Seta screen reader

Hlawula ririmi

Yana enxaxamelweni wa vumbirhi

Hundzela eka leswi nga endzeni

Nghena endzeni

Timbhoni Ta Yehovha

Xitsonga

XIHONDZO XO RINDZA (NKANDZIYISO WA VANDLHA) MARCH 2017

Vana Ni Ripfumelo U Endla Swiboho Hi Vutlhari!

Vana Ni Ripfumelo U Endla Swiboho Hi Vutlhari!

‘Hambeta u kombela hi ripfumelo, u nga kanakani nikatsongo.’—YAK. 1:6.

TINSIMU: 81, 70

1. I yini lexi endleke leswaku Kayini a endla xiboho lexi nga riki xinene naswona ku ve ni vuyelo byihi?

KAYINI a fanele a endla xiboho xa nkoka. A ta swi kota ku lawula mianakanyo yakwe yo biha, leswi a swi ta endla leswaku a tsakeriwa hi Yehovha. Kumbe a a ta pfumelela mianakanyo yakwe leswaku yi n’wi kucetela ku endla swilo swo biha leswi a swi ta endla leswaku a nga tsakeriwi hi Xikwembu. Ha swi tiva leswaku xiboho lexi Kayini a xi tekeke a xi nga ri xinene. Kayini u endle xiboho xo dlaya Avele makwavo. Xiboho xakwe xi endle leswaku a lahlekeriwa hi vuxaka bya yena ni Muvumbi.—Gen. 4:3-16.

2. Ha yini swi ri swa nkoka ku endla swiboho hi vutlhari?

2 Na hina hi fanele hi endla swiboho. A hi swiboho hinkwaswo swi vulaka vutomi ni rifu. Hambiswiritano, swiboho swo tala leswi hi swi endlaka swi nga hi khumba hi ndlela yo karhi. Kutani, loko hi endla swiboho leswinene, hi ta va ni ku rhula hi tiphina hi vutomi naswona a hi nge vi ni swiphiqo swo tala.—Swiv. 14:8.

3. (a) Leswaku hi kota ku endla swiboho hi vutlhari, hi fanele hi va ni ripfumelo eka yini? (b) Hi swihi swivutiso leswi hi nga ta swi kambisisa?

3 I yini leswi nga ta hi pfuna ku endla swiboho hi vutlhari? Hi fanele hi va ni ripfumelo eka Xikwembu, hi nga kanakani leswaku xi  tiyimisele ku hi pfuna leswaku hi endla swiboho hi vutlhari. Nakambe hi fanele hi va ni ripfumelo eka leswi Rito ra Xikwembu ri swi vulaka ni le ka ndlela leyi xi endlaka swilo ha yona, ni ku tshemba ndzayo ya xona leyi huhuteriweke. (Hlaya Yakobo 1:5-8.) Loko hi ya hi tshinela ekusuhi na xona ni ku ya hi rhandza Rito ra xona hi ta ya hi xi tshemba swinene. Kutani, hi ta rhanga hi kambisisa leswi Rito ra Xikwembu ri swi vulaka hi nga si endla swiboho. Kambe hi nga endla njhani leswaku hi antswisa ndlela leyi hi endlaka swiboho ha yona? Xana leswi hi tiyimiseleke ku endla swiboho swi vula leswaku a hi fanelanga hi cinca swiboho sweswo?

HI FANELE HI TIENDLELA SWIBOHO

4. Hi xihi xiboho lexi Adamu a a fanele a xi endla naswona ku ve ni vuyelo byihi?

4 Ku sukela eku sunguleni, vanhu a va fanele va endla swiboho swa nkoka. Adamu a a fanele a hlawula loyi a ta n’wi yingisa exikarhi ka Muvumbi wakwe na Evha nsati wakwe. A a tiyimisele ku endla xiboho kambe u anakanya yini hi xiboho lexi a xi endleke? Nsati wakwe la hambukeke u n’wi kucetele ku endla xiboho xa vuphukuphuku lexi endleke leswaku a lahlekeriwa hi vutomi byakwe ni ku hanya eParadeyisini. Naswona leswi a ko va masungulo ya ku xaniseka. Ninamuntlha ha ha xaniseka hikwalaho ka xiboho xo biha lexi Adamu a xi endleke.

