Jama yuʼun ya x-ochat

Tsaa bin kʼopil

Ochan ta banti bintik jujunchajp yichʼoje

Baan ta sleojiʼbal

Ochan ta banti te bintik yichʼoje

sTestigotak te Jehová

tseltal

TE J-ILKʼINAL TA TOYOL (TE YA YICHʼ NOPEL) AGOSTO 2016

Te bitʼil chiknaj sok bin swentail te nujpunele

Te bitʼil chiknaj sok bin swentail te nujpunele

«La yal te Jehová Dios: Ma lecuc te stuquel ay te winique, ya jpasbe snuhpʼ te ya scoltay sba soque» (GÉNESIS 2:18).

KʼAYOJIL 36 SOK 11

1, 2. 1) ¿Bin-utʼil chiknaj te nujpunele? 2) ¿Bin la skʼan la snaʼbeyik swentail te sbabial ants winik ta swenta te nujpunele? (Ilawil te lokʼomba ta sjajchibal te articulo).

STALEL te ya xnujpun te ants winiketike. Jaʼukmeto ¿bin-utʼil chiknaj sok bin swentail te nujpunele? Kʼalal ya jnaʼtik ya skoltayotik yuʼun ayuk skʼoplal kuʼuntik te nujpunel sok te bin lek ya yichʼ tael yuʼune. Kʼalal te Dios la spas te Adán, la skʼanbey te akʼa yakʼbey sbiil te chambalametike. Te Adán la yil te cheʼcheb ayik spisil te chambalametike, jaʼukmeto «ma ba weht snuhpʼ te ya scoltay sba soque». Jich yuʼun te Dios la yakʼ ochuk swayel jich la slokʼesbey jchʼix smochbakel. Ta mochbakel-abi la spas te antse, jich la yakʼbey yinamin te Adán. Jich chiknaj te nujpunele (kʼopona te sjun Génesis 2:20-24). Jich bitʼil ya kiltike, te nujpunel jaʼ jun majtʼanil yakʼoj te Jehová.

2 Bayal jaʼbil ta patil, te Jesús la schaʼyal te bin la yalbey skʼoplal te Jehová ta tsʼumbil kʼinal Edén: «Ya yihquitay smeʼstat te winic, ya yicʼ sba soc te yihnam, junax sbaqʼuetal ya xcʼoht schebalic» (Mateo 19:4, 5). Jich bitʼil la stuuntes te smochbakel te Adán ta spasel te Evae, ta schebalik la skʼan kʼotuk ta yoʼtanik te bitʼil te Jehová jaʼ ya skʼan te spisiluk-ora jun-nax ya x-ayinike. Te Jehová maʼyuk bin-ora skʼanoj te ay machʼa ya slajinbey sjunal te nujpunel sok te ayuk cheʼoxeb yinamik o smamlalike.

 TE NUJPUNEL OCHEM SKʼOPLAL TA SKʼANOJEL YOʼTAN JEHOVÁ

3. ¿Bin snopoj Dios te tulan skʼoplal kʼalal la schiknajtes te nujpunele?

3 Te Adán kʼax tseʼel yoʼtan-a sok te yinam te la sbiilintes Eva. Jaʼ snujpʼ sok jkoltaywanej yuʼun. Jaʼ-abi ya skʼan ya yal te bitʼil te Eva ay taleliletik yuʼun te maʼyuk yuʼun te Adán te tulan skʼoplal yuʼun jich lek ya xkʼotik ta lokʼel-a te yal snichʼnabike. Ta schebalik te Adán sok te Eva jich ya staik stseʼelil yoʼtanik (Génesis 2:18). Jun te bin yuʼun tulan skʼoplal te nujpunele, jaʼ te ya skʼan te ya yichʼ nojesel ta ants winiketik te Balumilale (Génesis 1:28). Manchukme te alnichʼanetik kʼux ya xbajtʼ yaʼiyik ta yoʼtan te smeʼ statike, ta patil ya yijkʼitayik, melel ya xnujpunik sok ya sta sfamiliaik. Jich-abi te ants winiketik ya snojesik-a te Balumilal sok ya spasik ta jun nichimal kʼinal.

