Eaha to roto?

Tapura tumu parau

 TUMU PARAU HAAPIIRAA 16

A faaroo, a haamatau e a faaite i te aumihi

A faaroo, a haamatau e a faaite i te aumihi

“A faaea i te haava ma te haapao i te huru rapaeau, a haava râ ma te parau-tia.”—IOA. 7:24.

HIMENE 101 E haa ana‘e ma te auhoê

HAAPOTORAA *

1. Eaha te mana‘o mahanahana ta te Bibilia e faaite ra no nia ia Iehova?

E HINAARO anei outou ia haava te taata ia outou ia au i to outou iri, to outou hoho‘a mata aore ra tino? Aita roa ’tu! Mea mahanahana mau ia ite eita Iehova e hi‘o mai ta te taata. A feruri na, ua parau Iehova ia Samuela e riro mai hoê o te mau tamaiti a Iese ei arii no Iseraela. I to ’na iteraa i te huru o Eliaba, te tamaiti matahiapo a Iese, mana‘o atura Samuela, ‘Teie te taata ta Iehova e faatavai ei arii!’ Ua na ô râ Iehova ia Samuela: “Eiaha e hi‘o i to ’na mata, e to ’na huru i te teitei, no te mea, aore oia i tiahia e au.” Eaha te haapiiraa no tatou? Teie ta te Bibilia e parau ra: “E hi‘o hoi te taata i te huru i rapae au a‘e, area o Iehova, e hi‘o ïa i te aau.”—Sam. 1, 16:1, 6, 7.

2. Ia au i te Ioane 7:24, no te aha eiaha tatou e haava i te hoê taata ia au i to ’na huru rapaeau? A horoa i te hi‘oraa.

2 No to tatou huru tia ore, pinepine tatou i te haava ia vetahi ê ia au i to ratou huru rapaeau. (A taio i te Ioane 7:24.) Mea iti roa râ ta tatou e nehenehe e ite no nia i te hoê taata ia hi‘o noa tatou i to ’na huru rapaeau. A feruri na i te hoê taote aravihi mau, eita e navai ia hi‘o noa oia i te huru rapaeau o te feia ma‘i. Mea titauhia ia faaroo maite o ’na i ta ratou e faaite mai no nia i to ratou ea, to ratou huru aau e te mau tapao aore ra tauiraa ta ratou e ite ra. E nehenehe atoa te hoê hi‘opoaraa o te rotoraa o te tino e anihia. Ia ore, e nehenehe te mana‘o o te taote e hape. Eita atoa tatou e nehenehe e taa mau i te huru o te mau taeae e tuahine na nia iho noa i to ratou huru rapaeau. Mea titauhia ia ite tatou i to ratou huru o roto. E ere tatou mai ia Iehova o te hi‘o i te aau, e nehenehe râ  tatou e pee i to ’na hi‘oraa no te taa i te huru o vetahi ê. E nafea ïa?

3. E nafea te mau aamu Bibilia ta tatou e hi‘opoa e tauturu mai ai ia pee i te hi‘oraa o Iehova?

3 Mai te aha to Iehova huru i nia i ta ’na mau tavini? E faaroo na mua roa o ’na, e feruri i to ratou oraraa na mua ’‘e e to ratou tupuraa a faaite atu ai i te aumihi. A hi‘opoa ’i tatou i ta Iehova i rave no Iona, Elia, Hagara e Lota, e feruri ana‘e e nafea tatou e pee ai i to ’na hi‘oraa no te tauturu i to tatou mau taeae e tuahine.

A FAAROO MAITE

4. Eaha te tumu e hape ai paha to tatou mana‘o no nia ia Iona?

4 Ia feruri tatou ia Iona, te mana‘o matamua e puta mai, te hoê paha taata o te ore e nehenehe e tiaturihia e o tei taiva i te Atua. Ua faaue hoi Iehova ia ’na ia haere e faaite i ta ’na poroi faautuaraa i Nineve. Aita râ Iona i auraro, pauma a‘era o ’na i nia i te hoê pahi e fano atura “mai te aro atu o Iehova.” (Iona 1:1-3) Ahani outou o Iehova, e hinaaro faahou anei outou e faaohipa ia Iona? Eita paha! Area Iehova, ua na reira ïa.—Iona 3:1, 2.

