Nghena endzeni

Yana enxaxamelweni wa vumbirhi

Hundzela eka leswi nga endzeni

Timbhoni Ta Yehovha

Xitsonga

XIHONDZO XO RINDZA (NKANDZIYISO WA VANDLHA) OCTOBER 2016

 MHAKA YA VUTOMI

Ndzi Tekelele Swikombiso Leswinene

Ndzi Tekelele Swikombiso Leswinene

“Ndzi vutise Izak Marais la ndzi foneleke ndzi ri eColorado, yena a ri ePatterson le New York, ndzi ku: “Xana wa swi tiva leswaku ndzi ni malembe mangani?” U te: “Ndzi swi tiva kahle leswaku u ni malembe mangani.” Kambe i nge ndzi mi chumbutela leswi endleke leswaku hi bula hi mhaka leyi.

NDZI velekiwe eWichita, Kansas, U.S.A., hi December 10, 1936, naswona ndzi mativula eka vana va mune. Vatswari va mina, William na Jean, a va tirhela Yehovha hi ku hiseka. Tatana a a ri nandza wa vandlha, hilaha makwerhu la rhangelaka evandlheni a a vitaniwa hakona. Manana u dyondze ntiyiso eka mana wakwe, Emma Wagner. Emma u dyondzise vanhu vo tala ntiyiso, ku katsa na Gertrude Steele, loyi a veke murhumiwa malembe yo tala ePuerto Rico. * Kutani a ku ri ni vanhu vo tala lava nga swikombiso leswinene lava ndzi nga va tekelelaka.

KU TSUNDZUKA VANHU LAVA NGA SWIKOMBISO LESWINENE

Tatana a yime ekhonweni ya xitarata, a ri karhi a fambisela vanhu lava hundzaka hi ndlela timagazini

Hi Mugqivela wun’wana nimadyambu loko ndzi ri ni malembe ya ntlhanu, mina na tatana a hi ri karhi hi fambisela vanhu lava hundzaka hi ndlela timagazini ta Xihondzo xo Rindza ni Consolation (leyi sweswi ku nga Xalamuka!). Hi nkarhi wolowo, tiko a ri katseka eka Nyimpi ya Vumbirhi ya Misava. Ku te dokodela loyi a dakweke kutani a fika a rhuketela Tatana hikwalaho ka leswi a a nga katseki evusocheni, u vule leswaku i toya naswona u chava ku tsarisa ku ya evusocheni. Dokodela loyi u langute Tatana kutani a ku, “Ha yini u nga ndzi bi, toya ndziwena!” A ndzi chuhile kambe ndzi xixime Tatana. U ye emahlweni a fambisela vanhu lava a va hi rhendzerile timagazini. Kutani ku te socha laha a hi ri kona, ivi dokodela yoloye a huwelela a ku, “Khoma toya leri!” Socha leri ri swi vonile leswaku u dakwile, kutani ri ku eka yena, “Famba ekaya u ya tlela!” Havumbirhi bya vona va fambile. Ni sweswi ndza ha khensa Yehovha hikwalaho ka xivindzi lexi a xi nyikeke tatana. Tatana a ri ni tindhawu timbirhi leti a tsemetisa vanhu misisi eka tona naswona dokodela loyi a tsemeta kona!

Ndzi ri ni vatswari va mina, hi ya enhlengeletanweni eWichita hi va-1940

Loko ndzi ri ni malembe ya nhungu, vatswari va mina va xavise kaya ra vona ni tindhawu to tsemetisa misisi, kutani va rhurhela eColorado laha a ku ri ni xilaveko lexikulu laha va akeke yindlu leyitsongo. Hi fike hi tshama ekusuhi ni le Grand Junction, laha vatswari va mina va phayoneke kona ni ku tirha masiku yo karhi  epurasini. Hi ku katekisiwa hi Yehovha ni ku va va tirha hi ku hiseka, ku sunguriwe vandlha. Hi June 20, 1948, Tatana u khuvule mina ni van’wana lava amukeleke ntiyiso enambyeni, ku katsa na Billie Nichols ni nsati wakwe. Hi ku famba ka nkarhi va ve valanguteri va muganga, laha eku heteleleni n’wana wa vona ni nsati wakwe va veke valanguteri va muganga.

Hi ve vanghana ni vamakwerhu lava a va hisekela ntirho wa Mfumo naswona a hi tiphina hi mabulo lama akaka ni ndyangu wa ka Steele, ku nga Don, Earlene, Dave, Julia, Si na Martha, lava ndzi khutazeke swinene. Va ndzi kombe ndlela leyi ku rhangisa Mfumo swi tisaka ntsako ha yona evuton’wini.

