Nghena endzeni

Yana enxaxamelweni wa vumbirhi

Hundzela eka leswi nga endzeni

Timbhoni Ta Yehovha

Xitsonga

XIHONDZO XO RINDZA (NKANDZIYISO WA VANDLHA) DECEMBER 2016

‘Loko U Anakanya Hi Swilo Swa Moya U Ta Kuma Vutomi Ni Ku Rhula’

‘Loko U Anakanya Hi Swilo Swa Moya U Ta Kuma Vutomi Ni Ku Rhula’

“Lava va fambaka hi ku pfumelelana ni moya, va anakanya swilo swa moya.”—RHOM. 8:5.

TINSIMU: 57, 52

1, 2. Ha yini Varhoma ndzima 8 yi kombetela ngopfu eka Vakreste lava totiweke?

XANA u tshame u hlaya Varhoma 8:15-17 hi nkarhi wa ku tsundzuka rifu ra Yesu? Kumbexana u tshame u yi hlaya. Rungula ra kona ri vulavula hi ndlela leyi Vakreste va swi tivaka ha yona loko va totiwile, ri tlhela ri vula leswaku moya lowo kwetsima wu nyikela vumbhoni. Nakambe ndzimana yo sungula eka ndzima yoleyo yi vulavula hi “lava nga ni vun’we na Kreste.” Kambe, xana Varhoma ndzima 8 yi tirha eka lava totiweke ntsena? Kumbe yi tlhela yi vulavula hi Vakreste lava nga ni ntshembo wo hanya laha misaveni?

2 Ndzima leyi yi kombetela ngopfu eka Vakreste lava totiweke. Va amukela “moya” naswona va swi “rindzela hi mbilu hinkwayo ku vekiwa tanihi vana, ku ntshunxiwa emimirini ya [vona ya nyama] hi nkutsulo.” (Rhom. 8:23) Ntshembo wa vona i ku va vana va Xikwembu etilweni. Sweswo swa koteka hikuva va khuvuriwile naswona Xikwembu xi tirhise nkutsulo leswaku xi va rivalela swidyoho swa vona ni ku va vula lava lulameke tanihi vana va moya.—Rhom. 3:23-26; 4:25; 8:30.

3. Ha yini hi vula leswaku Varhoma ndzima 8 yi kombetela ni le ka Vakreste lava nga ni ntshembo wo hanya laha misaveni?

3 Hambiswiritano, Varhoma ndzima 8 yi tlhela yi kombetela eka Vakreste lava nga ni ntshembo wo hanya laha misaveni hikuva  Xikwembu xi va vitana lava lulameke. Sweswo swi vonaka eka marito lawa Pawulo a ma tsaleke eku sunguleni ka papila rakwe. Eka ndzima ya vumune u vulavule hi Abrahama. Wanuna loyi wa ripfumelo u hanye malembe yo tala emahlweni ko va Yehovha a nyika Vaisrayele Nawu naswona Yesu a nga si fela swidyoho swa hina. Hambiswiritano, Yehovha u vone ripfumelo lerikulu leri Abrahama a ri na rona kutani u n’wi vitane loyi a lulameke. (Hlaya Varhoma 4:20-22.) Ninamuntlha Yehovha wa ri vona ripfumelo ra Vakreste vo tshembeka lava nga ni ntshembo wo hanya hilaha ku nga heriki kwala misaveni. Kutani na vona va ta vuyeriwa eka ndzayo leyi nga eka Varhoma ndzima 8 leyi nyikiwaka vanhu vo lulama.

4. Varhoma 8:21 yi fanele yi endla hi tivutisa hi xivutiso xihi?

4 Varhoma 8:21, ya hi tiyisekisa leswaku misava leyintshwa yi ta fika. Tsalwa leri ri vula leswaku “ntumbuluko hi woxe na wona wu ta ntshunxiwa evuhlongeni bya ku onhaka kutani wu va ni ntshunxeko lowu vangamaka wa vana va Xikwembu.” Xivutiso hi leswaku, xana hi ta va kona naswona hi ta yi kuma hakelo? Xana wa tiyiseka leswaku u ta va kona emisaveni leyintshwa? Varhoma ndzima 8 yi hi nyika xitsundzuxo lexi nga ta hi pfuna leswaku hi tiyiseka.

‘KU FAMBA HI KU PFUMELELANA NI NYAMA’

5. Hi yihi mhaka leyi Pawulo a vulavuleke ha yona eka Varhoma 8:4-13?

5 Hlaya Varhoma 8:4-13. Varhoma ndzima 8 yi vulavula hi lava va fambaka “hi ku pfumelelana ni nyama” swin’we ni lava va fambaka “hi ku pfumelelana ni moya.” Van’wana va nga ha anakanya leswaku laha ku vulavuriwa hi Vakreste swin’we ni lava nga riki Vakreste. Hambiswiritano, Pawulo a a tsalela “hinkwavo lava va nga eRhoma lava nga varhandziwa va Xikwembu, lava vitaniweke leswaku va va vakwetsimi.” (Rhom. 1:7) Kutani Pawulo a kombisa ku hambana exikarhi ka Vakreste lava a va anakanya hi swilo swa nyama ni Vakreste lava a va anakanya hi swilo swa moya. Hi kwihi ku hambana?

