MAJOVHEM MA VUTISA
Mayambalelo Ya Wena Ma Vula Yini Hi Wena?
Hi mhaka muni u fanele u karhateka hi mpahla leyi u yi yambalaka? Hi mhaka mpahla leyi u yi yambalaka yi nga kombisa swaku u munhu wa ku tshamisa ku yini. U tshame u pimisa hi swaku mpahla leyi u yi yambalaka yi vula yini hi wena?
Swihoxo Swinharhu Leswi Vanhu Va Swi Yendlaka Ka Mayambalelo Ni Swaku Wena U Nga Swi Balekisa Ku Yini
Xihoxo: Ku va ni mayambalelo lawa ma kombisiwaka ka mapublisidadi.
Ntombhi yin’wani leyi vito la yona ku nga Theresa yi li: “Minkama yin’wani loko ni tshamela ku vona mapublisidadi ya xitilu xa mpahla, na ni nga swi tsumbulanga ni sungula ku swi tsakela. Loko u tshamela ku pimisa hi mpahla leyi vanhu van’wani va yi rhandzaka swi nga yendla swaku na wena u yi rhandza.”
A hi tintombhi ntsena leti xengiwaka hi mapublisidadi. A buku lin’wani leli vitaniwaka The Everything Guide to Raising Adolescent Boys (Guia Completo para Criar Meninos Adolescentes) li li: “Vafana na vona va yi rhandza mpahla leyi nga ka moda ku tlula tintombhi. Na va ha li vatsongo ma empreza ya ku yendla mpahla ma va hlasela hi mapublisidadi.”
Leswi nga ku pfunaka: A Bibele li li: “Munhu lweyi a kalaka a nga na xiperiyensa a kholwa hinkwaswu, kambe lweyi wa ku tlhariha a pimisa kahle hi leswi a nga ta swi yendla.” (Swivuriso 14:15) Hi ku ya hi ndzimana leyi, swi lava u swi kota ku twisisa a mapublisidadi ya mpahla lawa ma yendliwaka. Hi xikombiso, loko ka publisidadi va vula swaku ku ni mpahla leyi nga ta ku manyanyana yi kombisa muzimbha wa wena va tlhela va ku navela, tivutisi leswi:
‘Loko ni yambala hi ndlela leyi i mani a nga ta pfuneka?’
‘Loko vanhu va ni vona na ni yambale mpahla leyi va ta pimisa swaku ni munhu wa ku tshamisa ku yini?’
‘Naswona leswi va nga ta pimisa swona hi leswi mina ni nga swona ni leswi ni swi kholwaka?’
Zama ku yendla leswi: Vhiki hinkwalu, yi txuvukisi kahle mpahla leyi ku vulavuliwaka hi yona ka mapublisidadi, ka maprograma ya televhizori ni leyi mahungu ma vulaka swaku yi le ka moda. Mpahla yoleyo yi yendla vanhu lava va yi yambalaka va tikomba va ni mahanyelo ya ku tshamisa ku yini? Wa swi kota ku tsumbula wukanganyisi leli va li tirhisaka leswaku u boheka ku yi tsakela? Jovhem lin’wani leli vito la lona ku nga Keren li te: “Vanhu va vanyingi va titwa na va boheka ku yambala kahle ku tlula vanhu hinkwavu, va va ni mpahla ya kahle leyi kombisaka swaku muzimbha wa vona wu tshamisekile. A ma empreza lawa ma yendlaka mpahla ma swi tiva leswo, hi mhaka leyo ma hlasela majovhem ka mapublisidadi ya wona.”
Xihoxo: Ku yambala mpahla leyi yi nga ka moda leswaku wu ta fana ni van’wani.
Jovhem lin’wani leli li vitaniwaka Manuel li li: “Loko ku ni mpahla leyi yi nga ka moda vanhu hinkwavu va lava ku yi yambala naswona lweyi a kalaka a nga yi yambali a voniwa a nga li wa nchumu”. Jovhem lin’wani leli li vitaniwaka Ana loko li mu seketela li li: “Phela lexi nga xa lisima a hi kuva mpahla yi li ka moda i ku fana ni vanhu van’wani.”
