Jama yuʼun ya x-ochat

Tsaa bin kʼopil

Ochan ta banti bintik jujunchajp yichʼoje

Baan ta sleojiʼbal

Ochan ta banti te bintik yichʼoje

sTestigotak te Jehová

tseltal

TE J-ILKʼINAL TA TOYOL (TE YA YICHʼ NOPEL) JUNIO 2016

Ayuk skʼoplal ta koʼtantik te bitʼil jaʼ Jpakʼojom kuʼuntik te Jehovae

Ayuk skʼoplal ta koʼtantik te bitʼil jaʼ Jpakʼojom kuʼuntik te Jehovae

«Haʼat jtatatcotic, Jehová; hoʼotcotic ahchʼalotcotic, haʼat jpacʼojomat, ta jpisilcotic yaʼtelotcotic acʼab.» (ISAÍAS 64:8)

KʼAYOJIL 89 SOK 26

1. ¿Bin yuʼun jaʼ lekil Jpakʼojom te Jehovae?

TA NOVIEMBRE yuʼun 2010, ay machʼa la skʼan la stoj jteb ma sta 70 miyon yuʼun dolar jun oxom te nameyix pasbil ta China, te yak ta chonel ta Inglaterra. Yan-nax ta ilel-a te bitʼil jtul jpakʼojom ya xjuʼ ya stuuntes te bin ya jnaʼbeytik sba ta lek sok te kʼax pekʼel stojol jich bitʼil te ajchʼal swenta ya spas te bin kʼax tʼujbil sok te kʼax toyol stojole. Te Jehová jaʼ pajal sok te jpakʼojome. Jaʼukmeto jaʼ lekil Jpakʼojom stukel. Jaʼ kʼaxto pʼij-a te bitʼil yantik jpakʼojome. Te Biblia ya yal te la stuuntes «tsʼubil lum» te Jehová yuʼun jich la spas-a te sbabial tojil winik, te Adán sbiile (Génesis 2:7). Te winik-abi jaʼ «snichʼan Dios» sok la yichʼ pasel swenta ya xjuʼ ya slokʼtaybey te taleliletik yuʼun Jehová (Lucas 3:38).

2, 3. ¿Bin-utʼil ya xjuʼ ya jkʼayinbeytik stalel te israeletik te sujtesojix yoʼtanik-ae?

2 Kʼalal te Adán la skʼaxuntaybey smantal te Jpaswanej yuʼune, jich maba snichʼanix-a te Diose. Jaʼukmeto bayal ta tul stsʼumbal te Adán la staik ta nopel te ya yakʼ sbaik ta stojol Jehová te bitʼil ajwalil yuʼunik (Hebreos 12:1). Sok spekʼelil yoʼtanik la schʼuunbeyik smantal te Jpaswanej yuʼunike. Jaʼ jich la spʼajik te Satanás sok la yakʼik  ta ilel te jaʼ Tatil yuʼunik ya xkʼot te Jehová sok jaʼ Jpakʼojom yuʼunik (Juan 8:44). Ta swenta te jun yoʼtanik ta stojol te Diose, ya sjultes ta koʼtantik te bin la yalik ta jun buelta te israeletik te sujtesojix yoʼtanike: «Haʼat jtatatcotic, Jehová; hoʼotcotic ahchʼalotcotic, haʼat jpacʼojomat, ta jpisilcotic yaʼtelotcotic acʼab» (Isaías 64:8) (ilawil te recuadro «¿Bin ya skʼan ya yal?»).

