Hunza uya ka timhaka ta kona

Tlhela ka xaxameto wa tihloko ta mhaka

Timboni ta Jehovha

Select language ciTshwa

A muri a wu faneli ku miyeta lezvi a munhu a zvi zwako basi; kanilezvi wu fanele ku susa ni leci ci vangako mababyi ya kona

 CIKARATO HI KUMANAKO NACO

Kasi ku tiva a mutsu wa zvikarato zva hina

Kasi ku tiva a mutsu wa zvikarato zva hina

Wa kholwa lezvaku a vanhu va ta mbheta zvikarato zvontlhe zva vanhu, lezvi zvi hi mahako hi nganwi mati hi khokho? Zvin’we ni lezvi zvi vekako mhangweni a wumandziko ga hina? Kasi hi zvi kota ku mbheta zvikarato, hi fanele ku tiva ku hikuyini zvi humelelako.

Kasi ku fananisa, a wanuna wo kari wa ku hi Toni i no babya a gumesa afa. Hikuyini a fileko? A dhokodhela loyi a nga mu amukela a cikhati a nga chikela cipitali i te: “A cikhati a nga sangula ku babya, a nga kona a nga ti karatela ku kambisisa leci ci mu babyako.” Zvi wonekisa ku khwatsi lava va nga mu khatalela kusanguleni va wo mu nyika mimuri basi kasi a chukwata.

Xana a vanhu vonawu vo zama ku lulamisa a zvikarato zva tiko hi ndlela yo fana? Hi cikombiso, kasi ku mbheta wugevenga a mifumo yi yimisa milayo, yi veketela michini ya ku filmara lezvi zvi mahekako, yi tlhela yi engetela maphoyisa. Hambu lezvi a mizamo leyo yi vhunako ka zviyimo zvokari, a yi zvi koti ku humesa cinya ca zvikarato zva vanhu. Lezvi a vanhu va zvi mahako zvi komba khwatsi lezvi va zvi kholwako, ni lezvi va zvi alakanyako, ni lezvi va zvi lavako.

Daniel a tshamako le América do Sul, ku nga tiko legi gi yako giwa nguvhu hi tlhelo ga timali i ngalo: “Hi wa hanya na hi nga chavi nchumu. Hi wa nga chavi ku tshuka hi yivelwa. Kanilezvi zvezvi a ka ha hi na kurula lomu dhoropeni kutani lomu ka zvidhoropana. A kuwa ka ciyimo ca timali ku komba khwatsi lezvi a vanhu vo tala va zvi randzako — ku nga makangwa niku kala va nga kombisi cichavo hi wutomi ga van’wani kutani hi titshomba tabye.”

A wanuna hi to mu vitana ku hi Elías i tsutsumile a yimpi le Oriente Médio niku hi ndzhako ka cikhati i no gondza Bhibhiliya. I wula lezvi: “A majaha yo tala ya le tikweni ga mina ma kuciwa hi maxaka yabye kutani hi zviro zva politika ni wukhongeli lezvaku valwa yimpi kasi va woniwa kota vanhu vo chaviseka. Lava va tlhelo legi gin’wani ga politika vonawu va byeliwa zvalezvi zva zvin’we! Zvontlhe lezvo zvi ndzi mahile ndzi zvi wona lezvaku a hi ku bayisisa ka zvona a ku tsumba tihosi.”

A Bhibhiliya gi wula lezvi:

  • “A maalakanyo ya timbilu ta vanhu ma bihile kusukela wun’wananeni gabye.” — Genesisi 8:21.

  • ‘A mbilu yi khohlakele ku hundza zvilo zvontlhe, yi bholile, yi nga tiviwa hi mani ke?’ — Jeremiya 17:9.

  • “Hi lomu mbilwini ku huma maalakanyo ya kubiha, ni kudaya, ni wubhayi, ni kuyiva, ni kuhemba ni kurukatela.” — Matewu 15: 19.

A vanhu a va zvi koti ku pola ndlela ya ku mbheta kubyekelela ka hava ka vanhu ka ku va vangela wubihi van’wani. Hi lisine, a matshamela lawa maya ma biha nguvhu, kota lezvi zvi kombisilweko ka zvikarato lezvi zvi hlawutelweko ka ndzima yi hundzileko. (2 Timote 3:1-5) A zvilo lezvo zva humelela nyamutlha, hambu lezvi ku nga ni mahungu yo tala ni tindlela to tala ta ku bhula hi tona ni van’wani! Maku hikuyini hi nga zvi kotiko ku maha tiko giga gi relela ke? Xana ho kombela zvilo lezvi hina venyi hi nga zvi kotiko? Xana ho zama ku maha lezvi zvi nga kotekiko?

