Eaha to roto?

Mau faaho'iraa ê

Tapura tumu parau

Ite no Iehova

Tahiti

Te Pare Tiairaa  |  No 5 2017

 A PEE I TO RATOU FAAROO | SARA

Na te Atua i pii ia ’na tamahine hui arii!

Na te Atua i pii ia ’na tamahine hui arii!

A FERURI na ia Sara ia tia mai i te otiraa ta ’na ohipa e ia hi‘o i te atea. I raro a‘e i ta ’na aratairaa, te oaoa ra te mau tavini e te ohipa maite ra. Eita râ o Sara e mataitai noa ’tu, e vahine itoito oia, e haere atoa o ’na e rave i ta ’na tuhaa. A feruri na ia ’na ia taurumi i te mau vahi e mauiui ra i nia i to ’na na rima. Peneia‘e, no oti noa ’tura te tahi tuhaa o to ratou fare ie i te tafaihia e ana. Ua marau roa te iri puaaniho o tei faaohipahia i tera mau rahiraa matahiti i raro a‘e i te ûa e te mahana. Ua haamana‘o te reira ia Sara i te maororaa matahiti i taui noa ’i ratou i te vahi nohoraa. Ua mairi te avatea e tei te taperaa mahana i teie nei. Ua hi‘o Sara ia Aberahama * i te faarueraa i te poipoi ra e te nânâ ra oia i to ’na mata i te hoê â vahi. A ite ai Sara i ta ’na tane i nia i te aivi na pihai mai, te itehia ra te oaoa i nia i to ’na hoho‘a mata haviti mau.

Tau ahuru matahiti tei mairi mai te aratairaa mai Aberahama i to ’na mau taata na te tahi atu pae mai o te anavai Eupharate e tae ihora ratou i Kanaana. Ua turu maite Sara i ta ’na tane i roto i tera tere noa ’tu aita oia i ite eaha te tiai mai ra. Eaha te tumu? Ua ite Sara e tuhaa faufaa ta Aberahama i roto i te opuaraa a Iehova ia faatupu i te hoê huaai e te tahi nunaa haamaitai-rahi-hia. Eaha râ ta Sara tuhaa? Mea maoro oia i te oreraa e nehenehe e fanau i te tamarii e i teie nei, 75 matahiti to ’na. Eita e ore ua uiui o ’na, ‘E nafea o Iehova e faatupu ai i ta ’na parau fafau mai te peu o vau te vahine a Aberahama?’ Ua haapeapea o Sara e ua hinaaro oioi oia e ite e nafea râ te reira e tupu ai.

I te tahi taime, e uiui atoa paha tatou afea râ te mau parau fafau a te Atua e tupu ai. E ere i te mea ohie ia faaite i te faaoromai, mai te peu iho â râ e te tiai ru ra tatou i te tahi mea. Eaha te haapii mai i te faaroo o teie vahine faahiahia mau?

“AITA A‘ENEI I TIA IA IEHOVA IA TAMARIIHIA TA ’U”

Ua ho‘i mai ratou na te fenua Aiphiti mai. (Genese 13:1-4) Ua faatia i te puhapa i te mau vahi teitei i te pae hitia o te râ o Betela, aore ra o Luza mai ta to Kanaana i matau i te pii. Mai tera vahi atu, e nehenehe Sara e ite i te rahi o te Fenua tǎpǔhia. Te vai ra te mau oire iti no Kanaana, e na reira atoa te mau purumu o te aratai i te vahi atea roa. Aita râ te reira i hoho‘a noa ’‘e i te oire tumu o Sara. Ua paari oia i Ura, te tahi oire i Mesopotamia, 1 900 kilometera te atea. Ua vaiiho oia i muri e rave rahi fetii, te mau mea au mau o te tahi oire ruperupe i te pae imiraa moni mai te mau vahi hoohooraa tao‘a. I reira, e fare naho maitai atoa to ’na, mea paari te tapoi fare e te mau patu e peneia‘e, e pape tahe noa atoa! Mai te peu râ e te mana‘o ra tatou e ua mihi Sara i to ’na oraraa i to ’na oire tumu, aita ïa tatou i matau maitai i tera vahine haamori i te Atua.

