Fanatu ki te fakasologa

Fanatu ki te lua o auala

Fanatu ki te fakasologa o mataupu

Molimau a Ieova

Tuvalu

Te Faleleoleo Maluga (Lōmiga mō Sukesukega)  |  Ianuali 2015

Ati Aka se Fakaipoipoga Malosi Kae Fiafia

Ati Aka se Fakaipoipoga Malosi Kae Fiafia

Kafai e se faite ne te Aliki [Ieova] te fale, e seai se aoga e ga‵lue fua ei a tufuga fai fale.”—SALA. 127:1a.

1-3. Ne a mea faiga‵ta e fe‵paki mo taki tauavaga? (Ke onoono ki te ata i te kamataga.)

“KAFAI e taumafai malosi koe o ‵sala kae fakaasi atu me e manako koe ke manuia tau fakaipoipoga, e mafai o maua ne koe a fakamanuiaga a Ieova,” ko pati a se tagata avaga telā ne fiafia i tena olaga avaga mō se 38 tausaga. E tonu, e mafai eiloa o maua ne taki tauavaga ne taimi fakafiafia kae ‵lago atu te suā tino ki te suā tino i taimi o fakalavelave.—Faata. 18:22.

2 E ui i ei, se mea masani mō taki tauavaga ke fakafesagai mo nisi “puapuaga i te foitino.” (1 Koli. 7:28) Kaia? A te fakafesagai atu ki fakalavelave i aso katoa e mafai o fai ei ke faka‵fita atu ki te tauavaga. A lagonaga faka‵mae loto, te sē loto malamalama, mo te sē ‵lei o fesokotakiga telā e māfua mai te tulaga se ‵lei katoatoa, e mafai o fai pelā me se mea faigata ki te tauavaga. (Iako. 3:2, 5, 8) E tokouke foki a tauavaga e fe‵paki mo mea faiga‵ta i te ‵saga atu ki galuega kolā e manakogina i ei a taimi e uke kae tausi atu foki ki olotou tama‵liki. Se mea faigata ki nisi tauavaga ke fakaavanoa olotou taimi ke fakamalosi aka olotou fakaipoipoga ona ko te fi‵ta mo te manavase. E mafai o matafitafi atu te alofa mo te āva o te suā tino ki te suā tino ona ko fakalavelave i mea tau tupe, masaki, mo nisi mea faiga‵ta aka. E se gata i ei, e mafai o fakamaseigina a se  fakaipoipoga malosi ne “galuega o te foitino,” e pelā mo amioga fakatauavaga sē ‵tau, amio matafatu mo te sē āva, te fai fili, fai taua, te loto masei, te kaitaua, mo te fakatau kinau.—Kala. 5:19-21.

3 A te gasolo aka o ma‵sei a uiga kaima‵nako mo uiga sē amiotua i “aso fakaoti” konei, e fai ei ke na gasolo aka o fakamataku te tulaga o se fakaipoipoga. (2 Timo. 3:1-4) Tela la, e ‵tau o ‵teke atu a tauavaga ki te osoatuga o se fili fakamataku. Ne fakailoa mai ki a tatou te apositolo ko Petelu: “A te otou fili ko te Tiapolo e livaliva sāle e pelā me se leona fekai, o salasala ke folo ne ia se tino.”—1 Pe. 5:8; Faka. 12:12.

4. E mafai pefea o maua ne tatou se fakaipoipoga malosi kae fiafia?

4 E fai ‵tonu mai se avaga tagata i Tiapani: “Ne fakafesagai au mo fakalavelave e uke i mea tau tupe. Kae ona me ne seki fai‵pati māua mo taku avaga ki te mea tenei, ne fai foki ei ke manavase malosi tou fafine. E se gata i ei, ne fepaki fakamuli tou fafine mo se masaki. I nisi taimi, e fai ne te mea tenei ke kinau māua.” E isi ne fakalavelave i te fakaipoipoga e se mafai o faka‵seke mai i ei, kae e mafai eiloa o faka‵lei aka. Fakatasi mo te fesoasoani o Ieova, e mafai ei o maua ne taki tauavaga a te malosi mo te fiafia. (Faitau te Salamo 127:1.) Ke na sau‵tala nei tatou ki auala faka-te-agaga e lima ke ati aka ei se fakaipoipoga malosi kae fiafia. Kae ka onoono tatou ki te auala e mafai ei o fakamalosi aka a mea konei ne te alofa.

