Fanatu ki te fakasologa

Fanatu ki te fakasologa o mataupu

Molimau a Ieova

Fili se `gana Tuvalu

 ‵TALA TONU

E Fai Eiloa ne au a Mea mō Vaegā Tino Kese‵kese

E Fai Eiloa ne au a Mea mō Vaegā Tino Kese‵kese

“Kafai a koe, e papatiso, ka tiaki ne au koe!” Ne fai ne toku tamana a pati fakamataku‵taku konā ki toku mātua i te 1941. Faitalia ana pati fakamataku‵taku konei ne fai, kae ne papatiso eiloa a tou fafine ke fakamailoga i ei a tena tukuatuga ki a Ieova te Atua. Ne fakataunu ana pati konā, mai te tiakina ne ia a māua. I te taimi tenā ko valu fua i ei oku tausaga.

A TOKU fiafia ki muna‵tonu i te Tusi Tapu ne kamata o tupu aka mai mua malie atu. Ko oti ne maua ne toku mātua a tusi kolā e fakavae ki te Tusi Tapu, kae ne fiafia au ki mea kolā ne faitau ne au i ei, maise eiloa ko ata. Ne seki manako a toku tamana ke faipati mai a toku mātua ki au e uiga ki mea ne tauloto ne ia. E tigā i ei, ne lasi ‵ki a toku fia iloa ki mea ne tauloto ne ia kae ne uke ‵ki aku fesili ne fai, telā ne iku atu ei ki te fai ne ia taku akoga, māfai fua e galo a toku tamana i te fale. Ne fai a taku fakaikuga ke tuku atu toku ola ki a Ieova. Telā ne papatiso ei au i Black-pool, i Egelani, i te 1943 kae ko sefulu fua i ei oku tausaga i te taimi tenā.

TE KAMATAGA O TAKU TAVINGA KI A IEOVA

Talu mai te taimi tenā o fano ki mua, ne ga‵lue fakatasi faeloa māua mo toku mātua i te galuega talai. Ne fakaaoga eiloa ne māua a laleo, o fai ki ei a mā pati fakatomua ki te fekau mai te Tusi Tapu. Kae ko laleo konei e tai ‵lasi loa kae ‵nofo pelā ki se sefulu pauna te ‵mafa (4.5 kilo). Mafaufau la, i au se tamā tamaliki fua i te taimi tenā, kae ne tauave eiloa ne au se ma‵tuga mea lasi penā!

I te taimi ko 14 ei oku tausaga, ne manako au o paenia. Ne fai mai toku mātua ke faipati muamua au ki te ovasia o fenua. Kae fai mai a te ovasia o fenua me ‵tau mo au o maua se galuega  ‵togi ko te mea ke mafai o tausi au i te taimi e paenia ei au. Ne fai eiloa ne au a te mea tenā. Ne galue au mo se lua tausaga, kae ne ‵toe fesili ki te suā ovasia o fenua e uiga ki toku manakoga ke paenia. Kae fai mai a ia, “Ke na fai eiloa au penā!”

Tela la, i a Apelila 1949, ne ‵togi atu ki tua ne māua mo toku matua a meāfale i te fale telā ne ‵nofo maua i ei kae olo atu māua ki Middleton, e pili ki Manchester, ko te koga telā ne kamata o paenia ei māua. E faa masina mai tua, ne fili ne au se taina ke ga‵lue tasi māua i te galuega faka-paenia. Ne manako a te ofisa lagolago ke olo atu māua ki se fakapotopotoga fou telā ne fakatu i Irlam. Kae ko toku mātua ne paenia tasi mo se tuagane i te suā fakapotopotoga.

E tigā eiloa ko 17 fua i ei oku tausaga i te taimi tenā, ne tuku mai eiloa ki a māua te tauliaga ke fai ne māua a fakatasiga me mu‵tana fua a taina i te fakapotopotoga fou tenei e mafai o fakaaoga. I se taimi mai tua ifo, ne ‵toe ‵tofi aka au ke fano o galue i te fakapotopotoga i Buxton, e tokofia fua a tino talai i ei, kae e manakogina ‵ki ne latou se fesoasoani. Ne kilo atu au ki mea ne tauloto ne au mai i fakapotopotoga kese‵kese e pelā me ne fakamasaniga gali ki au mō galuega e uke atu ka fai ne au i aso mai mua.

