Seta screen reader

Hlawula ririmi

Yana enxaxamelweni wa vumbirhi

Hundzela eka leswi nga endzeni

Nghena endzeni

Timbhoni Ta Yehovha

Xitsonga

XIHONDZO XO RINDZA (NKANDZIYISO WA VANDLHA) OCTOBER 2016

‘Mi Nga Rivali Ku Va Ni Musa Eka Vanhu Vambe’

‘Mi Nga Rivali Ku Va Ni Musa Eka Vanhu Vambe’

“Mi nga rivali malwandla [leswi vulaka ku va ni musa eka vanhu lava humaka ematikweni man’wana.]”HEV. 13:2.

TINSIMU: 124, 79

1, 2. (a) Hi swihi swiphiqo leswi vanhu vo tala lava humaka ematikweni man’wana va langutanaka na swona namuntlha? (Vona xifaniso lexi nga eku sunguleni ka xihloko lexi.) (b) Hi xihi xitsundzuxo lexi muapostola Pawulo a xi nyikeleke naswona ku tlakuka swivutiso swihi?

EKA MALEMBE ya 30 lama hundzeke Osei, [1] loyi a nga ri Mbhoni hi nkarhi wolowo u rhurhele eYuropa a suka eGhana. U ri: “Ndzi hatle ndzi swi xiya leswaku vanhu vo tala a va nga ri na mhaka na mina. Maxelo ya kona na wona a ndzi nga ma tolovelanga. Loko ndzi huma erivaleni ra swihahampfhuka eYuropa, ndzi twe xirhami ngopfu kutani ndzi sungule ku rila.” Osei u hete lembe a nga wu kumi ntirho hikwalaho ka leswi a nga ri tivi kahle ririmi ra kwalaho. Leswi a ri ekule ni ndyangu wa ka vona a ri ni xivundza naswona a wu tsundzuka swinene.

2 Anakanya ndlela leyi a wu ta lava leswaku van’wana va ku khoma ha yona loko a wu ri eka xiyimo lexi fanaka. Xana a wu nga ta swi tlangela loko u amukeriwa hi musa eHolweni ya Mfumo ku nga khathariseki tiko leri u humaka eka rona kumbe nhlonge ya wena? Kahlekahle Bibele yi byela Vakreste va ntiyiso leswaku “[va] nga rivali malwandla,”  leswi vulaka ku va ni musa eka vanhu lava humaka ematikweni man’wana. (Hev. 13:2) A hi kambisiseni swivutiso leswi landzelaka: Yehovha u va languta njhani vanhu lava humaka ematikweni man’wana? Ha yini swi nga ha lavaka leswaku hi cinca ndlela hi va langutaka ha yona vanhu vambe? Naswona hi nga va pfuna njhani leswaku va titwa va amukelekile evandlheni ra hina?

NDLELA LEYI YEHOVHA A VA LANGUTAKA HA YONA VANHU VAMBE

3, 4. Hi ku ya hi Eksoda 23:9, vanhu va Xikwembu a va fanele va va khoma njhani vanhu vambe naswona ha yini?

3 Endzhaku ka loko Yehovha a humese vanhu vakwe aEgipta, u va nyike milawu leyi a yi kombisa ndlela leyi a khathalaka ha yona hi vanhu lava nga riki Vaisrayele lava va fambeke na vona. (Eks. 12:38, 49; 22:21) Tanihi leswi minkarhi yo tala vanhu lava humaka ematikweni man’wana swi va tikelaka ku tihanyisa, Yehovha u va endlele malunghiselelo ya rirhandzu. Mfanelo yo khwaja a ku ri yin’wana ya malunghiselelo yakwe ya rirhandzu.—Lev. 19:9, 10.

4 Ematshan’weni yo va Yehovha a lerisa Vaisrayele leswaku va xixima vanhu lava nga riki Vaisrayele, a a lava leswaku va va twela vusiwana. (Hlaya Eksoda 23:9.) A va swi ‘tiva leswaku swi njhani ku va muluveri.’ Hambiloko va nga si ntshunxiwa evuhlongeni, Vaegipta a va papalata Vaheveru hikwalaho ka rixaka ra vona ni vukhongeri bya vona. (Gen. 43:32; 46:34; Eks. 1:11-14) Vaisrayele va khomiwe hi ndlela yo biha loko va ri etikweni rimbe, kambe Yehovha a a lava leswaku va khoma vanhu lava nga riki Vaisrayele “tanihi munhu la tumbulukeke [exikarhi ka vona.]”—Lev. 19:33, 34.

