Vya screen reader

Sankhani chiyowoyero

Lutani pa menyu yachiŵiri

Lutani apo pali mitu ya nkhani

Lutani apo pali nkhani

Ŵakaboni ŵa Yehova

Chitumbuka

GONGWE LA MULINDA (LAKUSAMBIRA PA MPINGO) FEBRUARY 2014

Cokoro ca ku Zarefati Cikatumbikika Cifukwa ca Cipulikano Cake

Cokoro ca ku Zarefati Cikatumbikika Cifukwa ca Cipulikano Cake

COKORO cikavu cikavumbatira mwana wake. Cikazizwa comene na ivyo vikacitika. Nyengo yicoko waka pambere ivi vindacitike, cikakolera mwana wake uyo wakaŵa kuti wafwa. Kweni apa, mwanakazi uyu wakakondwa comene kuwona mwana wake wawuskika. Mulendo wake wakati: “Wona, mwana wako ngwamoyo.”

Ciwuka ici cikacitika vyaka 3,000 ivyo vyajumpha. Mungaŵazga nkhani iyi mu buku la 1 Mathemba cipaturo 17. Mulendo wa mama uyu wakaŵa Eliya, nchimi ya Ciuta. Kasi mama wakaŵa njani? Zina la mama uyu lindazunulike, kweni wakaŵa cokoro ca mu tawuni ya Zarefati. Ciwuka ca mwana wake, nchimoza mwa vinthu ivyo vikakhozga comene cipulikano cake. Tiyeni tidumbiskane nkhani yake na kuwona ivyo tikusambirapo.

ELIYA WAKASANGA COKORO ICO CIKAŴA NA CIPULIKANO

Yehova wakadumura kuti kuŵavye vula kwa nyengo yitali mu muwuso wa themba liheni la Israyeli, zina lake Ahabu. Eliya wakati wapharazga kuti kuŵavyenge vula, Ciuta wakamubisa pamaso pa Ahabu ndipo wakamupanga cingwa na nyama mwamunthondwe kwizira mu ŵacaholi. Kufuma apo, Yehova wakaphalira Eliya kuti: “Wuka, luta ku Zarefati wakwa Zidon, ukakhale kura. Wona, ndalangulira mwanakazi cokoro wa kura kuti wakulere iwe.”—1 Mathe. 17:1-9.

Eliya wakati wafika ku Zarefati, wakawona cokoro cikavu cikuthenya nkhuni. Kasi mwanakazi uyu ndiyo wamupenge cakurya? Kasi wapelekenge wuli cakurya uku ni mukavu comene? Nangauli Eliya wakwenera kuti wakakayikanga, kweni wakamba kudumbiskana na mwanakazi uyu. Wakati: ‘Nditolere maji ghacoko waka mu nkhombo, wize nagho ndimwe.’ Apo mwanakazi wakalutanga kukatora maji, Eliya wakasazgirapo kuti: “Undizireso na kaciŵarukwa ka cingwa mu woko lako.” (1 Mathe. 17:10, 11) Likaŵa suzgo yayi kwa cokoro ici  kumupa maji mulendo uyu, kweni suzgo likaŵa pa kumupa cingwa.

Cokoro cikazgora kuti: “Yehova Ciuta wako wamoyo, ndilije kacingwa, kweni tuufu lupi lumoza mu ciŵiya, na tumafuta tucoko waka mu supa; ndipo wonani, nkhusora nkhuni ziŵiri, kuti ndinjire ndijiphikire ndekha na mwana wane tirye, tifwe.” (1 Mathe. 17:12) Tiyeni tiwone ivyo tikusambirapo pa cidumbirano ici.

Cokoro cikamanya kuti Eliya ni Muisrayeli wakopa Ciuta. Tikumanya fundo iyi cifukwa ca mazgu ghake ghakuti: “Yehova Ciuta wako wamoyo.” Vikulongora kuti nangauli cikamanyangako vinyake vyakukhwaskana na Ciuta wa Ŵaisrayeli, kweni cikamuteŵeteranga yayi. Pa nyengo iyi, cikayowoyapo yayi kuti “Ciuta wane” pakuyowoya za Yehova. Cokoro ici cikakhalanga ku Zarefati, tawuni iyo vikuwoneka kuti yikaŵa mu msumba wa Sidoni, ku Fonike. Kweniso vikuwoneka kuti mu Zarefati mukakhalanga ŵanthu awo ŵakasopanga Baala. Ndipouli, Yehova wakawona cinthu cinyake capadera mu cokoro ici.

Nangauli cokoro cikavu ca ku Zarefati cikakhalanga pamoza na ŵanthu ŵakusopa vikozgo, kweni cikaŵa na cipulikano. Yehova wakatuma Eliya kwa mwanakazi uyu kuti Eliya na cokoro ici ŵawovwirike. Apa tikusambirapo fundo yakuzirwa comene.

