Fanatu ki te fakasologa

Fanatu ki te lua o auala

Fanatu ki te fakasologa o mataupu

Molimau a Ieova

Tuvalu

Te Faleleoleo Maluga (Lōmiga mō Sukesukega)  |  Iuni 2017

E Fakamafanafana Mai a Ieova i ‵Tou Puapuaga Katoa

E Fakamafanafana Mai a Ieova i ‵Tou Puapuaga Katoa

“Te Atua o fakamafanafanaga katoa . . . e fakamafanafana mai a ia ki a tatou i ‵tou puapuaga katoa.”2 KOLI. 1:3, 4.

PESE: 33, 41

1, 2. E fakamafanafana pefea ne Ieova a tatou i ‵tou puapuaga, kae se a te fakatalitonuga e tuku mai i tena Muna?

E ISI se taina taka, telā ka fakaigoa ne tatou ki a Eduardo, ne fakaasi atu ne ia a mea e manavase a ia ki ei ki a Stephen, se toeaina avaga matua. Ne mafaufau sāle a Eduardo ki ana mea ne faitau i te 1 Kolinito 7:28: “Kae ko latou kolā e a‵vaga ka maua ne latou a puapuaga i te foitino.” Ne fesili atu tou tagata, “Se a te ‘puapuaga’ tenei, kae e fakafesagai atu pefea au ki ei māfai au e avaga?” A koi tuai o tali atu ki te fesili tenā, ne fesili atu a Stephen ki a Eduardo ke mafaufau ki se isi mea telā ne tusi mai ne te apositolo ko Paulo, me i a Ieova ko “te Atua o fakamafanafanaga katoa, kae e fakamafanafana mai a ia ki a tatou i ‵tou puapuaga katoa.”2 Koli. 1:3, 4.

2 A Ieova se Tamana alofa, kae e fakamafanafana ne ia tatou māfai ko fe‵paki tatou mo mea faiga‵ta. Kāti ko oti eiloa ne lagona ne koe a te fesoasoani mo te takitakiga a te Atua, kae e fai sāle penā e auala i tena Muna. E mafai eiloa o mautinoa i a tatou me e manako a ia ki te ‵toe mea ‵lei mō tatou, ona ko ana mea ne fai ki ana tavini mua.Faitau te Ielemia 29:11, 12.

3. Ne a fesili ka sau‵tala ki ei?

 3 E malamalama tatou me kafai e iloa ‵lei ne tatou te pogai o ‵tou fakalavelave io me ko puapuaga, ko mafai ei ne tatou o fa‵ki i ei. Kae e penā foki loa a puapuaga kolā e māfua mai i te olaga avaga io me ko te olaga faka-te-kāiga. Ne a la nisi mea e mafai ei o oko mai a “puapuaga i te foitino” telā ne taku mai ne Paulo? Ne a fakaakoakoga i taimi o te Tusi Tapu mo ‵tou aso nei e mafai o fesoasoani mai ke maua a fakamafanafanaga i te taimi tonu? Ka fesoasoani mai a te mea tenei ke mafai ne tatou o fa‵ki.

TOFOTOFOGA—“PUAPUAGA I TE FOITINO”

4, 5. Ne a nisi pogai o “puapuaga o te foitino”?

4 E mafai o fai‵tau tatou ki muna a te Atua i te vaitaimi telā e pili atu ki te kamataga o tala mua o tino: “Tenā te pogai e tiakina ei ne te tagata tena tamana mo tena mātua kae ‵nofo fakatasi mo te fafine, telā ko tasi ei lāua.” (Kene. 2:24) Konā a pati ne fai atu ne Ieova i te taimi ne fai ei ne ia te fakaipoipoga muamua a te tauavaga. Kae mai lalo i tulaga sē ‵lei katoatoa, a te avaga mo te kamataga o se kāiga fou e mafai o fakama‵sei ei a va o tino i te kāiga. (Loma 3:23) A te ‵tonuga loa, e sui ei a te pulega a mātua ki te pulega a te avaga tagata. E tuku atu ne te Atua te pulega ki a ia ke fai mo ulu o tena avaga fafine. (1 Koli. 11:3) E se faigofie eiloa te mea tenei ki nisi tagata mo fafine a‵vaga. E ‵tusa mo te Muna a te Atua, e ‵tau o talia ne te fafine avaga me ko nofo nei a ia mai lalo i te takitakiga a tena avaga kae e se ko ana mātua. E mafai o faigata foki a fesokotakiga mo mātua o tou avaga kae fakapuapuaga atu i ei ki te tauavaga fou.

