Eaha to roto?

Mau faaho'iraa ê

Tapura tumu parau

Ite no Iehova

Tahiti

TE PARE TIAIRAA (HAAPIIRAA) TIURAI 2013

 AAMU

Oaoa i te tavini ia Iehova noa ’tu ihea

Oaoa i te tavini ia Iehova noa ’tu ihea

Aita vau i poro a‘enei o vau ana‘e. No to ’u riaria, ua rûrû noa to ’u avae a haere ai au e poro. Hau atu â, mea farii ore mau te taata o te tuhaa fenua. Mea ino mau vetahi e ua parau taparahi atoa mai ia ’u. I te ava‘e matamua ei pionie, hoê noa buka iti ta ’u i vaiiho atu!—Markus.

UA TUPU te reira a 60 tiahapa matahiti i teie nei, i 1949. Ua haamata râ ta ’u aamu e rave rahi matahiti na mua ’‘e. E taata hamani tiaa e faaapu to ’u papa, o Hendrik, i Donderen te hoê oire iti i te pae apatoerau o Drenthe i te mau Pays-Bas. Ua fanauhia vau i ǒ i 1927. O vau te maha o na tamarii e hitu. Tei te mataeinaa to matou fare, i nia i te hoê purumu tei ore i tâhia. E taata faaapu te rahiraa i ǒ e mea au na ’u tera oraraa. I 1947, i te 19raa o to ’u matahiti, ua faaroo vau i te parau mau maoti te hoê taata tapiri o Theunis Been to ’na i‘oa. Aita vau i au ia ’na. I muri iti a‘e râ i te Piti o te Tama‘i rahi, ua riro mai o ’na ei Ite no Iehova e ua ite au e ua maitai mai o ’na. Ua maere au i tera tauiraa. Faaroo ihora vau ia ’na ia faaite mai i te parau fafau a te Atua o te hoê paradaiso i nia i te fenua. Ua farii oioi vau i te parau mau e ua riro mâua ei hoa rahi. *

Ua haamata vau i te poro i Me 1948 e ua bapetizo vau ia ’u i te hoê tairururaa mataeinaa i Utrecht i te 20 no Tiunu. I te 1 no Tenuare 1949, ua riro mai au ei pionie e ua tonohia vau i Borculo, i te pae hitia o te râ o te mau Pays-Bas. E amuiraa nainai to ǒ. E mea tia ia haere au i nia fatata 130 kilometera. Ua faaoti ïa vau e rave i to ’u pereoo tataahi. No ’u, e titauhia e 6 hora. No te ûa e te mata‘i puai râ, i titauhia 12 hora noa ’tu e ua rave au i te pereoo auahi no na 90 kilometera hopea! I te maororaa po vau i te tapaeraa i te fare o  te hoê utuafare Ite i reira vau i faaea ’i a poro ai i tera vahi.

I tera mau matahiti i muri a‘e i te tama‘i, tau taihaa rii noa ta te taata. Ta ’u, hoê noa ïa pereue rarahi roa e hoê piripou avae roa poto roa! Mai ta ’u i faahiti i te omuaraa, mea fifi te ava‘e matamua i Borculo. Ua haamaitai râ Iehova ia ’u maoti e rave rahi haapiiraa Bibilia. E iva ava‘e i muri a‘e, ua tonohia vau i Amsterdam.

MAI TE MATAEINAA I TE OIRE

Ua paari au i te hoê mataeinaa e taata faaapu te rahiraa. I teie nei tei Amsterdam vau, te oire rahi roa ’‘e i te mau Pays-Bas. Mea au mau te taviniraa. Mea rahi a‘e te papai ta ’u i vaiiho i te ava‘e matamua i ǒ i na ava‘e e iva na mua ’tu. Aita i maoro, e vau haapiiraa Bibilia ta ’u. I muri a‘e i te faatoroaraahia ei tavini o te amuiraa (te tiaau o te tino matahiapo i teie nei), ua anihia mai au ia vauvau i ta ’u oreroraa parau matamua no te taatoaraa. Ua mǎta‘u vau. Ua topa râ te hau i te tonoraahia vau i te tahi atu amuiraa na mua noa ’‘e tera oreroraa parau. Aita roa ’tu vau i mana‘o e i te roaraa o te mau matahiti, e horoa vau hau atu i te 5 000 oreroraa parau!