5. I roto i te Iona 2:1, 2, 9, eaha ta tatou e haapii mai no nia ia Iona?

5 Ua itehia te huru mau o Iona i te taime a pure ai oia. (A taio i te Iona 2:1, 2, 9.) Ua faaite ta ’na mau parau i roto i te opu o te i‘a, e ere noa Iona i te taata o tei faaroo ore i te Atua, e taata haehaa atoa râ, te aau mauruuru e te hinaaro papu e auraro ia Iehova. Eita e ore tera ta Iehova i haapao, aita oia i faaea noa i nia i te mau hapa a Iona, ua faaroo râ i ta ’na pure e ua tamau i te faaohipa ia ’na ei peropheta.

E aroha ’tu â tatou ia vetahi ê ia ite tatou i te tupuraa mau (A hi‘o i te paratarafa 6) *

6. No te aha mea maitai ia faaroo maite ia vetahi ê?

6 E titauhia ia faatupu i te haehaa e ia faaite i te faaoromai no te faaroo maite ia vetahi ê. E toru maitai te itehia. A tahi, e tauturu te reira ia tatou ia ore e haava oioi i te mau taeae e tuahine. A piti, e taa maitai atu â tatou i to ratou huru e e nafea ia faaite i te aumihi. A toru, e tauturu atoa te reira ia ratou ia ite i to ratou huru mau o roto. E taa paha tatou i to tatou huru o roto i te taime noa a tamata ’i tatou i te faataa i te reira na roto i ta tatou iho mau parau. (Mas. 20:5) Te faatia ra te hoê matahiapo i Asia: “Te haamana‘o ra  vau i te hape ta ’u i rave, aita vau i faaroo hou a paraparau ai. Ua ani au i te hoê tuahine ia haamaitai i ta ’na mau pahonoraa i te mau putuputuraa. I muri a‘e roa to ’u iteraa mea fifi roa no teie tuahine ia taio e e tutavaraa rahi ta ’na i rave no te horoa i te pahonoraa.” No reira, mea faufaa roa no te hoê matahiapo ia faaroo, ia ite na mua i te tupuraa hou a horoa ’i i te a‘oraa.—Mas. 18:13.

7. Eaha ta tatou e haapii mai i to Iehova huru i nia ia Elia?

7 No to ratou nunaa taata aore ra oraraa na mua ’‘e, e ere i te mea ohie no vetahi taeae e tuahine ia haamahora i to ratou aau. E nafea ïa tatou ia tauturu ia ratou? E pee ana‘e i te hi‘oraa o Iehova a horo ê ai Elia i te arii vahine Iezebela. Ua mairi e rave rahi mahana aita Elia i paraparau i to ’na Metua i te ra‘i. I te taime râ a na reira ’i Elia, ua faaroo maite atu Iehova. I muri mai, ua faaitoito e ua faaohipa oia ia ’na no te tahi hopoia faufaa. (Arii 1, 19:1-18) E titau-atoa-hia te taime i te tahi mau taeae e tuahine no te faaite i te mea e vai ra i roto i to ratou aau. Mea titauhia râ hoi ia paraparau mai ratou ia nehenehe tatou e taa i to ratou huru mau o roto. Mea faufaa roa ïa ia pee i te huru o Iehova ma te faaite i te faaoromai ia nehenehe teie mau taeae e tuahine ia tiaturi ia tatou. I reira noa ratou e haamahora ’i i to ratou aau, e i tera taime, e titauhia ia faaroo maite tatou ia ratou.

