Nghena endzeni

Yana enxaxamelweni wa vumbirhi

Hundzela eka leswi nga endzeni

Timbhoni Ta Yehovha

Xitsonga

Xihondzo Xo Rindza  |  2009-02-01

 Tindlela To Kuma Ntsako eNdyangwini

Ku Letela Ni Ku Xupula Vana

Ku Letela Ni Ku Xupula Vana

John: * Loko vatswari va mina va nga si ndzi xupula hikwalaho ka leswi ndzi endleke nchumu wo biha, a va tikarhatela ku twisisa leswaku ha yini ndzi wu endlile nchumu wolowo. Ndzi ringeta ku tirhisa ndlela leyi fanaka loko ndzi lava ku xupula swinhwanyetana swa mina. Nsati wa mina Alison, u kurisiwe hi ndlela leyi hambaneke ni leyi mina ndzi kurisiweke ha yona. Vatswari vakwe a va hatlisela ku n’wi xupula. Swi tikomba onge a va xupula vana va vona handle ko rhanga va kumisisa leswaku ha yini va endle nchumu wo biha. Minkarhi yin’wana ndzi ehleketa leswaku nsati wa mina u xupula vana va hina hilaha vatswari vakwe a va n’wi xupula hakona.

Carol: Tatana u tshike ndyangu wakwe loko ndzi ri ni malembe ya ntlhanu ntsena. A a nga ri na mhaka na mina ni vamakwerhu va mina vanharhu. Manana u tirhe hi matimba leswaku a hi wundla naswona ndzi boheke ku khathalela vamakwerhu lavatsongo va xisati. A swi ndzi tikela ku tlanga ku fana ni vana van’wana hikuva a ndzi fanele ndzi endla mintirho leyi a yi endliwa hi mutswari. Ku fikela ninamuntlha ndzi teka swilo hi ndlela ya vutswatsi ku nga ri ya vuhlangi. Loko vana va mina va lava ku layiwa, ndza karhateka naswona ndzi heta nkarhi wo tala ndzi ri karhi ndzi ehleketa hi swihoxo leswi va swi endleke. Ndzi lava ku tiva leswaku ha yini sweswo swi endlekile nileswaku swi endleke njhani. Kasi nuna wa mina Mark, a a nga karhateki ngopfu hi sweswo. U kurisiwe hi tatana loyi a a va rhandza swinene vana vakwe kambe a a nga debyisi voko, naswona a a n’wi rhandza swinene mana wakwe. Nuna wa mina u swi tlhantlha hi xihatla swiphiqo swa swinhwanyetana swa hina. U kambisisa xiyimo xa kona, a xi lulamisa kutani swi helela kwalaho.

HILAHA mhaka ya John na Carol yi swi kombisaka hakona, ndlela leyi u kurisiweke ha yona yi nga yi khumba swinene ndlela leyi u letelaka ni ku xupula vana va wena ha yona. Loko nuna ni nsati va kurisiwe hi tindlela leti nga faniki, va nga ha va ni mavonelo lama nga faniki yo letela vana. Minkarhi yin’wana sweswo swi endla leswaku ku va ni swiphiqo evukatini.

Swiphiqo swi nga ha nyanya loko vatswari va karhele. Vatekani lava ha ku kumaka n’wana wo sungula va nga xiya leswaku ku letela vana swa karharisa naswona swi dya nkarhi wo tala. Joan, loyi yena ni nuna wakwe Darren, va kuriseke swinhwanyetana swimbirhi, u te: “Ndza swi rhandza swinhwanyetana swa mina, kambe hakanyingi a swi nga ndzi yingisi loko ndzi swi byela leswaku swi ya eku etleleni. A swi pfuka nimpundzu swinene, hi nkarhi lowu a swi fanele swa ha etlele. A swi ndzi nghena enon’wini   loko ndzi lava ku vulavula. Tintangu, swiambalo ni swilo leswi a swi tlanga ha swona a swi nga swi tlheriseli endhawini ya swona naswona a swi tshika swakudya swi nga funengetiwanga.”