XANA HO ZAMA KULULAMISA ZVILO ZVI NGA KOTEKIKO?

Hambu loku ku wa hi ni ndlela yo kari yo hlamalisa ya ku cica matshamela ya hava ya vanhu, zvi wa nga ta koteka ku a tiko ginwa mati hi khokho. Hi cigelo muni? Hi kota ya kugumelwa ka vanhu.

 A lisine lo olova hi leli: ‘A munhu a nga zvi koti ku lulamisa a mazambo yakwe.’ (Jeremiya 10:23) Kunene, a hi vangelwangi ku hi ti fuma. A hi vangiwangi kasi ku hi fumela a van’wani, a ku khwatsi hi lezvi hi nga vangelwangiko ku hanya lomu matini.

A hi vangiwangi ku kasi hi fumela van’wani a ku khwatsi hi lezvi hi nga vangelwangiko ku hanya lomu matini

Alakanya hi lezvi: Xana a vanhu va zvi randza a ku byeletelwa hi van’wani lezvi va faneleko ku hanyisa zvona kutani lezvi zvi nga nene wutomini gabye? Xana a vanhu va zvi tsakela a ku byeliwa hi van’wani lezvi va faneleko ku zvi wonisa zvona a zvilo zvo kota ku bhoxa nyimba kutani timhaka ta masango? Kutani ku byeliwa lezvi va faneleko wundlisa zvona vana vabye? Leti timhaka to kari ti hambanisako vanhu. Hikwalaho, hambu lezvi zvi nga hi karatelako ku zvi vhumela, lezvi a Bhibhiliya gi zvi wulako zva zwisiseka. A hi na fanelo ya ku fumela a van’wani. Maku hi nga ci kuma kwihi a civhuno?

A hlamulo wa chukwana ku khegela ka Muvangi wa hina. Niku a kuhambana ni lezvi kuzvilava a vokari va zvi alakanyako, yena a nga tshuki a hi rivala. A kukhatala kakwe hi hina ku kombisiwa hi wutlhari legi gi kumekako lomu ka Bhibhiliya. Loku hi zwisisa a bhuku lego go hambana ni man’wani, hi ta tlhela hi zwisisa khwatsi a kugumelwa ka hina. Hi ta zvi zwisisa kambe a ku hikuyini a matimu ya vanhu ma nga tsakisiko. Hi ta tiva a ku hikuyini a filósofo wa le Alemanya a ngaza a tsala lezvi: “A vanhu ni mifumo a va gondzi nchumu ka lezvi zvi humeleleko ka matimu ya vanhu, kutani ku a va tsayi.”

A WUTLHARI GA BHIBHILIYA GA HI VHIKELA!

Jesu a n’wana wa Nungungulu i te: “A wutlhari gi kombisa kululama hi vanana va gona vontlhe,” kutani mihandzu. (Luka 7:35) A cin’we ca zvikombiso ci kumeka ka Tisimu 146:3, ku nga ni magezu ma nge: ‘Mu nga tsumbi tihosi, hambu a n’wana wa munhu, loyi a nga zvi kotiko ku ponisa.’ A wusungukati legi ga gi nene ga hi vhikela ka zvitsumbiso zva mawunwa zva ku ne zvi nga ta tshuka zvi maheka. Kenneth loyi a tshamako dhoropeni ga América do Norte legi gi teleko nguvhu hi tihanyi i wula lezvi: “A murangeli wa politika mun’we ni mun’wani i tsumbisa ku chukwatisa zvilo, kanilezvi a va tshuki va zvi kota. A ku tsandzeka kabye ka ku tatisa zvitsumbiso zvabye ku komba ku lezvi Bhibhiliya gi zvi wulako lisine niku wutlhari.”

Daniel loyi a kumbukilweko kusanguleni i tsalile lezvi: “Siku ni siku gi cako ndzi zvi wona khwatsi lezvaku a vanhu a va nge zvi koti kufuma khwatsi. . . . A kuva ni mali yo tala bhanko kutani ku maha mabhindzu ma ku nyikako mali yo tala a zvi wuli ku u tava ni wumandziko ga gi nene. Ndza wona vanhu na va xaniseka nguvhu hambu lezvi va nga ni mali ya talela ga cima.”

A Bhibhiliya gi maha zvo hundza ku hi vhikela ka zvitsumbiso zva mawunwa zva ku ne zvi nga ta tshuka zvi maheka. Gi tlhela gi hi nyika kutsumba, kota lezvi hi to zvi wona.