5. Hi fanele hi va ni langutelo rihi hi ku endla swiboho?

5 Van’wana va nga anakanya leswaku vutomi a byi ta tsakisa loko a hi nga endli swiboho. Xana na wena u titwa hi ndlela yoleyo? Tsundzuka, Yehovha a nga hi endlanga hi fana na tirhoboto, leti nga kotiki ku anakanya ni ku endla swiboho. Bibele yi hi dyondzisa ndlela leyi hi nga swi endlaka ha yona swiboho swa vutlhari. Yehovha u lava leswaku hi endla swiboho leswi nga ta hi vuyerisa. Anakanya hi swikombiso leswi landzelaka.

6, 7. Vaisrayele a va fanele va endla xiboho xihi xa vutlhari naswona ha yini a swi tika ku xi endla? (Vona xifaniso lexi nga eku sunguleni ka xihloko lexi.)

6 Loko va ri eTikweni leri Tshembisiweke, Vaisrayele a va fanele va endla xiboho xa nkoka, ku nga ku Gandzela Yehovha kumbe swikwembu swin’wana. (Hlaya Yoxuwa 24:15.) Swi nga ha vonaka onge a swi olove ngopfu ku endla xiboho xexo. Kambe xiboho xa vona, a xi ta vula vutomi kumbe rifu. Hi ku phindhaphindha, Vaisrayele va endle swiboho swa vuphukuphuku hambiloko Yehovha a va vekele Vaavanyisi. Va tshike ku gandzela Yehovha kutani va gandzela swikwembu swa mavunwa. (Vaav. 2:3, 11-23) Nakambe, anakanya hi leswi Vaisrayele va swi endleke endzhakunyana loko va fanele va endla xiboho. Muprofeta Eliya u va byele leswi a va fanele va swi hlawula, ku nga ku Tirhela Yehovha kumbe Bali xikwembu xa mavunwa. (1 Tih. 18:21) Eliya u tshinye Vaisrayele hileswi a va kanakana. U nga ha anakanya leswaku a swi olova ku endla xiboho lexi hikuva minkarhi hinkwayo swa vuyerisa ku tirhela Yehovha. Kahlekahle a swi nga ta twala ku va munhu a lava ku tirhela Bali xikwembu lexi nga pfuniki nchumu. Nilokoswiritano, Vaisrayele volavo a va ri “ni mianakanyo yimbirhi.” Hi vutlhari Eliya u va khutaze ku hlawula vugandzeri bya ntiyiso ku nga ku gandzela Yehovha.

7 Ha yini swi nga ha va swi va tikerile swinene Vaisrayele ku endla xiboho xa vutlhari? A va nga ha ri na ripfumelo eka Yehovha naswona a va nga ha n’wi yingisi. A va tinyikanga nkarhi wo dyondza hi Yehovha kumbe hi vutlhari byakwe naswona a va nga n’wi tshembi. Loko a va n’wi tshemba, leswi va swi dyondzeke a swi ta va swi va pfunile ku endla swiboho swa vutlhari. (Ps. 25:12) Nakambe, va pfumelele van’wana leswaku va va kucetela ni ku va endlela swiboho.  Vanhu va le tikweni leri a va tshama eka rona lava a va nga n’wi gandzeli Yehovha, va kucetele Vaisrayele va va hambukisa. A ku ri khale Yehovha a va lemukisile hi mhaka yoleyo.—Eks. 23:2.

XANA HI FANELE HI PFUMELELA VAN’WANA VA HI ENDLELA SWIBOHO?

8. Hi yihi dyondzo ya nkoka leyi hi yi dyondzaka eka Vaisrayele emhakeni yo endla swiboho?

8 Swikombiso leswi hi buleke ha swona swi hi dyondzisa dyondzo leyi nga erivaleni. I vutihlamuleri bya hina hinkwerhu ku endla swiboho naswona leswaku hi endla swiboho swa vutlhari swi titshege hi ku va hi tiva ntiyiso wa le Bibeleni. Vagalatiya 6:5 yi hi tsundzuxa leswi: “Un’wana ni un’wana u ta rhwala ndzhwalo wakwe.” A hi fanelanga hi pfumelela van’wana va hi endlela swiboho. Ku ri na sweswo, hi fanele hi dyondza leswi nga swinene emahlweni ka Xikwembu kutani hi hlawula ku endla swona.

