalal jaʼo ikʼ tajek osil li ta nab Galileae. Jaʼ toe, oy kʼusi la sta ta ilel ti xmakʼmun ta nome. ¿Mi yuʼun van ta sakub xa talel? Li yok nabe tsots yakal tsmaj li kanovae. Ta skoj ti tsots tajek li ikʼe mas to xyukʼlajet yuʼun li nabe, ti chmajbat sat ta ikʼ li Pedroe. Akʼo mi tʼuxul xchiʼuk lubem xaʼox tajek li Pedroe, muʼyuk laj yikta sba ta xanubtasel li skanovae.

2 Akʼo mi oy yan yajtsʼaklomtak Cristo li ta kanovae, li Jesuse muʼyuk bu te xchiʼukik, yuʼun te kom ta tiʼ nab. Li vaʼ kʼakʼal taje, jaʼo laj yilik ti laj yepajes pan xchiʼuk choy sventa tsmakʼlin ta smilal noʼox krixchanoetik li jchanubtasvanej yuʼune. Ta skoj taje, li krixchanoetike ta skʼan ox tstikʼik ta ajvalil. Akʼo mi jech, li stuke muʼyuk snopoj jutebuk ti tstikʼ sba ta politikae xchiʼuk tskʼan chchanubtas yajtsʼaklomtak ti akʼo jech spasik eke. Jaʼ yuʼun la xchʼak sba lokʼel ta stojolal li krixchanoetik taje xchiʼuk laj yalbe yajtakboltak ti akʼo xmuyik batel ta kanova sventa xbatik li ta jot stiʼil nabe. Vaʼun, li stuke muy batel ta vits sventa chbat spas orasion ta stuk (Mar. 6:35-45; kʼelo Juan 6:14-17).

3 Kʼalal lokʼik batel li yajtsʼaklomtake, lek xaʼox jlikel slokʼel li Ue, ti jutuk xa mu seteluk leke, pe avie jutuk xaʼox skʼan xmak yalel xtok. Akʼo mi jech, muʼyuk toʼox nom xanavemik batel. Ta skoj ti xyukʼlajet tajek li nabe xchiʼuk ti tsots tajek li ikʼ xchiʼuk li yok nabe mu xa xaʼiik lek li kʼusi chalbe sbaike. Jaʼ yuʼun li Pedroe yikʼaluk van jaʼo chʼayal tajek yoʼonton ta snopel li kʼusitik chkalbetik batel skʼoplale.

Akʼo mi ep xaʼox kʼusitik xchanoj li chib jabil la xchiʼin ta cholmantal li Jesuse, li Pedroe ep to kʼusitik skʼan xchan batel

4. ¿Kʼu yuʼun jaʼ jun slekil kʼelobil kuʼuntik li Pedroe?

4 Ta skoj ti mas xaʼox ta chib jabil tsots la xchiʼin ta cholmantal li  Jesús ti likem ta Nazarete, jaʼ van yuʼun ep kʼusitik tsnop li Pedroe. Akʼo mi ep xa kʼusitik xchanoj, snaʼoj ti ep to kʼusitik skʼan xchan batele. Oy ta yoʼonton tskʼan chkʼot ta lekil yajtsʼaklom Cristo, xchiʼuk oy ta yoʼonton stsalel li sloʼil yoʼonton xchiʼuk li xiʼele, ta skoj taje xuʼ jchanbetik li slekil talelale. Ta jchanbetik batel mas smelolal ti kʼu toʼox yelan stalelale.

«Laj xa jtacutic li Cristoe»

5, 6. ¿Kʼu toʼox yelan xkuxlejal li Pedroe?

5 Li Pedroe mu xchʼay xaʼi kʼalal laj yojtikin li Jesuse. Jaʼ li Andrés xchiʼil ta vokʼel ti xi labal sba aʼyej albate: «Laj xa jtacutic li Cristoe». Li vaʼ kʼakʼal taje, muʼyuk la snop kʼuyelan ta xjel batel li xkuxlejal ta tsʼakale (Juan 1:41).

