Seta screen reader

Hlawula ririmi

Yana enxaxamelweni wa vumbirhi

Hundzela eka leswi nga endzeni

Nghena endzeni

Timbhoni Ta Yehovha

Xitsonga

XIHONDZO XO RINDZA (NKANDZIYISO WA VANDLHA) JANUARY 2017

Ha Yini Ku Titsongahata Swi Ri Swa Nkoka Ninamuntlha?

Ha Yini Ku Titsongahata Swi Ri Swa Nkoka Ninamuntlha?

“Vutlhari byi ni lava va titsongahataka.”—SWIV. 11:2.

TINSIMU: 38, 69

1, 2. I yini leswi endleke leswaku Xikwembu xi nga ha n’wi tsakeli Sawulo? (Vona xifaniso lexi nga eku sunguleni ka xihloko lexi.)

HOSI SAWULO wa le Israyele wa khale loko a sungula ku fuma a a titsongahata naswona a xiximiwa swinene. (1 Sam. 9:1, 2, 21; 10:20-24) Kambe endzhaku ka loko a ve hosi, hi ku hatlisa u sungule ku tikukumuxa. Loko muprofeta wa Xikwembu Samuwele a hlwele ku fika eGiligala, Sawulo u hele mbilu. Vaisrayele va baleke va siya Sawulo loko Vafilista va ri karhi va lunghiselela ku va hlasela. Swi nga ha endleka Sawulo a te, ‘ndzi fanele ndzi endla swo karhi hi xihatla.’ Kutani u endlele Xikwembu xitlhavelo ku nga nchumu lowu a nga fanelanga a wu endla. Yehovha a swi n’wi tsakisanga sweswo.—1 Sam. 13:5-9.

2 Loko Samuwele a fika eGiligala, u tshinye Sawulo. Ematshan’weni yo amukela ndzayo, Sawulo u ringete ku tiyimelela ni ku vona van’wana nandzu hikwalaho ka xihoxo xakwe. (1 Sam. 13:10-14) Ku sukela kwalaho, Sawulo u sungule ku tikukumuxa leswi  endleke leswaku a lahlekeriwa hi vuhosi byakwe kambe xa nkoka ngopfu u lahlekeriwe hi vuxaka byakwe na Yehovha. (1 Sam. 15:22, 23) Hambileswi Sawulo eku sunguleni a a ri hosi leyi titsongahataka, makumu ya vutomi byakwe a ma bihe ngopfu.—1 Sam. 31:1-6.

3. (a) Vanhu vo tala va anakanya yini hi ku titsongahata? (b) I swivutiso swihi leswi nga ta hlamuriwa?

3 Vanhu vo tala namuntlha va anakanya leswaku a swi koteki ku va munhu a humelela evuton’wini loko a titsongahata. Va tibuma va vula leswaku vona va antswa ku tlula van’wana. Hi xikombiso, mutlangi un’wana wa tifilimi la dumeke loyi endzhaku a veke n’watipolitiki u tshame a vula leswi: “Ku titsongahata a swi tirhi eka mina naswona ndzi tshemba leswaku a swi nge pfuki swi tirhile.” Nilokoswiritano, ha yini ku titsongahata swi ri swa nkoka? Swi vula yini ku titsongahata? Naswona i yini leswi nga vuliki swona? Exihlokweni lexi, ku ta hlamuriwa swivutiso leswi. Exihlokweni lexi landzelaka hi ta dyondza hi ndlela leyi hi nga yaka emahlweni hi titsongahata ha yona ku nga khathariseki swiyimo swo tika kumbe ntshikilelo wa van’wana.

HA YINI KU TITSONGAHATA SWI RI SWA NKOKA?

4. Swi vula yini ku tikukumuxa?

4 Bibele yi hlamusela ku hambana loku nga kona exikarhi ka ku titsongahata ni ku tikukumuxa. (Hlaya Swivuriso 11:2.) Davhida u kombele Yehovha leswaku a “[n’wi] hlayisa . . . eswiendlweni swa ku tikukumuxa.” (Ps. 19:13) I yini ‘swiendlo swa ku tikukumuxa’? Swi vula ku endla nchumu lowu u nga riki na mpfumelelo wo wu endla ku nga ha va hikwalaho ka ku hela mbilu. Leswi hi velekiweke hi ri ni xidyoho minkarhi yin’wana ha tikukumuxa. Kambe xikombiso xa Hosi Sawulo xi kombisa leswaku loko hi hatla hi hela mbilu, hakatsongotsongo hi nga lahlekeriwa hi vuxaka bya hina ni Xikwembu. Loko Pisalema 119:21 yi vulavula hi Yehovha yi ri: “U va tshinyile lava tikukumuxaka.” Ha yini a endla tano?