9. Ha yini swi ri ni khombo ku pfumelela van’wana va hi endlela swiboho?

9 Hi nga va pfumelela njhani van’wana leswaku va hi endlela swiboho? Ntshikilelo wa tintangha wu nga endla leswaku hi endla swiboho swo biha. (Swiv. 1:10, 15) Hambiswiritano, ku nga khathariseki ndlela leyi van’wana va ringetaka ku hi tshikilela ha yona, hi fanele hi yingisa leswi ripfalo ra hina leri leteriweke hi Bibele ri hi byelaka swona. Hakanyingi, loko hi pfumelela van’wana va hi endlela swiboho, hi va hi hlawula ku va ‘landzela.’ Loko hi ri karhi hi endla sweswo, hi va hi ri eku endleni ka xiboho, kambe sweswo swi ni khombo.

10. Pawulo u lemukise Vagalatiya hi yini?

10 Muapostola Pawulo u lemukise Vagalatiya hi khombo ro pfumelela van’wana va va endlela swiboho. (Hlaya Vagalatiya 4:17.) Van’wana evandlheni a va lava ku endlela van’wana swiboho leswaku va va hambanisa ni vaapostola. Ha yini? Vanhu volavo lava nga ni vutianakanyi a va tilavela xikhundlha. A va nga titsongahati naswona a va nga byi xiximi vutihlamuleri bya Vakrestekulobye bya ku tiendlela swiboho.

11. Hi nga va pfuna njhani van’wana leswaku va tiendlela swiboho?

11 Pawulo u hi vekele xikombiso lexinene hi ku xixima ntshunxeko wa vamakwavo vakwe wo tiendlela swiboho. (Hlaya 2 Vakorinto  1:24.) Namuntlha, vakulu va fanele va tekelela Pawulo loko va nyikela ndzayo etimhakeni leti khumbaka xiboho xa munhu hi yexe. Swa va tsakisa loko va bula ni ntlhambi hi rungula leri sekeriweke eBibeleni. Hambiswiritano, vakulu va tshika vamakwerhu va tiendlela swiboho. Leswi swa twala tanihi leswi hinkwerhu hi nga ta rhwala ndzhwalo wa hina. Hi leyi dyondzo ya nkoka: Hi nga pfuna van’wana ku twisisa ndzayo ya le Bibeleni leyi nga va pfunaka exiyin’weni xa vona. Hambiswiritano, hi fanele hi tsundzuka leswaku van’wana va ni vutihlamuleri byo tiendlela swiboho. Loko va endla swiboho hi vutlhari va ta vuyeriwa. Swi le rivaleni leswaku hi fanele hi papalata ku anakanya leswaku hi ni vutihlamuleri byo endlela vamakwerhu swiboho.

Vakulu lava nga ni rirhandzu va pfuna van’wana ku dyondza ku tiendlela swiboho (Vona ndzimana 11)

U NGA ENDLI SWIBOHO U HLUNDZUKILE

12, 13. Ha yini swi ri ni khombo ku endla swiboho loko u hlundzukile kumbe u tshikilelekile?

12 Vanhu vo tala va tala ku vula va ku: Endla leswi mbilu ya wena yi ku byelaka swona. Kambe ku endla tano swi nga ha va ni khombo naswona swi lwisana ni Matsalwa. Bibele yi hi tsundzuxa leswaku a hi fanelanga hi pfumelela timbilu ta hina leti nga hetisekangiki ti hi lawula loko hi endla swiboho. (Swiv. 28:26) Rungula ra le Bibeleni ri kombisa vuyelo byo biha lebyi vaka kona loko hi yingisa timbilu ta hina. Xiphiqo lexikulu hi leswaku “mbilu yi kanganyisa ngopfu ku tlula hinkwaswo naswona yi ni khombo.” (Yer. 3:17; 13:10; 17:9; 1 Tih. 11:9) Kutani ku nga endleka yini eka hina loko hi yingisa timbilu ta hina?