4. ¿Bin kʼot ta lokʼel yuʼun te sbabial nujpunele?

4 Te sbabial nujpunel maba lek kʼot ta lokʼel kʼalal la skʼaxuntaybeyik smantal Jehová te Adán sok te Eva. «Te antiguo chan» la sloʼlay te Eva sok la yalbey teme ya sloʼbey sit te «teʼ yuʼun snaʼel te bintic lec soc te bintic ma lecuc» ay bin chajpnax ya xkʼot ta naʼel yuʼun. Ta melel te chan-abi tuuntesot yuʼun te Satanase. La yalbey te Eva teme ya sloʼbey sit te teʼ, yalaj xjuʼ yuʼun snopel te bin lek sok te bin ma lekuke. Jich yuʼun te Eva la snop ta yoʼtan te ya sloʼbey sit te teʼ manchukme maba la yakʼbey snaʼ te smamlale. Kʼalal jich la spase, maba la yichʼ ta mukʼ te Adán te bitʼil jaʼ jolol yuʼun te familiae. Jaʼnix jich te Adán la sloʼ te sit teʼ te akʼbot yuʼun yiname. Kʼalal jich la spase, la skʼaxuntaybey smantal te Diose (Apocalipsis 12:9; Génesis 2:9, 16, 17; 3:1-6).

Swenta lek ya xkʼot ta lokʼel te machʼatik nujpunemike, yame skʼan te ya schʼuunbeyik smantal te Jehová sok te ya snaʼik ta lek te bin ya spasike

5. ¿Bintik ya jnoptik yuʼun te bin la yalik te Adán sok te Eva ta stojol te Jehovae?

5 Kʼalal te Jehová la sjojkʼoylanbey te Adán sok Eva te bin la spasike, te Adán la yakʼbey smulin te yiname. Jich la yal: «Te ants te la awaʼbon joquin, ha la yaʼbon te sit te teʼ, hich la jloʼ». Ta patil jaʼnix jich te Eva la yakʼbey smulin te chan te jaʼ loʼlayot yuʼune (Génesis 3:12, 13). ¡Kʼax chopol te bin la sle la smak sbaik-ae! Te Adán sok te Eva la skʼaxuntayik mantal sok la skʼaxuntayik kʼop. Jaʼ yuʼun, te Jehová la yal te ay bin ya spas ta stojolike. ¿Bin ya jnoptik yuʼun te bin ma lek la spasik te Adán sok te Evae? Teme ya skʼan te lek ya xkʼotik ta lokʼel te machʼatik nujpunemike, ya skʼan ya schʼuunbeyik smantal Jehová sok maba ya skʼan ya yakʼbey smulin yan te bin ya spasike.

6. ¿Binwan-utʼil ya acholbey skʼoplal te bin ya yal te Génesis 3:15?

6 Manchukme jich la spas te Satanás ta tsʼumbil kʼinal Edén, te Jehová ay bin la spas swenta ay bin lek ya smaliyik ta pajel chaʼbej te ants winiketike. Jaʼ-abi ya yichʼ albeyel skʼoplal ta sbabial albilkʼop ta Biblia, te ya xchiknaj ta sjun Génesis 3:15 (kʼopona). Jich bitʼil ya yal te albilkʼop-abi, te Jehová ya stuuntes «stsʼumbal» jtul «ants» swenta ya slajin te Satanase. Ta chʼulchan ay bayal ta miyon chʼul-abatetik te toj sok jun yoʼtan yakʼoj sbaik ta stojol Dios. Jaʼ yuʼun te Biblia ya yal te jaʼik yinam kʼoem te Diose. Te Jehová la stsa jtul swenta ya slajin te Satanás te jich ya xjuʼ ya staik te ants winiketik te bin la  schʼayik te Adán sok te Evae. Te ants winiketik te ya schʼuunik mantal ya xjuʼ ya staik te kuxlejalil ta sbajtʼel kʼinal ta Balumilal jich bitʼil la skʼan te Jehová ta sjajchibale (Juan 3:16).