5. I yini lexi nga ta hi pfuna ku tiva ndlela leyi Yehovha a titwaka ha yona hi vanhu lava humaka ematikweni man’wana?

5 Namuntlha, hi nga tiyiseka leswaku Yehovha wa khathala hi vanhu lava humaka ematikweni man’wana lava hlanganyelaka na hina. (Det. 10:17-19; Mal. 3:5, 6) Loko hi anakanyisisa hi swiphiqo leswi va langutanaka na swona, swo fana ni ku kombiwa xihlawuhlawu kumbe hi leswi swi va tikelaka ku twisisa ririmi ra kwalaho, hi ta lava tindlela leti hi nga va kombaka musa ni ntwelavusiwana ha tona.—1 Pet. 3:8.

XANA HI FANELE HI CINCA NDLELA LEYI HI VA TEKAKA HA YONA VANHU VAMBE?

6, 7. I yini lexi kombisaka leswaku Vakreste va le nkarhini wa vaapostola va tshike xihlawuhlawu lexi a xi dzime timitsu etimbilwini ta vona?

6 Vakreste va le nkarhini wa vaapostola va tshike xihlawuhlawu lexi a xi dzime timitsu etimbilwini ta vona lexi Vayuda a va ri na xona. Hi Pentekosta ya 33 C.E., vanhu lava a va tshama eYerusalema va kombise malwandla eka vanhu lava a va ha ku hundzuka Vakreste, vo huma etindhawini to hambanahambana. (Mint. 2:5, 44-47) Rirhandzu leri Vakreste lava nga Vayuda va ri kombiseke Vakreste lava humaka etindhawini tin’wana a ri kombisa leswaku va yi twisisa nhlamuselo ya rito “malwandla,” leri vulaka ‘ku va ni musa eka vanhu lava humaka ematikweni man’wana.’

7 Loko vandlha ra Vukreste ro sungula ri ri karhi ri kula, ku ve ni xiyimo lexi vamakwerhu van’wana va khomiweke hi ndlela ya xihlawuhlawu. Vayuda lava vulavulaka Xigriki va vule leswaku tinoni leti vulavulaka Xigriki a ti nga khathaleriwi hi ndlela leyi faneleke. (Mint. 6:1) Leswaku ku lulamisa xiyimo lexi, vaapostola va hlawule vavanuna va nkombo ku tiyiseka leswaku tinoni hinkwato ti khathaleriwa hi ndlela leyi fanaka. Vavanuna lava hinkwavo a va ri ni mavito ya Xigriki, leswi kombiseke leswaku vaapostola a va lava ku herisa xihlawuhlawu lexi a xi ri kona exikarhi ka Vakreste lava.—Mint. 6:2-6.

8, 9. (a) I yini lexi nga kombisaka leswaku hi ni xihlawuhlawu kumbe ha tinyungubyisa hi rixaka ra hina? (b) I yini lexi hi faneleke hi xi susa etimbilwini ta hina? (1 Pet. 1:22)

8 Ku nga khathariseki leswaku ha swi xiya kumbe e-e, hinkwerhu hi kuceteriwa hi mindhavuko ya hina. (Rhom. 12:2) Ku engetela kwalaho, hi tala ku twa vaakelani, vatirhikulorhi kumbe  vadyondzikulorhi va vulavula ku biha hi vanhu va mindhavuko yin’wana, rixaka kumbe nhlonge. Xana mhaka leyi yi hi khumba ku fikela kwihi? Naswona hi endla yini loko munhu wo karhi a endla xihlekiso hi tiko leri hi humaka eka rona—kumbexana hi ku va a vulavula ku biha hi ndhavuko wa hina?

9 Muapostola Petro u hete nkarhi wo leha a ri ni xihlawuhlawu lexi dzimeke timitsu hi vanhu lava nga riki Vayuda, kambe hakatsongotsongo u xi tsuvurile embilwini yakwe. (Mint. 10:28, 34, 35; Gal. 2:11-14) Hilaha ku fanaka, loko hi vona onge hi ni xihlawuhlawu kumbe hi teka rixaka ra hina ri antswa ku tlula rin’wana, hi fanele hi endla matshalatshala yo susa moya wolowo etimbilwini ta hina. (Hlaya 1 Petro 1:22.) Hi fanele hi tsundzuka leswaku a nga kona exikarhi ka hina la faneriwaka hi ku ponisiwa; hinkwerhu a hi hetisekanga ku nga khathariseki laha hi humaka kona. (Rhom. 3:9, 10, 21-24) Kutani a hi fanelanga hi tivona hi antswa ku tlula vanhu van’wana. (1 Kor. 4:7) Hi fanele hi va ni langutelo leri fanaka ni ra muapostola Pawulo, loyi a tsundzuxeke Vakreste lava totiweke leswaku a va ‘ha ri vafambi ni vatshami lava nga valuveri kambe i swirho swa ndyangu wa Xikwembu.’ (Efe. 2:19) Loko hi tikarhatela ku tsuvula moya wo tivona hi antswa ku tlula vanhu va tinxaka tin’wana swi ta hi pfuna leswaku hi ambala vumunhu lebyintshwa.—Kol. 3:10, 11.

