Hunza uya ka timhaka ta kona

Tlhela ka xaxameto wa tihloko ta mhaka

Timboni ta Jehovha

Select language ciTshwa

‘Himani a yimako na Jehovha?’

‘Himani a yimako na Jehovha?’

‘Chava Jehovha Nungungulu wa wena, u mu khozela, u namarela kakwe.’ — DHEWUTERONOME 10:20.

TISIMU: 27, 26

1, 2. a) Hikuyini zvi nga wutlhari a ku yima tlhelweni ga Jehovha? b) Hi ta wulawula hi yini ka ndzima leyi?

A KU na munhu a nga ni ntamu, ni wutlhari, ni lirandzo a ku hundza Jehovha! Hikwalaho hi kombisa wutlhari loku hi tshama kusuhani naye. Niku contlhe cikhati hi lava ku tsumbeka ka Jehovha hi tlhela hi yima tlhelweni gakwe. (Lisimu 96:4-6) Kanilezvi a vakhozeli vo kari va Nungungulu va tsandzekile ku maha lezvo.

2 Ka ndzima leyi, hi ta wulawula hi zvikombiso zva vanhu vo kari va nga yima tlhelweni ga Jehovha kanilezvi na va maha lezvi Jehovha a zvi vengako. A cikombiso cabye ci ta hi vhuna ku tsumbeka kakwe.

JEHOVHA WA HLOLA TIMBILU TA HINA

3. Hikuyini Jehovha a nga zama ku vhuna Kana niku zvini a nga mu byela?

3 Ehleketa hi cikombiso ca Kana. I wa nga khozeli vanungungulu va mawunwa, kanilezvi Jehovha i wa nga amukeli wukhozeli gakwe. Hikuyini? Hi ku i wonile lezvaku a mbilu yakwe yi wa bihile. (1 Johani 3:12) Jehovha i tlharihisile Kana aku: ‘U zangarela yini ke? Hi yini a nghohe ya wena yi tsuvileko ke?  Loku u maha khwatsi u nga ta tlakuswa ke? Kanilezvi loku u nga mahi khwatsi a ciwonho ci xiyelele nyangweni, niku ci xuva’ ku ku fumela. (Genesisi 4:6, 7) Jehovha i byelile Kana lezvaku loku a ti sola a hlawula ku yima tlhelweni gakwe, yenawu i wa ta yima tlhelweni ga Kana.

4. Kana i mahile yini a cikhati leci Jehovha a nga mu vhuna ku yima tlhelweni gakwe?

4 Loku Kana i wa no cica maalakanyo yakwe, Jehovha na amukele wukhozeli gakwe. Kanilezvi Kana a nga ingisangi Nungungulu, niku i tsikile maalakanyo yakwe yo biha ni kunavela kakwe ka makangwa zvi mu yisa ciwonhweni. (Jakobe 1:14, 15) Kuzvilava a cikhati leci Kana a nga ha hi n’wanana a nga zangi a zvi pimisile ku i wa nga ta ingisa Jehovha. Kanilezvi zvalezvo a nga tsika ku ingisa citlharihiso ca Nungungulu, i wo mu vhukela niku i gumesile hi ku daya makabye wakwe.

5. Zvini zvi nga hi mahako hi luza thomo ga ku tsakelwa hi Jehovha?

5 Inyamutlha, a ku fana na Kana, a muKristu a nga ti byela ku wa khozela Jehovha kanilezvi na a kari maha zvilo lezvi a zvi vengako. (Judha 11) A nga hiseka ntirweni wa kuchumayela a tlhela a nga lovhi mitlhanganweni, kanilezvi na a tsika maalakanyo yo biha, wunavenave kutani livengo zvi rangela wutomi gakwe. (1 Johani 2:15-17; 3:15) A maalakanyo lawo ma nga mu yisa ciwonhweni. Kuzvilava a van’wani a va nge zvi tivi lezvi hi zvi alakanyako kutani hi zvi mahako, kanilezvi Jehovha wa zvi tiva. Wa zvi tiva loku hi nga yimangi tlhelweni gakwe hi mbilu ya hina yontlhe. — Gondza Jeremiya 17:9, 10.

