Ochan ta banti te bintik yichʼoje

Ochan ta banti bintik jujunchajp yichʼoje

Baan ta sleojiʼbal

sTestigotak te Jehová

tseltal

Te J-ilkʼinal ta toyol (te ya yichʼ nopel)  |  Agosto yuʼun 2016

¿Bin-utʼil lek ya xkʼot ta lokʼel te nujpunel yuʼun te j-abat yuʼun Dios?

¿Bin-utʼil lek ya xkʼot ta lokʼel te nujpunel yuʼun te j-abat yuʼun Dios?

«Jujutuhlex cʼux me xawaʼiy te awihnam hich te bin utʼil cʼux yac awaʼiy aba; soc te antse acʼa yichʼ ta cuenta te smamalale» (EFESIOS 5:33).

KʼAYOJIL 87 SOK 3

1. Manchukme stalel te ya xjajch sok tseʼel oʼtanil te nujpunele, ¿bin ya xjuʼ ya smaliyik te ya xkʼax ta stojolike? (Ilawil te lokʼomba ta sjajchibal te articulo).

TE SKʼUXUL yoʼtan te achʼix kerem te kʼalal slekol sbaikto-ae, kʼunkʼun la stsak yip te jich la snopik te ya xnujpunike. Kʼalal ya xkʼot yorail te ya xnujpunike kʼax tseʼelnax yoʼtanik ta schebalik. Ta yorail-abi ya yalbey sbaik ta jamal te maʼyuk bin-ora ya sloʼlay sbaike. Kʼalal nujpunemikix-ae, ya skʼan te ay bintik ya sjel ta skuxlejalik swenta jun-nax ya x-ayinik ta schebalik. Te Jehová la schiknajtes te nujpunele sok ya skʼan te spisil te machʼatik nujpunemik tseʼeluk yoʼtanik soknix te lekuk ya xkʼot ta lokʼel te nujpunel yuʼunike. Jaʼ yuʼun yakʼoj lekil tsitsel ta Biblia (Proverbios 18:22). Manchukme jich-abi, jpisiltik jmulawilotik. Jaʼ yuʼun te Biblia ya yal ta swenta te machʼa ya xnujpunik te ya sta «swocolic ta scuxlejal» o kʼopetik (1 Corintios 7:28). ¿Bin ya xjuʼ ya spasik te j-abatetik yuʼun Dios te nujpunemik swenta maba ya staik bayal kʼop? ¿Sok bin ya xjuʼ ya spasik swenta lek ya xkʼotik ta lokʼel?

2. ¿Bintik ta chajp kʼuxul oʼtanil ya skʼan ayuk ta nujpunele?

 2 Te Biblia ya yakʼ ta nopel te bayal skʼoplal te kʼuxul oʼtanile. Jaʼukmeto ay bayal ta chajp kʼuxul oʼtanil te ya skʼan ya yakʼbey sbaik ta ilel te machʼatik nujpunemike. Jich bitʼil, ya skʼan ya yakʼbey sbaik ta ilel kʼuxul oʼtanil jich bitʼil te machʼa yamigoinej sbaik sok ya skʼan te yakʼbey sbaik ta ilel te ya smulan sbaike. Teme ay yal snichʼnabike, kʼaxemtoxan-a ya skʼan ya yakʼik ta ilel kʼuxul oʼtanil ta yutil na. Jaʼukmeto te bin kʼax mukʼxan skʼoplal swenta lek ya xkʼot ta lokʼel jun nujpunel jaʼ te ya yakʼik ta ilel te kʼuxul oʼtanil ya yalbey skʼoplal te Bibliae. Te jpuk-kʼop Pablo jich la yal ta swenta-abi: «Pero jujutuhlex cʼux me xawaʼiy te awihnam hich te bin utʼil cʼux yac awaʼiy aba; soc te antse acʼa yichʼ ta cuenta te smamalale» (Efesios 5:33).

TE AʼTELIL YICHʼOJ TE MAMLALIL SOK TE INAMILE

3. ¿Bantito kʼalal ya skʼan kʼux ya yaʼiy sbaik te machʼatik nujpunemike?