Markus (pae atau roa) e poro ra na te mau aroâ i pihaiiho ia Amsterdam i 1950

I Me 1950, ua tonohia vau i Haarlem. Ua anihia mai au ia tavini i roto i te tuhaa haaati. Aita to ’u taoto i topa e toru mahana. Ua faaite au ia Robert Winkler, te hoê taeae e tavini ra i te amaa, e eita e maraa ia ’u. Ua parau mai râ o ’na: “A faaî noa i tera papie. E haapii iho â oe.” I muri iti noa ’‘e, ua faaineinehia vau hoê ava‘e e ua haamata a‘era ta ’u tere ei tavini haaati (tiaau haaati). I roto i te hoê amuiraa, ua farerei au ia Janny Taatgen, te hoê pionie apî oaoa. Mea here mau teie tuahine ia Iehova e e huru feruriraa haapae to ’na. Ua faaipoipo atura mâua i 1955. E vaiiho vau i teie nei ia Janny ia faataa mai mea nafea o ’na i te riroraa ei pionie e mea nafea mâua i te tavini-amui-raa i muri a‘e i to mâua faaipoiporaa.

TAVINIRAA EI HOA FAAIPOIPO

Janny: Ua riro mai to ’u mama ei Ite i 1945 i te 11raa o to ’u matahiti. Ua taa oioi ia ’na te faufaaraa ia haapii i te Bibilia i ta ’na na tamarii e toru. I te mea e ua patoi to ’u papa i te parau mau, e haapii o ’na ia matou aita ana‘e to ’u papa i te fare.

Ta ’u putuputuraa matamua, o te hoê ïa tairururaa mataeinaa i La Haye i 1950. Te hebedoma i muri iho, ua haere au i ta ’u putuputuraa matamua i te Piha a te Basileia i Assen (Drenthe). Ua riri roa to ’u papa e ua tiahi o ’na ia ’u. Parau mai nei to ’u mama, “Ua ite oe ihea e ora ’i.” Ua taa ia ’u e te mana‘o ra o ’na i to ’u mau taeae e tuahine pae varua. Ua haere na mua vau i te hoê utuafare Ite i pihaiiho. I te mea râ e ua haafifi noa  mai to ’u papa ia ’u, ua haere au i te amuiraa i Deventer (Overijssel), a fatata e 95 kilometera i te atea. Fifihia ’tura to ’u papa i mua i te ture, aita hoi to ’u matahiti i tiahia ’tura. Parau mai nei o ’na e e nehenehe ta ’u e ho‘i i te fare. Noa ’tu e aita to ’u papa i farii a‘enei i te parau mau, ua faatia o ’na ia ’u ia haere i te mau putuputuraa atoa e ia poro.

Janny (pae atau roa) ei pionie tauturu i 1952

Ua ho‘i au i te fare e i muri iti noa ’‘e ua ma‘i-roa-hia to ’u mama. Na ’u ïa i rave i te ohipa fare. Ua haere noa râ vau i mua i te pae varua e ua bapetizo vau ia ’u i 1951 i te 17raa o to ’u matahiti. I 1952, ua ora mai to ’u mama e ua riro vau ei pionie tauturu e piti ava‘e na muri e toru tuahine pionie. Ua ora matou i nia i te hoê pahi e ua poro i roto e piti oire i Drenthe. Ua riro vau ei pionie tamau i 1953. I 1954, ua haere mai te hoê tiaau haaati apî i ta matou amuiraa. O Markus ïa. Ua faaipoipo mâua i Me 1955. No mâua, e nehenehe ta mâua e tavini maitai a‘e ia Iehova ei hoa faaipoipo.—Koh. 4:9-12.

I to mâua faaipoiporaa i 1955

Markus: I muri a‘e i to mâua faaipoiporaa, ua tono-na-mua-hia mâua ei pionie i Veendam (Groningen). I ora na mâua i roto i te hoê piha nainai e 2 metera i nia e 3. Ua faanehenehe maitai râ Janny i to mâua piha. I te mau po atoa, e turai mâua i te airaa maa e na parahiraa nainai e piti no te huti mai i te roi i raro.

E ono ava‘e i muri a‘e, ua anihia mai ia haere i Beletita ei tiaau haaati. I 1955, e 4 000 tiahapa noa taata poro i ǒ. Ua tataiono to ratou numera i teie nei! Hoê â reo to te taata no te mau Flandres, i te pae apatoerau o Beletita, i to te mau Pays-Bas. Mea taa ê mau râ te ta‘iraa reo o to Beletita. E mea tia ïa ia haamatau atu mâua.