6 Li Pedroe te nakal ta Capernaum, li lum taje te xkom ta stiʼil nab Galilea, jun mukʼta tsʼantsʼan voʼ ti stakʼ uchʼele. Li Pedro xchiʼuk Andrese jmoj toʼox ch-abtejik ta tsak choy xchiʼuk li Santiago xchiʼuk li Juane, li xnichʼnabtak Zebedeoe. Ti bu nakal xchiʼuk yajnil li Pedroe, te nakal li smeʼniʼ xchiʼuk li Andrese. Sventa tsmakʼlin yutsʼ yalal li jtsakchoyetike, skʼan tsotsikuk, baxbolikuk ta abtel xchiʼuk ti chanemikuk leke. Mu labaluk ta aʼyel ti muʼyuk chkuxik lek li ta akʼobaltike, xchiʼuk ti jujulikel tstikʼulanik ochel ta nab li snutiʼik sventa tstsakik li choyetik ta chib kanovae. Te tsakubik li ta yabtelike, yuʼun persa ta xchʼakik xchiʼuk ta xchonik li choyetike, jech xtok ta xchukʼik li snutiʼike xchiʼuk ta stsʼisik ti bu jatemike.

7. ¿Kʼusi lekil aʼyej laj yaʼi li Pedroe, xchiʼuk kʼu yuʼun ti chakʼ muyubajele?

7 Li ta Vivliae chal kʼuxi kʼot ta yajtsʼaklom Cristo li Pedroe. Chal ti jaʼ yajtsʼaklom Juan J-akʼvanej ta voʼ li Andrés ti xchiʼil ta vokʼele, jaʼ yuʼun li Andrese chalbe Pedro li kʼusitik chchan ta stojolal li Juane, li stuke ta sjunul yoʼonton chaʼi taje. Pe jun kʼakʼale, oy kʼusi toj labal sba laj yil li Andrese. Xi laj yal Juan kʼalal laj yil li Jesús ti likem ta Nazarete: «¡Qʼuelavilic, leʼ oy li chʼiom chij yuʼun Diose!». Li Andrese ta anil lik stsʼakli li Jesuse, xchiʼuk ta skoj ti xmuyubaj tajeke, bat saʼ Pedro sventa chalbe ti vul xa li Mesiase (Juan 1:35-41). Jutuk mu chanmiluk jabil baʼyele, kʼalaluk ayan li toybail ta Edene, li Jeova Diose laj onoʼox yal ti oy buchʼu ta stak talel sventa xuʼ sta spojel li krixchanoetike (Gén. 3:15). Li Mesías ti albil onoʼox skʼoplal chvul tale, jaʼ li buchʼu naka to laj yojtikin li Andrese. Kʼalaluk laj yaʼi li Pedroe, bat snup talel ta be ta anil.

8. ¿Kʼusi skʼan xal li biil laj yakʼbe Jesús li Pedroe, xchiʼuk kʼu yuʼun chalik jlom krixchanoetik ti mu sta-o li biil taje?

8 Ti kʼuyelan ojtikinbil toʼox sbi li Pedroe jaʼ Simón o Symeón. Kʼalal laj yil ta sba velta Pedro li Jesuse, xi laj yalbee: «Voʼot Simón, xnichʼonot Jonás. Cefas ta xcʼot abi». Li biil taje «jaʼ Pedro smelol ta griego cʼop» (Juan 1:42). Ti «Cefas» akʼbat sbi yuʼun li Jesuse, jaʼ skʼan xal «ton», ti jaʼ jun albilkʼop yaʼeluke. Xuʼ van laj yakʼ venta ti xuʼ xkʼot ta tsatsal  ton li Pedroe, jaʼ xkaltik, ti jun-o yoʼonton xchiʼuk ti xuʼ spat-o lek yoʼontonik li yajtsʼaklomtak Cristo sventa tsotsuk-o li tsobobbaile. Pe, ¿mi jech van ta xaʼi sba li Pedroe? Xuʼ van mu jechuk. Kʼalaluk ta skʼelik li Evanjelioetike, ep krixchanoetik chalik ti muʼyuk laj yakʼ ta ilel li talelaletik taje. Ta skoj ti kʼuyelan chalbe skʼoplal Pedro li ta Vivliae, oy buchʼutik chalik ti mu la snaʼ lek li kʼusi tskʼane, ti mu la jmojuk-o stalelale xchiʼuk ti xchibet noʼox la yoʼontone.