3 Te Pablo la stsʼibay: «Winiquetic, cʼux me xawaʼiy ta awoʼtanic te awihnamic, hich te bin utʼil cʼux ta yoʼtan Cristo te iglesia [o kongregasion] soc te la yacʼ sba ta lajel ta scuenta» (Efesios 5:25). Te j-abatetik yuʼun Dios ta ora ini ya stʼunbeyik stalel te Jesús kʼalal talel kʼaxel kʼux ya yaʼiy sbaik jich bitʼil kʼux la yaʼiy ta yoʼtan te jnopojeletik yuʼune (kʼopona te sjun Juan 13:34, 35; 15:12, 13). ¿Bantito kʼalal ya skʼan kʼux ya yaʼiy sbaik te machʼatik nujpunemike? Ya skʼan te kʼux ya yaʼiy sbaik ta jkʼaxel te ya yakʼ sbaik ta lajel ta stojol te yane. Jaʼukmeto kʼalal ay tulan kʼope, ayniwan machʼa ya yal te maba stsakoj yip te skʼuxul yoʼtanike. ¿Bin ya xjuʼ xkoltayotik yuʼun? Jaʼ te kʼuxul oʼtanil te ya yalbey skʼoplal te Bibliae. ¿Bin yuʼun? Melel te kʼuxul oʼtanil-abi «spisil wocol ya xcʼax yuʼun, spisil ya schʼuhun, spisil ya smahliy, spisil ya xcuhch yuʼun» sok «mayuc bin ora ya xlaj scʼoblal te cʼuxul-oʼtanil» (1 Corintios 13:7, 8). Te machʼatik nujpunemik ya skʼan ya xjul ta yoʼtanik te jamal la yalbey sbaik te spisil-ora kʼux ya yaʼiy sbaik sok te maʼyuk bin-ora ya yijkʼitay sbaike. Jaʼ-abi ya xtijbot yoʼtanik swenta ya sleik te koltayel yuʼun Jehová sok te jun-nax ya x-aʼtejik ta schajpanel biluk kʼop ya staike.

4, 5. 1) ¿Bin aʼtelil yichʼoj te mamlalile? 2) ¿Bin yilel ya skʼan ya yil te inamil te yaʼtel yichʼoj ta yutil snae? 3) ¿Bin la skʼan la sjelik jtul hermano sok te yiname?

4 Te Pablo la scholbey skʼoplal te aʼtelil te ay ta swenta te mamlalil sok te inamile. Jich la yal: «Te nuhpunem antsetic acʼa yacʼ sbahic ta cuentahinel yuʼun te smamalalic, hich te bin utʼil ta stojol te Cajwaltique, como ha jolal yuʼun ants te smamalal, hich te bin utʼil te Cristo ha jolal yuʼun» te kongregasion (Efesios 5:22, 23). Te mamlalil ya skʼan ya yakʼ ta ilel kʼuxul oʼtanil jich bitʼil te Jesús, te «ha jolal» yuʼun te kongregasion. Te inamil ma skuy te jaʼ pekʼel skʼoplal te bitʼil wentainbil yuʼun te smamlale. Te Jehová la yal ta swenta te ants te ay jun aʼtelil te ya spas te tulan skʼoplale. Jich la yal: «Ma lecuc te stuquel ay te winique, ya jpasbe snuhpʼ te ya scoltay sba soque» (Génesis 2:18). Te antse ya skʼan ya skoltay te smamlal swenta lekil jolol ya xkʼot ta yutil sna. Kʼalal te winik ay skʼuxul yoʼtan jich bitʼil te Jesús, jun yoʼtan ya yaʼiy sba te yiname. Soknix maba wokol ya yil te ya yichʼ ta mukʼ sok te ya skoltay ta spasel te bin staoj ta nopele.

Spasel te bin ya yal te Jehová ya yakʼ te jun-nax ya xkʼot te nujpunele

5 Jtul hermana te Cathy sbiil jich ya yal: «Kʼalal mato nujpunemon-ae, ya jtukeltay jba sok joʼonix ya jkanantay jba-a. Jaʼukmeto kʼalal nujpunone, la skʼan te jun ya x-aʼtejonix sok te jmamlale». Ya yal te maba kʼun ya yaʼiy spasel, jaʼukmeto ta skaj te ya schʼuunik spasel te bin ya yal te Jehová jun-nax yakʼoj sbaikxan ta schebalik [1] (ilawil te nota ta slajibal te articulo). Te smamlal te Fred sbiile, jich ya yal: «Spisil-ora wokol kaʼiyoj te ya jnop ta koʼtan te bin ya jpase. Sok jaʼ tulanxan kʼalal nujpunemotikixe,  melel ya skʼan ya kichʼtik ta wenta te bitʼil chebotikixe. Jaʼukmeto te jujun kʼajkʼal ya xkʼaxe kʼunxan ya kaʼiy, melel ya jkʼanbey koltayel te Jehová sok ya jchʼam kaʼiy ta lek te bin ya snop-euk te kiname. Ta melel jun-nax ya x-aʼtejotik ya kaʼiy».