NDLELA YO VA NI MUSA EKA VANHU VAMBE

10, 11. Bowasi u ri kombise njhani langutelo ra Yehovha hi vanhu vo huma ematikweni man’wana loko a tirhisana na Rhuti?

10 Handle ko kanakana Bowasi u kombise langutelo ra Yehovha hi vanhu vo huma ematikweni man’wana loko a tirhisana na Rhuti loyi a ri Mumowabu. Loko a te ku kambeleni ka masimu yakwe hi nkarhi wa ntshovelo, Bowasi u xiye wansati la tirha hi matimba loyi a khwaja endzhaku ka vatshoveri vakwe. Loko a twa leswaku wansati loyi u kombele mpfumelelo wo khwaja—hambileswi a ri ni mfanelo yo endla tano—Bowasi u n’wi pfumelele leswaku a pambula ni le ka tinyandza ta mavele.—Hlaya Rhuti 2:5-7, 15, 16.

11 Mabulo lawa va veke na wona ma kombise leswaku Bowasi a khathala hi xiyimo lexi Rhuti a ri eka xona tanihi leswi a huma etikweni rin’wana. Nakambe u tlhele a n’wi rhamba leswaku a tshama ni ntlawa wa vavasati lavatsongo leswaku a nga karhatiwi hi vavanuna lava a va tirha emasin’wini. U tlhele a tiyiseka leswaku a kuma swakudya ni mati ku fana ni vatirhi vakwe lava a va tholeke. Ku engetela kwalaho, Bowasi a nga n’wi langutelanga ehansi Rhuti, ku ri na sweswo u n’wi tiyisile.—Rhu. 2:8-10, 13, 14.

12. Loko hi kombisa musa eka vanhu lava humaka ematikweni man’wana swi nga va khumba njhani?

12 Bowasi a nga tsakisiwanga ntsena hi rirhandzu ro pfumala vutianakanyi leri Rhuti a ri na rona eka n’wingi wakwe Nawomi, kambe u tlhele a tsakisiwa hi leswi a veke mugandzeri wa Yehovha. Musa lowu Bowasi a wu kombiseke, wu kombise ndlela leyi Yehovha a n’wi rhandza ha yona Rhuti loyi a ‘teke ehansi ka timpapa ta Xikwembu xa Israyele leswaku a kuma vutumbelo.’ (Rhu. 2:12, 20; Swiv. 19:17) Hilaha ku fanaka namuntlha, loko hi ri ni musa swi nga pfuna “vanhu va mixaka hinkwayo” leswaku va tiva ntiyiso ni ku xiya ndlela leyi Yehovha a va rhandzaka ha yona.—1 Tim. 2:3, 4.

Xana hi va xeweta hi ndlela ya rirhandzu vanhu lava ha ku sungulaka ku ta eHolweni ya Mfumo? (Vona tindzimana 13, 14)

13, 14. (a) Ha yini hi fanele hi tikarhatela ku xeweta vanhu lava hi nga va tiviki eHolweni ya Mfumo? (b) U nga endla njhani leswaku swi ku olovela ku bula ni vanhu va mindhavuko yin’wana?

13 Hi nga kombisa musa eka vanhu lava ha ku fikaka evandlheni lava humaka ematikweni man’wana hi ku va xeweta hi ndlela ya rirhandzu eHolweni ya Mfumo. Hi nga ha va hi xiye leswaku vanhu lava va ni tingana naswona va rhandza ku tshama va ri voxe. Hikwalaho ka ndlela leyi va kurisiweke ha yona, va nga ha vona onge rixaka kumbe ndhawu leyi va humaka eka yona i swa xiyimo xa le hansi. Kutani hi fanele hi va vo rhanga ku va komba rirhandzu ni ku va komba leswaku ha khathala ha vona. Loko JW Language app yi ri  kona hi ririmi ra wena yi nga ku pfuna ku dyondza ndlela yo va xeweta hi ririmi ra vona.—Hlaya Vafilipiya 2:3, 4.

14 Swi nga ha ku tikela ku sungula mabulo ni vanhu va mindhavuko yin’wana. Leswaku swi ku olovela, u nga ha va byela swin’wana hi wena. Hi ku hatlisa u nga ha xiya leswaku ku ni swilo swo tala leswi mi fanaka ha swona ku tlula leswi mi hambanaka ha swona. Nakambe i ntiyiso leswaku mindhavuko ya hambana.

PFUNA HINKWAVO LESWAKU VA TITWA VA AMUKELEKILE

15. I yini lexi nga ta hi pfuna ku va twisisa ku antswa vanhu lava ha ku fikaka etikweni ra hina naswona va ringetaka ku tolovelana ni ndhawu?