9. ¿Kʼusi tskʼelik ta jtojolaltik Jeova xchiʼuk li Jesuse, xchiʼuk kʼu yuʼun xuʼ jpat-o koʼontontik ta sventa ti kʼuyelan chilutike?

9 Ta melel, li Jesuse snaʼoj ti oy onoʼox spaltail li Pedroe. Akʼo mi jech, jaʼ onoʼox ta skʼel kʼusitik lek ta stojolal krixchanoetik jech kʼuchaʼal tspas li Stote. Li Jesuse snaʼoj ti xuʼ xkʼot ta lekil yajtunele xchiʼuk tskʼan tskolta sventa xlekub batel li stalelale. Li avie, li Jeova xchiʼuk Jesuse jaʼ noʼox tskʼelik li jlekil talelaltik eke. Pe, ¿mi vokol chkaʼitik xchʼunel ti oy kʼusitik lek xuʼ tstaik ta jtojolaltik une? Mi jaʼ jeche, skʼan jnoptik kʼuchaʼal tsnopik li stukike xchiʼuk kakʼ jbatik ta chanubtasel xchiʼuk ta tukʼibtasel jech kʼuchaʼal la spas li Pedroe (kʼelo 1 Juan 3:19, 20).

«Mu xaxiʼ»

10. ¿Kʼusitik laj yil li Pedroe, xchiʼuk kʼusitik lik spas yan velta?

10 Kʼalaluk laj yojtikin Jesús li Pedroe, yaʼeluke bat xchiʼin kʼuk sjalil ta cholmantal. Xuʼ van laj yil li baʼyel skʼelobil juʼelal la spas li Jesuse, kʼalaluk la spas ta yaʼlel tsʼusub li voʼ te ta jun nupunel ta Canae. Maʼuk noʼox taje, laj yaʼi ta ye stuk Jesús li kʼupil sba aʼyej sventa Ajvalilal yuʼun Diose. Pe ta tsʼakale sut batel ta sna xchiʼuk lik spas yan velta li yabtel ta tsak choye. Kʼalal echʼ xaʼox jayibuk ue, laj yil sbaik yan velta li Pedro xchiʼuk Jesuse, pe liʼe labal sba kʼusi laj yalbe: laj yalbe ti akʼo kʼotuk ta yajtsʼaklom ti kʼu sjalil kuxule.

11, 12. 1) ¿Kʼusi kʼot ta stojolal Pedro kʼalal jaʼo la stsak choy li ta jun akʼobale? 2) Kʼalal jaʼo chaʼi kʼusi chal Jesús li Pedroe, ¿kʼusi van la sjakʼbe sba?

11 Kʼalal jun toʼox akʼobal skʼan xil sbaik yan velta xchiʼuk li Jesuse, li Pedroe muʼyuk la sta ta tsakel choy. Te tstikʼulanik ochel snutiʼik ta nab, pe muʼyuk kʼusi la staik xchiʼuk li xchiʼiltake. ¿Bu van oyik li choyetike? Ta skoj ti lek chanem ta tsak choy li Pedroe, xuʼ van la spasanan preva ta butikuk noʼox jotukal ti bu snaʼoj ti xuʼ tsta li choye. Xuʼ van oy bakʼintike yoʼontonuk xa ti xlamet xil ochel ta yut voʼ li choyetike xchiʼuk ti sloʼla talel sventa x-ochik li ta snutiʼe. Pe ti jaʼuk noʼox ta snopilan taje, chibaj-o mas yoʼonton ti jechuke. Yuʼun maʼuk sventa xchʼayobil yoʼonton li tsak choye, moʼoj, yuʼun jaʼ chveʼ-o xchiʼuk li yutsʼ yalale. Jecheʼ yakʼ svokol, muʼyuk la sta li choyetike, vaʼun lik slokʼesbe yikʼobal snutiʼ ta tiʼ nab. Kʼalal jaʼo tspas taje, jaʼo kʼot li Jesuse.