6. ¿Bin-utʼil te kʼuxul oʼtanil ya yakʼ te «jun ya xcʼohtic ta mero smelelil» te machʼatik nujpunem kʼalal ay kʼop yuʼunike?

6 ¿Bin ya skʼan ya spasik te machʼatik nujpunemik swenta ya stsak yip te nujpunel yuʼunike? Te Biblia ya yal: «Talel cʼaxel cuhchuc awuʼunic soc pasbeya abahic perdón teme ay ya xhahch cʼop awuʼun soc te yane». Jich bitʼil maba tojil ants winiketik te machʼa nujpunemike ay banti ya xchʼayik sok ya staik kʼopetik. Kʼalal jich ya xkʼax ta stojolike, ya xjuʼ ay bin lek ya snopik yuʼun, snopel yakʼel perdon sok yakʼel ta ilel kʼuxul oʼtanil te ya yal te Bibliae. Te kʼuxul oʼtanil-abi ya yakʼ te «jun ya xcʼohtic ta mero smelelil» (Colosenses 3:13, 14). Te machʼatik nujpunemik ya xjuʼ ya yakʼik ta ilel te kʼuxul oʼtanil-abi kʼalal ya snaʼik smaliyel sok te kʼalal ya yakʼik ta ilel lekil oʼtanil sok te kʼalal «ma xyacʼ ta yoʼtan te bin chopol ya xpasbot[ik]» (1 Corintios 13:4, 5). Ya skʼan ya spasik tulan ta schajpanel ta oranax biluk wokolil kʼalal mato kʼaxem-a te kʼajkʼale (Efesios 4:26, 27). Ya skʼan pekʼel oʼtanil sok te ma xiwotik swenta ya xjuʼ ya kaltik: «Pasbon perdon yuʼun te bin la jpasbate». Jaʼukmeto te skʼanel perdone, ya xkoltaywan ta schajpanel kʼopetik sok ya sjunajtesxan te mamlalil sok te inamile.

TULAN SKʼOPLAL TE YA YAKʼBEY SBAIK TA ILEL YUTSIL SKʼUXUL YOʼTANIK

7, 8. 1) ¿Bintik tsitsel ya yakʼ te Biblia ta swenta te sjokinel sbaik ta wayel te machʼatik nujpunemike? 2) ¿Bin yuʼun ya skʼan ya yakʼbey sbaik ta ilel yutsil skʼuxul yoʼtanik te machʼatik nujpunemike?

7 Te Biblia ya yakʼ lekil tsitsel te ya skoltay te machʼatik nujpunemik swenta lek skʼoplal ya yilbeyik te bitʼil ya sjokin sbaik ta wayele (kʼopona te 1 Corintios 7:3-5). Kʼax tulan skʼoplal te jujuntul ya yichʼ ta wenta te bitʼil ya yaʼiy sba sok te bin ya skʼan te yane. Teme maba ya yakʼ ta ilel yutsil skʼuxul yoʼtan ta stojol yinam te winike, te antse maba lek ya yaʼiy sba kʼalal ya sjokin sbaik ta wayele. Te Biblia ya yal ta swenta te mamlalil: «Socuc spʼijil awoʼtanic ya xʼayinex soc te awihnamique» (1 Pedro 3:7). Te mamlalil maʼyuk bin-ora ya skʼan ya skʼanbey ta jkʼaxel te yinam te ya sjokin sbaik ta wayel sok ma skʼan ya suj ta spasel. Te bitʼil ya sjokin sbaik ta wayel ya skʼan te jich skʼanojik ta schebalik. Jteb ma spisiluk-ora, jaʼ te winik te ya skʼanxan te ya sjokin sbaik ta wayel te bitʼil te antse. Jaʼukmeto ya skʼan ya spasik te kʼalal lek ya yaʼiy sbaik ta schebalike.

8 Te Biblia maba ya yal ta jamal ta swenta te bintik-utʼil ya yakʼbey sbaik ta ilel ta stukelik te kʼux ya yaʼiy sbaike. Jaʼukmeto ya yakʼ ta nopel te tulan skʼoplal te ya yakʼbey sbaik ta ilel yutsil skʼuxul yoʼtanike (Cantares 1:2; 2:6). Jich bitʼil ya kiltike, te j-abatetik yuʼun Dios te nujpunemik ya skʼan ya yakʼbey sbaik ta ilel te talelil-abi.