6. Jehovha i hi vhunisa kuyini kasi hi hlula kunavela ka hava?

6 Hambu loku hi maha zvihoxo, Jehovha a nga tekeli ku hi tsikela teto. Loku hi famba tlhelweni gi nga ni mhango, Jehovha wa hi ramba aku: ‘Tlhelelani ka mina, na mina ndzi ta tlhelela ka n’wina.’ (Malaki 3:7) Jehovha wa zvi zwisisa lezvaku hi na ni gome hi lwako nago. Kanilezvi i lava lezvaku hi yima hi tiya tlhelweni gakwe hi tlhela hi potsa zva ku biha. (Isaya 55:7) Loku hi maha lezvo, Jehovha i tsumbisa ku hi vhuna ni ku hi nyika ntamu wa ku hlula kunavela ka hina ka hava. — Genesisi 4:7.

U NGA VHUMELI KU KANGANYISWA

7. Zvini zvi nga maha Solomoni a luza wunghana gakwe na Jehovha?

7 Na a ha hi n’wanana, Solomoni i wa hi ni wunghana ga gi nene na Jehovha. Nungungulu i no mu maha a tlhariha nguvhu a tlhela a mu nyika ntiro wa lisima wa ku aka tempeli yo saseka nguvhu le Jerusalema. Kanilezvi Solomoni i luzile wunghana gakwe na Jehovha. (1 Tihosi 3:12; 11:1, 2) A Nayo wa Nungungulu wu waku a hosi a yi faneli ku ‘teka vasati vo tala, ku nga taku a mbilu yakwe yi hambukiswa’. (Dhewuteronome 17:17) Solomoni a nga ingisani nayo lowo. Hi kugumesa, i nova ni 700 wa vavasati ni 300 wa zvigango! (1 Tihosi 11:3) A kutala ka vavasati lavo va wa hi vamatiko niku va wa khozela vanungungulu va mawunwa. Hikwalaho, Solomoni a nga ingisangi nayo wa Nungungulu xungetano hi ku teka vavasati va matiko. — Dhewuteronome 7:3, 4.

8. Solomoni i zangarisile Jehovha hi ndlela muni?

8 Hi kutsongwani kutsongwani, Solomoni  i tsikile ku randza milayo ya Jehovha. Hi kugumesa a maha zvo biha. I mahile alati ga Axtarte na Kemoxe ku nga vanungungulu va mawunwa, a guma a gi khozela ni vasati vakwe. Solomoni i zile a aka maalati lawo le hehla ka citsunga leci ci nga hi laha phambeni ni tempeli ya Jehovha. (1 Tihosi 11:5-8; 2 Tihosi 23:13) Kuzvilava Solomoni i ti kalavele hi ku alakanya lezvaku Jehovha i wa nga ta chela kota hi zvilo zvontlhe zvo biha lezvi a nga mahile hi kota ya lezvi a nga simama a maha miphahlo laha tempeleni.

9. Zvini zvi nga humelela Solomoni a cikhati a nga kala ku ingisa zvitlharihiso zva Nungungulu?

9 Kanilezvi Jehovha a nga tshuki a nyenyeleta ciwonho. A Bhibhiliya gi ngalo: ‘Jehovha i no zangarela Solomoni, hakuva a mbilu yakwe yi wa fularele Jehovha.’ Jehovha i zamile ku vhuna Solomoni. I ‘wonekile ka yena zvikhati zvimbiri, a mu leletela ku fularela van’wani vanungungulu; kanilezvi cima a nga hlayisangi kuleletela ka Jehovha’. Kota wuyelo ga kona, Nungungulu a nga ha tsakangi hi yena niku i nyimile ku mu vhunetela. Jehovha a nga vhumelelangi a vana va Solomoni va fuma tiko gontlhe ga Izrayeli, niku va vile ni zvikarato zvo tshisa hi malembe yo tala. — 1 Tihosi 11:9-13.