6, 7. (a) Hi tihi tindlela tin’wana leti Bibele yi tirhisaka rito leri nge “nyama” ha tona? (b) Pawulo u ri tirhise njhani rito leri nge “nyama” eka Varhoma 8:4-13?

6 Ehleketa hi rito leri nge “nyama.” Xana Pawulo a vulavula hi yini? Bibele yi tirhisa rito leri nge “nyama” hi tindlela to hambanahambana.  Minkarhi yin’wana yi kombetela eka miri wa hina. (Rhom. 2:28; 1 Kor. 15:39, 50) Nakambe ri nga tlhela ri kombetela eka vuxaka lebyi vanhu nga na byona. Yesu a a “huma eka mbewu ya Davhida hi tlhelo ra nyama,” naswona Pawulo a a teka Vayuda tanihi “maxaka [yakwe] hi tlhelo ra nyama.”—Rhom. 1:3; 9:3.

7 Hambiswiritano, leswi Pawulo a swi tsaleke eka ndzima 7 swi hi pfuna ku twisisa leswaku a vulavula hi yini loko a boxa rito leri nge “nyama” eka Varhoma 8:4-13. U fanise ku “famba hi ku pfumelelana ni nyama” ni ku “navela ka vudyoho” tanihi leswi a swi “tirha eka swirho swa [vona.]” (Rhom. 7:5) Leswi swi hi pfuna ku twisisa leswi Pawulo a vula swona loko a vulavula hi lava “fambaka hi ku pfumelelana ni nyama” ni lava “va anakanya swilo swa nyama.” A vulavula hi vanhu lava a va lawuriwa hi ku navela ka vona kumbe lava xisiwaka hi ku nga hetiseki ka vona. Vanhu lava va nga ha lawuriwa hi ku navela ni ku endla timhaka ta masangu kumbe swilo swin’wana.

8. Ha yini Pawulo a fanele a tsundzuxa Vakreste lava totiweke hi mhaka yo ‘anakanya hi swilo swa nyama’?

8 U nga ha tivutisa leswaku ha yini Pawulo a kombetela eka Vakreste lava totiweke loko a vulavula hi khombo ro hanya “hi ku pfumelelana ni nyama.” Xana Vakreste lava nga vanghana va Xikwembu ni lava rhandzekaka eka xona va nga va ekhombyeni leri? Lexi twisaka ku vava, Mukreste un’wana ni un’wana a nga sungula ku hanya hi ku navela ka nyama. Hi xikombiso, Pawulo u tsale leswaku van’wana exikarhi ka vamakwerhu va le Rhoma a va ri mahlonga “ya makhwiri ya vona vini,” ku nga ha va ku ri ku rhandza swakudya, ku nwa, timhaka ta masangu kumbe swilo swin’wana. Van’wana a va ‘kanganyisa timbilu ta lava nga riki na ntokoto.’ (Rhom. 16:17, 18; Filp. 3:18, 19; Yudha 4, 8, 12) Nakambe anakanya hi makwerhu wa le Korinto loyi a a “teke nsati wa tata wakwe.” (1 Kor. 5:1) Kutani swa twisiseka leswaku ha yini Xikwembu xi tirhise Pawulo ku tsundzuxa Vakreste emhakeni yo ‘anakanya hi swilo swa nyama.’—Rhom. 8:5, 6.

9. I yini leswi ndzayo ya Pawulo leyi kumekaka eka Varhoma 8:6 yi nga vuliki swona?

9 Ndzayo leyi ya tirha ninamuntlha. Endzhaku ko tirhela Xikwembu nkarhi wo leha, Mukreste a nga sungula ku anakanya hi swilo swa nyama. Kambe ku anakanya hi swa nyama a swi kombeteli eka Mukreste loyi minkarhi yin’wana  a ehleketaka hi swakudya, ntirho, vuhungasi kumbe hi timhaka ta ku rhandzana. Sweswo i swilo leswi ni malandza ya Xikwembu ma swi lavaka. Yesu na yena a a tiphina hi swakudya naswona u tlhele a phamela van’wana. Minkarhi yin’wana na yena a tihungasa. Nakambe Pawulo u tsale leswaku timhaka ta masangu i nchumu wa nkoka evukatini.