9. ¿Bin yuʼun maba lek te ya kakʼ ta koʼtantik te ya jkʼan ya jokin jbatik ta wayel sok te machʼa ma nujpunemotik soke?

9 Ay machʼatik spejkʼanojbeyik yip o sjinojik te nujpunel yuʼunik, ta skaj te jajch skʼaytes sbaik ta yilel pornografía o yakʼoj ta yoʼtanik te ya skʼan ya sjokinik ta wayel te machʼa maba  nujpunemik soke. Jkʼaxel maba lek ta pasel-abi, jaʼ yuʼun ya skʼan ya jpastik tulan ta skomel jbatik ta spasel. Teme jaʼ tulanxan te skʼuxul koʼtantik ta stojol te Dios sok te jpatxujktike, maba ya kakʼtik te ay machʼa o ay bin ya yutsʼinbotik te nujpunel kuʼuntike. Ma skʼan ay bin ya jpastik te ya yakʼ ta ilel te yak jmulanbeltik te machʼa ma jaʼuk nujpunemotik soke, melel te machʼa jich ya spas-abi maʼyuk skʼuxul yoʼtan. Te kʼalal ya xjul ta koʼtantik te ya snaʼ Dios spisil te bin ya jnop ta koʼtantik sok te bin ya jpastike, ya stsakxan yip te ya jkʼan ya jpastik te bin ya smulan sok te jun koʼtan ya kakʼ jbatik sok te jmamlaltik o te kinamtike (kʼopona te sjun Mateo 5:27, 28; Hebreos 4:13).

KʼALAL YA XJAJCH KʼOP

10, 11. 1) ¿Bayalbal te machʼatik ya slajinbeyik sjunal te nujpunele? 2) ¿Bin ya yal te Biblia ta swenta te ya schʼoj sbaik jilele? 3) ¿Bin ya xkoltayotik swenta maba ya snopik ta oranax te ya schʼoj sbaik jilel te machʼatik nujpunemike?

10 Ay ants winiketik te ya snop te ya schʼoj sbaik jilel o ya slajinbeyik te sjunal nujpunel yuʼunik kʼalal ma xjuʼ ya schajpanik te tulan kʼopetik yuʼunike. Ta chaʼoxpam nasion, kʼaxem ta olil te machʼatik nujpunemik ya slajinbeyik sjunal te nujpunele. Maba bayal testigoetik yuʼun Jehová te jich ya spasike. Jaʼukmeto yak ta toyel yajtalul te Testigoetik te nujpunemik te ya xjajch tulan kʼopetik yuʼunike.

11 Te Biblia ya yal: «Te ants ma me xyihquitay smamalal. Teme ya yihquitay, ma me xchaʼnuhpun xan o acʼa schaʼlecubtesbe xan sba yoʼtanic. Te winic ma me schʼay hilel te yihname» (1 Corintios 7:10, 11). Ay machʼatik nujpunemik te ya skuyik te kʼax tulanix te kʼopetik yuʼunik te ya skʼan ya schʼoj sbaik jilele. Jaʼukmeto te Jesús la yakʼ ta ilel te maba biluknax bin-utʼil ya xjuʼ ya schʼoj sbaik jilel. La schaʼalbey skʼoplal te bin la yal Dios ta swenta te nujpunel sok la yalxan: «Te bin junax la yacʼ te Diose, ma me ayuc machʼa ya sjat» (Mateo 19:3-6; Génesis 2:24). Jamal ya yakʼ ta ilel te jaʼ skʼanojel yoʼtan Jehová te maʼyuk bin-ora ya schʼoj sbaik jilele (1 Corintios 7:39). Jpisiltik ya skʼan ya jnaʼtik te bitʼil te Jehová ya yichʼotik ta kʼop ta swenta te bin ya jpastike. Jaʼ-abi ya skoltayotik ta schajpanel te kʼopetik ta oranax, kʼalal mato mukʼuben-ae.

Te j-abatetik yuʼun Dios te nujpunemike ya xjuʼ ya schajpanik te kʼopetik yuʼunik ta swenta te ya yakʼ sbaik ta tojobtesel yuʼun Dios

12. ¿Bin yuʼun te machʼa nujpunem ya xjuʼ ya snop te ya schʼoj sbaik jilele?

