Jama yuʼun ya x-ochat

Tsaa bin kʼopil

Ochan ta banti bintik jujunchajp yichʼoje

Baan ta sleojiʼbal

Ochan ta banti te bintik yichʼoje

sTestigotak te Jehová

tseltal

TE J-ILKʼINAL TA TOYOL (TE YA YICHʼ NOPEL) ABRIL 2016

Mame jchʼik jbatik ta swenta politika yuʼun te balumilale

Mame jchʼik jbatik ta swenta politika yuʼun te balumilale

«Aʼbeya [...] Dios te bin yuʼun Dios.» (MATEO 22:21)

KʼAYOJIL 33 SOK 137

1.  1) ¿Bin-utʼil ya xjuʼ ya jchʼuunbeytik smantal te Jehová sok te ajwaliletike?

TE Biblia ya yalbotik te ya skʼan ya jchʼuunbeytik smantal te ajwaliletike, jaʼukmeto ya snojptesotik te jaʼ nail ya skʼan ya jchʼuunbeytik smantal Dios te bitʼil te winiketike (Hechos 5:29; Tito 3:1). ¿Yabal skontrain sba te cheb mantaliletik-abi? Te bin ya skoltayotik swenta ya xkʼot ta koʼtantik te mantaliletik-abi, jaʼ te ya skʼan ya jnaʼtik te banti ya xjuʼ ta chʼuunbeyel smantal te ajwaliletike. Te Jesús la yal ta chaʼoxpʼalnax kʼop: «Aʼbeya César te bin yuʼun César, soc aʼbeya Dios te bin yuʼun Dios» (Mateo 22:21) [1] (ilawil te nota ta slajibal te articulo). Ta swenta schʼuunel te mantalil-abi, ya skʼan ya kichʼtik ta mukʼ te ajwalil yuʼun nasion te banti nainemotike, ya skʼan ya jchʼuunbeytik te leyetik yuʼune, te machʼatik yakʼojbey mukʼ yaʼtelike sok yakʼel te patanile (Romanos 13:7). Jaʼukmeto teme ya sujotik ta skʼaxuntaybeyel smantal Dios te machʼatik mukʼ yaʼtelike, sok yutsil koʼtantik ya kalbeytik te maba ya jchʼuunbeytik te smantale.

2. ¿Bin-utʼil ya kakʼtik ta ilel te maba jchʼik jbatik ta swenta politikae?

2 Jun te bitʼil ya kakʼbeytik «Dios te bin yuʼun Dios» jaʼ te kʼalal maba ya jchʼik jbatik ta swenta politikae (Isaías 2:4). Jaʼ-abi ya skʼan ya yal te maba kontra ya kiltik te ajwaliletik te jaʼnix yakʼojbey yaʼtel te Jehovae.  Jaʼnix jich maba ya jchʼik jbatik ta spasbeyel skʼinul te nasion (Romanos 13:1, 2). Maba ya jpastik votar ta swenta jun partido politiko o candidato sok maba ya xbootik te banti ya spasik votar yuʼun ya jle kaʼteltik tey-a. Maba ya jtentik te politikoetik ta spasel te bin ya jkʼantike ni jaʼuk ya jkʼan ya jeltik jtul ajwalil yuʼun jich ya x-och yan.

3. ¿Bin yuʼun maba ya skʼan te ya jchʼik jbatik ta politikae?