5 E uke a mea ‵fou e manava‵se ki ei e masani o ‵sae aka māfai ko fai atu te fafine ki tena avaga, “Au ko faitama.” E masani o galo te fiafia o te tauavaga ki te lā pepe fou ona ko te manava‵se ki fakalavelave fakatokita kolā e mafai o ‵sae aka i te taimi e faitama io me mai tua ifo i ei. Kae e ‵tau foki o mafau‵fau ki mea tau tupe, kolā e manakogina fakavave kae penā foki mō se taimi tai leva. E momea aka te manakogina ke fai a nisi fakamafuli‵fuliga māfai ko fanau mai te pepe. E mafai o uke atu a taimi o te mātua fou e fakamāumāu ki te tausiga o tena tama. E mafai o se fiafia te avaga tagata me i tena avaga ko se saga atu ki a ia kae ko saga loa ki ana tiute ki te lā pepe. I te suā feitu la, ko maua foki ne te tamana fou a tiute ‵fou ke tausi atu ki ei. Ko momea aka te uke o ana tiute ona ko te mea ko isi se tino fou i tena kāiga ke atafai kae tausi atu ki ei.

6-8. E mafai pefea o fai ke loto mafatia se tino ona ko te sē taunu o te manakoga ke isi ne tama‵liki?

6 E isi aka foki se vaegā puapuaga e fe‵paki mo tauavaga. E ma‵nako malosi lāua ki ne tamaliki kae e se afu. Kafai e se faitama te fafine, e mafai o logo‵mae malosi a ia. E se fakasaoloto ne te avaga io me ko te faiga o tama‵liki a tatou mai te manavase, kae e ‵kese foki eiloa a te “puapuaga i te foitino” telā e pogai mai te sē taunu o te fakamoemoega mō tama‵liki. (Faata. 13:12) I taimi o te Tusi Tapu, a te sē afu e fai sāle pelā me se mea fakamasiasi. A Lasela, te avaga a Iakopo, ne fakaasi mai ne ia tena logo‵mae ona ko te mea ko isi ne tamaliki a tena taina. (Kene. 30:1, 2) E masani o fesili atu ki misionale kolā e tavini atu i fenua kolā e masani o tokouke a tamaliki i se kāiga me se a te pogai e seai ei ne olotou tama‵liki. Faitalia eiloa a fakamatalaga ‵tonu kae atamai, e mafai o fai mai latou, “Oi tapa, ka ‵talo matou mō koulua!”

7 Io me mafaufau ki se tuagane i Egelani telā ne manako malosi eiloa ki se tamaliki kae ne seki mafai o fakataunu tena fakamoemoega tenā. Ne oko atu ei tou fafine ki te tulaga telā ko se mafai o toe fanafanau. Ne taku ‵tonu mai tou fafine me ne mafatia valevale a ia me ko iloa ne ia me e se mafai o fakataunu tena manakoga i te olaga tenei. Ne fakaiku aka ne lāua mo tena avaga ke puke se tamaliki. E tiga eiloa te feitu tenā, ne fai mai tou fafine: “Koi loto mafatia eiloa au. Ne iloa ne au me e se taitai o ‵pau a te puke o se tamaliki mo te fanau mai eiloa o tau tama.”

 8 E taku mai i te Tusi Tapu me e “puipuigina te fafine [Kelisiano] i taimi e fanau ei.” (1 Timo. 2:15) Kae e se fakauiga i ei me i te fanau mai o se pepe io me ko te mauaga o tamaliki e maua ei te ola se-gata-mai. I lō te fai penā, e fakasino atu ki te manatu tonu me kafai e isi ne tamaliki a se fafine ke tausi ki ei, fakatasi mo nisi feitu ki te tausiga o te kāiga, e mafai o ‵kalo keatea ei tou fafine mai te gutu fatufatu mo te aofia i mea a nisi tino kolā e seai sena fekau i ei. (1 Timo. 5:13) Kae koi fepaki eiloa tou fafine mo puapuaga kolā e isi se lotou sokoga ki te olaga avaga mo te olaga faka-te-kāiga.