Mbanthu wose yayi awo ŵakakhalanga mu Zarefati awo ŵakaŵa ŵaheni nangauli ŵanandi ŵakasopanga Baala. Pakutuma Eliya kwa cokoro ici, Yehova wakalongora kuti wakumanya ŵanthu ŵa mitima yiwemi awo ŵacali ŵandambe kumusopa. Nadi, “mu mtundu uliwose munthu uyo wakumopa na kucita urunji ngwakuzomerezgeka kwa iyo.”—Mil. 10:35.

Kasi mbanthu ŵalinga mu cigaŵa cinu awo ŵali nga ni cokoro ca ku Zarefati? Nangauli ŵazingilizgika na ŵanthu awo ŵakudemelera ku cisopa cautesi, kweni iwo ŵangaŵa kuti ŵakukhumba kumanya unenesko. Vingaŵa kuti palije ico ŵakumanyapo, panji ŵakumanya vicoko waka vya Yehova, ntheura ŵangakhumbikwira wovwiri kuti ŵambe kusopa kwaunenesko. Kasi mukupenja na kovwira ŵanthu ŵanthena aŵa?

“WAMBE KUNDICITIRA KACINGWA KACOKOWAKA”

Ghanaghaniranipo comene pa ivyo Eliya wakapempha cokoro. Cokoro cikaŵa kuti camuphalira kale kuti para caphika cakurya cicoko waka ico cikakhalapo, cilyenge lumoza na mwana wake na kufwa. Ndipouli, kasi Eliya wakati wuli? Wakati: “Ungopanga; luta ukacite umo wayowoyera; kweni wambe kundicitira kacingwa kacokowaka, wize nako kwa ine, panyuma ndipo ujiphikire wekha na mwana wako. Pakuti wati ntheura Yehova Ciuta wa Israyeli, Ciŵiya ca ufu ntha ticimare, nanga ndi supa ya mafuta ntha tiyipelere, lifike zuŵa ilo Yehova tiwalokweske vula pa caru.”—1 Mathe. 17:11-14.

Ŵanji panji mphanyi ŵakayowoya kuti: ‘Tingacita yayi kuti tipe imwe cakurya ico cakhalako.’ Kweni ivi ndivyo cokoro cikazgora yayi. Nangauli cikamanyanga vicoko vya Yehova, kweni cikamugomezga Eliya ndipo cikacita ivyo wakapempha. Apa cipulikano cake cikayezgeka comene, ndipouli, cokoro ici cikasankha vinthu mwamahara.

Cokoro cikaŵa na cipulikano mwa Yehova, Ciuta wa Eliya, ntheura, cikaponoskeka lumoza na mwana wake

Ciuta wakacisida yayi cokoro cikavu ici. Nga umo Eliya wakalayizgira, Yehova wakandaniska cakurya mwakuti Eliya, cokoro na mwana wake, ŵakarya mpaka apo vula yikambira kuwa. Nadi, “ciŵiya ca ufu ntha cikamara, nanga ndi supa ya mafuta ntha yikapelera, kwakuyana na mazgu gha Yehova agha wakayowoya na Eliya.” (1 Mathe. 17:16; 18:1) Mwanakazi  yura wakanenge kupeleka cakurya cira, mphanyi cikaŵa nadi caumaliro. M’malo mwake, wakacita vinthu na cipulikano, wakathemba Yehova, ndipo wakadankha kupeleka cakurya kwa Eliya.

Apa tikusambirapo fundo yakuti Ciuta wakutumbika ŵanthu awo ŵali na cipulikano. Para mwakumana na ciyezgo na kucita vinthu na cipulikano, Yehova wamovwiraninge. Iyo waŵenge Mupi, Muvikiliri, kweniso Mubwezi winu pakumovwirani kuzizipizga.—Ex. 3:13-15.

Mu 1898, Gongwe la Mulinda la Cingelezi likakonkhoska fundo yakuzirwa iyo tikusambirapo pa nkhani ya cokoro ici, likati: “Mwanakazi uyu wakalongora cipulikano na kupulikira, ndipo Fumu yikamovwira kwizira mwa Nchimi; watondekenge kulongora cipulikano, mphanyi pakasangika cokoro cinyake ca cipulikano. Ndimo viliriso na ise. Pa umoyo tikukumana na masuzgo agho ghakutiyezga usange tili na cipulikano cakukhora. Usange ticitenge vinthu na cipulikano titumbikikenge; kweni usange titondekenge kulongora cipulikano, titumbikikenge yayi.”