7. 1) ¿Bin kʼoem ta pasel ta swenta te nujpunel jaʼto kʼalal la skʼaxuntayik kʼop te Adán sok te Evae? 2) ¿Bin ya yal ta mantal te Biblia ta stojol te mamlaletik sok te inamiletik?

7 Ta skaj te la skʼaxuntay kʼop te Adán sok te Evae la staik bayal wokolil te bitʼil nujpunemik, jaʼnix jich te machʼatik nujpunik ta patile. Jich bitʼil, te Eva sok te yantik antsetik ya yaʼiybeyik skʼuxul te bitʼil ya x-alajike. Soknix, ya skʼanik te jkʼaxeluk ya yichʼik akʼbeyel ta ilel kʼuxul oʼtanil yuʼun te smamlalike sok te ya x-ichʼotik ta wenta yuʼune. Jaʼnix jich, te mamlalil jaʼ ya swentain te antse sok ay chaʼoxtulik te ya yutsʼinike, jich bitʼil ya kiltik ta ora ini (Génesis 3:16). Te Jehová ya yal ta Biblia ta swenta te mamlalil te ya skʼan ayuk skʼuxul yoʼtan te bitʼil jaʼ jolole, jaʼnix jich te inamil ya skʼan ya yichʼ ta mukʼ te aʼtelil yichʼoj te smamlale (Efesios 5:33) (ilawil te recuadro «¿Bin ya skʼan ya yal?»). Kʼalal te j-abatetik yuʼun Dios te nujpunemik jun-nax ya x-aʼtejik, maba ya sta bayal swokolik.

TE NUJPUNEL TA SKʼAJKʼALEL ADÁN JAʼTO KʼALAL TAL TE PULEMALE

8. Cholbeya skʼoplal te nujpunel ta skʼajkʼalel Adán jaʼto kʼalal tal te Pulemale.

8 Kʼalal mato xlaj-a te Adán sok te Eva la sta yal snichʼnabik (Génesis 5:4). Te sbabial yal snichʼanik jaʼ te Caín. Te Caín nujpun sok jtul ants te jaʼnix sfamilia sba soke. Jtul te machʼa stsʼumbal te Caín jaʼ te Lamec, te jaʼ sbabial winik te la yikʼ chaʼtul yinam te ya yal te Bibliae (Génesis 4:17, 19). Jaʼto ta skʼajkʼalel te Adán kʼalal ta skʼajkʼalel te Noé, chaʼoxtulnax te machʼa la yichʼik ta mukʼ te Jehová. Te machʼa jich la spase jaʼ te Abel, Enoc, Noé sok te sfamiliae. Te Biblia ya yal te bitʼil ta skʼajkʼalel te Noé, te chʼul-abatetik och yilik te «yantsil-nichʼnab ants-winiquetic» ta skaj te kʼax tʼujbilike. Jaʼnix jich te Biblia ya yal te jajch yinaminik bayal antsetik. Jich bitʼil ma staleluk te ya yikʼ sbaik te chʼul-abatetik sok te antsetike, te yal snichʼnabik la staike jaʼik mukʼul najtʼil winiketik te ya x-utsʼinwanik jich bitʼil ya yal te Bibliae. Ta kʼajkʼal-abi, «bayel bintic chopol yac spasbelic te machʼatic ayic ta bahlumilal» sok spisil-ora ya snopilan ta yoʼtanik te bintik ma lekuke (Génesis 6:1-5).

9. 1) ¿Bin la spas te Jehová ta stojol te chopol ants winiketik ta skʼajkʼalel te Noé? 2) ¿Bin ya yakʼ jnoptik-abi?

