Eaha to roto?

Mau faaho'iraa ê

Tapura tumu parau

Ite no Iehova

Tahiti

E haafatata ’tu ia Iehova

 PENE 28

“O oe ana‘e hoi te taiva ore”

“O oe ana‘e hoi te taiva ore”

1, 2. No te aha e nehenehe ai e parau e e ere te arii Davida i te taata ite ore i te taiva?

E ERE te arii Davida i te taata ite ore i te taiva. I te hoê taime, ua î ta ’na faatereraa arepurepu i te opuaraa huna, o te mau melo o to ’na iho hoi nunaa te opua ra i te ino i nia ia ’na. Hau atu â, ua haavarehia Davida e te tahi o te feia ta ’na i tiaturi e o to ’na mau hoa piri roa ’‘e. E rave ana‘e ia Mikaela, te vahine matamua a Davida. I te omuaraa, “ua hinaaro” oia “ia Davida,” aita e feaaraa e ua paturu atu oia i roto i ta ’na mau hopoia arii. I muri a‘e râ, “vahavaha ’tura oia ia ’na i to ’na ra aau,” a faariro atoa ’i ia Davida “mai te hoê o te mau haapao-atâ.”—Samuela 1, 18:20; Samuela 2, 6:16, 20.

2 Haere mai ai te a‘o a Davida iho, o Ahitophela. I haafaufaahia na ta ’na a‘oraa mai te huru ra e no ǒ tia roa mai ia Iehova ra. (Samuela 2, 16:23) Ia maoro a‘e râ, ua riro teie hoa i tiaturihia ei haavare e ua amui atu i roto i te hoê orureraa hau faanahohia i nia ia Davida. E na vai i turai ia rave i taua opuaraa huna ra? Na Abasaloma, te tamaiti iho a Davida! Ua tamau noa taua taata opua ra o te faaohipa ra i te taime maitai, “i te eiâ i te aau o te taata o Iseraela ra,” a faariro ai ia ’na iho ei arii enemi. No te peepee o te orureraa hau a Abasaloma i faahepohia ’i te arii Davida ia horo ê e ia ora noa oia.—Samuela 2, 15:1-6, 12-17.

3. Eaha ta Davida i tiaturi na?

3 Aita roa anei e taata taiva ore ia Davida? I roto i to ’na mau ati atoa, ua ite Davida e oia mau te vai ra. O vai hoi? Aita ’tu ïa maori râ o te Atua ra o Iehova. “I te feia taiva ore ra, e taiva ore atoa oe,” o ta Davida ïa i parau no nia ia Iehova. (Samuela 2, 22:26, MN) Eaha te taiva ore, e e nafea Iehova ia horoa i te hi‘oraa maitai roa ’‘e o teie huru?

 Eaha te taiva ore?

4, 5. (a) Eaha te “taiva ore”? (b) E nafea te taiva ore e taa ê ai i te haapao maitai?

4 I roto i te mau Papai Hebera, te “taiva ore,” o te maitai ïa e faaohipahia ma te here no te hoê ohipa e te vai noa e ia raea roa te fa i taaihia i taua ohipa ra. E hau a‘e te reira i te haapao maitai. Inaha hoi, e nehenehe te hoê taata e haapao maitai no te mea noa e e hopoia na ’na tera. Area râ, ua niuhia te taiva ore i nia i te aroha. * No reira, e nehenehe atoa te parau ra “haapao maitai” e taaihia i te mau mea ora ore. Ei hi‘oraa, ua parau te papai salamo e e “ite haapao maitai” te marama “i nia i te ra‘i” no to ’na fa-tamau-raa mai i te po. (Salamo 89:37, MN) Eita râ e nehenehe e parau e mea taiva ore te marama. No te aha? No te mea e faaiteraa aroha te taiva ore—te hoê mea eita e tia i te mau mea ora ore.