Te faka‵pulaatuga o se lāuga mō tino katoa i Rochester, New York, 1953

I te tausaga 1951, ne faka‵fonu ne au se pepa ke kau atu au ki te akoga i te Akoga i Kiliata. Kae, i a Tesema 1952, ne fakailoa mai ne te malo ke kau atu au ki te galuega faka-sotia. Ne fai aku fakamasakoga ki te malo, ke fakasaoloto ne latou au mai vāega galuega penā me i au ko oti ne galue e pelā me se tavini tumau. Kae ne seki talia ne te fono famasino a taku fakamasakoga  tenā, me e se ‵kilo mai latou ki au e pelā me se faifeau o te ‵tala ‵lei, tela ne ‵pei ei au ki te falepuipui ki se ono masina. A koi nofo atu au i te falepuipui, ne maua ne au se ‵kamiga ke kau atu au ki te vasega 22 o Kiliata. Tela la, i a Iulai 1953, ne sopo atu au i te vaka e igoa ki te Georgic, i tena malaga ki Niu Ioki.

I taku okoatuga, ne mafai eiloa ne au o kau atu ki te fono telā e igoa ki te New World Society Assembly i te 1953. Ne toe malaga atu au i te tuleni ki Lansing ki Saute, Niu Ioki, ko te koga e tu i ei a te akoga. Ona me ne fatoa ‵tala au ki tua mo te falepuipui, ne mu‵tana fua aku tupe. Ne tu atu au ki lalo mo te tuleni, kae toe sopo atu i te pasi ke oko atu au ki Lansing ki Saute, ne fakamolemole ei au ki se pasese ki se 25-sene ke faka-kātoa ki ei toku pasese.

SE GALUEGA I SE FENUA FAKA‵TEA

Ne maua eiloa i te Akoga i Kiliata a akoakoga ‵gali kolā e fesoasoani mai ke ‘fai eiloa ne au a mea mō vaegā tino kese‵kese katoa’ i te galuega faka-misionale. (1 Koli. 9: 22) E tokotolu matou—Paul Bruun, Raymond Leach, mo au i ei—ne ‵tofi ke olo atu ki Filipaina. Ne faka‵tali matou i se fia masina ke maua a omotou visa; i te taimi ne maua ei a omotou visa ne ‵sopo atu eiloa matou i te vaka telā ne mua atu ki Rotterdam, te Kogā Tai o Metitilani, te Suez Canal, te Kogā Tai o Initia, Maleisia, mo Hong Kong—47 aso o matou i te ‵tai! Kae ne oko atu loa matou ki Manila i a Novema 19, 1954.

Ko māua mo toku taugasoa misionale ko Raymond Leach i te malaga telā e 47 aso i te vaka ki Filipaina

Ne kamata o fai ne matou a ‵fuliga ke fakatau ki tino ‵fou, te fenua fou, mo te ‵gana fou. E tigā i ei, ne ave muamua a matou ke ga‵lue i te fakapotopotoga i te fa‵kai lasi tenei ko Quezon ko te koga telā e tokouke a tino e fai‵pati ki te ‵gana ‵palagi. Tela la, i te ono masina mai tua, ne tauloto fua ne matou ne nāi pati i te ‵gana Tagalog. Kāti ko te suā koga telā ka ga‵lue matou i ei ka fesoasoani mai ke faka‵lei aka te fakalavelave tenei.

I se aso e tasi i a Me 1955 i te okoatuga matou ki te fale i te otiga o te galuega talai, ne maua ne māua mo te taina ko Leach a tusi i loto i te ma potu. Iloa ei ne māua me ko oti ne fai a māua e pelā me ne ovasia o fenua. Ko 22 fua oku tausaga i te taimi tenā, kae ka maua eiloa ne au i te galuega tenei a avanoaga e uke ke ‘fai eiloa ne au a mea’ e uke atu i auala ‵fou.

