Faatanoraa no te "mode accessibilité"

Search

Maiti te reo

Mau faaho'iraa ê

Tapura tumu parau

Eaha to roto?

Ite no Iehova

Tahiti

A ARA MAI NA! No 1 2016

Ua tae mai te mau tohora!

Ua tae mai te mau tohora!

I te mau matahiti atoa, i te haamataraa o te ava‘e Tiurai, e haere te mau tohora ereere (Eubalaena australis) na te pae tahatai apatoa o Santa Catarina i Beresilia. Na te afa apatoa o te fenua mai ratou e ua haere mai no te fanau e no te horoa i te û i ta ratou mau fanau‘a i te mau vahi e ere i te mea hohonu roa. Tau ava‘e, e oaoa te feia no ǒ e te mau ratere i te mataitai i te mau tohora ia hauti e ta ratou fanau‘a na te pae miti aore ra mai nia mai i te mato! *

I‘a rarahi

E nehenehe te ovahine e naea 16 metera te roa, fatata te roa o te hoê pereoo mataeinaa mea rahi to ’na tuhaa. E hau atu to ’na kilo i te 80 tǎne. Mea ereere to ’na tino taatoa e te tahi taime, e itehia te mau puu uouo i nia i te opu. Mea rahi a‘e to ’na upoo ia faaauhia i to ’na tino. Mea roa e mea puu to ’na utu. Aita to ’na e tara i nia mai te tahi atu mau hoho‘a tohora. No te haere i mua, e faaohipa o ’na i to ’na aero mai nia e raro, eiaha râ mai te i‘a na te pae aui e atau. No te haere i te pae aui aore ra atau, e hauti o ’na i to ’na na pehau. Tera atoa te ravea e faaohipahia no te faatere i te manureva.

Ma te maere, mea fatifati maitai te tino o te mau tohora ereere noa ’tu to ratou rahi. E nehenehe ta ratou e tere a vaiiho noa ’i i to ratou aero i rapae i te miti. E ite atoa outou ia ratou ia amo e ia tairi puai i te miti i to ratou aero aore ra ia ou‘a e ia faatopa ia ratou a itehia ’tu ai te reira na te atea.

Te mau tapao e faataa ê ra ia ’na

I nia e ati a‘e i te upoo, e rave rahi puu uouo aore ra marearea te itehia. E iri taratara te reira o tei tapoihia e te  mau paapaa huru rau e e pii-atoa-hia te reira, te utu o te tohora. Te faataa ra Karina Groch, tiaau o te tahi opuaraa no nia i te mau tohora i Beresilia, “mea taa ê te mau puu atoa. Maoti te reira e nehenehe ai e faataa ê te tahi tohora ereere i te tahi atu. Ua tuea i te tapao o te manimani rima o te tahi taata. E pata matou i te hoho‘a o te mau puu ia haere mai te mau tohora na te pae a haaputu atu ai te reira.”

Te parau ra te mau aivanaa ihi ora mea fifi ia ite i te matahiti o te mau tohora ereere ia pohe ratou no te mea aita to ratou e niho. Te mana‘o ra ratou e nehenehe te tohora e ora 65 a‘e matahiti. *

Ravea maere no te tamaa

E amu te tohora ereere i te oura e te paapaa hu‘a roa. I na pae e piti o te niaraa o to ’na taa, te vai ra te tahi anairaa tao‘a roroa mai te purumu ra te huru e e huruhuru rairai to te hopearaa. Na te reira e titia i ta ’na maa ia hamǎmǎ oia i to ’na vaha i roto i te miti. E mau te mau oura e paapaa i roto i te mau huruhuru. Maoti tera ravea, e nehenehe te tohora e amu hau atu piti tǎne maa i te mahana.

I Tenuare e Fepuare, e haere te mau tohora o te afa apatoa o te fenua e imi i te maa na te miti Antarctique a rahi atu ai to ratou me‘i. Na tera tapoi meumeu o te me‘i e paruru maitai ia ratou i te miti toetoe e e faaitoito i to ratou tino a haere ai i te tahi atu vahi.

No te aha e tohora haru-roa ’‘e-hia?

Mai te mau matahiti 1800 atu, ua haapohe-rahi-hia te mau tohora o te afa apatoa o te fenua. O te mau tohora ereere te mea haru-roa ’‘e-hia. Eaha te tumu? Mea taere roa ratou e mea ohie atoa ïa ia haru mai noa ’tu e pahi raau e noa ’tu e patia-taata-noa-hia. Taa ê atu i te tahi atu mau tohora, e painu noa te tohora ereere i nia ia pohe o ’na no te mea mea rahi to ’na me‘i. Mea ohie ïa no te pahi haru tohora ia tavere atu i te pae tatahi.

Hau atu â, mea faufaa roa te me‘i e te mau tao‘a roroa o te taa i nia o te tohora. E faaohipahia na te me‘i no te faaama i te mau mori o te mau aroâ, oia atoa no te hamani i te hinu paari. E ravehia na te tao‘a roroa o te taa i nia o te tohora no te hamani i te tino ahu no te mau vahine, te hui e te tino o te amarara. E navai roa te moni hoo o na tuhaa e piti o te tao‘a roroa o te vaha tohora no te aufau i te mau haamâu‘araa atoa o te hoê tere!

I te haamataraa o te mau matahiti 2000, ua rahi roa te taparahiraa tohora e ua iti roa te tohora ereere. E ere atura te toroa haru tohora i te mea hoona faahou. I Beresilia, ua opani te pu hopea no te ohipa haru tohora i 1973. Ua maraa rii faahou mai te numera o te tahi mau hoho‘a tohora, area te tahi atu te iti noa ’tu ra ïa.

E ere anei te tohora ereere hoê o te mau animara rau e te faahiahia e vai nei i te fenua? Te faaite ra o ’na i te paari maere mau e te mana o tei hamani ia ’na, te Atua poiete ra o Iehova.—Salamo 148:7.

^ par. 2 E haere atoa te mau tohora e fanau na te mau pae miti mai i Raparata, Auteralia, Afirika Apatoa, Uruguay, oia atoa na te mau taa motu Niu Zelani.

^ par. 8 No te mau aivanaa, e toru hoho‘a tohora ereere. Teie to ratou mau i‘oa aivanaa, Eubalaena australis o te afa apatoa o te fenua, Eubalaena glacialis e Eubalaena japonica o te afa apatoerau o te fenua.