A HAAMATAU I TE MAU TAEAE E TUAHINE

8. Ia au i te Genese 16:7-13, mea nafea Iehova i te tautururaa ia Hagara?

8 Ua haa Hagara, te tavini vahine a Sari, ma te maamaa mau i muri a‘e i to ’na taotoraa ia Aberama. Ua hapû mai o Hagara e hi‘o ino atura ia Sari, aita hoi ta ’na e tamarii. Ua ino roa ’tu râ te tupuraa i tae roa ’i Sari i te tiahi ia Hagara. (Gen. 16:4-6) No to tatou huru tia ore, teie paha te mana‘o matamua e puta mai no nia ia Hagara, ‘E vahine ino e ua tano iho â ia tiahihia o ’na!’ Aita râ Iehova i hi‘o mai te reira. Ua tono Iehova i te hoê melahi o tei tauturu atu ia Hagara ia faatitiaifaro i to ’na feruriraa e ua haamaitai atura ia ’na. Ua taa ia Hagara ua hi‘o mai Iehova ia ’na i roto i to ’na tupuraa. No reira o ’na i parau roa ’i ia Iehova: “O oe te Atua tei hi‘o mai ia ’u.”—A taio i te Genese 16:7-13.

9. Eaha ta te Atua i haapao i roto i te tupuraa o Hagara?

9 Eaha ta Iehova i hi‘o i roto i te tupuraa o Hagara? Ua ite Iehova i te huru oraraa o Hagara na mua ’‘e e te mau mea atoa ta ’na i faaruru. (Mas. 15:3) Ua paari Hagara i Aiphiti e teie nei, te ora ra o ’na i roto i te hoê utuafare Hebera? Aita anei o ’na i mana‘o i te tahi taime aita to ’na e parahiraa i roto i tera utuafare? Aita anei o ’na i mihi i to ’na fetii aore ra fenua ai‘a? Hau atu â, e ere o ’na ana‘e te vahine a Aberama. E ere râ tera ta Iehova i opua i te omuaraa noa ’tu ua na reira vetahi tavini haapao maitai a te Atua. Eita iho â ïa e maerehia ia tupu te pohehae e te inoino i roto i te utuafare. (Mat. 19:4-6) Teie nei râ, aita Iehova i mana‘o e mea tano ta Hagara i rave i nia ia Sari, ua haapao atoa râ o ’na i te huru oraraa o Hagara e i to ’na tupuraa.

A haamatau atu â i te mau taeae e tuahine (A hi‘o i te paratarafa 10-12) *

10. E nafea tatou ia haamatau atu â i to tatou mau taeae e tuahine?

10 E nehenehe tatou e pee i te hi‘oraa o Iehova ma te tamata i te taa i te tupuraa  o te tahi e te tahi. No reira mea faufaa roa ia haamatau atu â i to tatou mau taeae e tuahine. E nehenehe e paraparau ia ratou na mua ’‘e aore ra i muri a‘e i te putuputuraa, e poro na muri ia ratou aore ra e titau manihini atu no te tamaa. E nehenehe ïa tatou e taa, te hoê tuahine o te ore e paraparau rahi, e tuahine mamahu paha. Te hoê taeae ta tatou i mana‘o na e taata o te imi faarahi i te faufaa, e ere i te nounou tao‘a, e taeae horoa noa râ. E te hoê utuafare pinepine i te mairi i te hora putuputuraa, peneia‘e te faaruru ra ratou i te patoiraa. (Ioba 6:29) Eita tatou e “faaô i roto i ta vera ma ohipa.” (Tim. 1, 5:13) Tera râ, mea maitai ia haamatau tatou i to tatou mau taeae e tuahine, ia ite tatou i to ratou tupuraa e i to ratou huru.

11. No te aha mea faufaa ia ite maitai te mau matahiapo i te huru o te mau mamoe?

11 Mea faufaa roa ia ite te mau matahiapo i te huru o te mau taeae e tuahine i roto i te amuiraa. A feruri na i te hi‘oraa o taeae Artur o te tavini ra ei tiaau haaati. Ua haere o ’na e te tahi atu matahiapo e farerei i te hoê tuahine o te ore e paraparau rahi. Te na ô ra Artur: “Ua ite atura mâua ua pohe ta ’na tane tau taime rii i muri a‘e i to raua faaipoiporaa. Noa ’tu râ te mau fifi, ua nehenehe teie tuahine e aratai mai i ta ’na na tamahine e piti i roto i te parau mau. I teie nei, te mohimohi ra te mata o te tuahine e te hepohepo atoa ra o ’na i te tahi taime. Noa ’tu râ te puai noa ra to ’na here e faaroo ia Iehova. Mea rahi te haapiiraa ta mâua i huti mai i te hi‘oraa o teie tuahine.” (Phil. 2:3) Ua pee teie tiaau haaati i te hi‘oraa o Iehova tei ite maitai i te huru o ta ’na mau mamoe e te tumu e mauiui ai ratou. (Exo. 3:7) Mea faufaa atoa ia ite maitai te mau matahiapo i te huru o te mau mamoe no te tauturu atu ia ratou.