3 Te Biblia ya yalbey bayal swentail te bin yuʼun ma skʼan Dios te ya jchʼik jbatik ta politikae. Te jun swentaile jaʼ te jich ya kichʼtik ta mukʼ te nojptesel sok jich ya jtʼunbeytik stalel te Jesús te jaʼ sNichʼan Diose. Maba jun yoʼtan la yakʼ sba ta «scuenta te bahlumilale», ma la schʼik sba ta politika sok guerraetik (Juan 6:15; 17:16). Jaʼnix jich teme ya jkʼantik te jun koʼtantik ya kakʼ jbatik ta wentainel yuʼun te Ajwalinel yuʼun Diose, mame skʼan ya jchʼik jbatik ta politika. Yakotikme ta spukbeyel skʼoplal te Ajwalinel yuʼun Dios te jaʼnax ya xjuʼ yuʼun schajpanel spisil te kʼopetike. ¿Lekbal te bin ya yalbotik koʼtantik te kʼalal ya jcholtik skʼop Dios teme ya jchʼik jbatik ta swenta politikae? Ta slajibal, maba pajalotik sok te lotil relijionetik te ya schʼik sbaik ta politika te jich ya sxat sbaike. Jich bitʼil ya jchʼuuntik te leyetik yuʼun te Dios sok te maba ya jchʼik jbatik ta politikae, jun-nax ayotik sok te kermanotaktik ta swolol Balumilale (1 Pedro 2:17).

4. 1) ¿Bin yuʼun ya jnaʼtik te jujun buelta wokol ya kaʼiytik te maba ya jchʼik jbatik ta politikae? 2) ¿Bin yuʼun ya skʼan ya jchajpan jbatik ta ora ini yuʼun jich jun koʼtantik ya kakʼ jbatik ta stojol te Diose?

4 Ayniwan lamal te kʼop yuʼun politika te banti nainemotike, sok maniwan ya yichʼik utsʼinel te machʼatik ayik ta smelelil relijione. Jaʼukmeto nopolix te slajibal bintik chopol ay ta balumilal te ay ta skʼab te Satanase, jaʼ yuʼun ya skʼan te bayaluk skʼoplal ta koʼtantik te maba ya jchʼik jbatik ta politikae. Jich bitʼil te balumilal nojel ta ants winiketik te ya stoy sbaik te «mayuc perdón ta yoʼtanic», jich yuʼun ta jujun kʼajkʼal ya sxat sbaik (2 Timoteo 3:3, 4). Ay kermanotaktik ta chaʼoxpam nasion te yakʼojikix ta ilel te jun yoʼtanik ta stojol Diose, melel ay jelonem ta oranax te snopjibal yuʼunik ta swenta te politikae. ay jich kʼoemix ta pasel ta chaʼoxpam lumetik. Te kermanotaktik te tey nainemik-ae, staojik tulan wokoliletik. Teme ya jkʼantik te jun koʼtantik ta stojol te Diose, ya skʼan ya jchajpan jbatik ta ora ini. Akʼa kiltik chanchajp te bin ya skoltayotike.

AKʼA KILTIK TE AJWALILETIK JICH BITʼIL YA YIL TE JEHOVAE

5. ¿Bin yilel ya yil Jehová te ajwaliletik yuʼun te balumilale?

5 Te bin sbabial ya skoltayotik swenta maba ya jchʼik jbatik ta politika, jaʼ te jichuk ya kiltik te ajwaliletik yuʼun te balumilal jich bitʼil ya yil te Jehovae. Manchukme ay ya kiltik chaʼoxtul ajwaliletik te toj ya spas te yaʼtelike, jaʼukmeto maʼyuk bin-ora la skʼan Jehová te stukelnax ya swentain sbaike (Jeremías 10:23). Te ajwaliletike ya sxat te ants winiketik ta skaj te ya yakʼik ta ichʼel ta mukʼ te snasionike. Ni jtuluk te machʼa ya snaʼ wolwanej ta lek ya xjuʼ yuʼun schajpanel spisil te kʼopetike. Kʼalalto tal ta yaʼbilal 1914 te ajwaliletik yakik ta skontrainel te Ajwalinel yuʼun Diose. Te Ajwalinel-abi jaʼme akʼbil yuʼun Jehová te ya xbajtʼ slajin spisil te ajwaliletike (kʼopona te sjun Salmo 2:2, 7-9).

Akʼa kiltik te ajwaliletik yuʼun te balumilal jich bitʼil ya yil te Jehovae

6. ¿Bin yilel ya skʼan ya kiltik te machʼatik yichʼoj mukʼ yaʼtelik yuʼun te ajwaliletike?