10. Zvini zvi nga wonhako wunghana ga hina na Jehovha?

10 Loku hi hlawula vanghana va kalako va nga yi zwisisi a milayo ya Nungungulu  kutani va kalako va nga yi kombi cichavo, va nga hi kucetela ku maha zvo biha va tlhela va wonha wunghana ga hina na Jehovha. Va ngava vanhu hi khozelako navo laha bandleni, kanilezvi na va nga hi na wunghana go tiya na Jehovha. A van’wani va ngava maxaka ya hina, vaakelani, vatiri-kuloni kutani zvigondzani-kuloni va kalako va nga khozeli Jehovha. Loku hi mbheta cikhati co tala ni vanhu va kalako va nga hanyi hi matshinya ya milayo ya Jehovha, va nga hi kucetela ku maha zvo biha laha ka kuza hi lahlekelwa hi wunghana ga hina na Nungungulu.

A vanhu lava hi tshamako nguvhu navo va gi khumbisa kuyini wunghana ga hina na Jehovha? (Wona ndzimana 11)

11. Zvini zvi nga hi vhunako ku hlawula vanghana?

11 Gondza 1 Va Le Korinte 15:33. A vanhu vo tala va ni matshamela ya ma nene niku hambu lava va kalako va nga khozeli Jehovha a hi contlhe cikhati va mahako zvo biha. Kuzvilava wa tiva vanhu vo kari vo tshamisa zvezvo. Xana lezvo zvi wula ku vanhu u faneleko ku tolovelana navo? Va gi khumbisa kuyini a wunghana ga wena na Jehovha? Va ku vhuna ku tshinela ka Nungungulu? Zvini va zvi nyikako nguvhu lisima? Va randza ku wulawula hi yini? Va randza ku wulawula hi tifexeni, mali, michini kutani titelefoni, ku ti hungata, ni zvin’wani zvo fana ni lezvo? Va randza ku solasola van’wani? Va randza mafenya ke? Jesu i tlharihisile aku: ‘A nomu wu wulawula hi wunyingi ga mbilu.’ (Matewu 12:34) Loku u pola lezvaku a vanhu lava u tshamako nguvhu navo va wonha wunghana ga wena na Jehovha, maha cokari! Ti pimele cikhati u tshamako navo, niku loku zvi koteka tsema wunghana navo. — Mavingu 13:20.

JEHOVHA I LAVA KU HI TSUMBEKA KAKWE

12. a) Zvini lezvi Jehovha a nga byela vaIzrayeli zvalezvo va nga huma le Gibhite? b) A vaIzrayeli va te yini a cikhati leci Jehovha a nga va kombela lezvaku va tsumbeka kakwe?

12 Hi nga gondza zvin’wani ka lezvi zvi nga humelela vaIzrayeli andzhako ka loku Jehovha a va humesile le Gibhite. Laha va nga hlengeletene Citsungeni ca Sinayi, Jehovha i ti kombisile kabye hi ndlela yo hlamalisa nguvhu. Va no wona refu ga ntima, ni kuhatima, ni musi, va tlhela vazwa zvingwalangwandla ni guwa ga hombe go khwatsi i mpundzu wu biwako. (Eksodhusi 19:16-19) Andzhako ka lezvo va nozwa Jehovha na a va tivisa lezvaku i ‘Nungungulu a lavako ku khozelwa yece’. (Gondza Eksodhusi 20:1-6, Tradução do Novo Mundo.) Hi magezu lawo, Jehovha i wo byela vaIzrayeli ku loku va yima tlhelweni gakwe, yenawu i wa ta yima tlhelweni gabye. Loku u wa hi cikari kabye, na u ti zwisile kuyini a cikhati u ngazwa magezu ya Jehovha? Handle ko kanakana, na u hlamulile zvalezvi a vaIzrayeli va nga wula zvaku: ‘A timhaka tontlhe leti ti wulilweko hi Jehovha, hi ta ti maha.’ (Eksodhusi 24:3) Kanilezvi na zvi nga seya kule ku no humelela nchumu wu nga ringa kutsumbeka ka vaIzrayeli mahlweni ka Nungungulu. Zvini zvi nga humelela?