Xana mabulo ya wena ma kombisa leswaku u anakanya hi swilo swa moya kumbe swa nyama? (Vona tindzimana 10, 11)

10. Swi vula yini ku “anakanyisisa hi swilo swa nyama”?

10 Kutani Pawulo a kombetela eka yini loko a vulavula hi ku “anakanya swa nyama”? Rito ra Xigriki leri Pawulo a ri tirhiseke ri vula “ku anakanyisisa hi swilo swo karhi kumbe ku dzikisa mianakanyo eka nchumu wo karhi.” Vanhu lava anakanyaka hi swilo swa nyama va pfumelela xidyoho leswaku xi lawula vutomi bya vona. Xidyondzi xin’wana loko xi hlamusela rito leri nga eka Varhoma 8:5 xi ri: “Vanhu lava, va tshamela ku anakanyisisa, ku vulavula ni ku endla swilo swa nyama.”

11. Hi swihi swilo swin’wana leswi nga ha vaka swa nkoka swinene evuton’wini bya hina?

11 A swi fanela leswaku Vakreste va le Rhoma va kambisisa leswi a swi ri swa nkoka ngopfu evuton’wini bya vona. Swi nga ha endleka a va ‘anakanya hi swilo swa nyama’? Ninamuntlha, hi fanele hi tikambisisa ku vona leswi nga swa nkoka swinene evuton’wini bya hina. I yini leswi hi rhandzaka ku vulavula ha swona naswona i yini leswi hi rhandzaka ku swi endla? I yini leswi hi tikarhatelaka ku swi endla evuton’wini bya siku ni siku? Van’wana va hina va rhandza ku ringeta vhinyo yo hambanahambana, ku sasekisa makaya ya vona, ku xava swiambalo leswintshwa, ku va ni mali yo tala, ku tihumesa ni swin’wana. I ntiyiso leswaku swilo leswi a swi bihanga hikuva i swilo leswi hi swi lavaka. Hi xikombiso, siku rin’wana hi singita Yesu u endle vhinyo naswona Pawulo u byele Timotiya leswaku a n’wa “vhinyo yitsongo.” (1 Tim. 5:23; Yoh. 2:3-11) Kambe xana Yesu na Pawulo a va “tshamela ku vulavula, ku anakanya ni ku dzikisa mianakanyo ya vona eka vhinyo”? Doo! Ku vuriwa yini hi hina? I yini leswi nga swa nkoka swinene evuton’wini bya hina?

12, 13. Ha yini hi fanele kambisisa swilo leswi nga swa nkoka swinene evuton’wini bya hina?

12 Hi fanele hi tikambela. Ha yini? Pawulo u tsale a ku: “Ku anakanya swa nyama swi vula rifu.” (Rhom. 8:6) Sweswo i swa nkoka hikuva hi nga lahlekeriwa hi vuxaka bya hina na Yehovha sweswi ni ku lahlekeriwa hi vutomi enkarhini lowu taka. Nilokoswiritano, Pawulo a nga vuli swona leswaku ‘loko munhu a anakanya hi swilo swa nyama,’ makumu yakwe i rifu hikuva munhu yoloye a nga ha cinca. Ehleketa hi wanuna wa le Korinto loyi a tikhome hi ndlela yo biha loyi endzhaku a susiweke. Endzhaku ko nyikiwa ndzayo u cincile. U tshike mukhuva wakwe wo hanya hi ku ya hi ku navela kakwe kutani a tlhela a tirhela Yehovha.—2 Kor. 2:6-8.

13 Kutani loko wanuna yoloye a swi kotile ku cinca eka ndlela leyi a endla swilo ha yona, na hina hi nga swi kota hambiloko hi nga dyohanga ku fana na yena. Entiyisweni, xitsundzuxo lexi Pawulo a xi nyikeleke mayelana ni vuyelo byo va ‘munhu a anakanya hi swilo swa nyama’ xi fanele xi endla leswaku na hina hi cinca loko swi fanerile!

“KU ANAKANYA SWA MOYA”

14, 15. (a) I yini leswi Pawulo a hi tsundzuxeke leswaku hi anakanya ha swona? (b) I yini leswi “ku anakanya swa moya” swi nga vuliki swona?

14 Endzhaku ka loko muapostola Pawulo a hi tsundzuxe leswaku hi fanele hi lwisana ni “ku anakanya swa nyama” u tlhele a ku: “Ku anakanya swa moya swi vula vutomi ni ku rhula.” Mawaku mikateko leyi hi nga ta yi kuma hikwalaho ko anakanya hi swilo swa moya. Xana hi nga yi kuma njhani mikateko leyi?