6 Te Jehová yakʼojto permiso te ya spas yaʼtel te ajwaliletik yuʼun te balumilale, melel ay yakʼojik mantaliletik swenta maba ya yichʼ makel te scholel  skʼop Diose (Romanos 13:3, 4). Te Biblia ya yakʼ ta naʼel te ya skʼan ya jkʼoponbeytik Dios te machʼatik yichʼoj mukʼ yaʼtelike, kʼaxemtoxan-a te kʼalal ay bin ya staik ta nopel te ya xjuʼ ya smak te bitʼil ya kichʼtik ta mukʼ te Diose (1 Timoteo 2:1, 2). Jichnix bitʼil te jpuk-kʼop Pablo ya jkʼanbeytik te ajwaliletik te stojiluk te bin ya spas ta jtojoltike (Hechos 25:11). Ta melel, te Biblia ya yal ta swenta te Satanás te jaʼ skontra Dios, te jaʼ swentainej spisil te ajwaliletik yuʼun te balumilale, jaʼukmeto maba ya yal te Biblia te swentainej ta jujuntul te bin ya spas te machʼa mukʼ yaʼtele (Lucas 4:5, 6). Jaʼ yuʼun ma xjuʼ ya kaltik te jaʼ wentainbil yuʼun Pukuj te machʼa yichʼoj mukʼ yaʼtel ta ajwalile. Jaʼnix jich mame chopoluk te bin ya kalbeytik te machʼatik yichʼoj mukʼ yaʼtelike (Tito 3:1, 2).

7. ¿Bin snopjibal yuʼun ants winiketik te ma skʼan ya jkʼayintike?

7 Jaʼnix jich ya jchʼuunbeytik smantal Dios te kʼalal maba ya jkoltaytik jtul candidato o jun partido yuʼun politika o te snopjibalnax yuʼun ants winiketike. Maʼyuk skʼoplal teme lek ya yilotik o teme kontra ya yilotike. ¿Bintik-a te ya xjuʼ ya kichʼtik pasel ta prueba yuʼun te maba ya jchʼik jbatik ta politikae? Nopa awaʼiy teme ay jtsojb ants winiketik ya skʼan ya slajinbeyik skʼoplal te bitʼil ya xwentainwan jtul ajwalil te bayal yutsʼinoj te ants winiketik sok te yakʼojbey swokol te lum yuʼun Diose. Ta melel maba ya xlokʼotik ta spasel marcha, jaʼukmeto ¿yabal jkʼayinbeytik te snopjibal yuʼunike? (Efesios 2:2.) Yame skʼan te ma jchʼik jbatik ta politika, ma jaʼuknax ta swenta te bin ya kaltik sok te bin ya jpastike jaʼnix jich ya skʼan te lokʼemuk ta jkʼaxel ta koʼtantike.

YA SKʼAN AYUK JPʼIJILTIK SOK LAMALUK KOʼTANTIK

8. Te kʼalal ya kichʼtik pasel ta prueba ta swenta te maba ya jchʼik jbatik ta politikae, ¿bin-utʼil jpʼij ya kakʼ jbatik sok lamal koʼtantik?

8 Te bin schebal ya skoltayotik swenta maba ya jchʼik jbatik ta politika, jaʼ te ayuk jpʼijiltik «hich te bin utʼil chan» sok lamaluk koʼtantik «hich te bin utʼil stsuhmut» (kʼopona te sjun Mateo 10:16, 17). Ayme jpʼijiltik te kʼalal ya kiltik nailuk te wokoliletik ya xtal ta jtojoltike sok lamal koʼtantik te kʼalal maba ya jchʼik jbatik ta spasel te bintik ya yakʼ ta woklajel te jun koʼtantik jbatik ta stojol te Diose. Akʼa kiltik chaʼoxchajpuk te banti ya skʼan ya jtsajtay jbatik sok te bin ya skʼan ya jpastik yuʼun jich ya kakʼtik ta ilel-a te maba ya jchʼik jbatik ta politikae.