Te faiga o se lāuga mō tino katoa i te tamā fono i te ‵gana Bicol

E pelā me se fakaakoakoga, i taku lāuga muamua mō tino katoa e pelā me se ovasia o fenua ne fai eiloa i mua o se sitoa i se koga ateatea. Fatoa iloa ei ne au me i te tuu a tino Filipaina e masani o fai sāle a lāuga mō tino katoa i mua o tino i se koga ateatea i aso konā! I te taimi ne āsi atu ei au ki fakapotopotoga kese‵kese, ne fai sāle aku lāuga i fale kolā e ma‵tala kae seai ne ‵pui, i maketi, i mua o se maneapa ‵lasi o se fa‵kai lasi, koga ‵tafao pasiketi polo, i malae, i nisi taimi i maga o auala o fa‵kai ‵lasi. I se taimi e tasi i te Fakai ‵lasi ko San Pablo, ne ‵to ‵lotu ‵ki te vaiua telā ne seki mafai ne au o fai a te lāuga i te maketi, ne fai ei au ki taina tausi i konāi te lāuga ka fai i te Fale Tapuaki. I te otiga o te lāuga, ne fesili mai a taina ki au, e mata, e taku a te lāuga tenei e pelā me se lāuga mō tino katoa, ona me seki fai i se koga telā e matala kae tokouke a tino e oloolo i ei!

Ne nofo faeloa au i fale o taina i taimi e fai ei aku asiga. E tiga eiloa e se na loa ko ‵lei a fale, kae e ‵ma faeloa. E moe sāle au i se papa i luga i te fola laupapa. E seai ne fale kou‵kou, kae ne fakamasani au ki te koukou sāle i tua. Ne sopo sāle au i motoka mo pasi kae i nisi taimi i vaka māfai e āsi atu au ki fenua i tua. I tausaga katoa o taku taviniga, ne seki ai eiloa saku motoka totino.

A te kau atu ki te galuega talai mo te āsi atu ki fakapotopotoga ne fesoasoani malosi mai ke tauloto ne au a te ‵gana Tagalog. Ne seki ai eiloa saku akoga ne fai ke tauloto ne au te ‵gana, kae ne tauloto fua ne au mai te fakalogologo sale ki taina i te galuega talai mo fakatasiga. Ne ma‵nako a taina o fesoasoani mai ke tauloto ne au te ‵gana, telā la, ne fiafia eiloa au ki te kufaki o latou mo olotou manatu fesoasoani.

I te gasologa o taimi, a koga ‵fou mo galuega  ‵fou ne galue au i ei ne fesoasoani mai katoa ke fai ne au a ‵fuliga e uke. I te tausaga 1956, i te taimi ne āsi atu a te Taina ko Nathan Knorr, ne ‵tofi ei au ke galue i te matagaluega tenei ko te public relations i te fono lasi. E seai eiloa saku mea e tasi e iloa o fai i te matagaluega tenei, kae ne a‵lofa loa a nisi taina o fesoasoani mai ke tauloto au. E seki kātoa te tausaga, kae ne toe fai se fono lasi telā ne kau mai ki ei a te Taina ko Frederick Franz mai te laumua o tatou. I te taimi tenā ne fai ei au e pelā me ko te ovasia o te fono lasi, ne lavea ne au a te lotomalie o te Taina ko Franz o fai ne ia a ‵fuliga ke fakafetaui mo tulaga mo fakanofonofoga o tino. Ne fia‵fia loa a taina i konei ke lavea atu ne latou a te Taina ko Franz e pei atu ki te barong Tagalog, se vaegā gatu e masani o ‵pei ki ei a tino Filipaina, i te taimi ne fai ei a tena lāuga mō tino katoa.

Ne uke atu foki a fakama‵fuliga ne fai ne au i te taimi ne fai ei au e pelā me se ovasia o atufenua. I te taimi tenā, ne pei ne matou a te ata The Happiness of the New World Society, i te ukega o taimi ne pei sāle i tua i koga masani e oloolo i ei a tino. I nisi taimi, ne tai fakalavelave mai loa a tamā manu fo‵liki. Ne fia‵fia a manu konā o olo atu ki te moli telā ne ‵lave i ei i loto i te mea pei tamunei. Se galuega tai lasi loa ne fai i te ‵fuluga o te mea pei tamunei! E se faigofie te faiga o fakatokaga ke pei atu a te ata tenei, kae se mea fakafiafia ke iloa atu me isi loa ne tino e fia‵fia ke iloa ne latou a mea e uiga ki te fakapotopotoga a Ieova mo te galuega telā e fai i te lalolagi kātoa.