NDZI TLHELA NDZI RHURHA

Loko ndzi ri ni malembe ya 19, Bud Hasty, loyi a ri munghana wa hina, u ndzi kombele leswaku ndzi famba na yena hi ya phayona swin’we edzongeni wa United States. Mulanguteri wa muganga u hi kombele leswaku hi rhurhela edorobeni ra Ruston, le Louisiana, laha Timbhoni to tala a ti horile. Hi byeriwe leswaku hi khoma minhlangano hinkwayo vhiki ni vhiki ku nga khathariseki nhlayo ya lava vaka kona. Hi kume ndhawu leyinene yo khoma minhlangano naswona hi yi lunghisile. Hi khome minhlangano hinkwayo, kambe ku ringana nkarhi wo karhi, a ko va hina vambirhi ntsena. A hi cincana ku khoma minhlangano, loko loyi un’wana a fambisa nhlangano loyi un’wana a hlamula. Loko ku ri nkarhi wa nkombiso, havumbirhi bya hina a hi ya exitejini ku nga ri na vayingiseri. Eku heteleleni, makwerhu wa xisati la dyuhaleke u sungule ku ta eminhlanganweni. Hi ku famba ka nkarhi, swichudeni swin’wana swa Bibele ni van’wana lava a va horile va sungule ku ta eminhlanganweni naswona swi nga si ya kwihi vandlha ri sungule ku kula.

Siku rin’wana, mina na Bud hi hlangane ni mufundhisi wa Church of Christ, loyi a vulavuleke hi matsalwa man’wana lawa a ndzi nga ma tivi. Leswi swi ndzi hlamarisile naswona swi endle leswaku ndzi ehleketisisa hi leswi ndzi swi pfumelaka. Ndzi hete vhiki ndzi ri karhi ndzi lavisisa tinhlamulo ta swivutiso leswi a swi vutiseke. Sweswo swi ndzi pfunile leswaku ntiyiso wu dzika embilwini ya mina naswona a ndzi swi langutele hi mahlongati ku hlangana ni mufundhisi un’wana.

Hi ku hatlisa endzhaku ka sweswo, mulanguteri wa muganga u ndzi kombele leswaku ndzi rhurhela aEl Dorado, le Arkansas leswaku ndzi ya pfuna vandlha ra kwalaho. Loko ndzi ri kwalaho, nkarhi ni nkarhi a ndzi ya eColorado leswaku ndzi ya tivonakarisa emahlweni ka huvo ya lava tsarisaka vusocha. Siku rin’wana, mina ni maphayona man’wana hi fambe hi movha wa mina naswona hi kume mhangu eTexas lerova wu onhaka. Hi fonele makwerhu un’wana loyi a hi tekeke a hi yisa ekaya kakwe ivi endzhaku hi ya eminhlanganweni. Loko hi ri eminhlanganweni va tivise leswaku hi ve ni  mhangu naswona vamakwerhu va hi kombe musa hi ku hi pfuna hi tlhelo ra timali. Makwerhu loyi u tlhele a xavisa movha wa mina hi tidolara ta 25.

Hi tlhele hi kuma lifiti yo ya eWichita, laha munghana wa hina E. F. “Doc” McCartney a a phayona kona. Vana vakwe va mahahlwa, Frank na Francis a ku ri vanghana va mina lavakulu naswona ni sweswi ha ha ri vanghana. A va ri ni movha wa khale lowu va ndzi xaviseleke wona hi tidolara ta 25, ku nga mali leyi movha wa mina lowu onhakeke wu xaviweke ha yona. A ku ri ro sungula ndzi vona leswaku Yehovha u khathalela swilaveko swa mina hileswi ndzi rhangisaka Mfumo. Loko ndzi ri kwalaho, ndyangu wa ka McCartney wu ndzi hlanganise ni makwerhu wo saseka wa xisati, Bethel Crane. Mana wakwe Ruth, a ku ri makwerhu wo hiseka swinene eWellington, le Kansas, loyi a yeke emahlweni a phayona hambiloko a ri ni malembe ya kwalomu ka 90. Mina na Bethel hi tekane lembe ri nga si hela hi 1958, naswona hi phayone swin’we aEl Dorado.