Leswi swi nga ku pfunaka: Bibele li li: “Tshikani ku tekelela mahanyelo ya misava leyi”. (Varoma 12:2) Yingisa marito ya ndzimana leyi u tlhela u kambela mpahla leyi u nga na yona. Tivutisi leswi:
‘I yini lexi nga xa lisima ka mina nkama lowu ni langaka mpahla?’
‘Ku nga va swaku mpahla leyi yi nga ya lisima ka mina hi leyi yi nga ni marka?’
‘Ni xava mpahla leswaku ni ta voniwa hi vanhu van’wani?’
Zama ku yendla leswi: Handle ka ku langa mpahla hileswi yi nga ka moda kumbe hileswi yi kalaka yi nga li ka moda. Langa mpahla leyi yi nga ta yendla swaku u titshemba u tlhela u nga karhateki. Loko u titwa kahle hi mpahla leyi u nga yi yambala, a wu nga ta karhateka hi ku lava ku fana ni van’wani.
Xihoxo: Ku pimisa swaku loko u yambala mpahla leyi yi kombisaka muzimbha hi kona u nga yambala kahle.
Jovhem lin’wani leli li vitaniwaka jennifer li vule leswi: “Ku vula ntiyiso nkama wun’wani ni navela ku yambala mpahla leyi van’wani va yi yambalaka ya ku fana ni xisayani xa ku goma xa ku manyanyana xa ku vonekelanyana.”
Leswi nga ku pfunaka: Bibele li li: “Mi nga tisasekisi hi le handle ntsena . . . sasekisani munhu wa le ndzeni,a ku nga leswi mi nga swona mbilwini”. (1 Pedru 3:3, 4) Na wu pimisa hi ndzimana leyi i mpsini leswi u swi vonaka na swi yampsa? I ku txuvukiseliwa hi vanhu va ku navela kumbe ku va ni wumunhu lalinene leli li tsakeliwaka hi vanghanu va wena.
Zama ku yendla leswi: Ku hlonipheka hi swona leswi swi nga swa lisima. I ntiyiso swaku vanhu va vanyingi namuntlha a va na mhaka na swona leswo. Kambe pimisa hi leswi:
U tshama u bula ni munhu wa ku vulavula hintamu naswona a vulavulaka hi yena ntsena? Ku bula ni munhu wa ku tshamisa xileswo a swi tsakisi naswona xa ku vava hintamu hi leswaku yena a nga swi voni swaku leswi a swi yendlaka swa ku vava naswona a swi ku tsakisi!
A ndlela leyi hi yambalaka hi yona ni ku vulavula hi yona, yi nga maha ingaku ho lava ku tikokela nyingiso lakakuva swi nga ha va tsakisi van‘wani
A nga kona munhu lweyi a swi rhandzaka ku tshama kusuhi ni munhu lweyi a vulavulaka hi yena ntsena, leswo hi leswi swi yendlekaka loko u yambala mpahla leyi yendlaka vanhu va ku txuvukisela va tlhela va ku navela. Munhu lweyi a yambalaka hi ndlela leyi kalaka yi nga hlonipheki naswona yi yendlaka vanhu va tshamela ku mu txuvukisela a fana ni munhu lweyi a vulavulaka hintamu. Swi fana ni loko u ku: ‘Hen’winoo hi nga ni txuvukani’. Naswona mayambalelo lawo ma nga kombisa swaku a wu titshembi naswona a wu va pimiseleli vanhu van’wani. Ma nga tlhela ma kombisa swaku u ni torha la ku lava ku voniwa kumbe wo tixavisa.
Ku hambana ni leswo swa yampsa u yambala hi ndlela ya ku hlonipheka, hikusa leswo swi ta yendla swaku vanhu va ku hlonipha. Jovhem lin’wani leli vito la lona ku nga Monica li vula leswi: “Ku yambala mpahla ya ku hlonipheka a swi vuli ku yambala mpahla ya swikoxani kambe swi vula swaku wa tihlonipha naswona wa va hlonipha vanhu van’wani.”