E isi ne faifeau o te lotu Katolika ne fakamalosi ne latou a tino pule i koga konei ke mo a e talia ke fai a motou fono. Ne taumafai foki a latou  o ‵kini a pēle mai i olotou falesa ke logoa māfai e pili atu a koga e fai ei a lāuga. Faitalia a olotou taumafaiga e fai, ne gasolo atu loa ki mua te galuega, kae e tokouke i kogā koga konei ko fai nei e pelā me ne tino tapuaki o Ieova.

NE GALUEGA KOLĀ E MANAKOGINA KE FAI NE FAKAMA‵FULIGA E UKE ATU

I te tausaga 1959, e isi se fakailoaga ne oko mai i se tusi, me ko oti ne ‵tofigina au ke galue i loto i te ofisa lagolago. Telā, ne iku atu ki te ‵toe tauloto ne au a mea e uke atu foki. Ne oko mai te taimi, ne fakailoa mai ke āsi atu ki nisi atufenua. I se malaga e tasi mai malaga konei, ne masani ei au mo Janet Dumond se misionale i Thailand. Ne fesokotaki māua e auala i tusi mō se vaitaimi telā ne avaga ei māua fakamuli. E 51 tausaga ne fia‵fia fakatasi eiloa māua i te faiga o te ma taviniga e pelā me se tauavaga.

Ko māua mo Janet i se motu e tasi mai motu e uke i Filipaina

I galuega katoa konei, ne maua ne au a te tauliaga fakafiafia ke āsi atu ki tino o Ieova i atufenua e 33. Ne loto fakafetai au ki aku galuega mua me ne fesoasoani mai eiloa ke toka ‵lei au mo tulaga faiga‵ta maise ko te fakafesagai atu ki tino i fenua ‵kese‵kese! Ne fakalauefa ne āsiga konei a taku kilokiloga kae maise eiloa ne fesoasoani mai ke lavea ne au a te auala e fakaasi atu ei ne Ieova a tena alofa ki tino kese‵kese.​—Galu. 10:34, 35.

E taumafai faeloa māua ke ‵kau atu ki te galuega talai

KOI FAI LOA NEI A ‵FULIGA

Mafaga o mea fakafiafia ke tavini fakatasi atu au mo ‵tou taina i Filipaina! A te aofaki o tino talai nei i Filipaina ko toeitiiti e sefulu taimi te uke atu i lō te taimi ne kamata ei au o galue i konā. Ne tumau eiloa māua mo Janet i te ga‵lue fakatasi i te ofisa lagolago i Filipaina i te Fa‵kai lasi tenei ko Quezon. Faitalia loa me ko 60 tupu tausaga o taku galuega i se fenua faka‵tea, koi manakogina eiloa ke fai ne fakama‵fuliga e ‵tusa mo te mea telā e manako a Ieova ke fai. A fakama‵fuliga kolā ne fai fakamuli ifo nei i te fakapotopotoga, e manakogina ke uiga faigofie tatou o talia so se fakamafuliga e manakogina ke fai i ‵tou galuega e fai ki te Atua pelā foki ki ‵tou taina.

Te fanakaga o te aofaki o tino Molimau ne maua ne mâua ei te fiafia tumau

E taumafai eiloa tatou o talia so se mea telā e iloa ne tatou me ko te loto o Ieova, kae ne fai eiloa ne te mea tenā ke ola au i te ‵toe auala fakafiafia loto. Ne taumafai foki eiloa māua o fai a ‵fuilga e uke ke tavini atu faka‵lei ki ‵tou taina. E tonu, e taumafai faeloa māua ki ei, māfai ko te loto o Ieova, ke ‘fai eiloa a mea mō vaegā tino kese‵kese katoa.’

Koi tavini atu māua i te ofisa lagolago i te Fa‵kai o Quezon