Seta screen reader

Hlawula ririmi

Yana enxaxamelweni wa vumbirhi

Nghena endzeni

Timbhoni Ta Yehovha

Xitsonga

VANTSHWA VA VUTISA

Xana Ndzi Swi Lunghekerile Ku Rhandzana?

Xana Ndzi Swi Lunghekerile Ku Rhandzana?

 I yini ku rhandzana?

  • Loko u ri nhwanyana ku ni mufana loyi u n’wi toloveleke naswona loko u ri mufana ku ni nhwanyana loyi u n’wi toloveleke naswona nkarhi ni nkarhi mi va swin’we. Xana leswi swi vula leswaku ma rhandzana?

  • Ku ni jaha kumbe ntombhi yo karhi leyi mi tsakelanaka. Hi siku mi rhumelelana ti-SMS kumbe mi vulavula hi riqingho. Xana leswi swi vula leswaku ma rhandzana?

  • Nkarhi na nkarhi loko mi hlangana ni vanghana va wena, ku ni ntombhi kumbe jaha leri nga sukiki ekusuhi na wena. Xana leswi swi vula leswaku ma rhandzana?

Kumbexana a wu kalanga u tipfinyinga loko u hlamula xivutiso xo sungula. Kambe, swi nga endleka u rhange hi ku dya marhambu ya nhloko loko u fanele u hlamula xivutiso xa vumbirhi ni xa vunharhu. Kahle-kahle i yini ku rhandzana?

Vanhu lava rhandzanaka hi lava va talaka ku va swin’we.

Kutani nhlamulo ya swivutiso leswinharhu leswi nga laha henhla i ina. Swi nga khathariseki leswaku u vulavula ni ntombhi kumbe jaha hi riqingho kumbe mi vulavula mi langutanile, mi nga ha va mi voniwa hi mani na mani kumbe mi ri exihundleni, loko ntombhi kumbe jaha rolero ri ri munghana wa wena naswona mi endlelana swilo ku fana ni vanhu lava rhandzanaka naswona mi hamba mi vulavula, sweswo swi vula leswaku ma rhandzana.

 Hi xihi xikongomelo xo rhandzana?

Ku rhandzana ku fanele ku va ni xikongomelo lexinene—ku nga ku pfuna jaha ni ntombhi leswaku va vona loko va fanelana ku va va tekana.

I ntiyiso leswaku tintangha ta wena tin’wana ti nga ha teka ku rhandzana tanihi ndlela yo hungasa. Kumbexana ti tsakela ku va swin’we ni tintombhi kumbe majaha lama tirhandzaka kambe ti nga tiyimiselanga ku teka kumbe ku tekiwa. Tin’wana ti nga ha teka tintombhi kumbe majaha yo tano tanihi nchumu wo tibuma hi wona kumbe ku komba van’wana leswaku na wena u na yena wa ka wena.

Kambe, hi xitalo vunghana byo tano a byi tlhaveriwi hi dyambu. Nhwanyana la vuriwaka Heather u ri: “Vantshwa vo tala lava rhandzanaka va tshikana ku nga si hela ni vhiki kumbe mambirhi. Va teka vuxaka byo tano byi ri bya xinkarhana—ku ri ndlela yo tilunghiselela ku dlaya vukati, ku nga ri ku tshama evukatini.”

Swi le rivaleni leswaku loko u rhandzana ni munhu wo karhi, u khumba ni ndlela leyi a titwaka ha yona. Kutani tiyiseka leswaku u swi endla hi xikongomelo lexinene.—Luka 6:31.

Loko u rhandzana ni munhu wo karhi kambe u nga tiyimiselanga ku tekana na yena, u fana ni n’wana la tlangaka hi thoyi leyintshwa ivi a heta a yi cukumeta

Anakanya: Xana u nga rhandza leswaku munhu a tlanga hi wena onge u thoyi leyi n’wana a yi tlakulaka ivi loko a karhele hi yona a yi lahlela ehansi? Hikwalaho, u nga swi endli sweswo eka munhu un’wana! Bibele yi vula leswaku rirhandzu “a ri tikhomi hi ndlela leyi nga tengangiki.”—1 Vakorinto 13:4, 5.

Ntombhi yin’wana leyi vuriwaka Chelsea yi ri: “Minkarhi yin’wana ndzi vona swi nga bihanga ku rhandzana ni jaha hi xikongomelo xo tihungasa ntsena, kambe timhaka ti onhaka loko jaha rero ri yi tekela enhlokweni mhaka leyi.”

Xitsundzuxo: Leswaku u lunghekela ku rhandzana ni munhu leswaku mi ta tekana, hlaya 2 Petro 1:5-7 ivi u hlawula mfanelo yin’we leyi u faneleke u tirhela eka yona. Endzhaku ka n’hweti, tikambele u vona loko u endle nhluvuko eka yona, loko ku ri ni laha swi lavaka u antswisa kona, endla tano.

 Xana ndzi kule hilaha ku ringaneke leswaku ndzi nga sungula ku rhandzana?

  •  Xana u ehleketa leswaku muntshwa u fanele ku sungula ku rhandzana loko a ri ni malembe mangani?

  •  Kutani vutisa un’we wa vatswari va wena xivutiso lexi fanaka.

