Kʼelo li kʼusi yichʼoje

Li albil kʼopetik ta Vivliae, ¿mi chakʼ ta ilel ti jaʼ Mesias li Jesuse?

Li albil kʼopetik ta Vivliae, ¿mi chakʼ ta ilel ti jaʼ Mesias li Jesuse?

Li kʼusi chal Vivliae

Chakʼ ta ilel. Yuʼun kʼalal liʼ toʼox oy ta balumil li Jesuse, kʼot ta pasel yuʼun epal albil kʼop ta sventa ‹li buchʼu tʼujbil yuʼun Dios ti jaʼ li Banquilal Jpasmantale› xchiʼuk ti jaʼ li buchʼu chkʼot ta «Jkoltavanej yuʼun li balumile» (Daniel 9:25; 1 Juan 4:14). Kʼalal chamem xa ox xtoke, kʼot ta pasel yuʼun yan albil kʼopetik ta sventa li Mesiase (Salmo 110:1; Echos 2:34-36).

 ¿Kʼusi smelolal li biil Mesiase?

Li biil ta ebreo Maschíaj (Mesias) xchiʼuk li biil ta griego Kjristós (Kristo) xie jaʼ skʼan xal «Tʼujbil». Jech oxal, kʼalal Jesukristo xie, jaʼ smelolal «Jesus ti jaʼ Tʼujbile» o «Jesus ti jaʼ Mesiase».

Kʼalal oy buchʼu chichʼ tʼujel sventa chchotanik ta spasel jtosuk abtelal ti tsots skʼoplal li ta voʼne ta skʼakʼalil Vivliae, chichʼ malbel aseite ta sjol (Levítico 8:12; 1 Samuel 16:13). Li Diose jaʼ la stʼuj Jesus sventa xkʼot ta Mesias ti jaʼ jtos abtelal ti toj tsots skʼoplale (Echos 2:36). Pe ¿mi aseite malbat ta sjol li Jesuse? Moʼoj, li Diose laj yakʼbe tal li xchʼul espiritue (Mateo 3:16).

 ¿Mi xuʼ van xakʼ kʼotuk ta pasel jayvoʼuk krixchano li albil kʼopetik ta sventa Mesiase?

Moʼoj. Jech kʼuchaʼal stuk noʼox jech li smeʼ jkʼobtike (huella digital), li albil kʼopetik ta Vivliae jaʼ noʼox sventa jun Mesias o Kristo. Akʼo mi jech, xi chal xtok li Vivliae: «Chtal jloʼlavanej Kristoetik xchiʼuk jloʼlavanej j-alkʼopetik, vaʼun tspasik mukʼtik senyailtak xchiʼuk kʼusitik labal sba sventa chloʼlavanik xchiʼuk xuʼ van sloʼlaik ek li buchʼutik tʼujbile» (Mateo 24:24).

 ¿Mi jaʼ to van chvul ta lokʼel ta tsʼakal li Mesiase?

Moʼoj. Li Vivliae chal ti Mesiase jaʼ te chlokʼ tal li ta snitilulal ajvalil David ta Israele (Salmo 89:3, 4). Pe ti kʼusie, chʼay li svunal bu tsʼibabil sbiik li snitilulal ajvalil Davide. Chalike jaʼo chʼay kʼalal la stsalik Jerusalen ta sjabilal 70 li jromaetike. * Jech oxal, mi junuk krixchano xuʼ xal ti jaʼ snitilulal Davide, yuʼun chʼabal xa sprevail. Pe li ta skʼakʼalil Jesuse, te toʼox oy li vunetik taje. Jech xtok, mi junuk yajkontra laj yal ti mu jaʼuk te likem talel ta snitilulal Davide (Mateo 22:41-46).

 ¿Jayib albil kʼopetik ta sventa Mesias oy li ta Vivliae?

Mu stakʼ naʼel lek. Li ta jujuvokʼ Vivliae oy bu jamal chakʼ ta ilel ti jaʼ albil kʼop ta sventa Mesiase. Pe jelajtik ti kʼu yelan chichʼ chapele. Jech kʼuchaʼal liʼe, li ta Isaías 53:2 kʼalal ta 7 chalbe skʼoplal jaytosuk kʼusitik tspas li Mesiase. Junantik krixchanoetike chalik ti jaʼ jun albil kʼop ta skotol taje, pe li yantik xtoke chalik ti jaʼ jun albil kʼop li jujutos kʼusi chalbe skʼoplale.