Li Pedroe xuʼ van xjelav jayibuk ora sventa chaʼi ta sventa li Ajvalilal yuʼun Diose, ti jaʼ la sloʼiltabe skʼoplal li ta cholmantal la spas Jesuse

12 Ep krixchanoetik xchiʼinoj talel Jesús ti oy ta yoʼontonik chaʼiik li chanubtaseletik chakʼe. Ta skoj ti tstsin sbaik batel ta stojolal Jesús li krixchanoetike, jaʼ yuʼun muy ta skanova Pedro xchiʼuk laj yalbe ti akʼo stikʼ ochel jutuk ta yut nabe. Li yechʼomal ye bu chkʼopoj  tale mas lek xvinaj-o ta aʼyel ta skoj li voʼe. Jech kʼuchaʼal li buchʼutik te oyik ta tiʼ nabe, li Pedro eke chʼayal tajek yoʼonton chaʼi. Xuʼ van xjelav jayibuk ora sventa chaʼi ta sventa li Ajvalilal yuʼun Diose, ti jaʼ la sloʼiltabe skʼoplal li ta cholmantal la spase. ¡Jaʼ jun matanal ti xuʼ tskolta Cristo ta spukel batel ta buyuk noʼox li aʼyej ti tspat oʼontonale! Pe, ¿mi spas van yuʼun? ¿Kʼusi van tspas sventa smakʼlin li yutsʼ yalale? Xuʼ van ta xvul ta sjol ti muʼyuk la sta ta tsakel mi jkotuk choy li echʼ akʼobale (Luc. 5:1-3).

13, 14. ¿Kʼusi skʼelobil juʼelal la spas Jesús ta stojolal li Pedroe, xchiʼuk kʼu yelan laj yaʼi sba ta skoj taje?

13 Kʼalaluk laj xaʼox yoʼonton ta kʼopojel li Jesuse, xi laj yalbe li Pedroe: «Lechuo batel yoʼ bu natil nab li acanovae. Jaʼ te xatiqʼuic ochel li anutiʼique». Akʼo mi mu xchʼun lek li Pedroe, xi la stakʼbee: «Jchanubtasvanej, sbejel acʼubal laj cacʼcutic persa saʼel li choye, pero muʼyuc la jtacutic. Ta sventa ti voʼot chaval mantale, jech ta jticʼcutic ochel yan velta li jnutiʼcutique». Ta melel li kʼusi muʼyuk xaʼox ta yoʼonton spasel li Pedroe jaʼ ti xchaʼtikʼ ochel li snutiʼe, yuʼun naka to la slokʼesbe yikʼobal, xchiʼuk maʼuk xaʼox yorail tsak choy xtok. Akʼo mi jech, la xchʼun xchiʼuk laj van yalbe li buchʼutik te oyik ta yan kanova ti akʼo spasik eke (Luc. 5:4, 5).

14 Kʼalal la snit snutiʼik li Pedro xchiʼuk xchiʼiltake toj ol laj yaʼiik. Toj chʼayal to kʼotik, tsots la snitik muyel, vaʼun laj yilik ti sbuset noʼox yepal li choyetike. Ta anil noʼox la svelkʼobtaik tal li xchiʼilik te oyik ta yan kanova sventa xtal koltaatikuke. Anil noʼox noj xchibal li skanovaike xchiʼuk jutuk xa mu butʼij yalel ta voʼ ta skoj ti ep tajek li choyetike. Vokol ta chʼunel laj yaʼi li Pedroe. Akʼo mi yiloj xa onoʼox ta yantik velta ti ep tajek sjuʼel li Cristoe, li skʼelobil juʼelal liʼe jaʼ yakal chkʼot ta pasel ta stojolal. ¡Jaʼ te xchiʼuk jun vinik ti xuʼ tstsob talel li choyetik sventa ch-och li ta nutiʼetike! Ta skoj ti xiʼ li Pedroe, la skejan sba ta stojolal li Jesuse xchiʼuk xi laj yalbee: «Cajval, mu xachiʼinun, yuʼun li vuʼune jpasmulilun». Lek xvinaj ti Pedroe mu sta-o chaʼi chchiʼin li Mesiase, ti ep sjuʼel akʼbil yuʼun Diose (kʼelo Lucas 5:6-9).