12 ¿Bin yuʼun ay chaʼoxtul te machʼatik nujpunemik ay tulan kʼopetik yuʼunike? Ay chaʼoxtul te ya smel yoʼtanik o ilinemik ta skaj te maba jich yak ta lokʼel te nujpunel yuʼunik te bitʼil snopojik-ae. Bayal buelta ay kʼopetik ta skaj te yantik yilel te bitʼil la yichʼik chʼitesel o ta swenta te maba pajal te bitʼil ya yaʼiy sbaik kʼalal ay bin ya spasike. Jaʼnix jich ay baeltik ay kʼopetik ta swenta te machʼatik ay bin yutoj sbaik soke, te takʼin o ta swenta te schʼitesel te yal snichʼnabike. Jaʼukmeto kʼax lek ta ilel te bitʼil jteb ma spisil te j-abatetik yuʼun Dios te nujpunemik ya xjuʼ ya schajpanik te kʼopetik yuʼunik ta skaj te ya yakʼ sbaik ta tojobtesel yuʼun te Diose.

13. ¿Bintik yan ya xjuʼ ya yakʼ te ya schʼoj sbaik jilel te machʼatik nujpunemike?

13 Ay chaʼoxchajp te bintik ya xjuʼ ya yakʼ schʼoj sbaik jilel te machʼatik nujpunemike. Ay machʼatik  ya schʼoj sbaik jilel ta skaj te maba ya yichʼik akʼbeyel te bin ya xtuun yuʼun te familiae, te kʼax tulan utsʼinel sok ta swenta te bintik ya xjuʼ ya slajin te schʼuunel yoʼtan te j-abat yuʼun Dios. Kʼalal ay tulan kʼope, te machʼa nujpuneme ya skʼan ya sle koltayel ta stojol te ancianoetik. Te winiketik-abi bayal bin snopojik soknix ya xjuʼ ya skoltayik te machʼatik nujpunemik ta spasel te tsitsel ya yakʼ te Diose. Teme ya skʼanbeyik te schʼul espiritu te Jehová te machʼatik nujpunemike, ya xjuʼ ya spas ta skuxlejalik te bintik smelelil ya xtojobteswan ta Biblia sok yakʼel ta ilel lekil taleliletik (Gálatas 5:22, 23) [2] (ilawil te nota ta slajibal te articulo).

14. ¿Bin ya yal te Biblia ta stojol te machʼatik nujpunemik sok jtul te maba Testigoe?

14 Te Biblia ya scholbey skʼoplal te bin yuʼun maba ya skʼan ya schʼoj sbaik jilel te machʼatik nujpunemik manchukme ay jtul ta schebalik te maba ya yichʼ ta mukʼ te Jehovae (kʼopona te 1 Corintios 7:12-14). Te machʼa maba Testigo «chʼultesbil ya xcʼoht» ta swenta te nujpunem sok jtul ants o winik te jaʼ j-abat yuʼun Dios. Jaʼnix jich te yal snichʼnabik «chʼuhltesbilic» ya xkʼotik, jich yuʼun kanantaybilik yuʼun Dios. Te jpuk-kʼop Pablo jich la yalbey te jchʼuunjeletik: «¿Ya bal anaʼ, haʼat ants, teme ya xcol te amamalal ta acuenta? Soc ¿ya bal anaʼ, haʼat winic, teme ya xcol te awihnam ta acuenta?» (1 Corintios 7:16). Bayal te machʼatik skoltayojik te smamlalik o yinamik yuʼun ya xkʼotik ta testigo yuʼun Jehová.

15, 16. 1) ¿Bin tsitsel ya yakʼ te Biblia ta stojol te inamil te nujpunem sok jtul winik te maba j-abat yuʼun Jehovae? 2) ¿Bin ya skʼan ya spas te j-abat yuʼun Dios teme ya «yihquitay sba» o ya xbajtʼ te machʼa maba Testigoe?

15 Te jpuk-kʼop Pedro la stsits te inamiletik te schʼuunejik Dios te akʼa yichʼik ta mukʼ te smamlalik, jich la yal: «Scuenta yuʼun teme ay ma ba ya schʼuhunic te scʼop Dios, ya me schʼuhunic, ma haʼuc ta scuenta acʼopic, ha ta scuenta te bin yac apasic, te cʼalal ya yilic te lec bin yac apasic soc te ya xʼichʼawanex ta cuenta». Te inamiletik te schʼuunejik Dios ya skʼan ya yakʼik ta ilel yutsil yoʼtanik sok slamalil yoʼtanik «te ha lec yoʼtan yuʼun te Diose» (1 Pedro 3:1-4). Teme jich ya spas te hermanae, jich ya xjuʼ ya skoltayxan  te smamlal yuʼun ya xkʼot ta Testigo te bitʼil spisil-ora ya scholbey te bintik schʼuuneje.