KE AOFIA A IEOVA I TAU FAKAIPOIPOGA

5, 6. Ne a mea e mafai ne taki tauavaga o fai ke aofia a Ieova i olotou olaga avaga?

5 A te fakavae tāua o se fakaipoipoga manuia ko te alofa fakamaoni mo te fakalogo ki te Tino telā ne māfua mai i a ia te fakaipoipoga. (Faitau te Failauga 4:12.) E mafai o fakaaofia ne tāgata a‵vaga mo fāfine a‵vaga a Ieova i olotou fakaipoipoga mai te tau‵tali ki ana fakatakitakiga a‵lofa. E fai mai te Tusi Tapu e uiga ki tino mua o te Atua: “Kafai ko ‵se te auala o koutou ki te feitu fakaatamai io me ko te feitu fakamaui, kae ka lagona ne koutou tena leo i otou tua e fai penei, ‘Tenei te auala. Tautali i ei.’” (Isa. 30:20, 21) I aso nei, e mafai ne taki tauavaga o “lagona” a pati a Ieova mai te fai‵tau fakatasi ki te Muna a te Atua. (Sala. 1:1-3) E mafai o fakamalosi te lā fakaipoipoga e auala i te Tapuakiga a te Kāiga telā e fakafiafia kae fakamalosi loto i te feitu faka-te-agaga. A te ‵talo fakatasi i aso katoa se mea tāua i te atiakaga o se fakaipoipoga ke mafai o fakafesagai atu ki osoatuga mai te lalolagi a Satani.

Mai te faiga fakatasi o mea faka-te-agaga, e ‵pili eiloa a te fesokotakiga o taki tauavaga ki te Atua e pelā foki ki a latou eiloa (Ke onoono ki te palakalafa e 5, 6)

6 “I so se taimi e galo atu ei te mā fia‵fia ona ko fakalavelave totino mo te sē malamalama,” ko pati a Gerhard i Siamani, “ne fesoasoani mai eiloa a te Muna a te Atua ke ati aka ne māua te loto kufaki mo te loto fakamagalo. E tāua ‵ki eiloa a uiga konei ke ati aka i se olaga avaga manuia.” Kafai e ga‵lue malosi a taki tauavaga ke aofia te Atua i olotou olaga mai te tavini fakatasi atu ki a ia, ka ‵pili eiloa te lotou fesokotakiga mo te Atua kae ka fakamalosi aka ei te vā o te suā tino ki te suā tino.

TĀGATA A‵VAGA—KE PULE ATU I SE AUALA ALOFA

7. E ‵tau o fakagalue pefea ne tāgata a‵vaga a olotou pulega?

7 A te auala e fakagalue ei ne te tagata avaga a tena pulega e mafai o fesoasoani malosi atu ke ati aka ei se fakaipoipoga malosi kae fiafia. E fai mai te Tusi Tapu: “A te ulu o te fafine ko te tagata. A ko te ulu o Keliso ko te Atua.” (1 Koli. 11:3) E fakaasi mai i te ‵kanotonu o te fakamatalaga a te auala e ‵tau ei o fakagalue ne tāgata a‵vaga olotou pulega—i te auala foki e fakagalue ne Keliso tena pulega i luga i te tagata. A Iesu e sē se tino faigata, ne alofa atafai faeloa a ia, loto malamalama, loto maulalo, kae agamalu.—Mata. 11:28-30.

8. Ne a mea e ‵tau o fai ne se tagata avaga ke mafai o fakaasi atu ne tena avaga a te alofa mo te āva?

 8 E se ‵tau mo tāgata a‵vaga o faimālō faeloa olotou avaga ke fakaasi atu te āva ki a latou. I lō te fai penā, ke “tumau koutou i te ‵nofo fakatasi mo otou avaga i te loto malamalama [fakaasi atu te āva ki a latou, fakamatalaga fakaopoopo.].” E “āva ki a latou e pelā me ne ipu e mā‵fagofie.” (1 Pe. 3:7) Kafai e ‵nofo atu i mua o tino io me i a lāua eiloa, e fakaasi atu ne tāgata a‵vaga a pati mo faifaiga i se auala āva kae atafai me e tāua a olotou avaga fā‵fine ki a latou. (Faata. 31:28) E fai ne vaegā pulega a‵lofa penā ke fakaasi atu ne te fafine avaga te alofa mo te āva kae fakamanuia ei ne te Atua te lā olaga avaga.