E mafai pefea o fa‵ki se tino i te galo atu o se tino pele? (Onoono ki te palakalafa e 9, 12)

9. E ‵kese pefea te faigata o te tofotofoga māfai ko galo atu se avaga i te mate?

9 I te taimi ne fakasino atu ei ki puapuaga mai i te olaga avaga, e isi se mea e mafai o māfua mai i ei telā e mafai o sili atu te faigata. Ko te mate o se tino pele. Ao, a te tofotofoga faigata telā ne fe‵paki mo tino e tokouke ko te galo atu o se avaga fakaipoipo i te mate. Tenei eiloa te tofotofoga kāti ne seki fakamoemoe a te avaga koi ola ke tupu i te olaga tenei. E tali‵tonu katoatoa a Kelisiano ki te folafolaga a Iesu e uiga ki te toetuga i aso mai mua. (Ioa. 5:28, 29) Se a te mea e mafai o fai ne te fakamoemoega tenā ki te avaga koi ola? E tuku mai i ei se fakamafanafanaga lasi ‵ki. E isi aka foki se auala, ko tena Muna, e tuku mai ei ne te ‵tou Tamana alofa a te fesoasoani kae fakamafanafana atu foki ki a latou kolā e fe‵paki mo puapuaga. Ke na mafau‵fau nei tatou ki lagonaga o nisi tavini a te Atua—kae ke maua a mea aoga mai—te fakamafanafanaga telā e tuku mai ne Ieova.

FAKAMAFANAFANAGA MĀFAI KO FE‵PAKI TATOU MO TOFOTOFOGA

10. Ne maua pefea ne Hana a te fakatapūga mai i te loto fanoanoa? (Onoono ki te ata i te kamataga.)

10 A Hana, se avaga pele a Elekana, ne fepaki mo se tofotofoga. Ne seki afu eiloa a ia i te taimi ne fanafanau ei a te suā avaga a Elekana, ko Penina. (Faitau te 1 Samuelu 1:4-7.) Ne fakaitaita ne Penina a Hana “i tausaga takitasi.” Ne fai eiloa te mea tenā ke lasi te loto fanoanoa mo te loto mafatia o Hana. Ne ‵sala atu a ia ki se fakatapūga mai te tuku atu ne ia ki a Ieova i se ‵talo. A te ‵tonuga loa, “ne ‵talo eiloa Hana ki te Aliki [Ieova] i se taimi leva.” E mata, ne fakamoemoe a ia ke tali atu a Ieova ki tena akai? Kāti ne fakamoemoe eiloa penā tou fafine. Faitalia me se a te tulaga, ne seki toe “fanoanoa foki” eiloa tou fafine. (1 Samu. 1:12, 17, 18) Ne talitonu tou fafine me ka fakagata eiloa ne Ieova tena sē afu io me e ‵fuli ne ia te tulaga fakafanoanoa tenā ki se mea ‵lei.

11. E fakamafanafana mai pefea a ‵talo ki a tatou?

11 Ka tumau eiloa a tofotofoga mo puapuaga i te taimi koi sē ‵lei katoatoa ei tatou kae ‵nofo atu foki i te lalolagi mai lalo i te pulega a Satani. (1 Ioa. 5:19) Kae ko oko eiloa i te ‵lei ke iloa atu me i a Ieova ko “te Atua o fakamafanafanaga katoa”! E tasi te auala e mafai o maua ne tatou a te fesoasoani ke fakafesagai atu ki ‵tou tofotofoga io me ko puapuaga totino ko te ‵talo. Ne fai atu ne Hana a mea katoa i tena loto ki a Ieova. E penā foki loa, kafai e fe‵paki mo puapuaga, e ‵tau o uke atu a mea e fai ne tatou i lō te taku atu fua ki a Ieova a ‵tou lagonaga. E ‵tau mo tatou o fakatagi atu ki a ia, e tonu, ke fakaasi atu ‵tou lagonaga mai te ‵talo malosi atu mai i ‵tou loto.Fili. 4:6, 7.