3 Ta ora ini, te j-abatotik yuʼun Dios ya jpastik tulan ta skʼayinbeyel stalel te israeletik sok ya jchʼuuntik sok spekʼelil koʼtantik te smantal te Jpaswanej kuʼuntike. Ta melel jaʼ jun majtʼanil ta jwentatik yalel te jaʼ jTatik te Jehovae. Ya jkʼantik te jaʼ Jpakʼojom kuʼuntike. Jaʼ yuʼun ya skʼan jich ya jojkʼoybey jbatik: «¿Jichonbal bitʼil ajchʼal te kʼun ta wotsʼel yuʼun Dios te ya xjuʼ ya spas jun oxom te kʼax toyol stojole? ¿Jichbal ya kil te kermanotak te ajchʼal kʼoemik te yakikto ta wotsʼel yuʼun te Jehovae?». Swenta ya skoltayotik te lekuk te jtaleltike, ay bin oxchajp ya kiltik ta articulo ini. Sbabial, ¿bin-utʼil ya stsa Jehová te machʼatik ya slekubtesbey stalele? Schebal, ¿bin yuʼun ya slekubtesbey stalel te j-abatetik yuʼune? Yoxebal, ¿bin-utʼil ya slekubtesbey stalelik?

¿BIN-UTʼIL YA STSA JEHOVÁ TE MACHʼATIK YA SLEKUBTESBEY STALELE?

4. ¿Bin-utʼil ya stsa Jehová te machʼatik ya yikʼ tal ta stojole? Ala junuk ejemplo.

4 Te Jehová maba jich ya yil te ants winiketik te bitʼil ya kiltik joʼotike. Jaʼ ya yil te oʼtanil stukel sok ya yil te bin-nix yilel ta smelelil-ae (kʼopona te 1 Samuel 16:7b). Te bin-utʼil ya xjuʼ ya jnaʼtik-abi, jaʼ te kʼalal la schiknajtes te kongregasion yuʼun te jchʼuunjeletike. Jaʼnix la yikʼ tal ta stojol sok ta stojol sNichʼan te machʼatik maʼyuk lek skʼoplal yilele (Juan 6:44). Jtul te machʼa ikʼote, jaʼ jtul fariseo te Saulo sbiile. Jaʼ jtul winik te la stoy sba sok bayal la yutsʼin te jchʼuunjeletik yuʼun Cristo sok bayal bintik lotil la yal ta stojolik (1 Timoteo 1:13). Jaʼukmeto te Jehová la yilbey yoʼtan te Saulo sok la yil te ma jaʼuk jich bitʼil ajchʼal te jkʼaxel ma xtuune (Proverbios 17:3). Te Dios jich la yil te Saulo bitʼil ajchʼal te ya xjuʼ xkʼot ta «jun vaso te tsabil» ta lek te ya schol skʼop Dios ta stojol te nasionetik, ajwaliletik sok ta stojol te snichʼnab Israel (Hechos 9:15, TNM). Te Jehová jaʼnix jich ay la stsa yantik ants winiketik sok la slekubtesbey stalelik ta jujuntul, te jich kʼotik bitʼil oxom «te ichʼbil ta mucʼ» (Romanos 9:21). Ay chaʼoxtul te ants winiketik-abi, ya x-elkʼajik, ya xyakubik sok ya spasik bayal mulwej (1 Corintios 6:9-11). Jaʼukmeto te kʼalal la snopik te skʼop Diose, la stulantesik te schʼuunel yoʼtanik sok la yakʼ sbaik ta lekubtesel stalelik yuʼun te Diose.

Ya skʼan te lek bin ya jnoptik ta stojol te kermanotaktik sok te machʼatik ya jcholbeytik skʼop Diose

5, 6. 1) Teme ya kakʼ smukʼul koʼtantik ta stojol Jehová te jaʼ Jpakʼojom kuʼuntike, ¿bin yilel ya kiltik te ants winiketik te banti ya jcholtik skʼop Diose? 2) ¿Bin yilel ya kiltik te kermanotaktik ta kongregasione?