Ua parauhia e e ite haapao maitai te marama, o te mau mea ora poietehia e te maramarama ana‘e râ te nehenehe mau e pee i to Iehova taiva ore

5 I roto i te auraa o te mau Papai, mea mahanahana te taiva ore. E faaite te reira iho e te vai ra te taairaa i roto i te taata e faaohipa ra i te huru maitai ra e te taata e fana‘o ra i te reira. E ere taua taiva ore ra i te mea aueue haere noa. E ere mai te mau are miti e taueue haere i te mata‘i tauiui noa. Area râ,  mea papu e mea puai te taiva ore, aore ra aroha taiva ore, no te faaruru i te mau faataupupuraa fifi roa ’‘e.

6. (a) Mai te aha te varavara o te taiva ore i roto i te taata, e e nafea te reira ia faaitehia i roto i te Bibilia? (b) Eaha te ravea maitai roa ’‘e e haapii ai eaha ta te taiva ore e faatupu, e no te aha?

6 Parau mau, mea varavara taua taiva ore ra i teie tau. E pinepine roa te mau hoa piri i te “ineine noa i te vavahi te tahi i te tahi.” Te rahi noa ’tura tatou i te faaroo no nia i te feia faaipoipo e faarue ra i to ratou hoa. (Maseli 18:24, MN; Malaki 2:14-16) No te rahi o te mau haavareraa e nehenehe ai tatou e faahiti faahou i te mau parau a te peropheta Mika ra: “Ua pohe te taata maitai i nia i te fenua nei.” (Mika 7:2) Noa ’tu e e pinepine te taata i te ore e faaite i te aau aroha, mea faahiahia taa ê to Iehova taiva ore. Oia mau, te ravea maitai roa ’‘e e haapii ai eaha mau na ta te taiva ore e faatupu, o te hi‘opoaraa ïa e nafea Iehova ia faaite i teie tuhaa faahiahia o to ’na aroha.

Te taiva ore faaau ore o Iehova

7, 8. No te aha e nehenehe ai e parau e o Iehova ana‘e te taiva ore?

7 Te na ô ra te Bibilia no nia ia Iehova e: “O oe ana‘e hoi [te taiva ore].” (Apokalupo 15:4; MN) E nafea hoi e nehenehe ai? Aita anei te tahi mau melahi e te tahi mau taata i faaite i te tahi taime i te taiva ore faahiahia mau? (Ioba 1:1; Apokalupo 4:8) E o Iesu Mesia ïa? E ere anei oia i to te Atua “taata taiva ore” rahi? (Salamo 16:10, MN) No te aha ïa e parauhia ’i e o Iehova ana‘e te taiva ore?

8 Na mua roa, a haamana‘o na e o te hoê tuhaa o te aroha te taiva ore. I te mea e ‘e aroha te Atua’—o oia iho hoi te hi‘oraa oraora mau o teie huru maitai—o vai ïa te hau a‘e ia Iehova i te faaite-maite-raa i te taiva ore? (Ioane 1, 4:8) Oia mau, e tia i te mau melahi e i te taata ia pee i te mau ateriputi o te Atua, o Iehova ana‘e râ te taiva ore i te faito rahi roa ’‘e. Ei “To te mau mahana tahito,” ua faaite maoro a‘e oia i te aau aroha i te mau mea ora poietehia atoa, to te fenua nei aore ra to te  ra‘i. (Daniela 7:9) No reira, o Iehova te tumu iho o te taiva ore. E faaite oia i te reira huru maitai ia au i te hoê ravea eita e roaa i te hoê noa ’‘e mea ora poietehia. E rave ana‘e i te tahi mau hi‘oraa.