Jack, loyi nsati wakwe a a ri ni ntshikilelo emianakanyweni endzhaku ka loko a veleke n’wana wa vona wa vumbirhi, u te: “Hakanyingi a ndzi vuya hi le ntirhweni ndzi karhele naswona a ndzi tshamela ku pfuka nivusiku ndzi tshama ni ricece. Leswi swi endle leswaku swi hi tikela ku letela ni ku tshinya xinhwanyetana xa hina nkarhi na nkarhi. Xi sungule ku va ni mavondzo hileswi a hi heta nkarhi wo tala hi khathalela ricece.”

Loko vatswari lava karhaleke va nga pfumelelani malunghana ni ndlela leyi va nga letelaka n’wana wa vona ha yona, sweswo swi nga vanga timholovo letikulu. Loko swiphiqo sweswo swi nga tlhantlhiwi swi nga hambanisa vatswari ivi n’wana a namarhela mutswari loyi a n’wi lemaka. Hi yihi milawu ya le Bibeleni leyi nga pfunaka vatswari leswaku va va ni vun’we loko va ri karhi va letela vana va vona?

Tivekeleni Nkarhi Wo Tshama Mi Ri N’wexe

Xikwembu a xi lava leswaku wanuna ni wansati va tekana va nga si va na vana naswona va hambeta va tshama swin’we ni loko vana va vona se va hume miti. Bibele yi vula leswi hi vukati: “Leswi Xikwembu xi swi paneke swin’we, ku nga tshuki ku va ni munhu la swi hambanisaka.” (Matewu 19:6) Nakambe mhaka leyi fanaka yi kombisa leswaku Xikwembu a xi lava leswaku n’wana a hetelela a “siya tata wakwe ni mana wakwe.” (Matewu 19:5) Kutani ku kurisa vana ko va nchumu lowu vaka kona ntsena evukatini, kambe a hi swona leswi vekaka masungulo ya byona. Hakunene vatswari va fanele va tivekela nkarhi wo letela vana va vona, naswona va fanele va tsundzuka leswaku vukati lebyi tiyeke i ndhawu leyinene laha vana va nga kurisiwaka kona.

Hi yihi ndlela yin’wana leyi vatswari va nga tiyisaka vuxaka bya vona ha yona hi nkarhi wa ku kurisa vana? Loko swi koteka, minkarhi hinkwayo tivekeleni nkarhi lowu mi nga ta tshama swin’we vana va nga ri kona. Loko mi endla tano mi ta va ni nkarhi wo vulavula hi timhaka ta nkoka leti khumbaka ndyangu wa n’wina naswona mi ta va ni nkarhi wa ku tiphina mi tibulela ta n’wina. I ntiyiso leswaku a swi olovi ku va vatswari va tivekela nkarhi wa ku tshama swin’we. Alison, manana loyi ku vulavuriweke ha yena eku sunguleni ka xihloko lexi, u te: “Loko swi tikomba onge mina ni nuna wa mina hi ta va ni xinkarhana xo tshama swin’we hi tibulela ta hina, xihlangi xa hina xi lava leswaku hi xi khathalela kumbe n’wana wa hina wa malembe ya tsevu u lava leswaku hi n’wi pfuna ku kuma tikhirayoni takwe.”

Joan na Darren, lava ku vulavuriweke ha vona eku sunguleni ka xihloko lexi, va tivekele nkarhi wa ku titshamela voxe hi ku vekela swinhwanyetana swa vona nkarhi lowu a swi fanele swi etlela ha wona. Joan u te: “Minkarhi hinkwayo a hi veke nkarhi lowu swinhwanyetana swa hina a swi fanele swi ya etlela ha wona. Sweswo swi nyike mina na Darren nkarhi wo tigedlha hi tibulela ta hina.”