5 Ya smukʼulin koʼtantik te jaʼ Jehová ya stsa stukel sok ya yikʼ tal ta stojol te machʼatik jich lek ya yile. Jaʼ yuʼun ya skʼan te lek bin ya jnoptik ta stojol te kermanotaktik sok te machʼatik ya jcholbeytik skʼop Diose. Sok maba ya skʼan ya jnoptik te jtul ants winik maʼyuk bin-ora ya x-och ta testigo yuʼun Jehová. Kiltik jun ejemplo ta swenta jtul winik te sbiilinej Michael. Jich la yal: «Te kʼalal ya xkʼaxik ta jna te stestigotak Jehovae ya jmak te stiʼ jnae, jich ya jpas te bitʼil maʼyuk machʼa la stij te jnae. Jkʼaxel maba lek jtalel ta stojolik. Ta patil, ta yan lugar la jnaʼbey sba jun familia te kʼax tʼujbil la kilbey te stalelike.  Ta jun buelta la jnaʼ stojol te jaʼik testigoetik yuʼun Jehová. Chamnax la kaʼiy yuʼun. Ta swenta te stalelike la jojkʼoybey jba bin yuʼun te ya xpʼajawanone. Ta oranax la kil te jaʼ maba lek te jtalel ta stojolik yuʼun te bintik maba jnaʼoj ta leke sok te bintik tojolnax ya yalik te ants winiketike». Te Michael la skʼan snaʼbeyxan sba ta lek te Testigoetike, jich yuʼun la skʼan nojptesel yuʼun Biblia. Ta patil la yichʼ jaʼ sok la yakʼ sba ta abatinel ta scholel skʼop Dios spisil-ora.

6 Teme ya smukʼulin koʼtantik te jaʼ Jpakʼojom kuʼuntik te Jehovae, jaʼnix jich lek te bin ya jnoptik ta stojol te kermanotaktik ta kongregasion. Jichme ya kiltik te bitʼil ajchʼal te yakikto ta lekubtesel yuʼun te Jehovae. Jaʼ jich ya yil stukel te Jehovae. Jaʼ ya yil te bin yilel te yoʼtanik sok ya snaʼ te ya sta yorail te tojil ants winik ya xkʼotike. Jaʼnix jich ya snaʼ te bin yilel ta ants winikil ya xjuʼ xkʼot ta patile (Salmo 130:3). ¿Bin-utʼil ya xjuʼ ya jkʼayinbeytik stalel te Jehovae? Jaʼ te lek ya skʼan ya kiltik te kermanotaktike. Ya xjuʼ ya jkoltaytik ta aʼtel kʼoem te Jehová sok ya jkoltaytik te kermanotaktik ta sjeltayelxan te stalelike (1 Tesalonicenses 5:14, 15). Ta swenta-abi, te ancianoetik ta kongregasion yame skʼan lek ya yakʼik ta ilel te stalelike (Efesios 4:8, 11-13).

¿BIN YUʼUN YA SLEKUBTES JTALELTIK TE JEHOVAE?

7. ¿Bin yuʼun ya skʼan te ya kalbeytik wokol Jehová ta swenta te tsitsel ya yakʼbotike?

7 Ay machʼatik ya yalik te jaʼto bayal skʼoplal ta koʼtantik te tsitsel la yakʼbotik te jmeʼ jtatik te kʼalal ayix kal jnichʼnabtik-ae. Te kʼalal ayix bayal kaʼbilaltik-ae, ya xjajch kiltik te bayal skʼoplal te tsitsel la yakʼbotik te jmeʼ jtatike, melel ya xkʼot ta koʼtantik te la stsitsotik ta skaj skʼuxul yoʼtanik (kʼopona te sjun Hebreos 12:5, 6, 11). Te Jehová ya skʼanotik melel jaʼ snichʼnabotik. Jaʼ swentail te ya stsitsotik sok maba ya x-animaj yoʼtan te kʼalal ya slekubtes te jtaleltike. Jaʼ ya skʼan te lekuk te bintik ya jtatik ta nopel spasele, te tseʼeluk koʼtantik sok kʼuxuk ta koʼtantik jich bitʼil jTatike (Proverbios 23:15). Maba ya skʼan ya xkʼax jwokoltik sok te ya xlajotik ta skaj te maba ya jsujtes koʼtantik yuʼun te jmultike (Efesios 2:2, 3).