Janny: Mea faufaa te hoê huru feruriraa haapae i roto i te taviniraa haaati. I haere na mâua e hi‘o i te mau amuiraa na nia i to mâua pereoo tataahi a faaea ’tu ai i ǒ te mau taeae e tuahine. I te mea e aita to mâua e nohoraa, e faaea mâua i ǒ ratou e Monire noa ’tu a haere atu ai i te tahi atu amuiraa i te Mahana piti poipoi. Noa ’tu râ, ua faariro noa mâua i ta mâua taviniraa ei haamaitairaa a Iehova.

Markus: I te omuaraa, aita mâua i matau hoê noa ’‘e taeae e tuahine i roto i te mau amuiraa. Mea maitai mau râ ratou e te farii maitai. (Heb. 13:2) I te roaraa o te mau matahiti, ua haere mâua tau taime i roto i te mau amuiraa reo Holane i Beletita. Mea rahi haamaitairaa ta mâua i fana‘o. Ei hi‘oraa, ua haamatau mâua i te rahiraa o te mau taeae e tuahine o te tuhaa mataeinaa reo Holane. Ua riro ratou ei hoa herehia no mâua. Ua ite mâua e hanere taata apî ia paari mai i te pae tino e i te pae varua a pûpû atu ai ia ratou ia Iehova ma te tuu i te mau ohipa taaihia i te Basileia na  mua roa. Mea oaoa mau ia ite i te rahiraa o ratou ia tavini ia Iehova ma te taiva ore i roto i te taviniraa taime taatoa. (Ioa. 3, 4) Ua faaitoitohia ratou e o mâua atoa ia tamau â i roto i ta mâua taviniraa ma te aau atoa.—Roma 1:12.

E TAUTOORAA RAHI E E HAAMAITAIRAA MAU

Markus: Mai to mâua faaipoiporaa, ua hinaaro noa mâua e haere i te Haapiiraa no Gileada. Ua haapii mâua i te reo Beretane hoê a‘e hora i te mahana taitahi. Mea fifi râ ia haapii i tera reo i roto i te buka. Ua haere ïa mâua i Beretane no te tau faafaaearaa no te paraparau i tera reo a poro ai i ǒ. I 1963, ua tapae mai te hoê vihi rata no ǒ mai i te pu rahi i Brooklyn. E piti rata to roto, hoê na ’u e hoê na Janny. Ta ’u, o te hoê ïa titau-manihini-raa no te apiti i te hoê haapiiraa taa ê i Gileada ahuru ava‘e i te maoro. E faaineine iho â râ teie haapiiraa i te mau taeae e e horoa i te mau faaueraa i te pae o te faanahonahoraa. I nia i na 100 piahi tei titau-manihini-hia, e 82 taeae.

Janny: I roto i te rata ta ’u i fana‘o i tera mahana, ua anihia mai ia feruri i roto i te pure e e farii anei au i te faaea i Beletita a haere ai Markus i Gileada. Ua inoino na mua vau. E au ra e aita ta ’u mau tutavaraa no te poro i haamaitaihia e Iehova. Noa ’tu râ, ua haamana‘o noa vau i te fa o te Haapiiraa no Gileada: e tauturu i te mau piahi ia poro i te parau apî maitai na te ao. Ua farii ïa vau i te faaea i ǒ nei e ua tonohia vau i te oire no Ghent i Beletita ei pionie taa ê na muri ia Anna e Maria Colpaert, e piti pionie taa ê aravihi.

Markus: Ua anihia mai au ia haere i Brooklyn e pae ava‘e hou a haamata ’i te haapiiraa no te paraparau e te taa maitai atu â i te reo Beretane. Ua ohipa vau i roto i na tuhaa e haapao ra i te haponoraa i te mau papai e i te taviniraa. Ma te ohipa i te pu rahi e ma te tauturu i te faaineine i te mau papai no te hapono i Asia, Europa e Marite Apatoa, ua taa maitai atu â ia ’u e e fetii taeae to tatou na te ao. Te haamana‘o maitai nei au i te taeae Alexander Macmillan, e tiaau ratere hoi o ’na i te tau o te taeae Russell. Noa ’tu e mea paari o ’na e ua turi rii te tari‘a, tei te mau putuputuraa atoa o ’na. Ua haaputapû te reira ia ’u e ua haapii mai e mea faufaa roa to tatou mau hoa Kerisetiano.—Heb. 10:24, 25.