12. Se a te mea ne fesoasoani atu ki a Ana ke maua ne ia te fiafia?

12 Kafai foki loa e maua ne koe se lagonaga sē aoga i tou olaga—faitalia me mai te sē afu io me mai te mate o se tino pele—koi mafai eiloa o maua ne tatou a fakamafanafanaga. I aso o Iesu, ne galo atu te avaga a te pelofeta fafine ko Ana mai tua fua o tausaga e fitu o te lā fakaipoipoga. E se taku mai i te tala i te Tusi Tapu me e isi ne ana tamaliki. Ne a mea ne fai ne Ana i te taimi ko 84 ei ana tausaga? E fai mai te Luka 2:37: “Ne seki galo lele a ia mai te faletapu, o tuku atu te taviniga tapu i te po mo te ao mai te fakalikiliki mo te faiga o ‵talo.” Ao, ne maua eiloa ne Ana a fakamafanafanaga  mo te fiafia i te tapuaki atu ki a Ieova.

13. Tuku mai se fakaakoakoga e uiga ki te lasi o te fakamafanafanaga e maua mai i taugasoa ‵tonu ke oko foki eiloa ki taimi ko fakata‵mala ei a kāiga ‵pili ke fai penā.

13 Kafai e fai taugasoa tatou mo ‵tou taina mo tuagane, e maua eiloa ne tatou a taugasoa ‵tonu kae ‵pili. (Faata. 18:24) Ne masaua ne Paula ana lagonaga i te taimi ko lima ei ana tausaga kae to atu ki tua tena mātua mai te munatonu. Ne seki faigofie ke manumalo i te tofotofoga tenei. Kae ne lasi eiloa te fakamalosiga ne maua ne ia i te taimi ne saga malosi atu ei a Ann, se tuagane paenia i te fakapotopotoga, o tausi atu ki tou fafine i te feitu faka-te-agaga. “E tiga eiloa e se kāiga māua mo Ann, ne fesoasoani malosi mai eiloa ki a au tena alofa atafai,” ko te fakamatalaga a Paula. “Ne fesoasoani mai ke tumau eiloa au i te tavini atu ki a Ieova.” Koi tavini atu eiloa a Paula mo te fakamaoni. Ko fiafia malosi foki a ia me ko toe tavini fakatasi atu lāua mo tena mātua i te fakapotopotoga. Ne fiafia foki a Ann me ne fai eiloa a ia mo fai se matua faka-te-agaga ki a Paula.

14. Ne a fakamanuiaga e maua ne latou kolā e fakamafanafana atu ki nisi tino?

14 Se mea fakafiafia, me kafai e fakaasi atu ne tatou a te fiafia mo te atafai tonu ki nisi tino, e mafai eiloa o fakapuli atu a ‵tou nisi lagonaga sē ‵lei. Tuagane taka io me a‵vaga, ke iloa ne koutou a te manatu tonu me e maua te fiafia lasi mai te fakaasi atu o te tala ‵lei e pelā me ne tino e ga‵lue  fakatasi mo te Atua. A te lotou fakamoemoega ko te fakaaloalo atu ki te Atua mai te faiga o tena loto. E ‵kilo atu foki a nisi tino ki te lotou ‵kau atu ki te galuega talai e pelā me se vailakau aoga. E mautinoa eiloa me e fesoasoani atu tatou katoa ki te va pili kae fealofani o te fakapotopotoga māfai e mafau‵fau tatou ki nisi tino, i ‵tou koga talai mo te fakapotopotoga. (Fili. 2:4) Ne tuku mai eiloa ne te apositolo ko Paulo se fakaakoakoga ‵lei. Ne fai a ia mo fai se “mātua” ki tino i te fakapotopotoga i Tesalonia; ne fai foki a ia e pelā me se tamana faka-te-agaga.Faitau te 1 Tesalonia 2:7, 11, 12.