Te Jehová ya skʼanotik melel jaʼ snichʼnabotik. Jaʼ swentail te ya stsitsotik sok maba ya x-animaj yoʼtan te kʼalal ya slekubtes te jtaleltike

8, 9. 1) ¿Bin-utʼil ya snojptesotik te Jehová ta ora ini? 2) ¿Bin-utʼil ya slekubtesxan jtaleltik te Jehová ta pajel chaʼbeje?

8 Te kʼalal mato jnaʼbeytik sba-a te Jehovae ayniwan te maba ya smulan te jtaleltike. Jaʼukmeto la swotsʼotik kʼoem sok la skoltayotik ta sjeltayel te jtaleltike, ta ora ini lekubenix yuʼun (Isaías 11:6-8; Colosenses 3:9, 10). Te Jehová yak swotsʼbelotik kʼoem sok yak snojptesbelotik ta swenta te ya jokin jbatik sok te kermanotaktik te banti ya yakʼ lamalkʼinal te Diose. Tey-abi, jich ya kaʼiy jbatik te kʼax lek ayotik manchukme yakotik ta kuxinel ta chopol balumilal ini. Jaʼ yuʼun te hermanoetik te maba kʼux la yichʼik aʼiyel te kʼalal la yichʼik chʼitesel yuʼun te sfamiliaike, ya smulanikix te kʼux aʼiybilik ta smelelil yuʼun te yermanotakik te banti ya yakʼ lamalkʼinal te Diose (Juan 13:35). Ta jpisiltik jnopojtikix yakʼel ta ilel te skʼuxul koʼtantik ta stojol te yantike. Jaʼukmeto te bin kʼax mukʼxan skʼoplale, jaʼ te ya jnaʼbeytikix sba te jTatik ta chʼulchan sok te lek ya kaʼiy jbatik yuʼun te kʼuxotik ta yoʼtane (Santiago 4:8).

 9 Ta achʼ balumilal yame jmulantik spisil te utsilaletik yuʼun te ya jokin jbatik sok te kermanotaktik te banti ya yakʼ lamalkʼinal te Diose. Jaʼnix jich ya jmulantik ya xkuxinotik ta nichimal kʼinal te ya swentain te Ajwalinel yuʼun Diose. Ta yorail-abi, te Jehová yame slekubtesxan te jtaleltik sok yame spʼijubtesotikxan ta lek te bitʼil maʼyuk jnopojtik ta ora ini (Isaías 11:9). Jaʼnix jich yame stojobtes ta lek te snopjibal kuʼuntik sok skojtol jbakʼetaltik te Diose. Jich maba wokol ya kaʼiytikix snopel ta stojole sok ta schʼuunbeyel ta lek te smantale. Jaʼ yuʼun akʼame kakʼtik slekubtes te jtaleltike. Kakʼbeytik yil te ya kalbeytik wokol yuʼun te jich ya yakʼbotik kiltik te skʼuxul yoʼtane (Proverbios 3:11, 12).

¿BIN-UTʼIL YA SLEKUBTES JTALELTIK TE JEHOVAE?

10. ¿Bin-utʼil la yakʼ ta ilel Jesús te ma x-animaj yoʼtan sok te ya snaʼ ta lek slekubtesel jtaleltik te Mukʼul Jpakʼojome?