9 Te Jehová la yakʼ tal pulemal ta Balumilal swenta ya slajin te chopol ants winiketik. Te Noé nail la scholbey yaʼiy te ants winiketik te bin ya xkʼot ta pasele. Jaʼ yuʼun te Biblia ya yal te jaʼ jtul winik te «la yalbe scʼoblal te bin toj ta pasel» (2 Pedro 2:5). Jaʼukmeto te ants winiketik maba la schʼuunik te bin la yal te Noé, melel jaʼ baem yoʼtanik ta spasel te bin stalel ya yichʼ pasel ta kuxlejalile, jich bitʼil te nujpunele. Te Jesús la yal te pajalnix ya xkʼot te jkʼajkʼaleltik jich bitʼil skʼajkʼalel te Noé (kʼopona te sjun Mateo 24:37-39). Ta ora ini, yakotik ta scholbeyel yaʼiyik te ants winiketik te ya yichʼ lajinel yuʼun Jehová te bintik chopol ta Balumilal. Jaʼukmeto jteb ma spisilik ma skʼan ya yaʼiyik te kʼalal ya jcholbeytik te lek yachʼil kʼop yuʼun te Ajwalinel yuʼun Diose. ¿Bin ya yakʼ jnoptik ta swenta te bin kʼax ta skʼajkʼalel te Pulemale? Jaʼ te ma skʼan te jaʼ mukʼxan skʼoplal ta jkuxlejaltik te nujpunel sok te ayuk kal jnichʼnabtik te jich ya xchʼay ta koʼtantik te nopolix te skʼajkʼalel te Jehovae.

TE NUJPUNEL TA SKʼAJKʼALEL TE PULEMAL KʼALALTO TA SKʼAJKʼALEL TE JESÚS

10. 1) ¿Bin yilel la yilik te spasel mulil jteb ma spisilik te bayal ta chajp tsʼumbalil? 2) ¿Bin lekil ejemplo la yakʼik ta ilel te Abraham sok te Sara ta nujpunel yuʼunike?

10 Te Noé sok te oxtul snichʼnab jtulnax ants la yikʼik ta jujuntul. Jaʼukmeto ta patil bael te kʼalal  kʼaxix-a te Pulemale, bayal ta jtul winiketik la yikʼik cheʼoxeb yinamik. Ta bayal chajp tsʼumbalil jteb ma spisilik ya spasik-a te mulweje. Jaʼnix jich ya spasik mulwej kʼalal ya yichʼik ta mukʼ te diosetik yuʼunike. Kʼalal te Abraham sok Sara bajtʼik ta lum yuʼun Canaán, la yilik te bitʼil te ants winiketik ya spasik mulwej sok maʼyuk skʼoplal ta yoʼtanik te nujpunele. Te Jehová la slajin te lum Sodoma sok Gomorra, ta skaj te bayal ya yaʼiyik mulwej tey-a. Te Abraham maba la spajbey stalelik ta jkʼaxel. Jaʼ lekil jolol kʼot yuʼun te sfamiliae. Jaʼnix jich te Sara la yakʼ ta ilel lekil ejemplo, melel la yichʼ ta mukʼ te smamlale (kʼopona te 1 Pedro 3:3-6). Te Abraham la spas tulan swenta te snichʼan Isaac ya xnujpun sok jtul ants te ya yichʼ ta mukʼ te Jehová. Ta patil bael jaʼnix jich la spas te Isaac ta stojol te Jacob te jaʼ snichʼane. Te snichʼnab te Jacob jaʼik te lajchaychajp tsʼumbalil kʼotik yuʼun te Israel.

11. ¿Bin-utʼil la yichʼik kanantayel te israeletik ta swenta te Ley yuʼun Moisés?