9. Mai te aha te huru e “taiva ore” ai Iehova “i roto i ta ’na atoa ra mau ohipa”?

9 “Mea taiva ore” Iehova “i roto i ta ’na atoa ra mau ohipa.” (Salamo 145:17) Mai te aha te huru? Te horoa maira te Salamo 136 i te pahonoraa. I reira, te faahitihia ra te tahi mau ohipa faaoraraa a Iehova, tae noa ’tu te faaoraraa riaria o te mau Iseraela i te Miti Uteute. Ma te faahiahia, te haamahitihitihia ra te irava taitahi o teie salamo e te parau ra: “E tia hoi to ’na [“aau,” MN] aroha [aore ra, taiva ore] i te vai-maite-raa.” To roto teie salamo i te Mau uiraa ei feruriruriraa i te  api 289. A taio ai outou i taua mau irava ra, eita e ore e e putapû outou i te mau ravea e rave rahi e faaite ai Iehova i te aau aroha i nia i to ’na nunaa. Oia, e faaite Iehova i te taiva ore i nia i ta ’na mau tavini haapao maitai na roto i te faarooraa i to ratou mau tiaororaa ia tauturuhia ratou e na roto i te ohiparaa mai i te taime i faataahia. (Salamo 34:6) Eita to Iehova aroha taiva ore i ta ’na mau tavini e haaparuparu a vai taiva ore noa ’i ratou ia ’na.

10. E nafea Iehova ia faaite i te taiva ore i te pae o ta ’na mau ture aveia?

10 Hau atu â, e faaite Iehova i te taiva ore i ta ’na mau tavini na roto i te faaau-noa-raa ’tu ia ’na iho i ta ’na mau ture aveia. Eiaha mai te taata o te tauiui noa, o te arataihia e te hinaaro tupu taue noa e te huru aau, eita Iehova e aueue i roto i to ’na mana‘o i te mea maitai e te mea ino. I te roaraa o te mau tausani matahiti, aita i taui to ’na mana‘o i te mau mea mai te peu tahutahu, te haamoriraa idolo, e te taparahiraa taata. “E ruhiruhia noa ’tu â outou, o vau nei â vau,” o ta ’na ïa i parau na roto i ta ’na peropheta o Isaia. (Isaia 46:4) No reira, e nehenehe tatou e tiaturi e e faufaahia tatou i te haapaoraa i te aratairaa morare maramarama e vai ra i roto i te Parau a te Atua.—Isaia 48:17-19.

11. A horoa na i te tahi mau hi‘oraa o te faaite e mea taiva ore Iehova i te tapearaa i ta ’na parau fafau.

 11 E faaite atoa Iehova i te taiva ore na roto i te tapearaa i ta ’na parau fafau. Ia tohu oia i te hoê mea, e tupu iho â. No reira Iehova i parau ai e: “Te parau no roto i to ’u nei vaha; e ore e ho‘i faufaa ore noa mai ia ’u nei, e tupu râ tei opuahia e au ra; e noaa hoi te mea i faaue atu ai au ra.” (Isaia 55:11) Na roto i te tapearaa i ta ’na parau, e faaite Iehova i te taiva ore i to ’na nunaa. Eita oia e vaiiho noa e ia tiai ru noa ratou i te hoê mea aita oia e opua ra e faatupu. Mea maitai roa ino te roo o Iehova i te reira paeau i parau ai ta ’na tavini o Iosua e: “Aore roa te hoê mea maitai a Iehova i parau mai i te utuafare o Iseraela i ore i te tia; hope roa a‘era i te tupu.” (Iosua 21:45) E nehenehe ïa ta tatou e tiaturi e eita roa ’tu tatou e inoino no te mea aita Iehova i faatupu i te tahi parau fafau ta ’na.—Isaia 49:23; Roma 5:5.

12, 13. Mea na roto i teihea mau auraa e ‘vai maite noa ’i’ to Iehova aau aroha?

12 Mai tei tapaohia i nia ’‘e, te faaite maira te Bibilia e e tia to Iehova aau aroha “i te vai-maite-raa.” (Salamo 136:1) Eaha hoi e na reira ’i? I te hoê pae, e faaore Iehova i te hara ma te taraire. Mai tei tauaparauhia i roto i te pene 26, eita Iehova e faahiti noa i te mau hape no mutaa ihora tei faaorehia. I te mea e “ua rave paatoa” tatou “i te hara, e ua ere i te haamaitai a te Atua,” e tia ia tatou taitahi ia mauruuru e e vai maite noa to Iehova aau aroha.—Roma 3:23.