16 Jaʼukmeto, ¿bin ya xkʼot ta pasel teme ya skʼan ya xchʼojawan jilel te machʼa maba Testigoe? Te Biblia jich ya yal: «Yan teme ha ya scʼan ya yihquitay sba te machʼa ma ba schʼuhunej te Diose, acʼa yihquitay sba. Te quermanotic winic o quermanatic ants te hich ya xcʼoht ta scuenta, ma ba chucbil, como ha la yicʼotic Dios yuʼun te lamaluc qʼuinal ya xʼayinotique» (1 Corintios 7:15). Jich bitʼil ya kiltike te testigo yuʼun Jehová maba ya skʼan ya suj te snujpʼ yuʼun maba ya xbajtʼ. Te bitʼil la schʼoj sbaik jilele yaniwan x-ayin jtebuk lamalkʼinal ta yutil na, jaʼukmeto te Biblia ya yal te maba libre ay te Testigo yuʼun ya xchaʼnujpun. Kʼalal ya xkʼax te tiempoe repenta ya xchaʼsujt talel te machʼa ijkʼitaywan swenta ya schajpan te nujpunel yuʼune. Ta patil yawan xjuʼ x-och ta testigo yuʼun Jehová-euk.

¿BIN-A TE TULANXAN SKʼOPLAL TA NUJPUNELE?

Teme ya jpastik tulan ta yichʼel ta mukʼ te Jehová, jich ya jtatikxan tseʼel oʼtanil ta nujpunel kuʼuntike. (Ilawil te parrafo 17).

17. ¿Bin-a te tulanxan skʼoplal ya skʼan ya yilik te machʼatik nujpunemike?

17 Jich bitʼil nopolix ya xlaj te «slajibal cʼahcʼal» yakotik ta kuxinel ta «yorahil wocol» (2 Timoteo 3:1-5). Jaʼ yuʼun ya skʼan ya kamigointik te Jehová swenta ya xjuʼ ya jkanantay jbatik. Te Pablo jich la yal: «Com xanix yorahil». Ta patil la yal ta stojol «te machʼatic ay yihnamic, acʼa spʼis sbahic te mayuc yihnamic». Sok la yalxan ta stojol «te machʼatic mulambil yuʼunic bintic ay ta bahlumilal, acʼa spʼis sbahic te ma ba ya smulanic» (1 Corintios 7:29-31). Ta melel te Pablo ma jaʼuk la skʼan la yal ta swenta te machʼatik nujpunemik te ma skʼan te ay skʼoplal ya yilik te nujpunel yuʼunike. Jaʼukmeto jich bitʼil ayotikix ta slajibal kʼajkʼal ya skʼan te jaʼ bayalxan skʼoplal kuʼuntik te abatinel ta stojol te Jehovae (Mateo 6:33).

18. ¿Bin-utʼil ya staik tseʼel oʼtanil ta nujpunel yuʼunik te j-abatetik yuʼun Dios?

18 Ta ora ini te ay bayal wokolil, bayal machʼatik maba lek ya xkʼot ta lokʼel te nujpunel yuʼunike. ¿Bin-utʼil ya xjuʼ ya staik tseʼel oʼtanil te machʼatik nujpunemik sok te lek ya xkʼotik ta lokʼele? Jaʼ teme nopol ya yakʼ sbaik ta stojol Jehová sok te lum yuʼune, jaʼnix jich teme ya schʼuunik te bintik smelelil ya xtojobteswan ta Biblia sok teme ya yakʼ sbaik ta tojobtesel yuʼun te chʼul espiritu. Kʼalal jich ya spasike, ya yichʼik ta mukʼ «te bin junax la yacʼ te Diose» (Marcos 10:9).

^ [1] (parrafo 5): Ay yichʼoj jelel te biililetik.

^ [2] (parrafo 13): Ilawil te libro «Ayinanikme ta stojol te skʼuxul yoʼtan te Diose» ta apéndice «¿Bin ya yal te Biblia ta swenta te slajinbeyel sjunal te nujpunel sok te ya schʼoj sbaik jilele?».