«Cajval, [...] li vuʼune jpasmulilun»

15. ¿Kʼusi la spas Jesús sventa xakʼbe yil Pedro ti chʼabal srasonal yuʼun ti xloʼilaj yoʼonton xchiʼuk ti xiʼe?

15 Akʼo mi jech, li Jesuse xi laj yalbe ta slekil yoʼontone: «Mu xaxiʼ, avi tana liʼe, ta xcacʼ yan avabtel ta sbainel ta yiqʼuel talel ti jnaclejetique» (Luc. 5:10, 11Ch). Taje maʼuk xaʼox yorail chloʼilaj yoʼonton xchiʼuk ta xiʼ, yuʼun yakal ch-albat yuʼun Jesús ti akʼo koltavanuk ta jun abtelal ti stuk noʼox jeche. Li Pedroe mu stakʼ xloʼilaj yoʼonton ti kʼuxi xuʼ smakʼlin li yuts yalale. Jech xtok, mu stakʼ svul yoʼonton ta skoj  li spaltailtak xchiʼuk li kʼusitik mu lekuk spas yuʼune. Xuʼ spat lek yoʼonton ti chtun ta stojolal jun Dios ti «toj ep perdón yuʼun[e]» (Is. 55:7). Xchiʼuk xuʼ spat yoʼonton ti jaʼ ch-akʼbat li kʼusitik chtun yuʼune xchiʼuk li kʼusitik ta sventa mantale (Mat. 6:33).

16. ¿Kʼuxi la xchʼamik li takel ta ikʼel laj yal Jesús ta stojolal li Pedro, Santiago xchiʼuk Juane, xchiʼuk kʼu yuʼun toj lek li kʼusi kʼot ta nopel yuʼunike?

16 Li Pedroe ta anil noʼox bat xchiʼin li Jesuse, jech la spasik ek li Santiago xchiʼuk Juane. Li Vivliae chal ti «cʼalal la sloqʼuesic ta tiʼnab li scanovaique, te la scomtsanic scotol; jaʼ bat xchiʼinic li Jesuse» (Luc. 5:11). Lek xvinaj ti lek li kʼusi kʼot ta nopel yuʼun li Pedroe: laj yakʼ xchʼunel yoʼonton ta stojolal li Jesuse xchiʼuk ta stojolal li Dios ti buchʼu la stak talele. Li ta jkʼakʼaltik eke, li yajtsʼaklomtak Cristoe jech chakʼik ta ilel xchʼunel yoʼontonik kʼalal tstsal komel yuʼunik li sloʼil yoʼontonike xchiʼuk li xiʼel chaʼiik sventa chtunik ta stojolal li Jeovae.  Xuʼ spat lek yoʼontonik ek ti muʼyuk ch-iktaatik komel yuʼun li Jeovae (Sal. 22:4, 5).

«¿Cʼu yuʼun chloʼilaj avoʼnton?»

17. ¿Kʼusi laj yil ta xkuxlejal Pedro kʼalal oy xaʼox ta chib jabil la xchiʼin ta xanbal li Jesuse?

17 Kalbetik yan velta skʼoplal li kʼusi la jkʼeltik ta slikebal kapituloe. Jelav xaʼox chib jabil kʼalal laj yojtikin Jesús li Pedroe. Li Pedro xchiʼuk xchiʼiltake tsots chakʼ yipik ta xanubtasel li skanovaik ta akʼobaltik ti jaʼo tsots tajek chaukil voʼ li ta nab Galileae. Mu jnaʼtik kʼusi yakal tsnop li Pedroe, pe ti kʼusie jaʼ ti ep kʼusitik xuʼ svules ta sjol ta skoj ti jal xa xchiʼinoj ta xanbal li Jesuse. Yiloj xa jayibuk skʼelobil juʼelal ti spasoj li Jesuse. Jech kʼuchaʼal kʼalal ipaj li smeʼniʼe, laj yil kʼuyelan la xpoxta li Jesuse. Jech xtok, yaʼioj ta ye stuk Jesús li chanubtaseletik laj yale, jech kʼuchaʼal li Mantaletik ta Vits laj yale. Ta skotol taje, li Pedroe xuʼ spat lek yoʼonton ti jaʼ Mesías li Jesuse, ti jaʼ Tʼujbil yuʼun li Jeovae. Kʼalal jelav xaʼox jayibuk ue, xuʼ van lekub xaʼox batel junantik li stalelale, jech kʼuchaʼal ti anil toʼox tstsalat yuʼun li xiʼele xchiʼuk li sloʼil yoʼontone. Xvinaj ti jeche, yuʼun li Jesuse la stʼuj sventa xkʼot ta yajtakbol. Pe jech kʼuchaʼal chkiltike, li Pedroe muʼyuk to lek tsalem yuʼun li kʼusitik taje.