9. ¿Bin-utʼil ya kakʼtik ta ilel te ay jpʼijiltik te kʼalal ya jkʼopontik te ants winiketike?

9 Te kaʼiyejtike. Yame skʼan ya jtsajtay jbatik teme ay ya xjajch aʼiyej ta swenta politika. Jich bitʼil, kʼalal ay machʼa ya kalbeytik yaʼiy ta swenta te Ajwalinel yuʼun Diose, yame skʼan ya jtsajtay jbatik te ma jaʼuk ya kalbeytik yutsil o chopol skʼoplal jun partido politiko o jtul jwolwanej yuʼun politika. Ma jaʼuk ya skʼan xbajtʼ ta koʼtantik yalbeyel skʼoplal te ma xjuʼ yuʼunik schajpanel kʼopetik te ajwaliletik yuʼun te ants winiketike, jaʼ lek teme ya kakʼbeytik yilik ta Biblia te jaʼ ya schajpan te Ajwalinel yuʼun Dios te wokoliletike. Teme ay jajch ta alel te bin ya xjuʼ xjajch kʼop yuʼune jich bitʼil ta swenta te machʼatik pajal winiketik ya xnujpunike o ta swenta te skʼasesel alal, akʼame jkoltaybeytik skʼoplal te bintik ya yal te Bibliae sok akʼa jcholbeytik yaʼiy te ya jpastik ta jkuxlejaltik te bintik ya yale. Te kʼalal yakotik ta scholbeyel skʼoplal-abi, jkʼaxel mame jchʼik jbatik ta swenta te bintik snitojbey sba skʼoplal sok te politikae. Maʼyuk ta jwentatik yalel te bin ley ya skʼan lek ya yichʼ ilel, pʼajel o te ya yichʼ jeltayele ni jaʼuk ay ta jwentatik sujel yantik ta snopel te bintik ya jnoptik te joʼotike.

Jaʼ lek te ya jpajbeytik skʼoplal te bin ya kaʼiytik sok te «lequil cʼop»

10. ¿Bin ya skʼan ya jpastik swenta ma xyikʼ koʼtantik te bintik ya yal te radio, telebision o yantikxane?

10 Te bintik ya xkʼax ta radio o yantikxan. Ay notisiaetik te ya skoltaybeyik skʼoplal te bin ya snop te ants winiketik o te bin ya yakʼ sbaik ta spasele. Ay baeltik ya yichʼ tuuntesel  yuʼun te jtsojb politikoetik te radio o yantikxan. Ta chaʼoxpam lumetik te banti jaʼnix te ajwaliletik ay ta swentaik yilel te bintik ya xkʼax ta radio o yantikxan, ta swenta-abi te notisiaetik yaniwan skoltaybeyik bayal skʼoplal jun partido politiko. Jaʼukmeto te j-abatetik yuʼun Dios te yakik ta nainel ta lumetik te banti jich yilel te libre ayike, yame skʼan te ya stsajtay sbaik swenta maba ya yichʼbeyik snopjibal yuʼun jtul reportero. Jaʼ yuʼun lek teme ya jojkʼoybey jbatike: «¿Yabal jmulan yaʼiyel stojol te bin ya yal jtul reportero ta skaj te jich ya jnop-euk ta swenta te bin ya yal yuʼun te politikae?». Te bin ya skoltayotik swenta maba ya jchʼik jbatik ta politika, jaʼ te manchuk ya kaʼiytik stojol o ya kiltik notisiaetik te ya yalbeyik skʼoplal ta swenta politikae. Jaʼ lek te ya jpajbeytik skʼoplal te bin ya kaʼiytike sok te «lequil cʼop» (2 Timoteo 1:13).

11. ¿Bin-utʼil ya xjuʼ ya yakʼ jchʼik jbatik ta politika te sleel bayal jbiluktike?