FĀFINE A‵VAGA—KE FAKA‵LOGO MO TE LOTO MAULALO

9. E mafai pefea o fakaasi atu ne se fafine avaga a te fakalogo mo te loto maulalo?

9 A te fakaasi atu o te alofa kaimalie ki a Ieova e fesoasoani mai ki a tatou katoa ke loto mau‵lalo mai lalo i ana lima ‵mafi. (1 Pe. 5:6) A te auala tāua e tasi e fakaasi atu ei ne se fafine avaga fakalogo a te āva ki a Ieova ko te fesoasoani kae ‵lago atu ki tena kāiga. E fai mai te Tusi Tapu: “A koutou e fāfine, ke faka‵logo koutou ki otou avaga me tenā te mea e ‵tau o fai ne soko o Keliso.” (Ko. 3:18) E tonu, e se ko fakaikuga katoa e fai ne te tagata e fiafia ki ei te fafine. Kae kafai e se fe‵paki a fakaikuga a tena avaga mo tulafono a te Atua, e ‵tau eiloa mo te fafine telā e fakalogo o fakaasi atu a te loto malamalama.—1 Pe. 3:1.

10. Kaia e tāua ei a te fakalogo mo te alofa?

10 E maua ne te fafine avaga se tulaga fakaaloalo e pelā me ko te “soa” o tena avaga. (Mala. 2:14) E fai ana tusaga tāua e uiga ki fakaikuga i te kāiga mai te fakaasi atu o te āva i ana mafaufauga mo lagonaga kae tumau loa i te fakalogo. A te avaga tagata poto ka fakalogologo faka‵lei ki manatu o tena avaga. (Faata. 31:10-31) A te fakalogo mo te alofa e maua mai i ei te fiafia, te filemu, te tokagamalie i loto i te kāiga, kae fai ei ke maua ne te tauavaga a te lotomalie mai te iloa ne lāua me e fakafiafia ne lāua te Atua.—Efe. 5:22.

 TUMAU I TE FAKAMAGALO O TE SUĀ TINO KI TE SUĀ TINO

11. Kaia e tāua ei a te loto fakamagalo?

11 E tasi o auala tāua ke tumau te fakaipoipoga ko te loto fakamagalo. E mafai o fakamalosi aka te fesokotakiga o te tauavaga māfai e “fakatau fa‵ki faeloa . . . kae fakatau fakamagalo atu te suā tino ki te suā tino.” (Ko. 3:13) I te suā feitu, e mafai o vāivāi a te fesokotakiga i te tauavaga māfai e tausi ne lāua a mea ‵se ko ‵teka i lā loto, ko fai ei pelā me se auala ke fakamāfua aka ei a kinauga. E pelā loa me se ‵pui mafāfā telā e mafai o fakamasei ei se fale, e mafai o ati aka i ‵tou loto a te uiga kaitaua mo te ita fakamoemoe, ko fai ei ke faigata o fakaasi atu te loto fakamagalo. Kae e ui i ei, e mafai eiloa o fakamalosi aka a te fakaipoipoga māfai e fakatau fakamagalo a te tauavaga, e pelā eiloa mo Ieova.—Mika 7:18, 19.

12. E mafai pefea ne te alofa o ‵tao “a agasala e uke”?

12 A te alofa tonu “e se ita fakamoemoe.” A te tonuga loa, “e ‵tao ne te alofa a agasala e uke.” (1 Koli. 13:4, 5; faitau te 1 Petelu 4:8.) I nisi tugāpati, e seai se gataga o te alofa ki agasala kolā e mafai o fakamagalogina. I te taimi ne ‵sili atu ei te apositolo ko Petelu e uiga ki te aofaki o taimi e ‵tau o fakamagalo ei se tino, kae ne tali atu Iesu: “Fakafitu sefulu fitu taimi.” (Mata. 18:21, 22) Ne fakaasi atu ne ia me e seai se tapula ki te aofaki o taimi e ‵tau ei o fakamagalo ne se Kelisiano a nisi tino.—Faata. 10:12. *