12. Mea nafea te tuahine Yip Yee i te faufaaraahia ia haamatau i te hoê tuahine o ta ’na amuiraa?

12 Mea ohie a‘e ia taa i te hoê taeae aore ra tuahine a ite ai tatou i to ’na tupuraa. Te faatia ra o Yip Yee e ora ra i Asia: “I roto i ta ’u amuiraa, te vai ra te tahi tuahine mea puai te reo ia paraparau o ’na. No ’u, aita o ’na e faatura ra ia vetahi ê. I to ’u râ pororaa na muri ia ’na, ua faaite mai te tuahine e tauturu na o ’na i to ’na metua ia hoo i te i‘a i te matete. Ua titauhia ia tuô oia i te taata ia haere mai e hoo i te i‘a.” Te na ô faahou ra Yip Yee: “Mea  faufaa ia haamatau i te mau taeae e tuahine no te taa i to ratou huru.” Parau mau, e titauhia te tutavaraa, e pee râ tatou i te a‘oraa Bibilia ia here i “te mau huru taata atoa” mai ia Iehova.—Tim. 1, 2:3, 4; Kor. 2, 6:11-13.

A FAAITE I TE AUMIHI

13. Ia au i te Genese 19:15, 16, eaha ta te mau melahi i rave a faataere ai Lota e no te aha?

13 I roto i te tahi tupuraa fifi, aita Lota i auraro oioi i ta Iehova mau faaueraa. Haere maira e piti melahi e faaue atura ia Lota ia aratai i to ’na utuafare i rapae ia Sodoma. Eaha te tumu? Ua pahono na melahi: “Te rave nei hoi mâua i teie nei vahi e haamou.” (Gen. 19:12, 13) I te poipoi a‘e, aita â Lota e to ’na utuafare i faarue atu ra i te fare. Faaara faahou atura na melahi ia ’na, ua “faatautau noa” râ Lota. Te mana‘o matamua paha e puta mai, ‘Ua faaroo ore mai Lota!’ Tera râ, aita Iehova i hi‘o mai te reira. Ua “faaherehere” Iehova ia Lota e haru atura na melahi i to ratou rima no te aratai i te utuafare taatoa i rapae i te oire.—A taio i te Genese 19:15, 16.

14. Eaha paha te tumu i aroha ’i Iehova ia Lota?

14 E rave rahi paha tumu i aroha ’i Iehova ia Lota. Eita e ore ua taiâ Lota i te faarue i to ’na fare no to ’na mǎta‘u i te feia i rapae i te oire. Ua faaroo atoa hoi o ’na e piti arii tei topa i roto i te apoo vari u‘au‘a i te peho tapiri mai. (Gen. 14:8-12) Ua haapeapea atoa paha Lota no ta ’na vahine e ta ’na mau tamahine. Hau atu â, e taata tao‘a rahi o Lota, e fare nehenehe paha ïa to ’na i Sodoma. (Gen. 13:5, 6) E ere te reira i te tumu papu no te ore e faaroo oioi i te Atua. Aita râ Iehova i faaea noa i nia i te hape a Lota, ua hi‘o hoi oia ia ’na mai te hoê “taata parau-tia.”—Pet. 2, 2:7, 8.