11 Te sleel bayal jbiluktik. Teme bayal skʼoplal ta koʼtantik te jbiluktike, jaʼniwan ya yakʼ te ma junuk koʼtantik ta stojol Dios te kʼalal ayotik ta tulan pruebae. Jaʼ jich la sta ta ilel te Ruth. Ta yaʼbilal bael 1970, te hermana-abi la yil te bin la spasik chaʼoxtul hermanoetik te kʼalal la yichʼik nutsele. Jich la yal: «Ma lokʼ ta yoʼtanik yijkʼitayel te sbilukike. Pajal lokʼotik ta anel, jaʼukmeto patil la yakʼ sbaik ta jun partido politiko swenta jich ya xchaʼsujtik bael ta snaik. Jkʼaxel ma la skʼan stsʼikik te bitʼil maʼyuk sbilukik tey te banti la yichʼik akʼel ta jun lugar te ma jaʼuk slumalike». Ta melel jteb ma spisiluk te j-abatetik yuʼun Dios maba schʼikoj sbaik ta politika manchukme ay swokolik ta skaj takʼin o ta skaj te chʼayem te sbilukike (Hebreos 10:34).

12, 13. 1) ¿Bin yilel ya yil Jehová spisil te ants winiketike? 2) ¿Bin-utʼil ya jnaʼtik teme yak ta chʼiel ta koʼtantik te toybail ta swenta te banti ayinotike?

12 Te jkʼaxel ya jtoy jbatik. Ay baeltik te ya stoy sbaik te ants winiketik ta skaj stsʼumbalik, te bin yilel skuxlejalik sok snasionik. Jaʼ-abi kontra ay sok te bin yilel ya yil Jehová te ajwaliletik sok ta swenta te ants winiketike. Manix yuʼunuk ya skʼanbotik Dios-a te akʼa jpʼajtik te bin yilel te jkuxlejaltike. Ta melel jich bitʼil te yanyantik-a te jkuxlejaltike ya yakʼ ta ilel te ay bayal ta chajp te ants winiketike. Jaʼukmeto mame xchʼay ta koʼtantik te jpisiltik pajal ya yilotik te Diose (Romanos 10:12).

13 Teme jkʼaxel ya jtoy jbatik ta skaj te banti ayinotike, jaʼ-abi ya yakʼ ta koʼtantik te kʼax mukʼ skʼoplal kuʼuntik te jnasiontike, jaʼme sbabial te bin ya yakʼ jchʼik jbatik ta politika yuʼune. Te j-abatotik yuʼun te Diose maba libre ayotik yuʼun te toybaile. Jaʼ jich kʼot ta pasel ta sbabial siglo, ay machʼatik la spʼajik te yermanotak ta skaj te talemik ta yan nasione (Hechos 6:1). ¿Bin-utʼil ya xjuʼ ya jnaʼtik teme jich yak ta chʼiel ta koʼtantik te toybaile? Jnop kaʼiytik teme ay jtul hermano te ay bin ya yalbotik ta swenta te ay bin ya skʼan pasele. ¿Yabal jpʼajtik, te jich ya jnop ta koʼtantik: «Jaʼ lekxan te bin-utʼil ya jpastik liʼ ini»? Jaʼ lek te ya jtʼuntik te tsitsel ya yakʼ te Bibliae sok te jichuk ya jnoptik ini: «Peqʼueluc xawacʼ abahic, hich me xapʼis te toyol xan ay te yantic te bin utʼil te haʼate» (Filipenses 2:3).

AKʼA JKʼANBEYTIK KOLTAYEL TE JEHOVAE

14. 1) ¿Bin-utʼil ya xjuʼ ya skoltayotik te skʼoponel Diose? 2) Ala junuk bin-utʼil te Biblia ya yakʼ ta ilel te yuʼun-nix ya xkoltaywan-a te skʼoponel Diose.

