Lutani apo pali nkhani

Lutani pa menyu yachiŵiri

Lutani apo pali mitu ya nkhani

Ŵakaboni ŵa Yehova

Chitumbuka

Wukani!  |  Na. 5 2017

 Nkhani Ya Pa Chikopi

Ivyo Mungachita Para Kwachitika Soka

Ivyo Mungachita Para Kwachitika Soka

Joshua wakati: “Bomba lankhongono likaphulika pa ofesi yithu ndipo yikabuka moto.”

Kanandi waka mitu ya nkhani yikuŵa yakukhwaskana na vindindindi, chimphepo chakofya chakuchemeka hurricane, uchigeŵenga, kulasa ŵana na futi ku sukulu na zinyake. Ntchipusu kuŵazga nkhani zantheura, kweni chikuŵa chakusuzga kumanya umo tingachitira para vyachitika. Kasi mungachita wuli pambere soka lindachitike, para likuchitika na para lachitika?

 PAMBERE LINDACHITIKE​—NOZGEKERANI!

WALIYOSE soka lingamuwira. Ntheura kunozgekera nkhwakuzirwa kuti munthu wapone. Kweni kasi tingachita vichi pakunozgekera?

  • Kuluwa yayi. Manyani kuti masoka ghakuchitika ndipo namwe ghangamusangani. Ipo ntchakuzirwa chomene kunozgekera pambere soka lindachitike.

  • Manyani masoka agho ghangachitika mu chigaŵa chinu kweniso uko mungachimbilira. Manyani usange nyumba yinu njakukhora kweniso usange yili kuzengeka pa malo ghawemi. Wuskanimo ivyo vingabuska moto. Ŵani na alamu iyo yikulira para kwabuka moto, ndipo para nyengo yajumphapo musinthenge mabatire na kuŵikamo ghaphya.

  • Manyani ivyo vingamovwirani. Para kwachitika soka, nyengo zinyake kukuŵavya magesi, maji na netiweki ndipo mendero ghakuŵa ghakusuzga. Usange muli na galimoto, woneseskani kuti nyengo zose yili na mafuta ghakukwana, kweniso muŵenge na chakurya, maji na vinyake.—Wonani bokosi lakuti “ Kasi Muli Navyo Vyakukhumbikwa?”

    Kunozgekera nkhwakuzirwa chomene kuti munthu wapone

  • Ŵani na manambara gha foni gha ŵabwezi ŵinu ŵapafupi na ŵakutali.

  • Yezgelerani umo mungachimbilira. Manyani mulyango uwo mungafumira kweniso sambizgani ŵana ŵinu umo ŵangachitira para ku sukulu kwachitika soka. Panganani na banja linu malo agho mungachimbilirako para kwachitika soka; kungaŵa ku sukulu, ku layibulare, panji malo ghanyake ghapafupi. Boma likuti ntchiwemi kuti nyengo zinyake mulutengeko ku malo agha na banja linu.

  • Nozgekerani kovwira ŵanji, kusazgapo ŵachekuru na ŵalwari.

PARA SOKA LIKUCHITIKA—CHITANIPO KANTHU MWALUŴIRO

Joshua uyo wazunulika pakwamba wakati: “Moto ukati wabuka, ŵanandi ŵakachedwanga. Ŵanyake ŵakajaranga dankha kompyuta panji kunegheramo maji mu botolo. Munthu munyake wakati, ‘Panji tilindilirepo dankha.’” Apo  ŵanji ŵakachedwanga, Joshua wakachemerezga kuti: “Tiyeni tifumemo mwaluŵiro!” Apa ndipo sono ŵanthu ŵakamba kufumamo mwaluŵiro na kumulondezga. Joshua wakalutilira kuchemerezga kuti: “Para munyake wawa, muwuskani na kufumamo mwaluŵiro. Tose tiponenge!”

  • Para kwabuka moto. Fumani mwaluŵiro mu nyumba. Para josi laŵa linandi, chikuŵa chakusuzga kuwona ndipo ŵanandi ŵakufwa chifukwa chakuthuta josi. Lekani kusuŵilira kuponoska katundu. Munthu wangafwa mu kanyengo kachoko chomene.

  • Para kwachitika chindindindi. Bisamani kusi kwa chinthu chakukhora nga ni thebulu na vinyake. Para chindindindi chamara fumani mwaluŵiro na kukhala patali na nyumba. Usange mungakwaniska yezgani kuponoska ŵanji.

  • Para kwachitika tsunami. Usange mwamabuchi mwawona maji ghakututuka mu nyanja na kwiza ku mtunda, chimbilirani ku malo ghakukwera. Khalani kutali chifukwa vingachitika kuti kukwiza maji ghanandi.

  • Para kwachitika chimphepo chikuru chakuchemeka tornado panji hurricane. Chimbilirani ku malo ghawemi.