13 Teie râ, e vai maite noa to Iehova aau aroha na roto i te tahi atoa ’tu auraa. Te parau ra ta ’na Parau e e au te taata parau-tia “i te raau i tanuhia i te hiti anavai ra, o tei hotu i to ’na ra tau mau, e o tei ore roa i maheahea to ’na rau; oia atoa, o ta ’na atoa e rave ra, te maitai ra ïa.” (Salamo 1:3) A feruri na i te hoê raau ruperupe eita roa ’tu to ’na rau e maheahea! Ia oaoa mau tatou i te Parau a te Atua, e na reira atoa to tatou oraraa i te riro ei mea roa, te hau e te hotu maitai. Mea mure ore te mau haamaitairaa ta Iehova e faatae mai ma te taiva  ore i nia i ta ’na mau tavini haapao maitai. Oia mau, i roto i te ao apî parau-tia ta Iehova e hopoi mai, e ite atu te huitaata faaroo i to ’na aau aroha e a muri noa ’tu.—Apokalupo 21:3, 4.

E ore Iehova “e faarue i tana feia taiva ore”

14. E nafea Iehova ia faaite i te mauruuru i te taiva ore o ta ’na mau tavini?

14 Ua faaite pinepine Iehova i to ’na taiva ore. I te mea e mea tia roa Iehova i te aueue ore, eita roa ’tu te taiva ore ta ’na e faaite i nia i ta ’na mau tavini haapao maitai e paruparu atu. Ua papai te fatu salamo e: “I vai apî na hoi au, e teie nei ua ruhiruhia; aitâ râ vau i ite i te feia parau-tia i te faarueraahia, e to ’na ra huaai i te aniraa i te maa. E mea au hoi na Iehova te parau-tia, e ore hoi oia e faarue i tana feia [taiva ore].” (Salamo 37:25, 28; MN) Parau mau, ei Atua Poiete, e au ia Iehova ta tatou haamoriraa. (Apokalupo 4:11) Teie râ, no te mea e mea taiva ore oia, mea poihere na Iehova ta tatou mau ohipa haapao maitai.—Malaki 3:16, 17.

15. A faataa na e nafea ta Iehova haaraa i nia ia Iseraela e haamahitihiti ai i to ’Na taiva ore.

15 I roto i to ’na aau aroha, e tauturu pinepine Iehova i to ’na nunaa tei roto ana‘e ratou i te ati. Te faaite maira te papai salamo e: “Te tiai ra oia i te [nephe] o to ’na feia [taiva ore] ra; e te faaora ra oia ia ratou i te rima o te paieti ore ra.” (Salamo 97:10; MN) A hi‘o na i ta ’na mau haaraa i nia i te nunaa Iseraela. I muri a‘e i to ratou faaora-semeio-raahia i te Miti Uteute ra, ua parau te mau Iseraela i roto i te hoê himene na Iehova e: “No to oe aau aroha [aore ra, “aroha taiva ore,” nota i raro i te api], ua aratai oe i te nunaa ta oe i faaora.” (Exodo 15:13, MN) Ua riro mau â te faaoraraa i te Miti Uteute ra ei ohipa aroha taiva ore a Iehova. No reira Mose i parau ai i te mau Iseraela e: “E ere to te mea e, e rahi outou i te mau nunaa atoa ra i hinaaro ai Iehova ia outou, e i maiti ai ia outou; e iti hoi outou i te mau nunaa atoa ra; no te mea râ,  hinaaro a‘era Iehova ia outou, e ia haapao hoi oia i te tǎpǔ i ta ’na i tǎpǔ atu i to outou mau metua na, i aratai mai ai Iehova ia outou ma te rima puai, e ua faaora ia outou i taua utuafare i tavini ai ra, i te rima o te arii o Aiphiti ra o Pharao.”—Deuteronomi 7:7, 8.

16, 17. (a) Ua faaite te mau Iseraela i teihea mauruuru ore haama, mea nafea râ to Iehova faaiteraa i te aumihi i nia ia ratou? (b) Mea nafea to te rahiraa o te mau Iseraela faaiteraa e ‘aita roa e haapuraa’ no ratou, e te faaara maira teie hi‘oraa ia tatou no nia i te aha?