Ku va vatswari va vekela vana va vona nkarhi wo ya eku etleleni a swi va nyiki nkarhi wa leswaku va tibulela ta vona ntsena kambe swi tlhela swi pfuna ni n’wana leswaku a nga “tiehleketeleli ku tlula mpimo lowu a faneleke ku tiehleketelela ha wona.” (Varhoma 12:3) Vana lava leteriweke ku xixima nkarhi lowu va vekeriweke wona wa ku ya eku etleleni, va ta hetelela va swi xiya leswaku hambileswi va nga va nkoka endyangwini kambe a hi vona ntsena va nga va nkoka. Va fanele va fambisana ni maendlelo ya swilo ya le kaya ematshan’weni yo ehleketa leswaku vona va ta endla ku rhandza ka vona ekaya.

RINGETANI LESWI: Vekelani vana va n’wina nkarhi wo ya eku etleleni naswona mi tiyiseka leswaku nkarhi wolowo wa landzeriwa minkarhi hinkwayo. Loko n’wana wa n’wina a kombela ku endla nchumu wutsongo loko a nga si ya eku etleleni, ku fana ni ku lava ku nwa mati, mi nga ha n’wi pfumelela ku endla tano. Kambe mi nga n’wi pfumeleli leswaku a nga yi eku etleleni hi nkarhi lowu vekiweke hikuva a kombela swilo a nga heti. Loko n’wana wa n’wina a kombela ku tshamanyana timinete ta ntlhanu naswona mi lava leswaku a endla tano, n’wi pimeleni nkarhi wolowo hi ku seta wachi leswaku yi rila loko timinete teto se ti herile. Loko wachi yi rila, n’wana u fanele a ya eku etleleni handle ko va mi n’wi pfumelela leswaku a kombela swilo swin’wana. “Ina wa n’wina a a ve Ina, E-e wa n’wina a va E-e.”—Matewu 5:37.

 Vana Va Nga Mi Bananisi Hi Rhanga Ro Hisa

Xivuriso xin’wana xi ri: “N’wananga, yingisa ndzayo ya tata wa wena, naswona u nga wu fularheli nawu wa mana wa wena.” (Swivuriso 1:8) Ndzimana leyi ya le Bibeleni yi kombisa leswaku tatana na manana va ni mfanelo yo vekela vana va vona milawu. Nilokoswiritano, hambi loko vatswari va kurisiwe hi ndlela leyi fanaka, swi nga ha endleka leswaku va nga pfumelelani hi ndlela leyi vana va faneleke va leteriwa ni ku tshinyiwa ha yona nileswaku hi yihi milawu leyi faneleke yi tirhisiwa eka xiyimo xo karhi. Xana vatswari va nga xi lulamisa njhani xiyimo xexo xo tika?

John, loyi ku vulavuriweke ha yena eku sunguleni, u ri, “Ndzi ehleketa leswaku a swi kahle ku holova emahlweni ka vana.” Hambiswiritano, u vule leswaku ku endla tano a swi olovi nikatsongo. John u ri: “Vana va ni vuxiyaxiya ngopfu. Hambiloko xinhwanyetana xa hina xi nga hi vonanga loko hi holova, kambe xa swi vona leswaku ku ni leswi nga fambiki kahle loko xi hi languta.”

John na Alison va swi kotise ku yini ku hlula xiphiqo lexi? Alison u te: “Loko ndzi nga yi tsakeli ndlela leyi nuna wa mina a tshinyaka xinhwanyetana xa hina ha yona, a ndzi vuli nchumu kukondza xi humela ehandle laha xi nga ta ka xi nga hi twi loko hi vulavula. A ndzi lavi leswaku xi tirhisa ku nga pfumelelani ka hina leswaku xi yingisa ntsena loyi a yimaka na xona. Loko xi vona leswaku a hi pfumelelani, ndzi xi byela leswaku swirho hinkwaswo swa ndyangu swi fanele swi yingisa nawu wa Yehovha wa vunhloko nileswaku mina ndzi yingisa tata wa xona kutani na xona xi fanele xi yingisa ndzayo ya hina vatswari va xona.” (1 Vakorinto 11:3; Vaefesa 6:1-3) John u ri: “Loko hi hlanganile hinkwerhu, hi mina loyi hakanyingi ndzi tshinyaka swinhwanyetana swa hina. Kambe loko Alison a yi tiva kahle mhaka ya kona, ndza n’wi tshika leswaku a swi tshinya kutani mina ndzi n’wi seketela. Loko ndzi nga pfumelelani na yena emhakeni yo karhi, ndzi vulavula na yena endzhakunyana.”