14 Te bin yoxebal ya skoltayotike, jaʼ te ya jkʼanbeytik koltayel te Jehová. Te skʼoponel Dios bayal skʼoplal. Jich bitʼil ya xjuʼ ya jkʼanbeytik schʼul espiritu swenta ma x-animaj koʼtantik sok  te ya jnaʼtik skomel jbatik, te taleliletik-abi ya skoltayotik teme ya kiltik te ay bin maba lek ya spasik o ya xloʼlaywanik te ajwaliletike. Jaʼnix jich ya xjuʼ ya jkʼanbeytik Dios te akʼa yakʼbotik jpʼijiltik swenta ya kiltik te kʼalal ay ya yichʼ pasel ta prueba te bitʼil maba ya jchʼik jbatik ta politikae sok te ya yakʼbotik kiptik yuʼun jich ya jpastik te bin leke (Santiago 1:5). Ayniwan ya kichʼtik tikunel bael ta chukel o ya kichʼtik kastigo ta skaj te jun koʼtantik ta stojol te Diose. Teme jich yak ta kʼoel ta jtojoltike, akʼa jkʼanbeytik yip koʼtantik te Jehová yuʼun jich ya kaltik ta jamal te bin yuʼun maba ya jchʼik jbatik ta politikae. Ayukme ta koʼtantik te yananix skoltayotik-a te Jehová ta stsʼikel-abi. Ta sjun Hechos 4:27-31 (kʼopona) ya xjuʼ kiltik tey-a te yuʼun-nix ya xkoltaywan-a te skʼoponel Diose.

Jnoptik versiculoetik te ya skoltayotik swenta maba ya jchʼik jbatik ta politika sok versiculoetik ta swenta te yachʼil balumilale

15. ¿Bin-utʼil ya skoltayotik te Biblia swenta maba ya jchʼik jbatik ta politika? (Ilawil te recuadro « Te sKʼop Dios jaʼ koltayotik swenta maba la schʼik sbaik ta politika».)

15 Te Jehová yakʼojbotik te Biblia swenta ya yakʼ kiptik. Ay versiculoetik te ya xjuʼ ya skoltayotik yuʼun maba ya jchʼik jbatik ta politika. Ya xjuʼ ya jnopilan ta koʼtantik sok ya jpastik tulan yuʼun ya xjil ta joltik teme ay jun buelta maʼyuk kuʼuntik te Bibliae. Jaʼnix jich te Biblia ya xjuʼ ya yakʼbeyxan yip ta koʼtantik te bin yaloj ta jamal Dios te ya xkʼot ta pasel ta pajel chaʼbeje. Ya skʼan ayuk ta koʼtantik te bin yakotik ta smaliyel swenta jich ya xkujch kuʼuntik te nutsele (Romanos 8:25). Akʼa jletik te versiculoetik te banti jaʼ ya yalbey skʼoplal te yachʼil balumilale sok akʼa jnop ta koʼtantik te bintik ya jkʼan jmulantik tey-ae.

JNOPILAN TA KOʼTANTIK TA SWENTA J-ABATETIK YUʼUN DIOS TE JUN YOʼTANIKE

16, 17. ¿Bin ya yakʼ jnoptik te stalel j-abatetik yuʼun Dios te jun yoʼtan la yakʼ sbaike? (Ilawil te lokʼomba ta sjajchibal te articulo.)

16 Te bin schanebal ya skoltayotike, jaʼ te ya jnopilantik ta koʼtantik ta swenta skuxlejal j-abatetik yuʼun Dios te jun yoʼtan la yakʼ sbaike. Ta namey kʼinal, bayal j-abatetik yuʼun Dios maba xiw yoʼtanik sok lek te bin la staik ta nopel te jaʼ koltayotik swenta jich jun yoʼtan la yakʼ sbaik ta stojol Dios. Jich bitʼil, te Sadrac, Mesac sok Abed-nego maba la skʼan yichʼik ta mukʼ jun lokʼomba te jaʼ señail te ajwalil yuʼun lum Babilonia (kʼopona  te sjun Daniel 3:16-18). Te bin kʼot ta pasel ta nameye skoltayoj bayal testigoetik yuʼun Jehová te manchuk ya xiw yoʼtanik sok te maba ya yichʼik ta mukʼ te bandera yuʼun te snasionike. Akʼa jnop kaʼiytik-euk ta swenta Jesús te maba la schʼik sba ta politika sok yantik aʼiyejetik te ya sxat te ants winiketike. Snaʼoj te ya xkoltayot te jnopojeletik yuʼun te slekil talele. Jaʼ yuʼun jich la yakʼbey smukʼul yoʼtanik: «Hoʼon la jtsalix te bahlumilale» (Juan 16:33).