13. E mafai pefea o ‵teke atu tatou ki te manakoga ke sē loto fakamagalo?

13 “Kafai e se loto fakamagalo a te tauavaga,” ko pati a Annette, “ka fanaka eiloa te ita fakamoemoe mo te loto sē talitonu, kae e fakamasei ne te mea tenā a te fakaipoipoga. A te fakatau fakamagalo e fakamalosi ne ia te fesokotakiga o te tauavaga kae fai ei ke ‵pili lāua.” Ke ‵teke atu ki te manakoga ke sē loto fakamagalo, taumafai ke maua ne te tauavaga te loto fakafetai. Ke fakamasani o tuku atu ne pati fakamālō ki tau avaga. (Ko. 3:15) Ka maua eiloa ne latou kolā e fakaasi atu te loto fakamagalo a te filemu o te mafaufau, fealofani, mo fakamanuiaga mai te Atua.—Loma 14:19.

FAKAGALUE TE TULAFONO FAKAAULO

14, 15. Se a te Tulafono Fakaaulo, kae e aoga pefea i se olaga avaga?

14 E seai se fakalotolotolua me e manako ke fakaasi atu ki a koe a te fakaaloalo mo te āva. E fiafia eiloa koe māfai e amanaia ne tino ou mafaufauga kae ‵saga atu ki ou lagonaga. Kae e mata, kai lagona aka loa ne koe se tino e fai atu penei, “Ka taui ne au tena mea masei ne fai mai ki a au”? E tiga eiloa e malamalama tatou i vaegā lagonaga penā, kae e fai mai te Tusi Tapu: “Ke mo a eiloa e faipati koe penei, ‘Ka fakaoko ne au ki a ia a te mea ne fai mai ne ia ki a au.’” (Faata. 24:29) E tonu, ne akoako mai ne Iesu a te ‵toe auala ‵lei ke faka‵lei aka a tulaga faiga‵ta. Ne lauiloa eiloa a te tulafono tenei telā ne taku faeloa ki te Tulafono Fakaaulo: “Pelā mo te mea e ma‵nako koutou ke fai atu ne nisi tino ki a koutou, ke fai foki eiloa ne koutou penā ki a latou.” (Luka 6:31) Ne fakauiga eiloa a Iesu me e ‵tau o fai faka‵lei ne tatou a tino i te auala telā e ma‵nako tatou ke fai mai ne latou ki a tatou kae ke sē taui atu te masei ki te masei. I te olaga avaga, e ‵tau mo tatou o fakagalue aka a mea e ‵lei ei a te fesokotakiga ko te mea ke taunu ei a fakamoemoega.

15 E fakamalosi aka ne tino a‵vaga a te lotou fesokotakiga māfai e malamalama  latou i lagonaga o olotou avaga. “Ne taumafai māua o fakagalue aka te Tulafono Fakaaulo,” ko pati a se tagata avaga i Afelika ki Saute. “E tonu, e isi ne taimi e fanoa‵noa ei māua, kae ne ga‵lue malosi māua o fakaasi atu a faiga ‵lei a te suā tino ki te suā tino fakatasi mo te āva mo te fakaaloalo.”

16. Ne a mea e se ‵tau o fai ne taki tauavaga ki a lāua eiloa?

16 Ke mo a ma sau‵tala kae fai fa‵kata ne koe ki nisi tino a vāivāiga o tau avaga. Masaua me i te olaga avaga e sē se fakatau‵faiga ke fakamaoni aka ei me ko oi te tino e malosi, ko oi e mafai o pakalaga ki luga, io me ko oi e mafai o fai ne ia a pati faka‵mae loto. E tonu, e isi katoa ne ‵tou vāivāiga, kae e fakafanoanoa ne tatou a nisi tino i nisi taimi. Kae e se ‵tau o isi se pogai ke fakaaoga ne te tauavaga a pati fakalogo io me ko pati fakatauemu, io me fakaasi atu te fia mafi kae fakatau taua suā tino ki te suā tino.—Faitau te Faataoto 17:27; 31:26.