  • Para maji ghatutuka. Fumanimo mu nyumba. Lekani kwenda, panji kwendeska galimoto mu maji. Maji agho ghatutuka ghanganyamura vinthu viheni nga ni vyakuchimbuzi kweniso nyengo zinyake mu maji mungaŵa mawaya ghamagesi.

  • Kasi mukumanya? Nanga ni maji agho ghangawoneka ngachoko [0.6 m] chikuru ghakuchimbira ghangayegha galimoto. Ŵanthu ŵanandi awo ŵakufwa para maji ghatutuka ŵakuŵa kuti ŵendeskanga galimoto mu maji.

  • Usange boma lati musamuke, samukani mwaluŵiro! Ŵamanyiskani ŵabwezi ŵinu uko mwasamukira, chifukwa para mundaŵaphalire ŵangaŵikaso umoyo wawo pangozi kupenja imwe.

    Usange boma lati musamuke, samukani mwaluŵiro

  • Kasi mukumanya? Kutumizga uthenga pa foni nkhuwemi chomene kuluska kwimba.

  • Usange boma lati kuwukapo yayi pa chikaya chinu panji ku malo ghanyake uko muli, pulikirani. Usange kuwaro kwachitika ngozi ya bomba la nyukiliya khalani mukati mu nyumba na kujara mawindo kweniso malo ghose agho panganjilira mphepo. Ndipo mungachita makora kugona pasi m’malo mwakuyimilira mwakuti muleke kuthuta mphepo ziheni. Tegherezgani nkhani pa wayilesi kuti mumanye ivyo vikuchitika. Khalani mu nyumba mpaka apo boma limuphaliraninge.

 PARA SOKA LACHITIKA—JIVIKILIRANI!

Kuti mujivikilire ku matenda na vinyake ivyo vingananga umoyo winu, londezgani masachizgo agha:

  • Usange vingachitika, mungakhala na ŵabwezi m’malo mwakukhala mu msasa.

  • Pwelelerani malo.

  • Gwiliskirani ntchito vinthu vinu pakujivikilira para mukutozga malo. Para vingachitika vwarani magulovu, skapato ziwemi, chipewa chakukhora, na chakuvwara ku mphuno. Ŵani maso na mawaya ghamagesi na vinthu ivyo vingamotchani.

  • Lutilirani kuchita ivyo mukachitanga nyengo zose. Ŵana ŵinu ŵakwenera kuwona kuti muli na chikanga ndipo mukugomezga kuti vinthu viŵenge makora. Ŵawovwirani vya ku sukulu, kuseŵera nawo na kusopera lumoza nga banja. Lekani kughanaghanira chomene vya soka ilo lamuwirani mwakuti banja linu lileke kusuzgika chomene maghanoghano. Zomerani para ŵanji ŵakukhumba kumovwirani, kweniso wovwirani ŵanji.

    Para soka lachitika lutilirani kuchita ivyo mukachitanga nyengo zose

  • Manyani kuti katundu wangasakazika. Chilato cha boma na ŵanji nkhovwira ŵanthu kuti ŵapone, kuwezgerapo chilichose icho chanangika yayi. Kuti tileke kufwa, tikukhumbikwira maji ghawemi, chakurya, vyakuvwara, na malo ghakukhala.—1 Timote 6:7, 8.

  • Mukwenera kumanya kuti mungatimbanizgika maghanoghano, chomene para soka lachitika. Munthu wangenjerwa chomene, kusuzgika maghanoghano, kutondeka kughanaghana makora panji kugwira ntchito, na kugona. Para vili nthena phalirani ŵabwezi ŵinu.

Nangauli Joshua wakapona ku moto, kweni ŵanthu ŵanandi awo wakagwiranga nawo ntchito ŵakafwa. Iyo wakawovwirika na ŵalara ŵa mpingo wake kweniso madokotala. Joshua wakati: “Ŵakanisimikizgira kuti ntchakawiro kuŵa na chitima nthena, ndipo para nyengo yajumphapo vyose viŵengeso makora. Myezi 6 yati yajumphapo vinthu vikamba kwendako makora.”

Para soka lachitika, munthu wangatimbanizgika maghanoghano. Ŵanyake ŵakwamba kumupa mulandu Chiuta. Nga ni Joshua, ŵanyake para ŵapona ŵakwamba kujipa mulandu kuti ŵakatondeka kuponoska ŵanji. Iyo wakuti: “Mphanyi nkhayezga kuti niponoske ŵanthu ŵanandi. Kweni nkhupembuzgika kumanya kuti sonosono apa, Chiuta wawuskengepo masuzgo ghose pa charu chapasi. Sono nkhuzirwiska chomene umoyo na kuwupwelelera.”—Chivumbuzi 21:4, 5. *