A hi‘o na i ta te aposetolo Paulo i papai i raro a‘e i te aratairaa a te varua mo‘a tau 2 000 matahiti i muri a‘e. Ma te faahiti i te faaroo o Sara e to Aberahama, ua na ô oia: “Ahiri ratou i mana‘o noa i te vahi ta ratou  i faarue na, ua tia noa ia ratou ia ho‘i.” (Hebera 11:8, 11, 15) Aita Sara raua Aberahama i mana‘ona‘o noa ’‘e i te oraraa ta raua i vaiiho. Ahani raua i faatupu i te mana‘o taata mai tera te huru, ua faaoti ïa raua i te ho‘i. Ua ere roa atoa ïa i te fana‘oraa faahiahia ta Iehova i horoa ’tu. Eita atoa ïa raua e riro ei hi‘oraa faahiahia no te faaroo no te mau mirioni taata.

Ua hi‘o râ Sara i mua. A ratere noa ’i ratou, ua turu oia i ta ’na tane, ua tauturu ia tatara i te mau fare ie, ia aratai i te nǎnǎ puaatoro e ia faatia faahou i te puhapa. Te vai ra ’tu â te tahi atu mau fifi e tupuraa ta ’na i faaruru. Ua haapapu faahou o Iehova i ta ’na parau tǎpǔ ia Aberahama, aita â râ i faahiti atura ia Sara!—Genese 13:14-17; 15:5-7.

Faaoti a‘era Sara ua tae i te taime e tia ia paraparau ia Aberahama no nia i te tahi ohipa ta ’na i mana‘o. A feruri na i te peapea o te itehia ra i nia i to ’na hoho‘a a na ô ai oia i ta ’na tane: “Inaha, aita a‘enei i tia ia Iehova ia tamariihia ta ’u.” I muri iho, ua ani ia Aberahama ia taoto i ta ’na tavini vahine ra o Hagara ia noaa ta ’na huaai tamarii. Auê Sara i te mauiui i te aniraa i te reira i ta ’na tane! Mea huru ê roa paha no tatou, e pinepine râ te tane i tera tau i te rave i te tahi atu vahine, ia noaa ta ’na tamarii. * Ua mana‘o paha Sara mea na ô e tupu ai te opuaraa a te Atua ia faatupu i te hoê huaai na roto ia Aberahama. Te mea râ e tapea mai, to ’na ïa huru, ua farii oia i te rave i te hoê haapaeraa rahi mau. Eaha ta Aberahama i rave? Te na ôhia ra, “ua faaroo atura hoi . . . i taua parau a [Sara] ra.”—Genese 16:1-3.

Te auraa anei na Iehova i turai ia Sara ia na reira? E ere, te faaite ra hoi ta ’na raveraa i te huru taata. Ua mana‘o oia o te Atua to muri mai i to ’na ati e no ’na, aita ’tu e ravea. E mauiui e e ati mau tei tupu no ta Sara faaotiraa. Noa ’tu râ, ua faaite te reira i to ’na hinaaro e imi na mua i te maitai o vetahi ê. E ere anei to Sara hi‘oraa i te mea faahiahia? E pinepine hoi te taata i teie mahana i te haapao noa i to ratou maitai. No reira, ia tuu tatou i te opuaraa a te Atua na mua ’‘e i to tatou mau hinaaro, te pee ra tatou i te faaroo o Sara.

“UA ATA HOI OE”

Hapû ihora Hagara ia Aberahama. Mana‘o atura paha te tavini vahine mea faufaa a‘e o ’na ia Sara e haamata ’tura ïa i te hi‘o ê i to ’na fatu vahine. Auê hoi Sara i te mauiui e! Ma te parau faatia a Aberahama e te turu a te Atua, ua faautua etaeta o Sara i ta ’na tavini vahine, aita râ e faaitehia ra eaha ta ’na i rave. Ua fanau ihora Hagara i te hoê tamaiti o Isemaela te i‘oa e mairi atura te mau matahiti. (Genese 16:4-9, 16) I muri a‘e, ua tae atu te tahi poroi no ǒ mai ia Iehova. I tera taime, 89 matahiti to Sara e to  Aberahama, e 99 ïa matahiti. E poroi maere mau râ tei faaitehia ’tu ia raua!