SWIRHAMBO SWO TSAKISA

Endzhaku ko anakanyisisa hi swikombiso leswi hi vekeriweke swona loko ha ha kula, hi endle xiboho xo amukela xirhambo xin’wana ni xin’wana lexi nhlengeletano ya Yehovha yi hi nyikaka xona. Hi kume xiavelo xo va maphayona yo hlawuleka eWalnut Ridge, le Arkansas. Kutani hi 1962, hi tsakile loko hi kuma xirhambo xo ya eka tlilasi ya vu-37 ya Giliyadi. Swi hi tsakisile ku tiva leswaku Don Steele na yena a ta va na hina eka tlilasi yoleyo. Loko mina na Bethel hi thwasa, hi averiwe ku ya tirha eNairobi, le Kenya. Timbilu ta hina a ti vava loko hi suka eNew York, kambe ku vava koloko ku hundzuke ntsako loko vamakwerhu va hi hlanganisa endhawini leyi ku yimaka swihahampfuka eNairobi!

Hi ri ensin’wini eNairobi hi ri na Mary na Chris Kanaiya

A swi hi tekelanga nkarhi leswaku hi rhandza tiko ra Kenya ni nsimu ya kona. Chris na Mary Kanaiya ku ve vanhu vo sungula lava hi dyondzeke na vona lava endleke nhluvuko. Ni sweswi va ha ri eka ntirho wa nkarhi hinkwawo eKenya. Eka lembe leri landzeleke, hi komberiwe ku ya eKampala, le Uganda naswona hi ve varhumiwa vo sungula etikweni rero. Yoleyo a ku ri minkarhi yo tsakisa hikuva vanhu vo tala a va swi rhandza ku dyondza ntiyiso naswona va ve Timbhoni. Hambiswiritano, endzhaku ka malembe manharhu ni hafu hi ri eAfrika, hi tlhelele eUnited States leswaku hi ta va ni vana. Hi siku leri hi sukeke ha rona eAfrika timbilu ta hina ti vave swinene ku tlula siku leri hi sukeke ha rona eNew York. Se a hi va rhandza swinene vanhu va le Afrika naswona a hi ri ni ntshembo wa leswaku siku rin’wana hi ta tlhelela.

HI KUMA XIAVELO LEXINTSHWA

Hi fike hi tshama evupeladyambu bya Colorado, laha vatswari va mina a va tshama kona. Endzhakunyana, Kimberly n’wana wa hina wa mativula u velekiwile, naswona endzhaku ka lembe ni tinh’weti ta ntlhanu, hi kume n’wana wa vumbirhi Stephany. A hi teka vutihlamuleri bya hina tanihi vatswari byi ri bya nkoka swinene naswona a hi tiyimisele ku dyondzisa swinhwanyetana swa hina swo saseka ntiyiso. A hi lava ku swi vekela xikombiso lexi na hina hi vekeriweke xona. A hi swi tiva leswaku xikombiso lexinene xi nga khumba vana swinene, kambe sweswo a swi nga vuli swona leswaku va ta kula va tirhela Yehovha. Makwavo wa mina wa xinuna ni wa xisati va tshike ntiyiso. Kumbexana siku rin’wana va ta tekelela swikombiso leswinene leswi va vekeriweke swona.

Hi tiphinile hi ku kurisa vana va hina naswona minkarhi hinkwayo a hi ringeta ku endla swilo na vona. Leswi a hi tshama ekusuhi ni le Aspen, Colorado, hi dyondze ntlangu wo tshwiririka etiayisini leswaku minkarhi yin’wana hi ta tlanga tanihi ndyangu. Minkarhi leyi yo tihungasa swin’we tanihi ndyangu yi endle  leswaku hi bula ni swinhwanyetana swa hina. Nakambe a hi famba hi ya etlela ematendeni enhoveni naswona a hi tiphina swinene hi mabulo loko hi ri karhi hi orha ndzilo. Hambileswi a swa ha ri switsongo, a swi vutisa swivutiso swo fana ni leswi, “Ndzi ta endla yini loko ndzi kula?” ni lexi nge “Ndzi ta tekiwa hi munhu wa njhani?” Hi tikarhatele ku endla leswaku vana va hina va rhandza Yehovha. Hi va pfune leswaku va tivekela pakani yo nghenela ntirho wa nkarhi hinkwawo ni ku tekiwa hi munhu loyi a nga ni tipakani to fana ni ta vona. Hi tlhele hi va khutaza leswaku va nga ngheneli vukati va ha ri vatsongo. A hi va byela hi ku, “U nga tekiwi u nga si va ni malembe ya 23.”