13 Mbilu ya Mukreste i ya nkoka swinene, hi yona mhaka hi lerisiweke ku rhandza Yehovha hi timbilu ta hina hinkwato ni ku rhandza vaakelani va hina ku kota loko hi tirhandza. (Mat. 22:37-39) Matsalwa lawa hi buleke ha wona eka ndzimana leyi hundzeke ma kombisa khombo ro pfumelela ndlela leyi hi titwaka ha yona yi lawula mianakanyo ni swiendlo swa hina. Hi xikombiso, ku nga endleka yini loko hi endla swiboho hi hlundzukile? Nhlamulo ya xivutiso xexo yi le rivaleni loko hi tshame hi swi endla enkarhini lowu hundzeke. (Swiv. 14:17; 29:22) Nakambe xana munhu loyi a tshikilelekeke a nga swi kota ku endla swiboho leswinene? (Tinhl. 32:6-12; Swiv. 24:10) Tsundzuka leswaku Rito ra Xikwembu ri kombisa vutlhari bya ku va “hlonga ra nawu wa Xikwembu.” (Rhom. 7:25) Swi le rivaleni, leswaku ndlela leyi hi titwaka ha yona yi nga hi hambukisa loko hi yi pfumelela leswaku yi hi lawula loko hi endla swiboho swa nkoka.

HI RINI LAHA HI FANELEKE HI CINCA SWIBOHO LESWI HI SWI ENDLEKE?

14. Hi swi tiva njhani leswaku minkarhi yin’wana swi fanerile ku cinca swiboho leswi hi swi endleke?

14 Hi fanele hi endla swiboho swa vutlhari. Hambiswiritano, sweswo a swi vuli swona leswaku hi fanele hi ala ku cinca swiboho leswi hi swi endleke. Minkarhi yin’wana hi va hi endla kahle loko hi tlhela hi kambisisa swiboho swa hina kutani hi swi cinca loko swi fanerile. Xiya xikombiso xa Yehovha loko a tirhisana ni Vaninivha enkarhini wa Yonasi. “Xikwembu xa ntiyiso xi vona mintirho ya vona, leswaku va tlherile endleleni ya vona yo biha; kutani Xikwembu xa ntiyiso xi tisola hikwalaho ka khombo leri xi vuleke leswaku xi ta va tisela rona; hikwalaho a xi ri tisanga.” (Yon. 3:10) Endzhaku ka loko Vaninivha va hundzukile, Yehovha u cince xiboho xakwe. Hi ku endla tano, a kombisa leswaku wa anakanyela, wa titsongahata naswona u ni tintswalo. Nakambe ku hambana ni vanhu, Xikwembu a xi endli swiboho xi nga anakanyanga hambiloko xi hlundzukile.

15. I yini leswi nga endlaka leswaku hi cinca swiboho swa hina?

15 Ku ni swilo leswi nga endlaka leswaku hi  tlhela hi kambisisa swiboho swa hina. Ku nga ha va ku cinca ka swiyimo. Minkarhi yin’wana Yehovha u cince xiboho lexi a xi endleke loko swiyimo swi cinca. (1 Tih. 21:20, 21, 27-29; 2 Tih. 20:1-5) Nakambe hi nga kuma rungula lerintshwa leri nga hi nyikaka xivangelo lexi twalaka xo cinca xiboho xa hina. Hosi Davhida a a nyikiwe rungula leri hoxeke mayelana na Mefiboxete ntukulu wa Sawulo. Loko Davhida a kume rungula leri nga rona, u cince xiboho xakwe. (2 Sam. 16:3, 4; 19:24-29) Na hina minkarhi yin’wana swi nga ha lava leswaku hi endla tano.

16. (a) I yini leswi nga hi pfunaka ku endla swiboho swa vutlhari? (b) Ha yini hi fanele hi kambisisa swiboho leswi hi swi endleke enkarhini lowu hundzeke naswona hi nga swi kambisisa njhani?