Ua tǎpǔ faahou o Iehova i to ’na hoa ia Aberahama e na ’Na e faarahi i to ’na huaai. Ua taui atoa te Atua i te i‘oa o ta ’na tavini. Tae roa hoi i tera taime, o Aberama to ’na i‘oa. Ua mairi râ o Iehova ia ’na i te i‘oa Aberahama, Metua no te nunaa e rave rahi te auraa. E i tera taime, a tahi ra o Iehova e faaite ai i te tuhaa a Sara i roto i ta ’na opuaraa. Ua taui oia i te i‘oa Sari, tei mârô paha te auraa, e mairi atura ia ’na i te i‘oa Sara, ta tatou paatoa ïa i matau. Tamahine hui arii te auraa o te i‘oa Sara! Teie ta Iehova i parau no te faataa eaha o ’na i horoa ’i i tera i‘oa no teie vahine here: “E haamaitai au ia ’na, e e horoa vau i te tahi tamaiti no oe ia ’na, e e haamaitai atoa vau ia ’na: e riro hoi Sara ei metua no te mau fenua, e e hui arii atoa te fanau ia ’na no te mau fenua.”—Genese 17:5, 15, 16.

E tupu te faufaa ta Iehova i faaau no te faatupu i te hoê huaai o te haamaitai i te mau nunaa atoa na roto i te tamaiti a Sara! Ua maiti te Atua i to ’na i‘oa ra o Isaaka, te ata te auraa. I te taime matamua a faaitehia ’i ia Aberahama e haamaitai o Iehova ia Sara ma te horoa ’tu i te hoê tamaiti, “ua tipapa ihora Aberahama i raro te mata, ua ata ihora.” (Genese 17:17) Ua maere e ua oaoa roa ino o ’na. (Roma 4:19, 20) E o Sara, eaha to ’na huru?

Tau taime rii i muri a‘e, tae mai nei e toru taata i te puhapa o Aberahama. Noa ’tu te veavea, oioi teie na hoa faaipoipo ruhiruhia i te farii maitai ia ratou. Ua na ô a‘era Aberahama ia Sara: “A oi etaeta na i e toru farii faraoa hua, a tunu ai ei pane.” E ere i te ohipa nainai ia farii maitai i te manihini. Aita râ Aberahama i vaiiho e na ta ’na vahine e rave i te mau ohipa atoa. Te faatiahia ra, haavitiviti atura oia i te rave mai i te hoê pinia puaatoro e faaineine ihora i te tahi atu mau maa e te inu. (Genese 18:1-8) E melahi na Iehova tera na “taata” e toru! Ua mana‘o te aposetolo Paulo i te reira i to ’na papairaa i teie mau parau: “Eiaha e haamo‘e i te farii maitai, ma te na reira hoi vetahi i farii ai i te melahi, ore noa ’i ratou i ite e e melahi.” (Hebera 13:2) E tia anei ia oe ia pee i te hi‘oraa nehenehe mau ta Aberahama raua Sara i horoa mai no te farii maitai i te taata?

Mea au roa na Sara e farii maitai i te taata

Ua haapapu faahou hoê o na melahi i ta te Atua parau tǎpǔ ia Aberahama, e fanau Sara i te hoê tamaiti. I tera taime, aita o Sara i reira, tei roto mai râ oia i te fare ie e te faaroo ra i ta ratou parau. No to ’na huru ê e maere rahi, eita faahou ta ’na e nehenehe e tapea, ata a‘era Sara i roto ia ’na iho e ua na ô: “Ei oaoa tamaiti anei to ’u tei ruhiruhia vau, e ua ruhiruhia atoa tau fatu nei?” Ua a‘o ihora te melahi ia Sara na roto i teie uiraa: “Te vai atura anei te hoê mea e ore e tia ia Iehova ia rave?” Ua mǎta‘u a‘era Sara e ua imi i te otoheraa! Na ô ihora oia: “Aita vau i ata.” Pahono atura te melahi: “Eiaha, ua ata hoi oe.”—Genese 18:9-15.