18, 19. 1) ¿Kʼusi laj yil ta nab Galilea li Pedroe? 2) ¿Kʼuxi la stakʼ Jesús ta sventa li kʼusi kʼanbat yuʼun li Pedroe?

18 Kʼalal poʼot xaʼox sakub tale, jaʼ xkaltik, ta oxib ora ta sobe, jaʼ to chile, oy kʼusi la sta ta ilel Pedro ti xmakʼmun ta ba voʼ ta nome. Ta skoj ti tskʼan tsnaʼ kʼusi jaʼe, la spajes li skanovae xchiʼuk vaʼi sventa tskʼel batel. ¿Mi jaʼ van xojobal li U ta skoj ti xyukʼlajet tajek li nabe? Maʼuk yileluk, yuʼun oy lek sbekʼtal xchiʼuk lek xvaʼet chnopaj talel. Jaʼ to kʼalaluk laj yil leke, vokol la xchʼun: ¡jaʼ jun vinik ti chanav tal ta ba voʼe xchiʼuk ti te chjelav ta stojolalike! Li yajtsʼaklomtak Jesuse xiʼik, yalojik mi jaʼ jun chʼulelal. Pe li vinike xi laj yale: «Mu me xaxiʼic, vuʼun Jesusun. Tsatsubtaso avoʼntonic». Ta melel, jaʼ li Jesuse (Mat. 14:25-28).

19 Vaʼun li Pedroe xi la stakʼbee: «Cajval, me melel ti voʼote, alo mantal ti xuʼ chixanov tal ta ba nab eqʼue, yuʼun chital te yoʼ bu oyote». Ta skoj ti labal sba laj yil li skʼelobil juʼelal taje xchiʼuk ti tsots yoʼonton chaʼie, ta skʼan ta xanav ta ba voʼ ek sventa stsatsub li xchʼunel yoʼontone. Ta slekil yoʼonton li Jesuse, la spas li kʼusi kʼanbate xchiʼuk laj yalbe ti akʼo xbat ta stojolale. Li Pedroe muʼyuk la snop chib velta, ta anil lokʼ li ta kanovae xchiʼuk xanav batel li ta ba nab ti xyukʼlajet tajeke. ¿Mi xnop avuʼun kʼuyelan laj yaʼi sba kʼalal muʼyuk xbutʼije? Toj labal sba laj yaʼi tajek, lik xanavuk batel ta stojolal li Jesuse. Pe ta anil noʼox lik yanijuk ti kʼuyelan chaʼi sbae (kʼelo Mateo 14:29).

«Pero cʼalal laj yil cʼu xʼelan li iqʼue, ixiʼ»

20. 1) ¿Kʼusi la spas li Pedroe, xchiʼuk kʼusi kʼot ta stojolal ta skoj taje? 2) ¿Kʼusi albat yuʼun Jesús li Pedroe?

