Nghena endzeni

Yana enxaxamelweni wa vumbirhi

Hundzela eka leswi nga endzeni

Timbhoni Ta Yehovha

Xitsonga

XALAMUKA! NO. 6 2016

Nhlampfi Yo Hlamarisa Leyi Vuriwaka Clown

Nhlampfi Yo Hlamarisa Leyi Vuriwaka Clown

Nhlampfi leyi vuriwaka Clown ya muvala wa xilamula

A HI tingani tinhlampfi leti hi kokaka rinoko ku fana ni nhlampfi leyi vuriwaka clown. Swi nga ha endleka leswaku lexi xi hi tsakisaka ha tona i mihlovo ya tona yo vangama, leyi yi hi tsundzuxaka hi timpahla le ti ambariwaka hi nkarhi wa sorokisi. Kumbexana hi hlamarisiwa hi ndhawu leyi ti tshamaka eka yona, ku nga endzeni ka xihadyana lexi vuriwaka anemone, lexi kumekaka elwandle naswona xi nga ni chefu. A swi hlamarisi leswi vito ra yona rin’wana ku nga anemonefish.

Swa olova ku tshinelela nhlampfi leyi leswaku u yi teka xifaniso. Hakanyingi swa va olovela vahlamberi ku teka tinhlampfi leti swifaniso hileswi ti nga fambeliki ekule ni laha ti tshamaka kona naswona ti nga va chaviki vanhu.

Kambe lexi endlaka leswaku nhlampfi leyi yi hlamarisa ngopfu, hi leswi yi tshamaka endhawini leyi nga ni khombo. Ku va nhlampfi leyi yi tshama exikarhi ka ndhawu leyi nga ni chefu, swi nga fana ni loko munhu a hoxa voko enkeleni wa nyoka. Hambiswiritano, nhlampfi leyi a yi suki ekusuhi ni xihadyana lexi. Hikwalaho ka yini nhlampfi leyi yi nga suki eka xihadyana lexi?

‘SWA PFUNANA’

Muxaka wun’wana wa nhlampfi leyi vuriwaka clown, lowu nga ni tilayini timbirhi

Ku fana ni vanhu lava tirhisanaka kahle, nhlampfi leyi ni xihadyana lexi swa pfunana. Ku va nhlampfi leyi yi kota ku hanya swi titshege  hi ku va yi tshama eka xihadyana lexi. Vativi va swilo leswi hanyaka elwandle va vula leswaku vutomi bya nhlampfi leyi byi nga va ekhombyeni loko yo hanya ekule ni xihadyana lexi, hileswi yi nga swi kotiki kahle ku hlambela naswona yi nga ha dyiwaka hi swiharhi swin’wana swa le lwandle. Leswi yi balekelaka eka xihadyana lexi vuriwaka anemone loko yi hlaseriwa, nhlampfi leyi yi nga hanya kwalomu ka malembe ya khume.

Tinhlampfi leti ti tshikela matandza ya tona endzeni ka xihadyana lexi naswona ti kota ku khathalela ni ku kurisa vana va tona kwalaho. Loko vana volavo va kurile na vona va sungula ku tlanga ekusuhi ni xihadyana xexo.

Xana xihadyana lexi xona xi pfuneka ha yini? Nhlampfi leyi yi sirhelela xihadyana lexi leswaku xi nga dyiwi hi tinhlampfi leti vuriwaka butterfly. Muxaka wun’wana wa xihadyana lexi wa fa loko nhlampfi leyi yi nga ri kona. Loko vakambisisi va suse nhlampfi leyi, tinhlampfi leti vuriwaka butterfly ti dlaye xihadyana lexi ku nga si hela ni tiawara ta 24.

Swi tikomba onge tinhlampfi leti ti tlhela yi nyika xihadyana lexi matimba. Yi humesa gasi leyi vuriwaka ammonium, leyi endlaka leswaku xihadyana lexi xi kota ku kula kahle. Loko nhlampfi leyi yi ri karhi hlambela endzeni ka xihadyana lexi, yi hangalasa okisijini leyi endlaka leswaku xihadyana lexi xi kota ku tsaka.

YI HLAMBELA ENDHAWINI LEYI NGA NI KHOMBO

Nhlampfi leyi vuriwaka clown, ya pinki

Nhlampfi leyi yi kota ku hlambela endhawini leyi nga ni khombo hi ku pfuniwa hi makhwakhwaximba ya yona. Makhwakhwaximba lawa ma ni marhimila lama endlaka leswaku nhlampfi leyi yi nga tlhaviwi. Marhimila wolawo ma endla leswaku anemone yi teka nhlampfi tanihi hi anemonekulobye.

Vakambisisi van’wana va ringanyeta leswaku loko nhlampfi leyi yi lava ku tshama eka anemone ro sungula, yi fanele yi rhanga yi tolovela anemone yoleyo. Ku xiyiwe leswaku loko nhlampfi leyi yi tshinelela anemone ro sungula yi sungula hi ku yi khumbakhumba ku ringana tiawara ti nga ri tingani leswaku yi ta yi tolovela. Leswi swi endla leswaku yi kota ku sirheleleka eka chefu ya anemone. Minkarhi yin’wana loko nhlampfi leyi yi ri karhi yi endla leswi yi pfa yi tlhaviwa. Kambe hi ku famba ka nkarhi swa tolovelana.

Ndlela leyi swivumbiwa leswi leswi nga faniki swi hanyisanaka ha yona, ya hlamarisa naswona yi kombisa nkoka wa ku tirhisana ni vun’we. Vanhu lava humaka eka mindhavuko yo hambanahambana va kota ku kondletela vun’we ni vanhu va tinxaka tin’wna hi ku va va endla ntwanano wa ku tirhisana etimhakeni to karhi. Ku fana ni nhlampfi leyi vuriwaka clown, swi nga ha hi tekeka nkarhi ku tolovela ku tirhisana ni vanhu van’wana kambe vuyelo bya kona bya tsakisa.