E tapao faaite anei te ata a Sara aita o ’na i tiaturi i tera mau parau? E ere roa ’tu. Te na ô ra te Bibilia: “No te faaroo atoa i noaa ’i ia Sara te puai e hapû ai oia, a mairi atoa ’i to ’na matahiti no te fanau, i te mea e ua papu ia ’na e e nehenehe e tiaturi i Tei fafau mai ia ’na ra.” (Hebera 11:11) Ua ite Sara e nehenehe o Iehova e faatupu i ta ’na mau parau atoa. O vai i rotopu ia tatou o te ore e hinaaro i te hoê faaroo puai mai tera te huru? No reira, eiaha roa tatou e faaea i te haapii atu â no nia i te Atua o tei horoa mai i te Bibilia. E taa ïa ia tatou ua tano roa Sara i te faatupuraa i te faaroo ia ’Na. Eita roa hoi o Iehova e taiva noa ’‘e, e tapea e e faatupu o ’na i ta ’na mau parau fafau atoa! I te tahi taime, e huru ê aore ra e ata paha tatou no to tatou maere rahi i ta ’na mau raveraa!

“E FAAROO OE I TE REO O SARA”

Ua haamaitai o Iehova ia Sara no to ’na faaroo

I te 90raa o to ’na matahiti, tae atura i te taime ta Sara i tiai noa na. Ua horoa oia i te hoê tamaiti na ta ’na tane here. Hoê hanere matahiti to Aberahama i tera taime! Horoa ihora te metua tane i te i‘oa ra o Isaaka i te aiû mai ta te Atua i parau. A feruri na ia Sara, ua oti roa paha o ’na i te rohirohi, te itehia ra râ to ’na mata oaoa, ua faataa hoi oia: “Ua faatupu iho nei te Atua i te ata oaoa ia ’u; e e riro i te ata oaoa atoa te feia atoa e faaroo ra.” (Genese 21:6) Eita e ore, ua riro tera ô maere mau no ǒ mai ia Iehova ei  oaoaraa na ’na e tae roa ’tu i to ’na poheraa. Ua riro atoa râ te reira ei hopoia rahi mau.

I te paeraa o te matahiti o Isaaka, ua faatupu te utuafare i te hoê oroa i te mahana i faaea ’i te tamaiti i te amu i te û o to ’na mama. Tera râ, e ohipa te haapeapea ra ia Sara. Te faatiahia ra, ua “ite a‘era” te metua vahine i te peu auraa ore a Isemaela. I tera taime, 19 matahiti to te tamaiti a Hagara, hopea ore râ o ’na i te tâhitohito ia Isaaka. E ere i te faaoooraa noa. Ua aratai hoi te varua mo‘a i te aposetolo Paulo ia papai i muri a‘e, ua “hamani ino” Isemaela i te tamaiti. Ua taa maitai ia Sara mea atâta te peu a Isemaela. Ua ite hoi Sara, e ere noa Isaaka ei tamaiti na ’na, ua maitihia râ oia no te faatupu i te opuaraa a Iehova! No reira, aita Sara i taiâ i te faaite tia roa ’tu ia Aberahama i to ’na mana‘o. Ani ihora oia ia tiahi ia Hagara raua Isemaela.—Genese 21:8-10; Galatia 4:22, 23, 29.