11 Ta patil bael, te Jehová la spas jun chapbilkʼop sok te lum Israel. La yakʼbey te Ley yuʼun Moisés te koltayot swenta ya skanantayik te bitʼil yamigoinej sbaik sok te Diose. Jich bitʼil, ay leyetik ta swenta te kostumbreetik te snitojbey sba skʼoplal sok te nujpunel, jich bitʼil te ay bayal ta tul yinamik ya skʼanike. Jaʼnix jich ay jun ley te ya yal ta jamal te ma xjuʼ xnujpunik sok te machʼatik ya yichʼik ta mukʼ lotil diosetik (kʼopona te sjun Deuteronomio 7:3, 4). Teme ay ya sta tulan kʼop te winik sok te yiname, ya yichʼik koltayel yuʼun te ancianoetik. Jaʼnix jich ay leyetik ta swenta te machʼa ya sloʼlay te smamlal o te yiname, te ichʼ mulil, o paychajel sok te ichʼ multaywanej, o te ay machʼa ya skuy te yak ta loʼlayele. Sok ay leyetik ya yakʼ te ay machʼa ya slajinbey sjunal te nujpunele, jaʼukmeto ya skoltay te mamlalil o te inamil yuʼun ma xyichʼik utsʼinel. Jich bitʼil, jtul winik ya xjuʼ ya slajinbey sjunal te nujpunel teme «ay bin chopol la stahbe» te yiname (Deuteronomio 24:1). ¿Bin smakoj te «bin chopol la stahbe» te xchie? Te Biblia maba ya yal. Jaʼukmeto te mamlalil ma skʼan ya slajinbey sjunal te nujpunel ta skajnax te ay banti chʼay jtebuk te yiname (Levítico 19:18).

MA JLOʼLAYTIK TE JMAMLALTIK O TE KINAMTIKE

12, 13. 1) ¿Bin ya spasik-a chaʼoxtul judioetik ta stojol te yinamik ta skʼajkʼalel te Malaquías? 2) ¿Bin ya xkʼot ta stojol te machʼa yichʼoj jaʼ te ya spas mulil sok jtul te machʼa nujpunem soknix te ya xnujpun soke?

12 Ta skʼajkʼalel te j-alwanej Malaquías, bayal judioetik bayal ta chajp te bin ya smak sbaik-a swenta jich ya schʼojik jilel te yinamike. Jich ya spasik-abi swenta ya xnujpunik sok yantik antsetik te mato ayuk lek yaʼbilalike o te maba ya yichʼik ta mukʼ te Jehová. Ta skʼajkʼalel te Jesús, te judioetik jichnax ya schʼojik jilel te yinamik (Mateo 19:3). Te Jehová maba lek la yil te jich la spasike (kʼopona te sjun Malaquías 2:13-16).

13 Ta ora ini maba lek ya yil ta jkʼaxel te Jehová teme ay jtul j-abat yuʼun ya sloʼlay te smamlal o te yiname. Jaʼ-abi maba spisiluk-ora jich ya xkʼax. Jaʼukmeto jnop kaʼiytik te ay machʼa yichʼojix jaʼ sok te nujpunemix ya spas antsiwej o antsinel te jich ya slajinbey sjunal te nujpunel swenta ya xnujpun sok yan. Teme maba ya sujtes yoʼtane, ya yichʼ lokʼesel swenta maba ya xbolob skʼoplal te kongregasione (1 Corintios 5:11-13). Teme ya skʼan ya xchaʼsujt ta kongregasion, yame skʼan ya yakʼ ta ilel te sujtesojix yoʼtan ta smelelil (Lucas 3:8; 2 Corintios 2:5-10). ¿Jayeb tiempo ya skʼan ya xkʼax swenta ya xjuʼ xchaʼsujt ta kongregasion? Maʼyuk albil jayeb tiempo. Jaʼukmeto ya xjuʼ xkʼax jun o bayal jaʼbil jaʼto kʼalal ya yakʼ ta ilel ta melel te sujtesojix yoʼtane. Manchukme sujtix ta kongregasion, yatome yichʼ «ichʼel ta cʼop ta stojol te chapajibal» yuʼun Dios (Romanos 14:10-12; ilawil te La Atalaya 15 yuʼun febrero 1980, pajina 29 sok 30).

 TE BIN YILEL YA YILIK TE NUJPUNEL TE JCHʼUUNJELETIK

14. ¿Bintik-utʼil tuun te Ley?