5. Ha yini ku tikukumuxa swi ri ni khombo?

5 Swiendlo swa ku tikukumuxa swi ni khombo ku tlula swihoxo leswi hi nga swi endlangiki hi vomu. Xo sungula, loko hi tikukumuxa hi kombisa leswaku a hi n’wi xiximi Yehovha Hosi Leyi Lawulaka. Xa vumbirhi loko hi endla swilo leswi hi nga riki na mpfumelelo wo swi endla, sweswo swi nga hi holovisa ni van’wana. (Swiv. 13:10) Xa vunharhu, loko van’wana va swi xiya leswaku ha tikukumuxa hi nga ha khomiwa hi tingana. (Luka 14:8, 9) Ku tikukumuxa swi ni vuyelo byo biha. Hilaha Matsalwa ma swi kombisaka hakona, ku titsongahata swi ni vuyelo lebyinene.

KU TITSONGAHATA SWI KATSA YINI?

6, 7. Munhu loyi a titsongahataka u tikhoma njhani?

6 EBibeleni ku titsongahata swi vula ku va munhu a nga tikukumuxi. Swi hlamuseriwa tanihi ku va munhu a ri ni “mianakanyo yo titsongahata.” (Filp. 2:3) Munhu loyi a titsongahata wa swi tiva leswi a kotaka ku swi endla, u pfumela swihoxo swakwe ni ku amukela swiringanyeto swa van’wana. Yehovha wa tsaka swinene loko hi titsongahata.

7 Nakambe eBibeleni, ku titsongahata swi nga ha vula ku tiva leswi hi tsandzekaka ku swi endla. Ematsalweni ya Xigriki yo sungula, ku titsongahata swi kombetela eka ndlela leyi hi faneleke hi khoma van’wana ha yona.

8. Hi nga swi vonisa ku yini loko se hi sungula ku tikukumuxa?

8 Hi nga swi vonisa ku yini loko se hi sungula ku tikukumuxa? Anakanya hi leswi landzelaka. Hi nga ha sungula ku tivona hi antswa ku tlula van’wana evandlheni kumbe hi tikukumuxa hikwalaho ka malunghelo lawa hi nga wona. (Rhom. 12:16) Hi nga ha endla nchumu  wo karhi hi xikongomelo xo lava ku voniwa. (1 Tim. 2:9, 10) Nakambe hi nga ha sungula ku endlela van’wana swiboho. (1 Kor. 4:6) Minkarhi yin’wana swi nga ha endleka hi nga swi xiyi leswaku se hi sungule ku tikukumuxa.

9. I yini leswi endleke leswaku van’wana va sungula ku tikukumuxa? Vula xikombiso xa le Bibeleni.

9 Munhu a nga ha sungula ku tikukumuxa loko a pfumelela ku hluriwa hi ku navela swilo swo biha. Ku navela swilo swo biha ni ku hlundzuka hi ku hatlisa swi endle leswaku vanhu vo tala va sungula ku tikukumuxa. Vanhu va le nkarhini lowu hundzeke vo tanihi Absalomu, Uziya na Nebukadnetsara va phasiwe hi mintirho ya nyama naswona Yehovha u va tsongahatile hikwalaho ka ku tikukumuxa.—2 Sam. 15:1-6; 18:9-17; 2 Tikr. 26:16-21; Dan. 5:18-21.

10. Ha yini hi fanele hi papalata moya wo avanyisa van’wana? Vula xikombiso xa le Bibeleni.

10 Hambiswiritano, ku ni swilo swin’wana leswi nga endlaka leswaku munhu a sungula ku tikukumuxa. Hi xikombiso, anakanya hi rungula ra le Bibeleni leri nga eka: Genesa 20:2-7 na Matewu 26:31-35. Xana swiendlo swa Abimeleke na Petro a swi kombisa ku tikukumuxa? Kumbe a va nga swi xiyi leswaku se va sungula ku tikukumuxa? Leswi hi nga swi kotiki ku tiva timbilu ta vanhu, hi ta va hi endla kahle loko hi nga hatliseli ku avanyisa van’wana.—Hlaya Yakobo 4:12.

TIVA VUTIHLAMULERI BYA WENA ENHLENGELETANWENI YA YEHOVHA

11. I yini leswi hi faneleke hi swi twisisa hi vutihlamuleri bya hina enhlengeletanweni ya Xikwembu?

11 Ku titsongahata swi sungula hi ku va hi tiva vutihlamuleri bya hina enhlengeletanweni ya Xikwembu. Tanihi Xikwembu lexi hlelekeke, Yehovha u nyika un’wana ni un’wana xiavelo xakwe enhlengeletanweni ya yena. Swiavelo swa hina swa hambana kambe hinkwaswo i swa nkoka. Hikwalaho ka musa wakwe lowu nga faneriwiki, Yehovha u hi nyike vuswikoti byo hambana. Hi nga byi tirhisa ku va hi n’wi kwetsimisa ni ku pfuna van’wana. (Rhom. 12:4-8) Yehovha u hi nyike vutihlamuleri hikuva wa hi tshemba.—Hlaya 1 Petro 4:10.