Ku fana ni vatswari va hina, hi tikarhatele ku va kona eminhlanganweni ni ku va nkarhi ni nkarhi hi ya ensin’wini tanihi ndyangu. Hi rhambe ni vamakwerhu lava nga eka ntirho wa nkarhi hinkwawo leswaku va tshama na hina ekaya. Nakambe a hi tshamela ku vulavula hi nkarhi lowu hi tiphineke ha wona loko ha ha ri varhumiwa. Hi tlhele hi va byela leswaku siku rin’wana hinkwerhu ka hina hi ta ya eAfrika. Vana va hina a va swi langutele hi mahlongati sweswo.

Minkarhi hinkwayo a hi khoma dyondzo ya ndyangu, laha a hi praktisa swiyimo leswi nga ha endlekaka loko va ri exikolweni. Vana va hina a va tiendla Timbhoni va hlamula swivutiso. A swi va tsakisa ku dyondza hi ndlela leyi naswona swi endle leswaku va va ni xivindzi. Loko va ri karhi va kula, minkarhi yin’wana a swi va phirha ku va kona eka dyondzo ya ndyangu. Siku rin’wana, hikwalaho ko pfilunganyeka, ndzi va byele leswaku va ya emakamareni ya vona ni leswaku a hi nge dyondzi. Swi va hlamarisile kutani va sungule ku rila va vula leswaku va lava ku dyondza. Hi sungule ku xiya leswaku a va swi teka swi ri swa nkoka swilo swa moya. Va ye va swi rhandza ku dyondza naswona a hi va tshika va tiphofula va ntshunxekile. Hambiswiritano, minkarhi yin’wana timbilu ta hina a ti vava loko va vula leswaku a va pfumelelani ni tidyondzo tin’wana ta le Bibeleni. Kambe, sweswo swi endle leswaku hi tiva leswi nga etimbilwini ta vona. Endzhaku ko bula na vona, a va eneriseka hi ndlela leyi Yehovha a tekaka swilo ha yona.

HI ENDLA KU CINCA LESWAKU HI FAMBISANA NI SWIYIMO

Vana va hina va hatle va kula. Hi ku pfuniwa hi nkongomiso wa nhlengeletano ya Xikwembu, hi endle leswi hi nga swi kotaka leswaku va kula va ri karhi va rhandza Yehovha. Swi hi tsakise ngopfu loko va sungula ku phayona endzhaku ko heta xikolo ni ku tlhela va kuma tindlela ta ku tihanyisa. Va rhurhele eCleveland, le Tennessee, ni vamakwerhu vambirhi va xisati leswaku va phayona laha ku nga ni xilaveko lexikulu. A hi va tsundzuka swinene kambe a hi tsakile hikuva a va nghenele ntirho wa nkarhi hinkwawo. Mina na Bethel hi tlhele hi sungula ku phayona, leswi endleke leswaku hi pfulekeriwa hi malunghelo man’wana. Hi ve valanguteri va xifundzha lava khomelaka ni va ntsombano wa muganga.

Loko vana va hina va nga si rhurhela eTennessee, va endzele rhavi ra le London, eNghilandhi. Loko va ri kwalaho, Stephany, loyi a ri ni malembe ya 19, u hlangane na makwerhu la tirhaka eBethele loyi a vuriwaka Paul Norton. Eka riendzo rin’wana, Kimberly u hlangane ni un’wana wa vamakwerhu lava tirhaka na Paul Norton, loyi a vuriwaka Brian Llewellyn. Paul na Stephany va tekane loko a ri ni malembe ya 23 kasi Brian na Kimberly va tekane loko a ri ni malembe ya 25. Kutani va tshame va nga tekiwi ku fikela loko va ri ni malembe ya 23. Hi va seketerile eka swiboho leswi va swi endleke swo hlawula munghana la fanelekaka.

Hi ri na Paul, Stephany, Kimberly na Brian erhavini ra le Malawi, hi 2002

Vana va hina va hi byele leswaku xikombiso lexi hina swin’we ni va kokwana wa vona hi va vekeleke xona xi va pfune swinene ku yingisa xileriso xa Yesu xo ‘hambeta va lava mfumo ku sungula’ ku nga khathariseki swiyimo swo tika swa timali leswi va langutaneke na swona. (Mat. 6:33) Hi April 1998, Paul na Stephany va rhambiwe eka tlilasi ya Giliyadi ya vu-105 naswona endzhaku ka sweswo va averiwe ku tirha eMalawi, eAfrica. Kasi hi hala tlhelo, Brian na Kimberly va rhambiwe ku ya tirha eBethele ya le London naswona hi ku famba ka nkarhi va rhumeriwe eBethele ya le Malawi. A hi tsake ngopfu, tanihi leswi ku nga riki na ndlela yo antswa eka vantshwa ku tlula ku tirhisa vutomi bya vona leswaku va tirhela Yehovha.