14 Te israeletik kʼaxem ta 1,500 jaʼbil ayin yuʼunik te ley yuʼun Moisés. Te Ley-abi bayal ta chajp bin-utʼil koltayotik yuʼun. Jich bitʼil, tey la staik te bintik smelelil ya xtojobteswan swenta ya schajpanik te kʼopetik ta familia. Soknix tojobteswan ta stojol te Mesías te albil jilel skʼoplale (Gálatas 3:23, 24). Kʼalal laj te Jesús, laj skʼoplal te leye. Jich yuʼun te Dios la spas jun yachʼil chapbilkʼop sok te j-abatetik yuʼune (Hebreos 8:6). Jaʼukmeto te chapbilkʼop-abi maba ya yakʼ spasikix te bin chaʼoxchajp ya yakʼ ta pasel-a te ley yuʼun te Moisese.

15. 1) ¿Bin mantalil ta swenta te nujpunel ya yichʼ tʼunel ta kongregasion? 2) ¿Bintik ya skʼan ya yichʼ ta wenta te machʼa ya skʼan ya slajinbey sjunal te nujpunel yuʼune?

15 Jun buelta, te jwolwanejetik yuʼun te relijionetik judío la spasbeyik jun jojkʼoyel te Jesús ta swenta te nujpunele. Te Jesús la yal te bitʼil te ley yuʼun Moisés ya yakʼ te ya xjuʼ ya yijkʼitay sbaik te machʼa nujpunemike, jaʼukmeto te maba jichuk skʼanojel yoʼtan te Dios ta sjajchibal (Mateo 19:6-8). Te bin la yal-abi, la yakʼ ta ilel te spisil te jchʼuunjeletik ya skʼan ya stʼunik te bin la yal ta mantal Dios ta sjajchibalto ta swenta te nujpunele (1 Timoteo 3:2, 12). Jich bitʼil te machʼatik nujpunemik «jun xanix baqʼuet ya xcʼoht», ya skʼan ya sjokin sbaik te jayeb kʼajkʼal kuxulike. Swenta jun-nax ya x-ayinik, ya skʼan te kʼuxuk ta yoʼtanik te Jehová sok te talel kʼaxel kʼux ya yaʼiy sbaike. Teme ya yijkʼitay sbaik te machʼatik nujpunemik teme maba ta swenta yalel ta mulil * (kʼopona te nota) maba libre ayik yuʼun ya xnujpunik yan buelta (Mateo 19:9). Te machʼa nujpuneme ya xjuʼ ya snop ta yoʼtan teme ya spasbey perdon te smamlal o te yinam te la spas mulile. Jaʼ jich la spas te j-alwanej Oseas ta stojol yinam te Gómer sbiile. Jaʼnix jich la spas te Jehová sok te israeletik te la sujtes yoʼtanike (Oseas 3:1-5). Jich yuʼun, teme ay machʼa nujpunem ya xkʼot ta naʼel yuʼun te la spas mulil te smamlal o te yinam jaʼukmeto ya schaʼjokin ta wayele, ya skʼan ya yal te la spasbeyix perdon. Kʼalal jich ya spasik-abi, ma xjuʼ ya slajinbeyikix sjunal te nujpunel jich bitʼil ya yal te Bibliae.

16. ¿Bin la yal te Jesús ta swenta te machʼa maba ya xnujpune?

16 Te Jesús la yal ta swenta te machʼa nujpunem te jaʼnax ya xjuʼ ya slajinbey sjunal te nujpunel teme ay machʼa ta schebalik yal ta mulile. Ta patil la yalbey skʼoplal te «machʼatic aʼbibilic» te maba ya xnujpunik sok jich la yal: «Te machʼa ya xhuʼ yuʼun te ya yichʼ haʼi cʼop ini, acʼa yichʼ» (Mateo 19:10-12). Swenta maʼyuk bin ya xmakotik ta abatinel ta stojol te Jehová bayal ta tul ya snop ta yoʼtanik te maba ya xnujpunike. Ya skʼan ya kalbeytik te lek te bin ya snop spasike.

17. ¿Bin ya xkoltayot te j-abat yuʼun Dios ta snopel teme ya xnujpun o maʼuke?