Janny: Ua papai noa mâua Markus e rave rahi taime i te hebedoma. Auê mâua i te mihi te tahi i te tahi! Noa ’tu râ, ua oaoa Markus i te faaineineraa ta ’na e fana‘o ra i Gileada e ua oaoa mau vau i roto i ta ’u taviniraa. A ho‘i mai ai Markus mai Marite mai, 17 haapiiraa Bibilia ta ’u! Mea fifi iho â na 15 ava‘e faataa-ê-raa, ua ite râ vau e ua haamaitai Iehova ia mâua no tera mau haapaeraa. I te mahana e ho‘i mai ai Markus, ua taerehia te manureva tau hora. I to ’na taeraa mai, ua tauahi mâua ma te ta‘i. Mai reira mai, aita mâua i faataa ê faahou.

OAOA NO TE MAU HURU TAVINIRAA ATOA

Markus: I to ’u ho‘iraa ’tu mai Gileada mai i Titema 1964, ua tonohia mâua i te Betela. I tera taime, aita mâua i ite e e tauiui noa ta mâua taviniraa. E toru ava‘e tei mairi a tonohia ’i mâua i roto i te tuhaa mataeinaa i te mau Flandres. I te afairaahia Aalzen e Els Wiegersma ei mitionare i Beletita,  na raua i haapao i te tuhaa mataeinaa e ua ho‘i mâua i te Betela. Ua ohipa vau i roto i te Tuhaa taviniraa. Mai 1968 e tae atu i 1980, ua tauiui noa ta mâua taviniraa i rotopu i te taviniraa i te Betela e te tuhaa haaati. E i te pae hopea, mai 1980 e tae atu i 2005, ua tavini faahou vau ei tiaau mataeinaa.

Noa ’tu tera mau tauiuiraa, aita roa ’tu mâua i haamoe e ua pûpû mâua i to mâua ora no te tavini ia Iehova ma te aau e puai atoa. Ua oaoa mau mâua i te mau hopoia atoa ta mâua i fana‘o e ua papu e o te patururaa i te mau ohipa taaihia i te Basileia te fa.

Janny: Ua oaoa mau vau i te fana‘oraa taa ê e apee ia Markus i Brooklyn i 1977 e i Patterson i 1997 no te tahi haapiiraa ei melo o te tomite amaa.

UA ITE IEHOVA I TO MÂUA MAU HINAARO

Markus: I 1982, ua tâpûhia Janny e ua maitai mai oia. E toru matahiti i muri a‘e, ua horoa mai te amuiraa i Louvain i te hoê fare tahua i nia ’‘e i ta ratou Piha a te Basileia. A tahi ra i na 30 matahiti e faaea ’i mâua i ǒ mâua. I te mau Mahana piti atoa, e faanaho mâua i ta mâua taihaa no te haere e hi‘o i te hoê amuiraa ei tiaau. E 54 taahiraa to te e‘a no te tapae i raro. E pou e e paiuma ïa vau tau taime no te haapou mai i ta mâua mau taihaa! Ma te oaoa, i 2002, ua ravehia te mau faanahoraa ia fana‘o mâua i te hoê fare tahua i raro noa. I te 78raa o to ’u matahiti, ua tonohia mâua ei pionie taa ê i te oire o Lokeren. Te oaoa mau nei mâua i te tavini mai tera e i te haere noâ i roto i te taviniraa i te mau mahana atoa.

“Ua papu ia mâua e te mea faufaa e ere ihea e tavini ai aore ra eaha te hopoia, o te iteraa râ o vai ta mâua e tavini ra”

Janny: Ia amuihia, 120 tiahapa matahiti taviniraa taime taatoa ta mâua! Ua ite roa ’tu mâua i te parau mau o ta Iehova i fafau, oia hoi ‘e ore roa o ’na e faarue ia tatou’ e eita roa ’tu tatou e “ere noa ’‘e i te hoê mea iti” ia tavini tatou ia ’na ma te taiva ore.—Heb. 13:5; Deut. 2:7.

Markus: Mea apî mâua a pûpû ai i to mâua ora ia Iehova. Aita roa ’tu mâua i imi i te mau mea rahi no mâua. Ua farii mâua i te mau huru taviniraa atoa no te mea ua papu ia mâua e te mea faufaa e ere ihea e tavini ai aore ra eaha te hopoia, o te iteraa râ o vai ta mâua e tavini ra.

^ par. 5 Ua riro atoa mai to ’u papa, to ’u mama, hoê tuaana e e piti teina ei Ite no Iehova.