Xana mi nga endla yini leswaku ku nga pfumelelani ka n’wina malunghana ni ndlela yo laya ni ku tshinya vana swi nga endli leswaku mi hlundzukelana, xisweswo vana va n’wina va nga ha mi xiximi?

RINGETANI LESWI: Vekani nkarhi vhiki ni vhiki leswaku mi vulavurisana hi timhaka leti khumbaka ku letela vana, naswona mi vulavula hi timhaka tihi na tihi leti kumbexana mi nga pfumelelaniki ha tona. Ringeta ku twisisa mavonelo ya nkataku naswona u xixima mhaka ya leswaku na yena wa va rhandza vana va n’wina.

Ku Kurisa Vana A Swi Tiyise Rirhandzu Ra N’wina

A swi kanakanisi leswaku ku kurisa ni ku letela vana a hi matlangwana. Minkarhi yin’wana ntirho wolowo wu nga ha lava leswaku u tirhisa matimba ya wena hinkwawo. Kambe hi ku famba ka nkarhi vana va n’wina va ta huma miti kutani wena ni nkataku mi ta tlhela mi titshamela n’wexe. Xana vukati bya n’wina byi ta tiya kumbe byi ta tsana hikwalaho ka swilo leswi mi humeleleke enkarhini lowu hundzeke loko ma ha kurisa vana? Nhlamulo ya kona yi ta titshega hi leswaku mi wu tirhisa kahle ku fikela kwihi nawu lowu nga eka Eklesiasta 4:9, 10 lowu nge: “Vambirhi va antswa ku tlula un’we, hikuva va ni hakelo leyinene ya ku tikarhata ka vona. Hikuva loko un’we wa vona o wa, loyi un’wana a nga pfuxa munghana wakwe.”

Loko vatswari va khomisana, ku nga va ni vuyelo lebyi tsakisaka. Carol, loyi ku vulavuriweke ha yena eku sunguleni ka xihloko lexi, u vule leswi malunghana ni mhaka leyi: “A ndzi swi tiva leswaku nuna wa mina u ni timfanelo to tala letinene, kambe ku va hi kurise vana swin’we swi endle leswaku ndzi vona ni timfanelo ta yena letintshwa. Loko ndzi ri karhi ndzi n’wi vona a khathalela swinhwanyetana swa hina swi endle leswaku ndzi n’wi xixima ni ku n’wi rhandza swinene.” John u vule leswi hi Alison: “Ku vona ndlela leyi nsati wa mina a veke manana la khathalaka swi endle leswaku ndzi n’wi rhandza ngopfu ni ku n’wi xixima.”

Loko u tivekela nkarhi wa ku tshama ni nkataku mi tibulela ta n’wina naswona mi khomisana loko  mi ri karhi mi kurisa vana, vukati bya n’wina byi ta tiya loko vana va ri karhi va kula. Hi xihi xikombiso lexinene lexi mi nga xi vekelaka vana va n’wina?

^ ndzim. 3 Mavito ma cinciwile.

TIVUTISE . . .

  • Xana ndzi heta nkarhi wo tanihi kwihi vhiki ni vhiki ndzi ri ni nkatanga hi tibulela ta hina hi ri hexe?

  • Xana ndzi n’wi seketela njhani nkatanga loko a tshinya vana va hina?

DYONDZA SWO TALA

MAHUNGU LAMANENE LAMA HUMAKA EKA XIKWEMBU!

Ndyangu Wa Wena Wu Nga Va Ni Ntsako Hi Ndlela Yihi?

Yehovha ku nga Xikwembu lexi tsakeke u lava leswaku mindyangu yi va ni ntsako. Kuma ndzayo ya Bibele leyi pfunaka leyi yaka eka vavanuna, vavasati, vatswari ni vana.