17. E mafai pefea o fakagalue ne tāgata a‵vaga a te Tulafono Fakaaulo?

17 E tiga eiloa e ‵kilo atu a nisi fenua ki tāgata kolā e fai fakamasei kae ta ne latou a olotou avaga me e pelā me ne tino ‵mafi, kae e fai mai te Tusi Tapu, penei: “E sili atu te tino loto kufaki i lō te tino takutakua. E sili atu manafai e mafai ne koe o pulea a koe eiloa, i lō te pule ne koe o fa‵kai ‵lasi e uke.” (Faata. 16:32) E manakogina a taumafaiga e uke ke fakamalosi aka a mea tau amioga ko te mea ke fakaakoako atu ki te ‵toe tagata sili telā ne ola, ko Iesu Keliso, kae fakaasi atu te loto pulea. A te tagata telā e fakalogo‵mae ne ia tena avaga e auala i ana pati io me ko ana faifaiga e ‵seva fua, kae ka galo atu tena fesokotakiga mo Ieova. Ne fai mai a te faisalamo ko Tavita, telā se tagata malosi kae loto toa: “Ke ma‵taku koutou ki te Aliki [Ieova] kae fakagata te otou fai agasala; ke mafaufau ‵mafa koutou ki te mea nei, manafai e ta‵kato koutou i otou moega.”—Sala. 4:4.

“FAKAPEI KI LUGA I A KOUTOU A TE ALOFA”

18. Kaia e tāua ei ke tumau i te atiakaga o te uiga ko te alofa?

18 Faitau te 1 Kolinito 13:4-7. A te alofa ko te ‵toe uiga tāua eiloa i se olaga avaga. “Ke fakapei ki luga i a koutou a te alofa atafai, te alofa kaimalie, te loto maulalo, te agamalu mo te kufaki. Kae i tafa o mea katoa konei, ke fakapei ki luga i a koutou a te alofa, me tenā eiloa te fusi ‵lei katoatoa telā e fai ei ke ‵kau fakatasi a tino.” (Ko. 3:12, 14) E pelā me se palu sameni telā e faka‵piki ne ia a puliki, a te alofa sē fakapito o Keliso e fai ne ia ke malosi ‵ki a te fesokotakiga o te tauavaga. Ka tumau eiloa i te malosi o te fakaipoipoga faitalia a vāivāiga totino, masaki, fakalavelave i mea tau tupe, mo vā se ‵lei mo mātua o olotou avaga.

19, 20. (a) E mafai pefea o ati aka ne taki tauavaga se olaga avaga malosi kae fiafia? (e) Ne a mea ka sau‵tala tatou ki ei i te suā mataupu?

19 E tonu, e manakogina eiloa te alofa tonu, te fakamaoni, mo taumafaiga e uke ke maua se olaga avaga manuia. I lō te ‵tala o te avaga māfai ko ‵sae aka a fakalavelave, e ‵tau o fakaiku aka ne te tauavaga ke fai ke manuia te lā fesokotakiga—kae sē ke fakatumau fua e aunoa mo te fiafia. A tauavaga Kelisiano kolā e tuku katoatoa atu ki a Ieova e fakamalosigina ne te lotou a‵lofa ki te Atua e penā foki ki a lāua eiloa ke faka‵lei aka ei olotou fakalavelave, me se “mafai o gata te alofa.”—1 Koli. 13:8; Mata.19:5, 6; Epe. 13:4.

20 A te atiakaga o se fakaipoipoga malosi kae fiafia se mea faigata i “toe taimi faiga‵ta” konei e ola ei tatou. (2 Timo. 3:1) Kae ona ko te alofa o Ieova, e mafai eiloa o fai penā. Kae e ‵tau foki mo taki tauavaga o ‵teke atu ki te tulaga matagā o amioga fakatauavaga i te lalolagi. Ka fakaasi mai i te suā mataupu a mea kolā e mafai ne tauavaga o fai ke fakamalosi aka te feitu faka-te-agaga i te lā olaga avaga.

^ pala. 12 E tiga eiloa e taumafai a tauavaga o fakamagalo kae ke ga‵lue ki olotou fakalavelave, e talia ne te Tusi Tapu ke fai ne te tino avaga telā e sē ‵se a tena filifiliga me fakamagalo ne ia tena avaga io me ke ‵tala te avaga ona ko te mulilua. (Mata. 19:9) Ke onoono ki te mataupu “The Bible’s Viewpoint: Adultery—To Forgive or Not to Forgive?” i te lōmiga o te Awake i a Aokuso 8, 1995.