Hi nga dyondza yini eka xikombiso xa Yesu loko swiavelo swa hina swi cinca? (Vona tindzimana 12-14)

12, 13. Ha yini swi nga fanelanga swi hi hlamarisa loko swiavelo swa hina swi cinca nkarhi ni nkarhi?

12 Vutihlamuleri bya hina enhlengeletanweni ya Xikwembu byi nga ha cinca. Anakanya hi xikombiso xa Yesu. Eku sunguleni a a tshama na Yehovha ntsena etilweni. (Swiv. 8:22) Kutani u pfunetile ku endla tintsumi ni vuako hinkwabyo naswona eku heteleleni va vumbe vanhu. (Kol. 1:16) Hambiswiritano, hi ku famba ka nkarhi Yesu u nyikiwe xiavelo lexintshwa emisaveni kutani a velekiwa a va n’wana endzhaku a kula a va wanuna. (Filp. 2:7) Endzhaku ka rifu rakwe, Yesu u tlhelele etilweni kutani u ve Hosi ya Mfumo wa Xikwembu ku sukela hi 1914. (Hev. 2:9) Nakambe wa ha ta tlhela a nyikiwa xiavelo xin’wana. Endzhaku ka Mfumo Wa Gidi Ra Malembe, Yesu u ta tlherisela Mfumo eka Xikwembu kutani “xi va swilo hinkwaswo eka vanhu hinkwavo.”—1 Kor. 15:28.

13 Hi ku famba ka nkarhi na hina hi nga langutela leswaku swiavelo swa hina swi cinca kumbexana hikwalaho ka swiboho leswi hi swi endlaka. Hi xikombiso, xana a wu nga nghenelanga vukati kutani hi ku famba ka nkarhi u endla xiboho xo byi nghenela? Xana se u kurisa vana? Loko se u kurile, xana u olovise vutomi leswaku u sungula ku phayona? Swiboho leswi hinkwaswo, swi nga endla leswaku munhu a va ni malunghelo kumbe vutihlamuleri byo karhi. Ku cinca ka swiyimo swa hina ku nga hunguta kumbe ku engetela mintirho leyi hi yi endlelaka Yehovha. Xana wa ha ri  muntshwa kumbe se u kurile? Xana u ni rihanyo lerinene kumbe wa vabya? Yehovha wa swi tiva leswi hinkwerhu hi nga swi endlaka leswaku hi kota ku endla swo tala entirhweni wa yena. Kambe u lava leswaku hi endla leswi hi nga swi kotaka naswona wa swi tlangela hinkwaswo leswi hi n’wi endlelaka swona.—Hev. 6:10.

14. Ku titsongahata ku nga hi pfuna njhani leswaku hi eneriseka ni ku va ni ntsako eka xiyimo xin’wana ni xin’wana?

14 Yesu u kume ntsako eka swiavelo swakwe, hilaha ku fanaka na hina hi nga va ni ntsako eka swiavelo swa hina. (Swiv. 8:30, 31) Munhu loyi a ti tsongahataka wa eneriseka hi swiavelo kumbe vutihlamuleri lebyi a nga na byona evandlheni. A nga vilerisiwi hi ku kuma malunghelo enkarhini lowu taka kumbe loko van’wana va kuma malunghelo. Kambe wa tsaka hileswi a swi endlaka naswona wa swi xiya leswaku swi huma eka Yehovha. Nakambe u tlhela a xixima vutihlamuleri lebyi Yehovha a byi nyikeke van’wana. Ku titsongahata swi hi pfuna ku xixima ni ku seketela van’wana.—Rhom. 12:10.

LESWI KU TITSONGAHATA SWI NGA VULIKI SWONA

15. Hi nga dyondza yini eka Gidiyoni?

15 Gidiyoni a a ri xikombiso lexinene xa ku titsongahata. Loko ntsumi ya Xikwembu yi humelela ro sungula eka yena, u titsongahatile. (Vaav. 6:15) Endzhaku ka loko a amukele xiavelo lexi a xi huma eka Yehovha, Gidiyoni u endle leswi a nga swi kotaka leswaku a twisisa leswi Yehovha a a lava leswaku a swi endla  naswona u titshege hi yena. (Vaav. 6:36-40) Gidiyoni a a ri ni xivindzi. Nilokoswiritano u endle hilaha Yehovha a n’wi leriseke hakona hi vuxiyaxiya ni hi vutlhari. (Vaav. 6:11, 27) A nga endlanga xiavelo xa yena hileswi a lava ku va ni ndhuma. Ku ri na sweswo, loko a hetisise xiavelo xakwe, u tlhelele ekaya kakwe a tsakile.—Vaav. 8:22, 23, 29.