Swi nga endleka leswaku nhlamulo ya wena yi nga fani ni ya mutswari wa wena. Kumbexana a swi tano! Swi nga ha endleka u ri un’wana wa vantshwa vo tala vo tlhariha, lava rindzaka kukondza va kula hilaha ku ringaneke leswaku va titwisisa vona vini va nga si sungula ku rhandzana.

Danielle la nga ni malembe ya 17, u endle tano. U ri: “Loko ndzi ehleketa ndlela leyi a ndzi vona swilo ha yona emalembeni mambirhi lama hundzeke, leswi a ndzi swi lava eka loyi ndzi ehleketaka ku nghenela vukati na yena swi hambanile ni leswi ndzi swi lavaka sweswi. Kahle-kahle, nisweswi a ndzi si titshemba kahle ku va ndzi nga endla xiboho xexo. Loko se ndzi vona leswaku ku hundze malembe yo hlayanyana vumunhu bya mina byi nga si cinca-cinca, ndzi ta lava loyi ndzi nga rhandzanaka na yena.”

Ku ni xivangelo xin’wana lexi endlaka leswaku ku rindza ku va mhaka ya kahle swinene. Bibele yi tirhisa xiga lexi nge “vurhumbuki bya vuntshwa” ku hlamusela nkarhi lowu muntshwa a titwaka a navela ngopfu ku etlela ni ntombhi kumbe jaha kumbe ku va ni munhu loyi a rhandzanaka na yena. (1 Vakorinto 7:36) Hi nkarhi lowu, ku va ekusuhi swinene ni munhu wo karhi loyi u tifelaka hi yena swi nga nyanyisa ku navela koloko ivi swi ku hoxa ekhombyeni.

I ntiyiso leswaku swi nga endleka leswaku mhaka leyi yi nga vuli nchumu eka tintangha ta wena. To tala ti swi lava hi mahlo-ngati ku twa leswaku swi njhani ku va jaha ri etlela ni ntombhi kumbe ntombhi yi etlela ni jaha. Kambe u nga swi kota—u fanele —ku hlula mianakanyo yo tano! (Varhoma 12:2) Phela, Bibele yi ku khutaza leswaku u ‘balekela vumbisa.’ (1 Vakorinto 6:18) Loko wo rindza kukondza u hundza nkarhi lowu wa ku rhumbuka ka vuntshwa, u ta ‘balekela khombo.’—Eklesiasta 11:10.

 Ha yini u fanele u rindza?

Ku sindzisiwa ku rhandzana u nga si swi lunghekela, swi nga fana ni ku sindzisiwa ku tsala xikambelo kambe u nga si dyondzisiwa nchumu hi dyondzo ya kona. Swi le rivaleni leswaku u nge swi tsakeli sweswo! U fanele u kuma nkarhi wo dyondza dyondzo leyi u nga ta tsala xikambelo ha yona kutani u swi tiva kahle leswi u nga ta vutisiwa swona.

Swa fana ni ku rhandzana.

Ku rhandzana a hi ku tlanga matshopetana. U nga si anakanyisisa hi munhu wo karhi hi ku kongoma, u fanele u kuma nkarhi lowu ringaneke wo kambisisa mhaka ya nkoka swinene, ku nga ndlela yo aka vuxaka lebyinene ni van’wana.

Loko se u kuma munhu la fanelekaka, u ta kota ku aka vuxaka lebyi tiyeke. Phela, vukati byi akiwa hi vanhu vambirhi lava va nga vanghana lavakulu.

Ku rindza nkarhi lowu faneleke u nga si rhandzana a swi nge wu kavanyeti ntshunxeko wa wena. Kambe, u ta kuma ntshunxeko lowu engetelekeke wo “tsaka evuntshweni bya wena.” (Eklesiasta 11:9) Nakambe u ta kuma nkarhi wo tilunghiselela hi ku antswisa vumunhu bya wena naswona xa nkoka swinene u ta kota ku aka vuxaka bya wena ni Xikwembu.—Swirilo 3:27.

Loko wa ha rindzele nkarhi wolowo, tiphine hi ku tolovelana ni majaha ni tintombhi tin’wana. Xana u nga swi endlisa ku yini sweswo hi ndlela leyinene? Dzumba hi mintlawa leyi ku katsekaka ni vanhu kumbe munhu lonkulu la nga ta mi nyika nkongomiso lowu faneleke. Nhwanyana la vuriwaka Tammy u ri: “Hi ku ya hi mina wa tiphina swinene loko u endla tano. Swa antswa ku va ni vanghana vo tala.” Monica u pfumelelana na yena. U ri: “Ku hlangana hi ntlawa i swinene hikuva u kota ku dzumba ni vanhu lava nga ni vumunhu byo hambana-hambana .”

Kambe, loko u tshamela ku vona munhu un’we u nga si lungheka, u tivitanela nhlomulo wu ri kule na wena. Kutani u nga hatliseli. Tirhisa nkarhi lowu wa vutomi bya wena ku hlakulela vunghana lebyinene ni ku byi tiyisa. Hi ku famba ka nkarhi loko u sungula ku nghenela timhaka ta rirhandzu, u ta va u titiva kahle wena n’wini nileswi u swi lavaka eka loyi u lavaka ku heta vutomi bya wena mi hanya swin’we.

 

DYONDZA SWO TALA

Xana Ndzi Nga Aka Muti Ni Munhu Loyi?

U nga swi kotisa ku yini ku vona mbilu ya munghana wa wena leswaku i munhu wa muxaka muni?