XIRHAMBO XIN’WANA XO TSAKISA

Hi January 2001, ndzi beriwe riqingho leri ndzi vulavuleke ha rona eku sunguleni. Makwerhu Marais, loyi a nga mulanguteri wa Ndzawulo ya Mintirho ya Vuhundzuluxeri, u hlamusele leswaku vamakwerhu a va ri karhi va hlela leswaku ku va ni khoso leyi nga ta pfuna vahundzuluxeri emisaveni hinkwayo leswaku va twisisa rungula ra Xinghezi ku antswa. Hambileswi a  ndzi ri ni malembe ya 64, a va lava ku ndzi letela leswaku ndzi dyondzisa vamakwerhu. Mina na Bethel hi khongele hi mhaka leyi ni ku tlhela hi bula ni vatswari va hina hi yona leswaku va hi nyika switsundzuxo. A va lava leswaku hi famba, hambi leswi a hi nga ha ta kota ku va khathalela. Ndzi tlhele ndzi fonela makwerhu Marais ndzi n’wi byela leswaku ha swi tsakela swinene ku amukela xiavelo lexi xo hlawuleka.

Ku kumeke leswaku mana wa mina u ni khensa. Ndzi n’wi byele leswaku a hi nge fambi naswona hi ta pfuna sesi wa mina Linda ku n’wi khathalela. Manana u te: “A swi nge ndzi khomi kahle, ndzi to nyanya ku vabya loko mi nga yi.” Na Linda a titwa hi ndlela leyi fanaka. Swi hi tsakisile ku vona ndlela leyi va xi tekeke xi ri xa nkoka ha yona xiavelo xa hina ni ku vona vanghana va hina va pfuna ku khathalela manana! Hi xa mundzuku xa kona loko hi ri ePatterson, eNtsindza wa Dyondzo wa Watchtower, Linda u hi fonerile a hi byela leswaku Manana u file. Hi dzikise mianakanyo eka xiavelo xa hina lexintshwa tanihi leswi manana a a hi khutaza ku endla tano.

Swi hi tsakise ngopfu loko hi averiwa ku ya tirha erhavini ra le Malawi, laha vana va hina ni vanuna va vona a va tirha kona. A swi tsakisa ku tlhela hi hlangana! Endzhaku ka sweswo, hi ye hi ya dyondzisa eZimbabwe ivi hi ya ni le Zambia. Endzhaku ko heta malembe manharhu ni hafu ndzi dyondzisa khoso leyi, hi komberiwe ku tlhelela eMalawi leswaku hi ya hlengeleta mintokoto ya vamakwerhu lava xanisekeke hikwalaho ko ala ku seketela tipolitiki. *

Hi ri ensin’wini ni vatukulu va hina

Nakambe timbilu ta hina ti tlhele ti vava loko hi tlhelela ekaya eBasalt, Colorado, hi 2005 laha mina na Bethel hi yeke emahlweni hi phayona. Hi 2006, Brian na Kimberly va te va ta tshama ekusuhi na hina leswaku va kurisa vana va vona vambirhi va vanhwanyana, ku nga Mackenzie na Elizabeth. Paul na Stephany va ha ri eMalawi, laha Paul a nga xirho xa Komiti ya Rhavi. Ku nga ri khale ndzi ta va ni malembe ya 80 naswona ndza tsaka swinene loko ndzi vona vamakwerhu lava ha riki vantshwa lava ndzi tirheke na vona malembe yo tala, va byarha vutihlamuleri lebyi a ndzi byi endla. Hi ve ni ntsako lowukulu swinene hikwalaho ko tekelela swikombiso leswi hi vekeriweke swona ni leswi hi tikarhateleke ku vekela vana va hina ni vatukulu va hina xikombiso lexinene.

^ ndzim. 5 Vona Xihondzo xo Rindza xa Xinghezi xa May 1, 1956, tl. 269-272, ni xa March 15, 1971, tl. 186-190, leswaku u hlaya leswi engetelekeke hi ntirho wa vurhumiwa lowu swirho swa ndyangu wa ka Steele swi wu endleke.

^ ndzim. 30 Hi xikombiso, vona mhaka ya vutomi ya Trophim Nsomba eka Xihondzo xo Rindza xa April 15, 2015, matl. 27-31.