17 ¿Bin ya xkoltayot te j-abat yuʼun Dios ta snopel teme ya xnujpun o maʼuke? Yame skʼan ya snop ta yoʼtan teme ya xjuʼ yuʼun te stukel ya xjile. Te jpuk-kʼop Pablo la yal ta swenta te machʼa maba nujpunem te jaʼ lekxan te stukel ya xjile. Jaʼnix jich la yal te bayal machʼatik ya xyalik ta mulile. Jaʼ yuʼun la yakʼ te tsitsel ini: «Ayuc yihnam te jujutuhl winiquetic, soc ayuc smamalal te jujutuhl antsetic». Sok jich la yalxan: «Pero teme ma haʼuc smahtanic te ya xhuʼ ya scom sbahic, acʼa nuhpunicuc, como ha lec xan teme ya xnuhpunic te bin utʼil yac ta cʼaxel swocol yuʼun». Jich yuʼun ayniwan machʼa ya snop te ya skʼan ya xnujpune swenta maba ya spas te ya spiktiklan skʼunil sbakʼetal o te ya spas te bin ya skʼan te sbakʼetal te jich ya xyal ta spasel mulile. Jaʼukmeto te machʼatik maba nujpunemike ya  skʼan ya snopik ta lek teme ayix yaʼbilalik yuʼun ya xnujpunike. Te Pablo jich la yal: «Teme ay machʼa ya yil te ma lecuc te yac ta cʼaxel yaʼbilal te achʼix yuʼune, teme hich ya scʼan, acʼa nuhpunuc, ma muliluc» (1 Corintios 7:2, 9, 36; 1 Timoteo 4:1-3). Ma skʼan ya jtentik ta nujpunel jtul achʼix kerem jaʼnax yuʼun te jich ya skʼan sbakʼetal ta skaj te yaʼbilale. ¿Bin yuʼun ma jichuk ya skʼan ya jpastik? Jaʼ yuʼun te maniwan chapalukto te achʼix kerem ta swenta te nujpunele.

18, 19. 1) ¿Machʼatik sok ya skʼan ya xnujpunik te j-abatetik yuʼun Dios? 2) ¿Bin ya yichʼ ilbeyel skʼoplal ta yan articulo?

18 Swenta lek ya xjajch jun nujpunele, ya skʼan te yichʼojuk jaʼ te winik sok te antse soknix te kʼuxuk ya yaʼiyik sok spisil yoʼtanik te Jehová. Jaʼnix jich ya skʼan te kʼax kʼux ya yaʼiy sbaik ta schebalik te jich ya skʼanik te ya sjokin sbaik te jayeb kʼajkʼal kuxulike. Yame yichʼik bendision yuʼun Jehová ta skaj te ya schʼuunik spasel te tsitsel te ya xnujpunik jaʼnax ta «scuenta te Cajwaltique» (1 Corintios 7:39). Teme ya schʼuunikxan te bayal tsitsel ya yakʼ te Bibliae, lekme ya xkʼot ta lokʼel te nujpunel yuʼunike.

19 Ayotikix ta «slajibal cʼahcʼal», jaʼ yuʼun ay bayal ants winiketik te maʼyuk lek stalelik swenta lek ya xlokʼ te nujpunel yuʼunike (2 Timoteo 3:1-5). Ta yan articulo yame kilbeytik skʼoplal chaʼoxchajp te bintik smelelil ya xtojobteswan te ay ta Biblia te ya xjuʼ ya skoltay te machʼatik nujpunemik yuʼun ya staik tseʼel oʼtanil manchukme ay swokolik. Jaʼ-abi ya xkoltayotik ta stʼunel te be te ya x-ikʼawan bael ta kuxlejalil ta sbajtʼel kʼinal (Mateo 7:13, 14).

^ párr. 15 Swenta ya anaʼbeyxan skʼoplal te bin ya skʼan ya yal te yalel ta mulil, ilawil te kapitulo 9 parrafo 7 yuʼun te libro Ayinanikme ta stojol te skʼuxul yoʼtan te Diose te jaʼ spasojik te stestigotak Jehová.