13. Cini ci nga ringa kutsumbeka ka vaIzrayeli?

13 A cikhati a vaIzrayeli va nga wona refu ni kuhatima ni musi a ku patsa ni zvikombiso lezvi zvin’wani zva ntamu wa Jehovha va no chava, hikwalaho Mosi i noya Citsungeni ca Sinayi a ya va wulawulela mahlweni ka Jehovha. (Eksodhusi 20:18-21) Kanilezvi Mosi i no hlwela le citsungeni. Zvi wa wonekisa ku khwatsi a vaIzrayeli va wa nga hi na ndlela  ya ku pona le ciwuleni na va nga hi na murangeli wabye. Va wa ta kuyini? Zvi nga maha kambe na va tsumbile nguvhu Mosi, a murangeli wabye wa nyama. Va sangulile ku vilela va byela Aroni vaku: ‘Hi mahele vanungungulu lava va ta nga hi rangela mahlweni, hakuva Mosi loyi a hi humesileko le tikweni ga Gibhite, a hi zvi tivi lezvi zvi mu humeleleko.’ — Eksodhusi 32:1, 2.

14. A vaIzrayeli va ti kalavele hi ku alakanya yini, niku zvini lezvi Jehovha a nga maha?

14 A vaIzrayeli va wa zvi tiva lezvaku zvi bihile ku khozela zvifananiso. (Eksodhusi 20:3-5) Kanilezvi na zvi nga seya kule va sangulile ku khozela role ga ndzalama. Hambu lezvi va nga kala ku ingisa cileletelo ca Jehovha, va ti kalavele va alakanya lezvaku va ha hi tlhelweni ga Jehovha. Aroni i zile a vitana role lego aku ‘mubuzo wa Jehovha’. Jehovha i mahile yini? I byelile Mosi lezvaku a vanhu va ‘wonhile’ niku va tsikile ndlela leyi a va ‘leleteleko yona’. Jehovha i no zangara nguvhu laha ka kuza a lava ku lovisa vanhu vontlhe. — Eksodhusi 32:5-10.

Jehovha i nyikile vaIzrayeli a cikhati ca ku kombisa lezvaku va zvi lava kuva tlhelweni gakwe ke

15, 16. Mosi na Aroni va kombisile kuyini lezvaku va wa yimile va tiya tlhelweni ga Jehovha? (Wona mufota kusanguleni ka ndzima.)

15 Jehovha i Nungungulu wa wuxinji. I bohile ku nga lovisi vanhu vontlhe. I va nyikile cikhati ca ku kombisa lezvaku va zvi lava kuva tlhelweni gakwe ke. (Eksodhusi 32:14) A cikhati leci Mosi a nga wona vanhu na va yimbelela, ni ku kina mahlweni ka role, i no faya role ga ndzalama gi maha mapa. A gumesa aku: ‘Loyi a yimako na Jehovha, ate ka mina!’ A ‘vanana va ka Levhi va no tsombana ka yena.’ — Eksodhusi 32:17-20, 26.

16 Hambu lezvi Aroni a nga mahile role ga ndzalama, yena ni vaLevhi van’wani va ti solile va tlhela va hlawula ku yima tlhelweni ga Jehovha. A vanhu lavo vo tsumbeka va zvi vekile kubaseni lezvaku va wa nga hi tlhelweni ga vawonhi. Leco ci wa hi ciboho ca ci nene hakuva ka siku galego ku file vanhu vo tala lava va nga khozela role ga ndzalama. Kanilezvi lava va nga hi tlhelweni ga Jehovha va ponile niku Nungungulu i tsumbisile ku va katekisa. — Eksodhusi 32:27-29.