10 Jich bitʼil jtul lekil jpakʼojom ya snaʼbey sba ta lek te ajchʼal ya swotsʼe, jichnix te Jehová ya snaʼbotik jbatik ta lek. Ya snaʼ te bintik maba lek ta swenta jtaleltik, te bantito ya xjuʼ kuʼuntik sok te bintik jeltayojtikix ta jkuxlejaltike. Te kʼalal ya slekubtesxan te jtaleltike, spisil ya yichʼ ta wenta-abi (kʼopona te sjun Salmo 103:10-14). Swenta ya xkʼot lek ta koʼtantik te bin yilel ya yilotik te Jehovae, jnop kaʼiytik te bin yaʼiyel la yaʼiy sba te Jesús kʼalal ay bayal banti chʼayik te jnopojeletik yuʼune. Ay baeltik la stij sbaik ta kʼop ta swenta te machʼa mukʼ skʼoplal ta yolilik. Te tey ayukotik-ae, ¿binwan la jnoptik ta swenta te jpuk-kʼopetike? Ayniwan tal ta koʼtantik te jaʼ pajalik jich bitʼil te ajchʼal te wokol ta wotsʼele. Jaʼukmeto maba jich la yil te Jesuse. Snaʼoj te ya xjuʼ ya skoltaylan ta sjeltayel te stalelike. ¿Bin-utʼil la spas? La yakʼtiklanbey tsitsel sok yutsil yoʼtan, maba animaj yoʼtan ta stojolik sok la yakʼtiklanbey yilik te pekʼel oʼtanile (Marcos 9:33-37; 10:37, 41-45; Lucas 22:24-27). Te kʼalal chaʼkuxajemix-a te Jesuse, la yichʼik chʼul espiritu te jpuk-kʼopetike, jich maba la smelix yoʼtanik ta swenta te machʼa mukʼ skʼoplal ta yolilike. Jaʼ bajtʼ ta yoʼtanik spasel te aʼtelil albotik jilel ta mantal yuʼun te Jesuse (Hechos 5:42).

11. 1) ¿Bin-utʼil la yakʼ ta ilel David te jich la spas sba bitʼil ajchʼal te kʼun ta wotsʼele? 2) ¿Bin-utʼil ya xjuʼ ya jkʼayinbeytik te stalele?

11 Ta ora ini, te Jehová ya stuuntes te Biblia, te schʼul espiritu sok te kongregasion swenta ya slekubtesxan te jtaleltike. Teme ya jkʼantik ya slekubtesxan jtaleltik te Bibliae, yame skʼan ya jkʼopontik, ya jnopilan ta koʼtantik sok akʼa jkʼanbeytik Dios ya skoltayotik ta schʼuunbeyel te smantale. Te ajwalil David jich la yalbey te Jehovae: «Ta ajcʼubal [...], ya xtal ta coʼtan te abiile, ya jnaʼat» (Salmo 63:6XCD). Jich la yalxan: «Ya calbe yutsilal te Jehová te ya yaʼbon jnaʼ bin lec ta pasel, ta ahcʼabal ya snohpteson te coʼtane» (Salmo 16:7). Jich bitʼil ya kiltike, te David jich la spas sba te bitʼil ajchʼal te kʼun ta wotsʼele. La snopilan ta yoʼtan te tsitsel yuʼun Jehová sok la yakʼ lekubtesbotuk te snopjibal yuʼun sok te bitʼil ya yaʼiy sba ta skʼubulil yoʼtan. Jaʼnix jich la yakʼ te ya xlekubtesbot stalel te kʼalal ay bintik wokol ya yaʼiy te ya schʼuun yoʼtan spasele (2 Samuel 12:1-13). ¿Bin-utʼil ya xjuʼ ya jnopbeytik te spekʼelil yoʼtan sok te bitʼil la schʼuun mantale? Akʼa jojkʼoybey jbatik: «Te kʼalal ya jkʼopon te Bibliae, ¿yabal jnopilan ta koʼtan sok yabal kakʼ stojobtesbon jtalel te tsitsel yuʼun Jehová ta swenta te snopjibal kuʼun sok te bitʼil ya kaʼiy jbae? ¿Yatobal xjuʼ ya jpas ta lekxan-abi?» (Salmo 1:2, 3).

12, 13. ¿Bin-utʼil ya stuuntes Jehová te schʼul espiritu sok te kongregasion swenta ya slekubtes te jtaleltike?