 Junchibuk albil kʼop ta sventa Mesias ti kʼot ta pasel yuʼun Jesuse

Albil kʼop

Bu chal

Skʼoteb ta pasel

Jaʼ snitilulal Abraan

Génesis 22:17, 18

Mateo 1:1

Jaʼ snitilulal Isaak ti jaʼ xnichʼon Abraane

Génesis 17:19

Mateo 1:2

Jaʼ snitilulal Juda ti jaʼ j-israeletike

Génesis 49:10

Mateo 1:​1, 3

Jaʼ yutsʼ yalal li ajvalil Davide

Isaías 9:7

Mateo 1:1

Chvokʼ ta jun tojol tseb

Isaías 7:​14

Mateo 1:​18, 22, 23

Chvokʼ ta Belen

Miqueas 5:2

Mateo 2:​1, 5, 6

Emanuel * chichʼ akʼbel sbi

Isaías 7:​14

Mateo 1:​21-​23

Muʼyuk kʼusi mas x-ayan yuʼun

Isaías 53:2

Lukas 2:7

Laj yichʼ milel ololetik kʼalal ayane

Jeremías 31:15

Mateo 2:​16-​18

Laj yichʼ ikʼel lokʼel ta Ejipto

Oseas 11:1

Mateo 2:​13-​15

Jnasaretal vinik * chichʼ albel skʼoplal

Isaías 11:1

Mateo 2:​23

Chapanbat sbe yuʼun jun j-almantal

Malaquías 3:1

Mateo 11:​7-​10

Laj yichʼ tʼujel ta Mesias ta sjabilal 29 t.jkʼ. *

Daniel 9:​25

Mateo 3:​13-​17

Li Diose chakʼ ta naʼel ti jaʼ Xnichʼone

Salmo 2:7

Echos 13:33, 34

Oy tajek ta yoʼonton li sna Diose

Salmo 69:9

Juan 2:​13-​17

La xchol lekil aʼyej

Isaías 61:1

Lukas 4:​16-​21

Li jteklum Galileae laj yilik mukʼta sakil osil ta skoj li mantal la xchole

Isaías 9:​1, 2

Mateo 4:​13-​16

La spas skʼelobil juʼelal kʼuchaʼal li Moisese

Deuteronomio 18:15

Echos 2:​22

Kʼot ta yajkʼopojel Dios kʼuchaʼal li Moisese

Deuteronomio 18:18, 19

Juan 12:49

Ep buchʼutik la xpoxta

Isaías 53:4

Mateo 8:​16, 17

Muʼyuk ti mukʼ xa skʼoplal laj yaʼi sbae

Isaías 42:2

Mateo 12:17, 19

La xkʼuxubin li buchʼutik abol sba chaʼiike

Isaías 42:3

Mateo 12:​9-​20; Markos 6:​34

Laj yakʼ ta chanel kʼusi jaʼ li tukʼilal yuʼun Diose

Isaías 42:​1, 4

Mateo 12:17-​20

Pʼijil Jtojobtasvanej

Isaías 9:​6, 7

Juan 6:​68

Laj yakʼ ta ojtikinel li sbi Jeovae

Salmo 22:22

Juan 17:6

La stunes skʼelobiltak kʼalal chanubtasvane

Salmo 78:2

Mateo 13:34, 35

Jaʼ jun Jnitvanej

Daniel 9:​25

Mateo 23:10

Muʼyuk laj yakʼ xchʼunel yoʼontonik ta stojolal

Isaías 53:1

Juan 12:37, 38

Kʼot kʼuchaʼal jpʼej ton ti la smak akanile

Isaías 8:​14, 15

Mateo 21:42-​44

Laj yichʼ pʼajel

Salmo 118:22, 23

Echos 4:​10, 11

Muʼyuk srasonal ti laj yichʼ pʼajele

Salmo 69:4

Juan 15:24, 25

Tsots avanik kʼalal kajal och batel ta jkot vuro ta Jerusalene

Zacarías 9:9

Mateo 21:​4-9

Laj yichʼ kʼupil kʼoptael yuʼun ololetik

Salmo 8:2

Mateo 21:15, 16

Tal ta sbi Jeova

Salmo 118:26

Juan 12:12, 13

Laj yichʼ akʼel ta kʼabal yuʼun jun yamigo

Salmo 41:9

Juan 13:18

Laj yichʼ chonel ta 30 ta sep plata *

Zacarías 11:12, 13

Mateo 26:14-​16; 27:​3-​10

Laj yichʼ iktael yuʼun li yamigotake

Zacarías 13:7

Mateo 26:31, 56

Laj yichʼ pakʼtael yuʼun jecheʼ testigoetik

Salmo 35:11

Mateo 26:59-​61

Mi jpʼeluk kʼusi laj yal kʼalal jutbat smule