15 “Ku anakanya swa moya” a swi vuli swona leswaku munhu a nga fanelanga a tiphina hi  vutomi. A swi vuli swona leswaku minkarhi hinkwayo u fanele a vulavula hi Bibele, hi Xikwembu ni ntshembo lowu a nga na wona hi vumundzuku. Hi fanele hi tsundzuka leswaku Pawulo ni van’wana lava hanyeke enkarhini wakwe lava a va endla ku rhandza ka Xikwembu a va fana na hina. A va dya va tlhela va nwa. Vo tala a va nghenele vukati ni ku tiphina ni mindyangu ya vona naswona a va tirha leswaku va kota ku ti hanyisa.—Mar. 6:3; 1 Tes. 2:9.

16. I yini leswi a swi ri swa nkoka swinene eka Pawulo?

16 Hambiswiritano, malandza wolawo ya Xikwembu a ma pfumelanga leswaku ku tiphina hi vutomi swi va swa nkoka swinene evuton’wini bya wona. Swiviko swi kombisa leswaku hambileswi Pawulo a tirha ku endla matende, ntirho wo chumayela ni wo dyondzisa hi yona leyi a yi ri ya nkoka swinene eka yena. (Hlaya Mintirho 18:2-4; 20:20, 21, 34, 35.) Kutani u khutaze vamakwerhu va le Rhoma leswaku na vona va yi endla. I ntiyiso leswaku Pawulo a tshamela ku anakanyisisa hi mintirho leyi tiyisaka vuxaka byakwe ni Xikwembu. Vamakwerhu va le Rhoma a va fanele va tekelela xikombiso xakwe, na hina hi fanele hi endla tano.—Rhom. 15:15, 16.

17. Loko hi ‘anakanya swilo swa moya,’ hi ta vuyeriwa hi yini?

17 Hi ta vuyeriwa hi yini loko hi anakanya hi swilo swa moya? Varhoma 8:6 yi ri: “Ku anakanya swa moya swi vula vutomi ni ku rhula.” Sweswo swi katsa ku pfumelela moya lowo kwetsima leswaku wu hi kongomisa, ku nga ku anakanya hi ndlela leyi Xikwembu xi anakanyaka ha yona. Hi nga tiyiseka leswaku loko hi anakanya hi swilo swa “moya” hi ta eneriseka ni ku va ni vutomi lebyi nga ni xikongomelo sweswi. Lexi tsakisaka swinene hi leswaku hi ta kuma vutomi lebyi nga heriki, ku nga ha va etilweni kumbe kwala misaveni.

18. Hi ta va ni ku rhula hi ndlela yihi loko hi “anakanya swa moya”?

18 A hi veni ni ntshembo eka marito lama nge “ku anakanya swa moya swi vula . . . ku rhula.” Vanhu vo tala a va na ku rhula. Loko va ri karhi va kayakaya leswaku va kuma ku rhula, hina ha tiphina hi kona. Lexi hi pfunaka leswaku hi va ni ku rhula, hi leswi hi tikarhatelaka ku va ni ku rhula ni swirho swa mindyangu ya hina swin’we ni vamakwerhu evandlheni. Ha swi tiva leswaku hinkwerhu a hi hetisekanga. Hikwalaho ka sweswo, ku nga ha va ni swiphiqo exikarhi ka hina, kutani loko sweswo swi endleka, hi tirhisa xitsundzuxo xa Yesu lexi nge: “Endla ku rhula ni makwenu.” (Mat. 5:24) Leswi swa hi olovela loko hi tsundzuka leswaku makwerhu yoloye na yena u tirhela “Xikwembu lexi nyikaka ku rhula.”—Rhom. 15:33; 16:20.

19. Hi kwihi ku rhula ko hlawuleka loku hi nga ta va na kona?

19 Loko hi anakanya hi swilo swa moya hi ta va ni ku rhula ni Xikwembu. Muprofeta Esaya u tsale a ku: ‘Yehovha u ta n’wi hlayisa hi ku rhula loku tshamaka ku ri kona, hikuva munhu u endliwa leswaku a tshemba wena.’—Esa. 26:3; hlaya Varhoma 5:1.

20. Ha yini u yi tlangela swinene ndzayo leyi nga eka Varhoma ndzima 8?

20 Ku nga khathariseki leswaku hi ni ntshembo wo ya hanya etilweni kumbe laha misaveni, hinkwerhu ha vuyeriwa loko hi hlaya Varhoma ndzima 8. Ha tsaka leswi ndzimana leyi yi hi khutazaka ku nga pfumeleli swilo swa “nyama” swi va swa nkoka swinene evuton’wini bya hina. Ematshan’weni ya sweswo, ha swi xiya leswaku “ku anakanya swa moya swi vula vutomi ni ku rhula.” Loko hi endla tano hi ta kuma vutomi lebyi nga heriki. Pawulo u tsale a ku: “Hikuva hakelo leyi tisiwaka hi xidyoho i rifu, kambe nyiko leyi nyikiwaka hi Xikwembu i vutomi lebyi nga heriki ha Kreste Yesu Hosi ya hina.”—Rhom. 6:23.