12 Te chʼul espiritu ay bayal ta chajp bin-utʼil ya xjuʼ ya slekubtes te jtaleltike. Jich bitʼil, ya xjuʼ ya skoltayotik ta slokʼtaybeyel stalel te Jesús sok te ayuk kuʼuntik te lekil taleliletik yuʼun te chʼul espiritue (Gálatas 5:22, 23). Te jun lekil talelil-abi, jaʼ te kʼuxul oʼtanil. Ta swenta te kʼux ta koʼtantik te Diose, ya jkʼantik ya jchʼuunbeytik te smantal  sok ya kakʼtik slekubtes te jtaleltike, melel ya jnaʼtik te bintik ya yakʼ jpastike, jaʼ ta swenta jlekilaltik. Jaʼnix jich te chʼul espiritu ya yakʼbotik kiptik swenta maba ya kakʼtik sjelbotik jtaleltik te chopol balumilale (Efesios 2:2). Jnoptik ta swenta te jpuk-kʼop Pablo. Te kʼalal keremto-ae, bayal bintik la snopbey te jtoyba jwolwanejetik yuʼun te relijionetik judío. Jaʼukmeto koltayot yuʼun te chʼul espiritu ta sjeltayel te stalele. Jaʼ yuʼun ta patil jich la stsʼibay: «Spisil ya xhuʼ cuʼun ta scuenta Cristo te ya yaʼbon yip coʼtan» (Filipenses 4:13). Jaʼnix jich te joʼotike ya skʼan ya jkʼanbeytik schʼul espiritu te Jehovae, melel ya sutbotik te jkʼoptike (Salmo 10:17).

Te Jehová ya stuuntes te ancianoetik swenta ya slekubtes te jtaleltike, jaʼ yuʼun ya skʼan ya jpastik te tsitsel ya yakʼbotike (Ilawil te parrafo 12 sok 13)

13 Jaʼnix jich te Jehová ya stuuntes te kongregasion sok te ancianoetik swenta ya slekubtes te jtaleltike. Jich bitʼil te kʼalal ya yilik te ay banti maba lek te jtaleltike ya spasik tulan yuʼun ya skoltayotik. Jaʼukmeto maba lokʼem tal ta yoʼtanik stukelik te tsitsel ya yakʼbotike (Gálatas 6:1). Ya yakʼik ta ilel te ay spekʼelil yoʼtanik sok ya skʼanbeyik Jehová te yakuk xkoltayotik ta snaʼbeyel swentail sok te ayuk spʼijil yoʼtanik. Ta patil ya sleik lekil tsitsel ta Biblia sok ta yantik junetik swenta jich lek te tsitsel ya yakʼbotike. Jich yuʼun te kʼalal ay jtul anciano ya stsitsotik ta swenta skʼuxul yoʼtan yuʼun te bin yilel ya jlap jkʼuʼ jpakʼtik o yantikxan skʼoplale, juluk ta koʼtantik te jich ya yakʼ kiltik te kʼuxotik ta yoʼtan te Diose. Teme ya jchʼuuntik te tsitsel ya yakʼbotike, jich kʼoemotik bitʼil ajchʼal te kʼun ta wotsʼel yuʼun te Jehovae. Ta swenta-abi, ya jtatik bayal jlekilaltik yuʼun.

14. Manchukme ay ta swenta Jehová sjeltaybeyel stalel te ants winiketike, ¿bin-utʼil ya yichʼ ta wenta te libre ayotik yuʼun ta stael ta nopel bin ya jkʼan ya jpastike?

14 Teme ya jnaʼbeytik swentail bin-utʼil ya slekubtes jtaleltik te Jehovae, lekme ya kilxan jbatik sok te kermanotaktike. Jaʼnix jich yame skoltayotik swenta lek te bin ya jnoptik ta stojol te machʼatik ya jcholbeytik skʼop Dios sok te machʼatik ya jnojptestik ta Bibliae. Ta namey kʼinal, te kʼalal mato xjajch ta swotsʼel-a te ajchʼal te jpakʼojome, kʼunkʼun ya slokʼesbey te yabakule sok ya slokʼesbey te tut tonetik kapal-ae. Te Jehová  jaʼ ya skoltay te ants winiketik te ya skʼanik ya xjeltaybot te stalelike. Jaʼukmeto spisil-ora ya yichʼ ta wenta te bitʼil libre ay ta stael ta nopel te bin ya skʼan ya spas ta skuxlejale. Maba ya suj ta sjeltaybeyel te stalelike. Te bin lek ya spase, jaʼ te kʼunkʼun ya yakʼbey snop te mantaliletik yuʼun sok ya yakʼ te jujuntul ya sta ta nopel teme ya skʼanik jeltaybeyel te stalelike.