16 Rito ra Xikwembu ri hi tsundzuxa leswaku hi nga vi ni magugu loko hi fanele hi endla swiboho swa nkoka. (Swiv. 21:5) Loko hi tinyika nkarhi wo kumisisa vuxokoxoko hinkwabyo emhakeni yoleyo, hi ta endla xiboho lexinene. (1 Tes. 5:21) Nhloko ya ndyangu yi fanele yi sungula yi endla ndzavisiso eMatsalweni ni le ka minkandziyiso ya hina naswona yi fanele yi kambisisa tindlela tin’wana ni ku twa mavonelo ya swirho swa ndyangu wa yona loko yi nga si endla xiboho. Tsundzuka leswaku Xikwembu xi byele Abrahama leswaku a yingisa leswi nsati wakwe a swi vulaka. (Gen. 21:9-12) Vakulu na vona va fanele va endla ndzavisiso. Loko va anakanyela va tlhela va titsongahata, a va nge anakanyi leswaku vamakwerhu a va nge he va xiximi loko va kuma rungula lerintshwa leri lavaka leswaku va cinca swiboho leswi se va swi endleke. Loko swi fanerile va fanele va tiyimisela ku cinca ndlela leyi va anakanyaka ni ku endla swiboho ha yona naswona hinkwerhu hi fanele hi tekelela xikombiso xa vona. Leswi swi nga endla leswaku vandlha ri va ni ku rhula ri tlhela ri hleleka.—Mint. 6:1-4.

ENDLA HILAHA U BOHEKE HAKONA

17. I yini lexi nga hi pfunaka leswaku hi endla swiboho leswinene?

17 Swiboho swin’wana i swa nkoka ku tlula swin’wana. Swiboho swa nkoka swi lava leswaku hi rhanga hi anakanyisisa kahle ni ku khongela ha swona naswona sweswo swi nga ha teka nkarhi wo leha. Vamakwerhu van’wana va fanele va endla xiboho xo nghenela vukati ni ku hlawula munghana wa vukati. Xiboho xin’wana xa nkoka swinene i xa ku nghenela ntirho wa nkarhi hinkwawo lowu tisaka mikateko yo tala. Eka swiyimo swo tano, i swa nkoka ku va hi tshemba leswaku Yehovha u ta hi pfuna leswaku hi kota ku endla swiboho swa vutlhari. (Swiv. 1:5) Kutani, i swa nkoka ku teka Bibele tanihi xihlovo xa xitsundzuxo ni ku lava nkongomiso wa Yehovha hi xikhongelo. Nakambe tsundzuka leswaku Yehovha u ta hi nyika timfanelo leti hi ti lavaka leswaku hi kota ku endla swiboho leswi fambisanaka ni ku rhandza kakwe. Loko u fanele u endla xiboho xa nkoka, tivutise leswi: ‘Xana xiboho lexi xi kombisa leswaku ndzi n’wi rhandza swinene Yehovha? Xana xi ta endla leswaku ndzi tsaka ni ku endla leswaku ndyangu wa mina wu va ni ku rhula?’ Xana xi ta kombisa leswaku ndzi lehisa mbilu ni musa?’

18. Ha yini Yehovha a lava leswaku hi tiendlela swiboho?

18 Yehovha a nga hi sindzisi leswaku hi n’wi rhandza ni ku n’wi gandzela. Xexo i xiboho xa hina. Leswi a hi nyikeke ntshunxeko wo tihlawulela u xixima vutihlamuleri ni mfanelo ya hina yo ‘tihlawulela’ loko hi lava ku n’wi tirhela. (Yox. 24:15; Ekl. 5:4) Kambe u lava leswaku hi endla hilaha hi boheke hakona loko hi endla swiboho leswi fambisanaka ni ku rhandza kakwe. Loko hi tshemba ndlela leyi Yehovha a endlaka swilo ha yona swin’we ni misinya ya milawu yakwe, hi ta endla swiboho leswinene naswona hi ta endla hilaha hi boheke hakona.—Yak. 1:5-8; 4:8.