15 Leswaku u pfuna van’wana va titwa va amukelekile evandlheni, tivutise, ‘Loko a ndzi ri etikweni rin’wana a ndzi ta lava ku khomiwa njhani?’ (Mat. 7:12) Va lehisele mbilu lava ha tolovelanaka ni tiko lerintshwa. Eku sunguleni, u nga va u nga yi twisisi hi ku helela ndlela leyi va anakanyaka ha yona ni leyi va endlaka swilo ha yona. Ku ri na ku va hi lava leswaku va fana na hina, ha yini hi nga va amukeli hi ndlela leyi va nga xiswona?—Hlaya Varhoma 15:7.

16, 17. (a) I yini leswi hi nga swi endlaka leswaku hi tolovelana ni vanhu va mindhavuko yin’wana? (b) Hi tihi tindlela leti hi nga ti tirhisaka leswaku hi pfuna vanhu lava humaka ematikweni man’wana lava ha ku fikaka evandlheni?

16 Loko hi dyondza hi ndhawu leyi va humaka eka yona swin’we ni mindhavuko ya vona, swi nga hi olovela ku tirhisana na vona. Loko ku ri ni lava hi nga va tolovelangiki evandlheni kumbe ensin’wini ya hina hi nga ha endla ndzavisiso hi nkarhi wa vugandzeri bya ndyangu. Ndlela yin’wana leyi hi nga yi tirhisaka leswaku hi tolovelana na vona i ku va rhamba hi nkarhi wa swakudya emakaya ya hina. Leswi Yehovha a nga “[pfulela] matiko nyangwa ya ripfumelo,” xana na hina a hi fanelanga hi pfulela vanhu lava humaka ematikweni man’wana “lava nga swin’we na hina eripfumelweni” minyangwa ya hina?—Mint. 14:27; Gal. 6:10; Yobo 31:32.

Xana hi kombisa malwandla eka lava ha ku fikaka lava humaka ematikweni man’wana? (Vona tindzimana 16, 17)

17 Loko hi heta nkarhi ni ndyangu lowu humaka  etikweni rin’wana hi ta ma tlangela swinene matshalatshala lawa wu ma endlaka leswaku wu tolovela ndhavuko wa hina. Hi nga ha tlhela hi xiya leswaku va lava ku pfuniwa ku dyondza ririmi ra hina. Xana hi nga va pfuna hi ku va yisa etindhawini leti nga va pfunaka ku kuma ndhawu yo tshama kumbe ntirho? Ku endla sweswo swi nga ha va pfuna swinene.—Swiv. 3:27.

18. Vanhu lava humaka ematikweni man’wana va nga xi tekelela njhani xikombiso lexi Rhuti a va vekeleke xona xo kombisa xichavo ni ku tlangela?

18 I ntiyiso leswaku vanhu lava humaka ematikweni man’wana va endla leswi va nga swi kotaka leswaku va tolovela ndhavuko wa tiko leri va nga eka rona. Rhuti u va vekele xikombiso lexinene loko swi ta emhakeni leyi. Xo sungula, u xixime ndlela leyi tiko leri a ri eka rona a ri endla swilo ha yona hi ku kombela mpfumelelo wo khwaja. (Rhu. 2:7) A nga tirhisanga mfanelo leyi hi ndlela yo biha onge hiloko a kolotiwa swo karhi. Xa vumbirhi, u kombise ku tlangela musa lowu a kombisiweke wona. (Rhu. 2:13) Loko vanhu lava humaka ematikweni man’wana va tikhoma hi ndlela yoleyo, vaakatiko va kwalaho swin’we ni vamakwerhu va ta va xixima.

19. Ha yini hi fanele hi amukela lava humaka ematikweni man’wana?

19 Swa hi tsakisa leswi Yehovha hikwalaho ka musa wakwe lowu nga faneriwiki a pfumelelaka vanhu va mixaka hinkwayo leswaku va twa mahungu lamanene. Etikweni ra vona va nga ha va nga swi kotanga ku dyondza Bibele kumbe ku hlanganyela ni vanhu va Yehovha hi ku ntshunxeka. Kambe sweswi va ni nkarhi wo endla tano, xana a hi fanelanga hi va pfuna leswaku va nga titwi va lahlekile loko va ri na hina? Loko hi va kombisa musa hambiloko hi nga ri na swo tala hi ta va hi va kombisa ndlela leyi Yehovha a va rhandzaka ha yona. Tanihi “vatekeleri va Xikwembu,” a hi endleni leswi hi nga swi kotaka leswaku hi amukela lava humaka ematikweni man’wana.—Efe. 5:1, 2.

^ [1] (ndzimana 1) Vito ri cinciwile.