17. Hi gondza yini ka lezvi Pawule a nga tsala xungetano hi role ga ndzalama?

17 Hi gondza yini? Mupostoli Pawule i te lezvi zvi nga humelela vaIzrayeli ‘cikombiso’ ka hina kasi hi ‘ngavi vakhozeli va zvifananiso’. Pawule i tlhamusele lezvaku a zvilo lezvo zvi ‘humelele ka vona kasi ku maha cikombiso, zvi lo tsaliwa kasi ku hi luleka, hina lava hi chikelelweko hi zvikhati zvo gumesa. Hikwalaho loyi a alakanyako lezvaku i yimile, a ti wonele, a nga dzuka awa’. (1 Va Le Korinte 10:6, 7, 11, 12) Kota lezvi Pawule a nga wula, hambu lava va khozelako Jehovha va nga tshuka va maha zvo biha. Va nga tshuka va alakanya ku Jehovha wa ha simama ku va tsakela. Kanilezvi a ku wula basi lezvaku u lava kuva munghana wa Jehovha kutani ku wula ku wa tsumbeka kakwe, a zvi wuli ku Jehovha wa tsaka hi wena. — 1 Va Le Korinte 10:1-5.

18. Zvini zvi nga hi hambukisako ndleleni ya Jehovha, niku gi tava gihi wuyelo ga kona?

 18 Laha Mosi a nga hlwela ku wuya hi le Citsungeni ca Sinayi, a vaIzrayeli va no sangula kukarateka. Loku a kugumesa ka tiko legi ku nga chikeli hi cikhati leci hi nga ci alakanya, hinawu hi nga sangula kukarateka. Hi nga ha sangula ku alakanya lezvaku a zvilo zvo saseka lezvi Jehovha a hi tsumbisako zva hi kule nguvhu kutani ku a zvi nge maheki. Hi nga ha sangula ku veka kupima ka lezvi hi zvi lavako wutshan’wini ga lezvi Jehovha a zvi lavako. Loku hi nga ti woneli, hi nga hambuka ndleleni ya Jehovha hi sangula ku maha zvilo zvaku hi wa nga alakanyi ku hi nga tshuka hi maha.

19. Zvini hi faneleko ku tshama na hi zvi alakanya, niku hikuyini?

19 Jehovha i lava lezvaku hi mu ingisa hi mbilu ya hina yontlhe hi tlhela hi khozela yena yece. (Eksodhusi 20:5) Hikuyini a lavako ku hi maha lezvo? Hi ku wa hi randza. Loku hi nga mahi lezvi Jehovha a zvi lavako, hi ta maha lezvi Sathani a zvi lavako. Lezvo zvi ta hi wonha. Pawule i te: ‘A mu zvi koti kunwa a gombe ga Hosi ni gombe ga madhimoni; a mu zvi koti ku gela mezeni ya Hosi, ni mezeni ya madhimoni.’ — 1 Va Le Korinte 10:21.

TSHAMA KUSUHANI NA JEHOVHA!

20. Jehovha a nga hi vhunisa kuyini hambu loku hi mahile zvihoxo?

20 Kana, na Solomoni, ni vaIzrayeli va nyikilwe cikhati ca ku ti sola ni ku cica mahanyela yabye. (Mitiro 3:19) Zvi laha kubaseni ku Jehovha a nga tekeli ku tsukula vanhu hi kota ya lezvi va mahako zvihoxo. Alakanya lezvaku i tsetselele Aroni. Inyamutlha, Jehovha wa hi nyika zvitlharihiso zva lirandzo kasi hi nga mahi zvobiha. I tirisa Bhibhiliya, mabhuku ya hina, ni maKristu kuloni kasi a hi vhuna. Loku hi demba ndleve ka zvitlharihiso zva Jehovha, hi nga tiyiseka lezvaku i ta hi mahela wuxinji.

21. Zvini hi faneleko ku maha loku a kutsumbeka ka hina mahlweni ka Jehovha ku ringwa?

21 Loku Jehovha a hi mahela tipswalo i na ni kungo go kari. (2 Va Le Korinte 6:1) A tipswalo takwe ti hi vhulela ndlela ya ku ‘tsika lezvi zvi nga lulamangiko ni kunavela ka misava’. (Gondza Titusi 2:11-14.) Tikweni legi go biha, ku tava ni zvilo zvi to ringa kutsumbeka ka hina mahlweni ka Jehovha. Ti yimisele ku yima tlhelweni ga Jehovha hi mbilu ya wena yontlhe. A ca hombe ka zvontlhe, u nga rivali ku ‘chava Jehovha Nungungulu wa wena, u mu khozela’ u tlhela ‘u namarela kakwe’! — Dhewuteronome 10:20.