17 Ta ora ini, bayal Testigoetik maba schʼikoj sbaik ta politika. Ay chaʼoxtul te yichʼojik tulan utsʼinel, yichʼojik chukel o ay te machʼatik yichʼojik milel ta skaj te jun yoʼtan yakʼoj sbaik ta stojol Jehová. Te bintik kʼaxem ta stojolike ya skoltayotik te manchuk ya xiw te koʼtantike. Jtul hermano ta Turquía jich la yal: «Te Franz Reiter jaʼ jtul jchʼiel winik te la yichʼ milel ta skaj te maba la skʼan te ya x-och ta soldado yuʼun Hitler. Te karta la stsʼibaybey bael te smeʼ ta ajkʼabal te kʼalal mato yichʼojuk milel-ae, la yakʼ ta ilel te chajpto-a te schʼuunel yoʼtan sok te smukʼul yoʼtan ta stojol te Jehovae. Te joʼone kʼan jtʼunbey stalel te hermano teme ay jun buelta ya jta jun prueba jich bitʼil te kʼax ta stojole» [2] (ilawil te nota ta slajibal te articulo).

18, 19. 1) ¿Bin-utʼil ya xjuʼ ya skoltayotik te kermanotaktik swenta maba ya jchʼik jbatik ta politika? 2) ¿Bin ya skʼan ya jpastik ta ora ini?

18 Te kermanotaktik ya xjuʼ ya skoltayotik swenta maba ya jchʼik jbatik ta politika. Teme ayotik ta tulan wokolile, ya skʼan ya jkʼopontik te ancianoetike. Jaʼ ya xjuʼ ya yakʼbotik lekil tsitsel te ay ta Bibliae. Jaʼnix jich teme ya snaʼik te hermanoetik ta kongregasion te bin yak ta kʼaxel ta jtojoltike, ya xjuʼ ya smukʼubtes kʼinal kaʼiytik. Ya xjuʼ ya kalbeytik te akʼa skʼoponik Dios ta jtojoltike. Jaʼukmeto jaʼnix jich te joʼotike ya xjuʼ ya jmukʼubtestik kʼinal yaʼiyik sok ya jkʼopontik Dios ta stojolik (Mateo 7:12). Ta pajina yuʼun Internet ta jw.org tey ay jun lista te ya yalbey sbiil hermanoetik te yichʼojik chukele. Ya jtatik ta articulo te sbiilinej: «Testigos de Jehová presos por sus creencias (por países)», te ya ata te banti ya yal: PRENSA > ASUNTOS LEGALES. Akʼa jtsabeytik sbiil hermanoetik sok akʼa jkʼanbeytik te Jehová te yakuk skoltaylan te manchuk ya xiw yoʼtanik sok te junuk yoʼtanik ta stojole (Efesios 6:18-20).

19 Jich bitʼil yak ta noptsajelxan tal te slajibal bintik chopol ta balumilale, yaniwan kichʼtik tenel yuʼun te ajwaliletik yuʼun ya skʼanik te ay machʼa ya kakʼ jbatik ta stojole. Jaʼ yuʼun tulan skʼoplal te ya jchajpan jbatik ta ora ini swenta jich maba ya jchʼik jbatik ta politika yuʼun te balumilal ini.

^ [1] (parrafo 1): Te Jesús la yal ta swenta te mantaltesel kʼalal la yalbey skʼoplal te César. Ta skʼajkʼalel-abi, jaʼ te ajwalil te kʼax mukʼ skʼoplale.

^ [2] (parrafo 17): Ilawil te libro Los testigos de Jehová, proclamadores del Reino de Dios ta pajina 662, sok te recuadro «Murió para la gloria de Dios» te ay ta kapitulo 14 yuʼun te libro El Reino de Dios ya está gobernando.