16 Papu maitai, ei nunaa, aita te mau Iseraela i faaite i te mauruuru no to Iehova aau aroha, no te mea i muri a‘e i to ratou faaoraraa, “ua tamau . . . ratou i te rave i te hara ia [Iehova], i te faaririraa ’tu i Tei Teitei.” (Salamo 78:17) I te roaraa o te mau senekele, ua orure ratou e ua orure â, a faarue ai ia Iehova e a fariu ai i nia i te mau atua haavare e te mau peu a te etene tei hopoi noa mai i te viivii. Teie râ, aita Iehova i ofati i ta ’na faufaa. Area râ, na roto i te peropheta ra o Ieremia, ua taparuparu Iehova i to ’na nunaa e: “A ho‘i mai na, e Iseraela taiva e, . . . e ore hoi au e hi‘o riri atu ia outou; e aroha [taiva ore] hoi to ’u.” (Ieremia 3:12; MN) Mai tei tapaohia râ i roto i te pene 25, aita te rahiraa o te mau Iseraela i turaihia ia taui. Oia mau, “ua tâhito ra ratou i te mau vea a te Atua, e ua vahavaha i ta ’na parau, e ua hamani ino i te mau peropheta na ’na.” Eaha te faahopearaa? Ia maoro a‘e, “tupu roa a‘era te riri o Iehova i to ’na taata, e aita roa a‘era e haapuraa.”—Paraleipomeno 2, 36:15, 16.

17 Eaha ta tatou e haapii mai na roto i te reira? Oia ïa, e ere roa ’tu to Iehova taiva ore i te mea feruri-ore-hia, eita atoa e vare haere noa. Parau mau, ua “î” Iehova “i te aau aroha,” e mea au na ’na e faaite i te aroha hamani maitai mai te peu e te vai ra te tumu e na reira ’i. Eaha râ ïa ia vai ino noa te hoê rave hara? I taua taime ra, e pee maite Iehova i ta ’na iho mau ture aveia parau-tia e e faatupu oia i ta ’na haavaraa faautuaraa. Mai tei parauhia ia Mose, “eita roa ’tu [Iehova] e haapae i te utua.”—Exodo 34:6, 7MN.

18, 19. (a) No te aha e ohipa taiva ore atoa ’i ia faautua Iehova i te feia iino? (b) E nafea Iehova e faaite ai i to ’na taiva ore i to ta ’na mau tavini tei hamani-ino-hia e tei pohe roa ’tu?

 18 Ia faautua te Atua i te feia iino, e ohipa taiva ore atoa te reira. Eaha ïa? Te vai ra te hoê faaiteraa i roto i te buka Apokalupo i roto i te mau faaueraa a Iehova i na melahi e hitu: “A haere a ninii i na au‘a îî i te riri o te Atua i nia iho i te fenua ra.” Ia manii te toru o te melahi i ta ’na au‘a “i raro i te mau pape tahe ra, e te mau pape pihaa ra,” e riro te reira ei toto. Parau atu ai te melahi ia Iehova e: “E parau-tia ta oe, e te Fatu e, o te vai nei, e o tei vai na, [o Tei taiva ore], o oe i na reira i te tahoo. Ua haamanii hoi ratou i te toto o te feia mo‘a e te mau peropheta ra, e ua hopoi mai oe i te toto na ratou e inu; e au ïa ia ratou.”—Apokalupo 16:1-6MN.