Mea faufaa ia faaroo ia vetahi ê no te taa e nafea ia faaite atu i te aumihi (A hi‘o i te paratarafa 15-16) *

15. Eaha te titauhia ia rave no te ore e haava i te hoê taata na nia noa i ta ’na mau ohipa?

15 Eiaha tatou ia haava i te hoê taata na nia noa i te mau ohipa ta ’na e rave. E tutava ana‘e râ i te feruri e i te taa i to ’na  huru. Ta te tuahine Veronica i Europa ïa i rave. Te faatia ra o ’na: “Pinepine te hoê tuahine i te faariri e i te faaatea ê ia ’na i te toea. I te tahi taime, e taiâ rii au i te faafatata ’tu. Ua mana‘o râ vau ‘Ahani o vau a‘e tera, e hinaaro vau i te tauturu a te hoê hoa.’ Ani atura vau eaha to ’na huru e haamata a‘era o ’na i te paraparau e i te haamahora mai i to ’na aau. Ua taa maitai a‘e ia ’u to ’na huru i teie nei.”

16. No te aha e titauhia ia pure no te aroha ’tu â ia vetahi ê?

16 O Iehova ana‘e te nehenehe e taa maitai roa ia tatou. (Mas. 15:11) E ani ana‘e ïa i ta ’na tauturu no te hi‘o ia vetahi ê mai ta ’na e hi‘o ra ia ratou e no te taa e nafea tatou ia faaite atu i te aumihi. Ua tauturu te pure i te tuahine Anzhela ia aroha ’tu â ia vetahi ê. E ere Anzhela i te mea afaro roa ra i te tahi tuahine o ta ’na amuiraa. Te parau ra Anzhela: “Mea ohie no ’u ia faaino i tera tuahine e ia ore atoa e tâu‘a ia ’na. Ua ani râ vau i te tauturu a Iehova no te faaite i te aumihi i tera tuahine.” Ua pahonohia anei ta ’na pure? Te na ô faahou ra Anzhela: “Ua haere mâua e poro e i muri a‘e, ua paraparau maoro atoa. Ua faaroo vau ia ’na ma te aumihi mau. I teie nei, ua rahi mai to ’u here ia ’na e ua faaoti papu vau i te tauturu atu.”

17. Eaha ta tatou e faaoti papu i te rave?

17 E titauhia ia faaite i te aumihi i to tatou mau taeae e tuahine atoa. Mai ia Iona, Elia, Hagara e Lota, te faaruru ra ratou i te fifi no te mau hape ta ratou i rave. Te hape atoa nei tatou paatoa. Mea tano iho â ïa ia ani Iehova ia tatou ia faaite i te aumihi te tahi i te tahi. (Pet. 1, 3:8) Ia auraro tatou ia Iehova, e hoê roa ’tu â to tatou fetii taeae na te ao atoa nei. No reira, e faaoti papu ana‘e i te faaroo, i te haamatau e i te faaite i te aumihi te tahi i te tahi.

HIMENE 87 Ia itoito tatou i te mau putuputuraa

^ par. 5 No to tatou huru tia ore, pinepine tatou i te haava oioi i te taata aore ra i te huru o te hoê taata. Area o Iehova, “e hi‘o ïa i te aau.” (Sam. 1, 16:7) I roto i teie tumu parau haapiiraa, e hi‘opoa mai tatou mea nafea Iehova i te tautururaa ma te here ia Iona, Elia, Hagara e ia Lota. E hi‘o atoa mai tatou e nafea ia pee i te hi‘oraa o Iehova no te tauturu i to tatou mau taeae e tuahine.

^ par. 52 FAATAARAA O TE HOHO‘A: Te haraooo ra te taeae paari ua tae mai te taeae apî i muri a‘e i te hora putuputuraa. I muri a‘e râ, ua ite o ’na ua roohia teie taeae apî i te hoê ati purumu.

^ par. 54 FAATAARAA O TE HOHO‘A: E ere te hoê tuahine i te mea paraparau roa i te taata. I muri mai râ, ua taa i te tiaau o te pǔpǔ pororaa e tuahine mamahu teie.

^ par. 56 FAATAARAA O TE HOHO‘A: I te Piha a te Basileia, e au ra te faariri ra te tahi tuahine. I muri a‘e râ i to raua haamatauraa, taahia ’tura e ere oia mai tera.