Isaías 53:7

Mateo 27:12-​14

La stubtaik

Isaías 50:6

Mateo 26:67; 27:27, 30

Laj yichʼ majel

Miqueas 5:1

Markos 15:19

Laj yichʼ jisbel nukul

Isaías 50:6

Juan 19:1

Muʼyuk la spak skʼoplal kʼalal majate

Isaías 50:6

Juan 18:22, 23

Li ajvaliletike la snop kʼuxi tsmilik

Salmo 2:2

Lukas 23:10-​12

La sbajbeik yok skʼob ta jtel teʼ

Salmo 22:16

Mateo 27:35; Juan 20:25

Laj yakʼik ta suerte li skʼuʼe

Salmo 22:18

Juan 19:23, 24

Laj yichʼ kuyel ta jpasmulil

Isaías 53:12

Mateo 27:38

Laj ta labanel xchiʼuk pʼajel

Salmo 22:​7, 8

Mateo 27:39-​43

Jpʼel ta yoʼonton laj yil svokol ta skoj li jpasmuliletike

Isaías 53:​5, 6

1 Pedro 2:​23-​25

Iktaat yuʼun Dios yileluk

Salmo 22:1

Markos 15:34

Laj yakʼbeik yuchʼ pajal vino ti kapal ta chʼail tsʼiʼleletike

Salmo 69:21

Mateo 27:34

Laj yaʼi takitiʼil kʼalal poʼot xa ox xchame

Salmo 22:15

Juan 19:28, 29

Laj yakʼbe ta skʼob Dios li xchʼulele o li yip xkuxlejale

Salmo 31:5

Lukas 23:46

Laj yakʼ xkuxlejal

Isaías 53:12

Markos 15:37

Laj yakʼ xkuxlejal sventa xtupʼ li mulile

Isaías 53:12

Mateo 20:28

Mi junuk sbakil kʼasbat

Salmo 34:20

Juan 19:31-​33, 36

La spajbeik lansa

Zacarías 12:10

Juan 19:33-​35, 37

Laj yichʼ mukel kʼuchaʼal jkʼulej

Isaías 53:9

Mateo 27:57-​60

Chaʼkuxi

Salmo 16:10

Echos 2:​29-​31

Laj yichʼ sabel xkʼexol li jvalopatinvaneje

Salmo 109:8

Echos 1:​15-​20

Choti ta sbatsʼi kʼob Dios

Salmo 110:1

Echos 2:​34-​36

^ par. 15 Xi chal jlik vune: «Xuʼ xkaltik ta melel ti jaʼ to te chʼay svunal snitilulal judaetik kʼalal laj yichʼ jinesel li Jerusalene, maʼuk ti baʼyel xa onoʼox xchʼayele» (Cyclopedia de McClintock y Strong).

^ par. 40 Li biil ta ebreo Emanuel ti jaʼ skʼan xal «Liʼ oy ta jtojolaltik li Diose» lek jamal chalbe skʼoplal li yabtel Jesus ti jaʼ Mesiase. Skotol li kʼusitik la spas kʼalal liʼ toʼox oy ta balumile laj yakʼ ta ilel ti te chiʼinbilik yuʼun Dios li buchʼutik chichʼ ta mukʼe (Lukas 2:27-32; 7:12-16).

^ par. 52 Li Jnasaretal vinik xie xuʼ van jaʼ te likem talel li ta jpʼel ebreo kʼop nétser ti jaʼ smelolal «skʼelom».

^ par. 58 Mi chakʼan chanabe mas skʼoplal kʼuxi xa onoʼox yaloj Vivlia ti chvul ta lokʼel ta sjabilal 29 li Mesiase, kʼelo li mantal «Li j-alkʼop Daniele laj onoʼox yal ti chvul li Mesiase».

^ par. 127 Li albil kʼop liʼe te ta jtatik ta slivroal Sakarias, pe li jtsʼibajom Mateoe chal ti jaʼ «ta stojolal j-alkʼop Jeremias» laj yichʼ alele (Mateo 27:9). Bakʼintik yileluke, li slivro Jeremiase jaʼ te chichʼ akʼel ta slikebal li ta jvokʼ ti «kʼusitik yaloj J-alkʼopetik» xi sbi li ta Vivliae (Lukas 24:44). Jech oxal, kʼalal «Jeremias» xi li Mateoe, xuʼ van jaʼ chalbe skʼoplal skotol li ‹kʼusitik yaloj J-alkʼopetike› ti te tsakal skʼoplal li slivro Sakariase.