Eaha te huru o Aberahama? Te faatiahia ra: “Mauiui roa a‘era Aberahama i taua parau ra no taua tamaiti na ’na ra.” E ere anei tera te huru o te hoê metua tane? Mea here hoi na Aberahama ia Isemaela e e tamaiti atoa hoi oia na ’na. Tera râ, ua ite maitai o Iehova i te fifi e no reira oia i parau ai ia Aberahama: “Eiaha oe e mauiui i te tamaiti na, e i to tavini vahine na; e faaroo oe i te reo o Sara ra, e ta ’na parau atoa ta ’na i parau mai ia oe ra, e riro hoi na Isaaka taua huaai no oe ra.” Ua haapapu râ o Iehova ia Aberahama e aupuruhia Hagara e te tamaiti. Ei tavini haapao maitai na te Atua, auraro a‘era Aberahama.—Genese 21:11-14.

Ua riro Sara ei tauturu au mau no Aberahama. Aita oia i faahiti noa i te mau parau ta ta ’na tane e hinaaro e faaroo. I to ’na iteraa i te tahi ohipa o te nehenehe e haafifi i to ’na utuafare e to ratou a muri a‘e, aita o ’na i taiâ i te faaite tia roa ’tu i to ’na mana‘o. E ere râ te auraa aita oia i faatura ’tu. I muri a‘e, ei taata faaipoipo-atoa-hia, ua faahiti te aposetolo Petero ia Sara mai te hoê vahine o tei faatura mau i ta ’na tane e e hi‘oraa faahiahia mau ta ’na i vaiiho mai. (Korinetia 1, 9:5; Petero 1, 3:5, 6) Ahiri aita Sara i faatura i ta ’na tane e aita i faaite i to ’na mana‘o i roto i tera tupuraa, ua mahere ïa te haamaitairaa rahi mau a Aberahama e ta te taatoaraa o to ’na utuafare. Auaa râ, ua parau Sara ma te mǎrû i tei titauhia ia parau.

E rave rahi vahine o te haafaufaa rahi nei i te hi‘oraa o Sara. Ua haapii atu hoi te reira e nafea ia faaite i to ratou mana‘o ma te faatura i ta ratou tane. I te tahi taime, e hinaaro atoa paha vetahi vahine ia paraparau roa ’tu Iehova i ta ratou tane mai ta ’na i rave no Sara. Ua huti atoa mai râ ratou i te haapiiraa i te faaroo faahiahia mau o Sara, to ’na here e to ’na faaoromai.

Aita Sara i hinaaro ia faarirohia o ’na ei tamahine hui arii noa ’tu na Iehova iho i mairi atu i tera i‘oa

Aita Sara i hinaaro ia faarirohia o ’na ei tamahine hui arii noa ’tu na Iehova iho i mairi atu i tera i‘oa! I to ’na poheraa i te 127raa o to ’na matahiti, aita tatou e maere ra no te aha “ua haere . . . Aberahama e heva iana ma te oto.” * (Genese 23:1, 2, Te Bibilia Mo’a V.C.J.S., 1976) Ua mihi rahi mau Aberahama i te tamahine hui arii o to ’na aau. Mea papu, tera atoa te huru o Iehova a mana‘o ai i teie vahine haapao maitai. No reira o ’na e hinaaro ai e faaho‘i mai ia ’na i te ora i roto i te paradaiso i nia i te fenua. O te ora mure ore e te hoê oraraa oaoa mau te tiai ra ia Sara e te feia atoa o te pee i to ’na faaroo.—Ioane 5:28, 29.

^ par. 3 O Aberama e o Sari te i‘oa o teie na hoa faaipoipo tae roa i te taime a taui ai te Atua i to raua i‘oa. No te faaohie râ, e rave noa mai tatou i te i‘oa ta te rahiraa i matau, oia hoi o Aberahama e o Sara.

^ par. 10 No te hoê tau noa, ua vaiiho o Iehova i te taata ia faaipoipo e rave rahi vahine e ia faaea noa ma te ore e faaipoipohia. I muri a‘e râ, ua faatia oia ia Iesu ia haapapu faahou i te ture aveia ta ’na i haamau i Edene ra, te faaipoiporaa o te hoê ana‘e tane e te hoê ana‘e vahine.—Genese 2:24; Mataio 19:3-9.

^ par. 25 O Sara ana‘e te vahine ua faaitehia i roto i te Bibilia ehia matahiti to ’na i te poheraa.