Para takumana na viyezgo, tikwenera kupenja ulongozgi wa Ciuta mu Malemba na mu mabuku ghithu ghakulongosora Baibolo. Para tacita nthena, tikwenera kulondezga ulongozgi wa Yehova uwo tasanga nanga ni para nchakusuzga kucita nthena. Titumbikikenge comene para ticitenge vinthu mwakuyana na ntharika iyi: “Tamira mwa Yehova na mtima wako wose, ungeghamanga ku umanyi wako wekha. Mu mendero ghako ghose umuzomere iye, ndipo tiwanyoloskenge nthowa zako.”—Zinth. 3:5, 6.

‘KASI WIZA KWA INE KUZAKANIKOMERA MWANA WANE?’

Cipulikano ca cokoro ici cikayezgekaso. Baibolo likuti: “Kukati panyuma pa vinthu ivi mwana wa mwanakazi, mwenenyumba, wakalwara; ulwari wake ukaŵa ukuru mwakuti wakaleka kuthuta.” Pakughanaghanira ico cikakoma mwana wake, mwanakazi wakati kwa Eliya: “Kasi ndili nawe na kanthu uli, iwe munthu wa Ciuta? Kasi wiza kwa ine kwizakandikumbuska kwananga kwane, na kundikomera mwana wane?” (1 Mathe. 17:17, 18) Kasi mazgu agha ghakung’anamuraci?

Kasi mwanakazi uyu wakakumbuka zakwananga izo zikasuzganga njuŵi yake? Kasi wakaghanaghananga kuti nyifwa ya mwana wake nchilango cakufuma kwa Ciuta kwizira mwa Eliya? Baibolo likuyowoya yayi, kweni ico tikumanya nchakuti: Cokoro ici cikatundura Ciuta yayi kuti ngwambura urunji.

Eliya wakwenera kuti wakazizikika comene na nyifwa iyi kweniso na ghanoghano la mwanakazi uyu lakuti ndiyo wakakoma mwana. Eliya wakanyamura thupi la mwana kuluta nalo mu cipinda camucanya, ndipo wakalilira Yehova wakati: “Okwe, Yehova Ciuta wane, kasi mwakhizgiraso uheni pa cokoro ico ine nkhupanjwako pa kukoma mwana wake?” Nchimi iyi yikawonanga kuti zina la Ciuta lingatukika usange Ciuta wangazomerezga kuti mwanakazi uyu, uyo wakaŵa walusungu kweniso wakupokelera ŵalendo, walutilire kusuzgika. Ntheura, Eliya wakalomba kuti: “Okwe, Yehova Ciuta wane, nkhumulombani imwe umoyo wa mwana uyu uwelereso mwa iye.”—1 Mathe. 17:20, 21.

“WONA, MWANA WAKO NGWAMOYO”

Yehova wakategherezganga. Cokoro cikaŵa kuti capwelelera nchimi kweniso calongora cipulikano mwa Ciuta. Vikuwoneka kuti Ciuta wakazomerezga kuti mwana yura wafwe cifukwa cakuti wakamanya kuti wamuwuskenge. Ici nchiwuka cakwamba kulembeka mu Malemba ndipo Ciuta wakamanya kuti cipelekenge cigomezgo ku miwiro ya munthazi. Eliya wakati wamuŵeyelera, Yehova wakawuska mwana wa cokoro. Ghanaghanirani waka umo cokoro cikakondwera apo Eliya wakati: “Wona, mwana wako ngwamoyo.” Cokoro cikaphalira Eliya kuti: “Sono na ici nkhumanya kuti ndimwe munthu wa Ciuta, na kuti mazgu gha Yehova mu mulomo winu ndi unenesko.”—1 Mathe. 17:22-24.

Nkhani ya mu buku la 1 Mathemba cipaturo 17 yikuyowoya vinyakeso yayi vyakukhwaskana na cokoro ici. Ndipouli, pakuwona mazgu ghawemi agho Yesu wakayowoya ghakukhwaskana na cokoro ici, mwanakazi uyu wakwenera kuti wakateŵetera Yehova mpaka nyifwa yake. (Luka 4:25, 26) Nkhani ya cokoro ici yikutisambizga kuti Ciuta wakutumbika ŵanthu awo ŵakucitira viwemi ŵateŵeti ŵake. (Mat. 25:34-40) Yikulongora kuti Ciuta wakupwelelera ŵateŵeti ŵake ŵakugomezgeka nanga ni para ŵali mu suzgo. (Mat. 6:25-34) Nkhani iyi, yikupeleka ukaboni wakuti Yehova wakukhumba kweniso wali na nkhongono zakuwuskira ŵakufwa. (Mil. 24:15) Nadi, tili na vifukwa vyakukwana vyakukumbukira cokoro ca ku Zarefati.