16, 17. I yini leswi munhu loyi a titsongahataka a anakanyisisaka ha swona loko a nga si amukela xiavelo lexintshwa?

16 Ku va hi titsongahata a swi vuli swona leswaku a hi fanelanga hi endla nhluvuko kumbe hi amukela swiavelo leswi engetelekeke. Matsalwa ma hi khutaza leswaku hi ya emahlweni hi endla nhluvuko. (1 Tim. 4:13-15) Xana sweswo swi vula leswaku hi fanele hi tshamela ku cinca swiavelo swa hina? A swi tano! Hi ku pfuniwa hi Yehovha, hi nga ya emahlweni hi kurisa vuxaka bya hina na yena ku nga khathariseki swiavelo leswi hi swi endlaka. Kutani a hi yeni emahlweni hi tikarhatela ku tirhisa vuswikoti lebyi Xikwembu xi hi nyikeke byona hi ndlela leyinene.

17 Munhu loyi a titsongahataka u ta rhanga a languta leswi languteriweke eka yena a nga se amukela xiavelo lexintshwa. Kutani u ta tlhela a kambisisa swiyimo swakwe hi vukheta. Hi xikombiso, xana u ta swi kota ku hetisisa xiavelo xexo handle ko honisa swilo swin’wana swa nkoka? Xana ntirho lowu sweswi a wu endlaka wu fanele wu nyikiwa un’wana leswaku a ta kota ku hetisisa xiavelo xexo? Loko swi ri tano, kumbexana ku ni munhu un’wana loyi a nga ha fanelekaka kahle ku hetisisa xiavelo xexo sweswi. Ku khongela ni ku tikambisisa hi vukheta swi ta hi pfuna leswaku hi papalata ku lava swiavelo leswi hi nga ta ka hi nga swi koti ku swi hetisisa. Kutani loko hi titsongahata a hi nge xi amukeli xiavelo xexo.

18. (a) Ku titsongahata swi ta hi pfuna ku endla yini loko hi amukela xiavelo lexintshwa? (b) Varhoma 12:3 yi tirha njhani eka munhu loyi a titsongahataka?

18 Loko hi amukela xiavelo lexintshwa, xikombiso xa Gidiyoni xi hi dyondzisa leswaku a hi nge swi koti ku xi hetisisisa handle ko kongomisiwa hi Yehovha swin’we ni mikateko yakwe. Ku ri na sweswo, hi fanele hi “titsongahata loko [hi] famba ni Xikwembu xa [hina].” (Mik. 6:8) Loko hi amukela swiavelo leswintshwa, hi fanele hi khongela ni ku anakanyisisa hi leswi Yehovha a hi byelaka swona hi ku tirhisa Rito rakwe swin’we ni nhlengeletano yakwe. Hi fanele hi dyondza ku languta swilo hi ndlela leyi Yehovha a swi langutaka ha yona. A hi tsundzukeni leswaku Yehovha wa titsongahata naswona hi yena loyi a ‘endlaka hi va lavakulu.’ (Ps. 18:35) Loko hi hlawula ku famba hi ku titsongahata ni Xikwembu, sweswo swi ta hi pfuna leswaku hi va ni langutelo lerinene.—Hlaya Varhoma 12:3.

19. Ha yini hi fanele hi tikarhatela ku titsongahata?

19 Munhu loyi a titsongahataka u vangamisa Yehovha hikuva hi yena Muvumbi ni Hosi Leyi Lawulaka. (Nhlav. 4:11) Ku titsongahata swi endla leswaku hi eneriseka ni ku endla swo tala eswiavelweni leswi Xikwembu xi hi nyikeke swona. Ku titsongahata swi endla leswaku hi xixima van’wana ni ku va ni vun’we. Ku titsongahata swi hi pfuna leswaku hi teka van’wana va ri lava tlakukeke eka hina naswona swi endla hi va ni vuxiyaxiya ni ku papalata ku endla swihoxo leswikulu. Hikwalaho ka swivangelo leswi, ku titsongahata i ka nkoka eka vanhu va Xikwembu namuntlha naswona Yehovha u katekisa lava tikarhatelaka ku titsongahata. Kambe ku vuriwa yini loko hi langutane ni ntshikilelo wo karhi? Exihlokweni lexi landzelaka hi ta dyondza leswaku hi nga swi kotisa ku yini ku titsongahata hambiloko hi langutana ni swiyimo swo tika.