E haamana‘o e e faatia Iehova ma te taiva ore i te feia i riro ei mea taiva ore e tae noa ’tu i te pohe

19 A tapao na e i ropu i te pororaa i taua poroi haavaraa ra, te faahiti ra te melahi ia Iehova mai “Tei taiva ore.” No te aha? No te mea, na roto i te haamouraa i te feia iino, te faaite ra ïa Iehova i te taiva ore i ta ’na mau tavini, mea rahi hoi tei hamani-ino-hia e tei pohe roa ’tu. Ma te taiva ore, e haamana‘o noa Iehova i taua mau taata ra o te vai oraora noa i roto i to ’na mehara. Te ru ra oia i te ite faahou atu i taua feia  haapao maitai ra i pohe, e te haapapu ra te Bibilia e te opua ra oia e haamaitai atu i te tia-faahou-raa. (Ioba 14:14, 15) Eita e moe ia Iehova ta ’na mau tavini taiva ore no te mea noa e aita ratou e ora faahou ra. Eita roa ’tu, “te ora ana‘e ra hoi ratou ia ’na.” (Luka 20:37, 38) E haapapuraa puai o to ’na taiva ore te opuaraa a Iehova e faaho‘i mai i te feia e vai ra i roto i to ’na mehara, i te ora.

Ua haapohehia o Bernard Luimes (pae aui) e o Wolfgang Kusserow (i ropu) e te mau Nazis

Ua patia-pohe-hia o Moses Nyamussua (pae atau) e te hoê pǔpǔ poritita

E iriti te aroha taiva ore o Iehova i te e‘a o te faaoraraa

20. O vai “te mau farii o te aroha,” e e nafea Iehova e faaite ai i te taiva ore ia ratou?

20 I te roaraa o te tuatapaparaa, ua faaite Iehova i te taiva ore faahiahia i nia i te taata haapao maitai. Oia mau, ehia tausani matahiti i te maoro to Iehova “faaoromairaa . . . i te mau farii no te riri i faaauhia no te pohe ra.” No te aha? “Ia hinaaro hoi oia i te faaite i te rahiraa o to ’na maitai, i te mau farii o te aroha i faaau-atea-hia e ana no te ao.” (Roma 9:22, 23) Teie “mau farii o te aroha,” o te feia aau farii  ïa tei faatavaihia e te varua mo‘a no te riro ei feia ai‘a apiti e te Mesia i roto i to ’na Basileia. (Mataio 19:28) Na roto i te iritiraa i te e‘a o te faaoraraa no teie mau farii o te aroha, ua taiva ore Iehova ia Aberahama, ua fafau atu hoi oia i teie faufaa: “E maitai te mau fenua atoa o te ao nei i to oe na huaai; o oe i faaroo mai i tau reo nei.”—Genese 22:18.

No to Iehova taiva ore, e tiaturiraa papu no a muri a‘e to ta ’na mau tavini haapao maitai atoa

21. (a) E nafea Iehova ia faaite i te taiva ore i nia i te “feia rahi roa” e tiaturi ra e ora ’tu i “te ati rahi”? (b) E turai to Iehova taiva ore ia outou ia aha?

21 E faaite Iehova i taua atoa ra taiva ore i te “feia rahi roa” o te tiaturi e ora ’tu i “te ati rahi” e e ora e a muri noa ’tu i nia i te fenua paradaiso. (Apokalupo 7:9, 10, 14) Noa ’tu e mea tia ore ta ’na mau tavini, e horoa Iehova ma te taiva ore i te ravea ia ora ratou e a muri noa ’tu i nia i te fenua paradaiso. E nafea oia? Maoti ïa te ravea o te hoo—te faaiteraa rahi roa ’‘e o to Iehova taiva ore. (Ioane 3:16; Roma 5:8) E faatae to Iehova taiva ore i te feia e poia ra to ratou aau i te parau-tia. (Ieremia 31:3) Aita anei outou e fatata ’tu â ra ia Iehova no te taiva ore rahi ta ’na i faaite e e faaite â? I te mea e o to tatou hinaaro te haafatataraa ’tu i te Atua, ia farii tatou i to ’na here na roto i te haapaariraa i ta tatou faaoti-maite-raa e tavini ia ’na ma te taiva ore.

^ par. 4 Ma te faahiahia, te ta‘o i hurihia ei “taiva ore” i roto i te Samuela 2, 22:26 (MN), ua hurihia ïa i te tahi atu vahi ei “aau aroha” aore ra “aroha taiva ore.”