20 Kʼalal laj yil Jesús ti tsots xchʼunel yoʼonton li Pedroe laj yakʼ akʼo xanavuk ta ba nab ta sjuʼel Jeova akʼo mi tsots xyukʼlajet li nabe. Pe li  Pedroe skʼan jaʼ tskʼel-o batel li Jesuse, pe ta skoj ti toj tsots li ikʼ xchiʼuk li yok nabe, jaʼ chʼay-o yoʼonton. Li Vivliae xi chale: «Cʼalal laj yil cʼu xʼelan li iqʼue, ixiʼ». Kʼalal laj yil ti xyukʼlajet tajek li nabe xchiʼuk ti tsots tsmajulan li kanovae, lik xiʼuk tajek. Yikʼaluk van la snop ti te chjikʼave. Ta uni jlikel noʼoxe, lik chʼayuk li xchʼunel yoʼontone. Vaʼun li Pedroe —ti «ton» toʼox laj yichʼ koʼoltasel-o yuʼun Jesús ta skoj ti tsots xchʼunel yoʼonton chakʼ ta ilele— lik ochuk yalel ta yut voʼ kʼuchaʼal jpʼej ton ti laj yichʼ jipel batel ta nabe. Akʼo mi lek xtojob ta nux, pe muʼyuk la spat yoʼonton ta yip stuk xchiʼuk xi lik avanuke: «¡Cajval, coltaun!». Li Jesuse ta ora la stsakbe skʼob li Pedroe xchiʼuk la snit muyel. Kʼalal vaʼal xaʼox lek ta sba voʼe xi laj yalbee: «¡Muʼyuc to lec xchʼunojel avoʼnton! ¿Cʼu yuʼun chloʼilaj avoʼnton?» (Mat. 14:30, 31).

21. ¿Kʼu yuʼun toj xibal sba kʼalal chloʼilaj koʼontontike, xchiʼuk kʼuxi xuʼ stsal kuʼuntik?

21 ¡Toj ep kʼusitik chchanubtasutik li kʼusi laj yal li Jesuse! Xibal sba kʼusi xuʼ chkʼot ta pasel kʼalal chloʼilaj koʼontontike, yuʼun xuʼ tsots chakʼ yip ta jtojolaltik. Xuʼ tslajes li xchʼunel koʼontontike xchiʼuk xuʼ xijkʼunib yuʼun li ta mantale. Jaʼ yuʼun tsots skʼoplal ti jtsaltik li sloʼil koʼontontike xchiʼuk li xiʼele. ¿Kʼuxi chkutik taje? Sventa taje skʼan jotuk noʼox ti bu ta jkʼeltik batele. Mi jaʼ ta jnoptik tajek li kʼusi xuʼ ta sibtasutik, chchibajesutik o chchʼay ta koʼontontik stsʼakliel Jeova xchiʼuk li Cristoe, mas to chloʼilaj li koʼontontike. Pe mi jaʼ te kakʼoj batel jsatik ta stojolal li Dios xchiʼuk li ta Xnichʼone —jaʼ xkaltik, li kʼusitik spasojanike, li kʼusitik tspasik avie xchiʼuk li kʼusitik to tspasik ta tsʼakal ta sventa li buchʼutik skʼanojike— jaʼ me tskoltautik ta stsalel li sloʼil oʼontonal ti xuʼ chlajesvane.

22. ¿Kʼu yuʼun jaʼ jun slekil kʼelobil li kʼusi la spas Pedroe?

22 Li Pedroe la stsʼakli batel Jesús kʼalal bat yoʼ bu oy li kanovae. Kʼalal och ta yut kanovae, laj yil ti pajem xaʼox li tsatsal ikʼaloʼe. La xchaʼta yav li nab ta Galileae. Li Pedro xchiʼuk li yan yajtsʼaklomtak Cristoe toj labal to sba laj yilik, vaʼun xi laj yalike: «Ta melel voʼot Xnichʼonot li Diose» (Mat. 14:33). Kʼalal chlokʼ xaʼox talel li Kʼakʼale, li Pedroe laj van stoj ta vokol. Li akʼobal taje mas la spat yoʼonton ta stojolal Jeova xchiʼuk ta stojolal li Jesuse, jaʼ muʼyuk xa laj yakʼ ta yoʼonton li xiʼele xchiʼuk li sloʼil yoʼontone. Pe ep to kʼusitik skʼan spas batel sventa xkʼot kʼuchaʼal jpʼej ton ti laj yalbe skʼoplal Cristoe. Akʼo mi jech, oy ta yoʼonton ta xakʼbe batel yipal. Li voʼotike, ¿mi jpʼel koʼontontik jech ta jpastik ek? ¡Jaʼ jun slekil kʼelobil laj yakʼbutik ta ilel Pedro ta sventa li xchʼunel oʼontonale!