FAKAMAFANAFANAGA I TE KĀIGA

15. Ko oi a tino muamua e ‵tau o akoako ne latou a tamaliki ki te munatonu?

15 E tasi o feitu e ‵tau o ‵saga faka‵lei atu ki ei ko te fakamafanafana mo te fesoasoani e tuku atu ne tatou ki kāiga. I nisi taimi, e fesili atu a tino ‵fou ki tino talai ma‵tua ‵lei ke fesoasoani atu ki te akoakoga o olotou tama‵liki ki te munatonu, ke oko ki te faiga o se akoga faka-te-Tusi Tapu mo tamaliki. E ‵tusa mo te Tusi Tapu, a te tiute muamua ke akoako kae fakaakoako a tamaliki i o mātua. (Faata. 23:22; Efe. 6:1-4) I nisi taimi, e manakogina kae fakatāua foki a te fesoasoani mai nisi tino. Kae e se fakagata ei a te tiute o mātua. E aoga eiloa a te faiga faeloa ne latou o fesokotakiga i te kāiga.

16. I te fesoasoani atu ki tama‵liki, se a te mea e ‵tau o masaua ne tatou?

16 Kafai e fakaiku aka ne se mātua ke fai ne se tino te akoga o ana tama‵liki, e se ‵tau eiloa mo te tino e fai ne ia te akoga o taumafai ke sui ne ia te tulaga o mātua. E isi ne taimi ko oti ne fakamolemole atu ki se Molimau ke fai ne ia a akoga a tamaliki kolā e se fia‵fia olotou mātua ki te munatonu. Kae e ‵tau o masaua ne te Molimau me i te tukuatuga o te fesoasoani i te feitu faka-te-agaga, e se fai ei a ia mo fai te mātua o tama‵liki. Kae kafai ko fai se akoga penā, se mea poto ke fai eiloa i te fale o tamaliki mo olotou mātua io me ke kau atu se isi Molimau matua io me fai i se koga ‵lei telā e tokouke a tino i ei. I te faiga penā, e seai ei se pogai ke fai a mafaufauga ‵se o tino ki te faiga o te akoga. E fakamoemoe eiloa me e mafai o fakataunu fakamuli ne mātua a te lotou tiute mai te Atua ke tausi atu ki olotou tama‵liki i te feitu faka-te-agaga.

17. E mafai pefea o fai a tamaliki mo fai ne pogai o fakamafanafanaga?

17 A tamaliki kolā e fakamasani ke a‵lofa ki te Atua tonu kae tau‵tali atu ki ana pati fakatonutonu e mafai o fai mo fai se māfuaga o fakamafanafanaga i te kāiga. E mafai o fai latou penā mai te fakaasi atu o te āva ki olotou mātua kae fesoasoani atu i te feitu faka-te-foitino. E mafai foki o fesoasoani atu latou i se auala tāua i te feitu faka-te-agaga. Mai mua o te Lolo, ne tapuaki atu a te tupuga o Setu ko Lameko ki a Ieova. Ne fai mai te tagata o te kāiga tenā e uiga ki tena tama ko Noa: “[Ne] fakafiafia [io me fakamafanafana] ne te tamaliki tenei tatou i ‵tou galuega ‵mafa katoa e fai.” Ne fakataunu te valoaga tenā i te taimi ne gata atu ei te fakamalaiaga o te laukele. (Kene. 5:29; 8:21) I se isi tulaga tai ‵pau, e mafai eiloa o fai a tamaliki kolā e kausaki atu ki te tapuakiga tonu mo fai ne pogai o fakamafanafanaga i olotou kāiga, mai te fesoasoani atu ki tino katoa ke kufaki i tofotofoga nei kae ke ‵sao atu i se mea telā e sili atu i te Lolo.

18. Se a te mea e mafai o fesoasoani mai ke kufaki tatou mo te loto malosi faitalia so se puapuaga io me se tofotofoga e fe‵paki mo tatou?

18 A te ‵talo, mafaufau ‵loto ki fakaakoakoga ‵lei i te Tusi Tapu, te fai taugasoa mo tino o Ieova e fesoasoani atu nei ki te fia miliona o tino ke maua ne latou a fakamafanafanaga i olotou tofotofoga katoa. (Faitau te Salamo 145:18, 19.) A te iloa atu me i a Ieova ko te Pogai o fakamafanafanaga tumau ka fesoasoani tonu mai eiloa ke kufaki tatou mo te loto malosi i so se puapuaga e fe‵paki mo tatou—i aso nei kae penā foki loa i aso mai mua.