15, 16. ¿Bin-utʼil ya yakʼik ta ilel te machʼatik yakik ta snopel Biblia te ya yakʼik ta lekubtesel stalelik yuʼun Jehová? Ala junuk ejemplo.

15 Kiltik te bin kʼax ta swenta te Tessie, jaʼ jtul hermana ta Australia. Te kʼalal jajch ta snopel te Bibliae, maba wokol kʼot ta yoʼtan te bin yak ta snopel baele. Jaʼukmeto maba yak ta sjeltayel bael te skuxlejal sok maba ya xkʼot ta tsoblejetik-a. Te hermana ya xpʼijubteswane la skʼopon Jehová ta swenta-abi sok la sta ta nopel te maba ya snojptesix ta Biblia. Jich yuʼun ay bin kʼot ta pasel te yan-nax ta aʼiyele. Te kʼalal yakik ta snopel-a te Bibliae, te Tessie la scholbey yaʼiy te hermana bin yuʼun te maba yak ta sjeltayel te stalele. La yal te jichlaj ya yaʼiy sba bitʼil te machʼa cheb yoʼtane, melel jaʼlaj bayal ya smulan te ya xtajin ta swenta takʼine. Jaʼukmeto la yalxan te staojix ta nopel te maʼyuk bin-ora ya xtajinxan ta swenta te takʼine.

16 Cheʼoxeb kʼajkʼal ta patil, te Tessie jajch ta bael ta tsoblejetik sok la yakʼ ta ilel lekil taleliletik, manchukme bayal la yichʼ labanel yuʼun te machʼatik yamigotak ta sjajchibale. Ta patil la yichʼ jaʼ sok la yakʼ sba ta precursora regular manchukme ay tut alaletik yuʼun. Ta melel kʼalal ya xjajch ta sjeltayel skuxlejal te machʼa yak ta snopel te Bibliae, te Jehová ya xnoptsaj ta stojol sok ya slekubtesbey stalel swenta jich ya xkʼot te bitʼil jun oxom te kʼax bayal stojole.

17. 1) ¿Bin yuʼun ya amulan te jaʼ Jpakʼojom awuʼun te Jehovae? 2) ¿Bin ya kiltik ta yan articulo?

17 Ta ora ini, ayto lugaretik te banti te jpakʼojometik yato spasik tʼujbil oxometik ta ajchʼal te jaʼnix ya swotsʼike. Jaʼ pajal sok-abi, te Jehová maba ya x-animaj yoʼtan te kʼalal ya swotsʼotik kʼoem swenta ya slekubtes te jtaleltik, ta patil ya yil te bin yaʼiyel ya kaʼiy jbatik yuʼune (kʼopona te sjun Salmo 32:8). ¿Yabal jtatik ta ilel te ay jkʼoplaltik ta yoʼtan te Jehová ta jujuntule? ¿Yabal kiltik bin-utʼil kʼunkʼun yak ta slekubtesel te jtaleltike? ¿Bin ya skoltayotik swenta jichotik spisil-ora te bitʼil ajchʼal te kʼun ta wotsʼel yuʼun te Jehovae? ¿Bin ya skʼan ya jpastik teme maba ya jkʼantik jichotik bitʼil ajchʼal te ma xjuʼ ta wotsʼele? ¿Bin-utʼil te meʼil tatiletik jun-nax ya x-aʼtejik sok Jehová ta slekubtesbeyel stalel te yal snichʼanike? Yame kiltik ta yan articulo.