Ta epal xa noʼox jabiletik, li stestigotak Jeovae yichʼojik loʼiltael ta skoj ti muʼyuk chichʼik chʼichʼe. Ti tspʼajik yichʼel chichʼe jaʼ ta skoj li mantal chal ta Vivlia ti mu stakʼ ichʼel li chʼichʼe (Hech. 15:29).

Bakʼintike, ti kʼu yelan tukʼ chakʼ sbaike mu lekuk chilik li doktoretike, yuʼun chichʼ toʼox nopel ti muʼyuk lek li poxtaeletik ti chʼabal chichʼ tunesel chichʼe.

Pe akʼo mi jech, yuʼun mas xa oy li buchʼutik mas lek chanemik ta sventa li poxtaele ti chalik ti jaʼ mas lek ti mu xichʼ tunesel li chichʼe.

Li numero ta primavera ta 2013 li ta revista Stanford Medicine Magazine, jaʼ slokʼesojik li Escuela de Medicina de la Universidad de Stanford (Estados Unidos), te yichʼoj tal jun aʼyej tsots skʼoplal ta sventa li chʼichʼe. Jun li aʼyej taje jaʼ sbi «Against the Flow—What’s Behind the Decline in Blood Transfusions» (Mu jechuk tsnopik kʼuchaʼal li yantike. Yuʼun muʼyuk xa mas chichʼ tunesel li chʼichʼe). Li buchʼu la stsʼiba ti Sarah C. P. Williams sbie, xi laj yale: «Te xa van lajunebuk jabil echʼ talel, ta skoj ti xchanojbeik xa skʼoplale vinajem xa talel ti ta epal ospitaletik ta spʼejel Balumile ep chichʼ tunesel chʼichʼ ti ta matanal yichʼoj taele xchiʼuk mas te chʼichʼ tikʼel chʼichʼ akʼo mi mu persauk, akʼo mi chichʼik operasion o mi muʼyuk».

Li ta aʼyej taje te chal li kʼusi laj yal li doktora ti Patricia Ford sbie, ti jaʼ la slikes xchiʼuk ti jaʼ direktora li ta Centro de Medicina y Cirugía sin Sangre del Hospital de Pensilvania (Estados Unidos). Xi laj yale: «Ti chichʼ toʼox nopel ti xuʼ xcham mi chʼabal xa ep xchʼichʼel xchiʼuk ti jaʼ chakʼbe xkuxlejal jun krixchano li chʼichʼe jaʼ jech tajek xchʼunojik li doktoretike. [...] Akʼo mi melel onoʼox chkʼot ta pasel bakʼintik, muʼyuk jechuk chkʼot ta pasel ta skotol velta». *

Li doktora Ford ti jaʼ tskʼel mas ta vukub sien stestigotak Jeova ta jun jabile, xi chal eke: «Jutuk mu skotoluk li doktoretik ti la jakʼbeik onoʼox ta slikebale chalik toʼox mi muʼyuk chʼichʼ tunesel chʼichʼe ep la chchamik. Jech toʼox ta jnop jutuk ek. Pe mu jaluk laj kakʼ venta ti stakʼ pasel kʼusitik ti mu toj tsotsuk ta pasel sventa lekuk xkol li jchameletike».

Li ta agosto ta 2012, li revista Archives of Internal Medicine laj yakʼ ta ilel kʼusi laj yichʼ pasel ta jun ospital ti yichʼoj xa noʼox pasel ta 28 jabil xchiʼuk jchameletik ti laj yichʼik pasbel operasion ta yoʼontonike. Li buchʼutik ipik ti jaʼik stestigotak Jeovae mas anil kolik ti jaʼ vokol kolik li buchʼutik laj yichʼik chʼichʼe. Jech xtok, muʼyuk mas laj yil svokolik ti kʼu sjalil jaʼo te oyik li ta ospitale. Ti kʼu yepal kuxiik kʼalal laj yichʼik operasione mas to lek kʼot ta pasel, kʼalal echʼ xaʼox jtob jabile jutuk mu xkoʼolaj li buchʼutik laj yichʼik tikʼbel chʼichʼe.

Li ta revista ti laj yichʼ lokʼesel The Wall Street Journal li ta 8 yuʼun avril ta 2013 xi laj yale: «Li operasion chichʼ pasel ti muʼyuk chichʼ ichʼel chʼichʼe, jaʼ xkaltik ti chʼabal chichʼ ichʼel li matanal chʼichʼe, ep staojbeik sbalil ta epal jabiletik li buchʼutik mu skʼan xichʼik chʼichʼ ta skoj li srelijionike. Spasel jech taje mas xa jech chichʼ pasel li ta ospitaletike. [...] Li buchʼutik tspasik operasione chalik ta melel ti chjutukaj stojol sventa chichʼ manel, sventa tskʼejik, kʼalal oy kʼusi tspasbeik li chʼichʼe, spasel análisis xchiʼuk li stikʼel chʼichʼe, jech xtok jaʼ mu staik-o yan chameletik ti jaʼ te tstaik kʼalal chichʼik tikʼbel chʼichʼe, ta skoj ti xuʼ mas ch-ipajik-o ti skʼan jal xkomik li ta ospitale».

Mu labaluk chkaʼitik ti Joaquín Casanova ti jaʼ li direktor ta sventa li operasion li ta Hospital de Manises (Valencia, España), xi laj yal ti mu to jaluke: «Spasel operasion [jech taje] lek xvinaj. Jaʼ yuʼun, li buchʼu ip chaʼie mas ta anil ta xkol ti jaʼ koliyal ti chichʼ pasel operasion ti muʼyuk mas tsjatik li jun krixchanoe, ta skoj taje mu jaluk te chkomik li ta ospitale, ta yan xtoke muʼyuk xa mas chil svokolik ta skoj li yichʼel chʼichʼe».

Li Robert Lorenz, ti jaʼ li direktor ti jaʼ sbainoj skotol li doktoretik li ta Clínica de Cleveland (Estados Unidos), xi laj yal eke: «Ta melel kʼalal ta jtikʼbekutik chʼichʼ li jun krixchanoe ta jkolta kalojkutik [...]. Pe kʼalal laj yichʼ chanbel skʼoplale jaʼ te vinajem ti xuʼ chil svokolik ta tsʼakal li buchʼutik chichʼik chʼichʼe».

^ par. 6 Sventa xakʼel kʼu yelan chilik yichʼel chʼichʼ li stestigotak Jeovae, kʼelo ti bu chal «LI KʼUSITIK TSJAKʼILANIKE» li ta mantal «¿Kʼu yuʼun muʼyuk ta xichʼik chʼichʼ?» ti xie.