Nghena endzeni

Yana enxaxamelweni wa vumbirhi

Hundzela eka leswi nga endzeni

Timbhoni Ta Yehovha

Xitsonga

Xihondzo Xo Rindza  |  2008-04-01

U Langutile A Tlhela A Rindza

U Langutile A Tlhela A Rindza

 Tekelela Ripfumelo Ra Vona

U Langutile A Tlhela A Rindza

ELIYA a a lava ku khongela eka Tata wakwe wa le tilweni a ri swakwe. Kambe ntshungu lowu a wu n’wi rhendzerile a wa ha ku vona muprofeta loyi wa ntiyiso a khongelela ndzilo leswaku wu xika hi le tilweni, kutani vo tala va vona a swi kanakanisi leswaku a va lava ku amukeriwa hi yena. Loko Eliya a nga si tlhandlukela enhlohlorhini ya Ntshava ya Karimeli laha a ku hunga moya wa matimba leswaku a ya khongela eka Yehovha Xikwembu a ri swakwe, a a fanele a endla ntirho lowu nga tsakisiki. A a fanele a vulavula na Hosi Akabu.

Vavanuna lavambirhi a va hambanile swinene. Akabu a a ambale swiambalo swa manyunyu swa vuhosi, a a ri ni makwanga naswona a a ri mugwinehi la tiomisaka nhloko. Eliya a a ambale nguvu yakwe ya vuprofeta ya xiyimo xa le hansi leyi swi nga ha endlekaka leswaku a yi endliwe hi dzovo ra xiharhi kumbe leyi lukiweke hi voya bya kamela kumbe voya bya mbuti. A a ri wanuna la nga ni vurhena, la tshembekeke a tlhela a va ni ripfumelo. Siku rolero leri a ri ya eku peleni ri paluxe swo tala hi vumunhu bya vavanuna volavo vambirhi. *

Siku rero ri ve leri nga tsakisiki eka Akabu ni le ka vagandzeri van’wana va Bali. Vukhongeri bya vuhedeni lebyi a byi seketeriwa hi Akabu ni nsati wakwe Yezabele Hosi ya Xisati emfun’weni wa Israyele wa tinyimba ta khume, byi kombisiwe byi ri bya mavunwa. Bali u paluxiwe tanihi xikwembu xa vukanganyisi. Xikwembu xexo lexi nga hanyiki xi tsandzekile ku lumeka ndzilo leswaku xi hlamula swikombelo swa vaprofeta va xona lava a va nga ha lawuleki, lava a va cina-cina ni ku tixekelela va xiririka ngati. Bali u tsandzekile ku sirhelela vavanuna volavo va 450 leswaku va nga dlayiwi tanihi leswi a va faneriwa hi rifu. Kambe xikwembu lexi xa mavunwa xi tlhele xi tsandzeka ku endla nchumu wun’wana, naswona ku tsandzeka koloko a ku ta paluxiwa hi ku helela ku nga ri khale. Ku hele malembe yo tlula manharhu vaprofeta va Bali va ri karhi va kombela xikwembu xa vona leswaku xi herisa dyandza leri a ri ri kona etikweni, kambe Bali u tsandzekile ku endla tano. Ku nga ri khale, Yehovha hi byakwe a a ta kombisa leswaku i Xikwembu xa ntiyiso hi ku herisa dyandza rolero.—1 Tihosi 16:30–17:1; 18:1-40.

Kambe, Yehovha a a ta ri herisa rini dyandza rolero? Xana Eliya a a ta tikhoma njhani kukondza ku fika nkarhi wolowo? Naswona hi nga dyondza yini eka wanuna loyi wa ripfumelo? A hi kumeni tinhlamulo ta swivutiso sweswo loko hi ri karhi hi kambisisa rungula leri tsariweke eka 1 Tihosi 18:41-46.

Eliya A A Titshege Hi Xikhongelo

Eliya u ye eka Akabu kutani a ku: “Tlhandluka u ya dya, u nwa; hikuva ku ni mpfumawulo wa ku pfilunganyeka ka maboboma ya mpfula.” (Ndzimana 41) Xana hosi leyi yo homboloka yi dyondze swo karhi eka swiendlakalo leswi humeleleke esikwini rero? Rungula a ri swi vuli hi ku kongoma, kambe hi kuma leswaku hosi leyi a yi vulanga nchumu lowu kombisaka ku hundzuka, naswona a yi n’wi kombelanga muprofeta loyi leswaku a yi pfuna yi vulavula na Yehovha yi kombela ku rivaleriwa. Kambe Akabu u lo namba a “tlhandluka a ya dya ni ku nwa.” (Ndzimana 42) Eliya yena u endle yini?

“Loko ku ri Eliya, a tlhandlukela ehenhla ka Karimeli a nkhinsama emisaveni, a veka xikandza exikarhi ka matsolo.” Loko Akabu a ha ye eku dyeni, Eliya u kume nkarhi wo khongela eka Tata wakwe. Xiya ndlela leyi Eliya a titsongahateke ha yona hilaha yi hlamuseriwaka hakona laha—u yi korhamise swinene nhloko yakwe lerova xikandza xakwe xi va ekusuhi ni matsolo yakwe. Xana Eliya a a endla yini? A swi kali swi lava hi mbambela, hikuva buku ya Yakobo 5:18 yi hi byela leswaku Eliya u khongelele leswaku dyandza ri hela. A swi hlamarisi leswi  xikhongelo xexo a xi endleke a ri enhlohlorhini ya ntshava ya Karimeli.

Emahlweni ka kwalaho, Yehovha u te: “Ndzi tiyimisele ku nisa mpfula evuandlalweni bya misava.” (1 Tihosi 18:1) Hikwalaho Eliya u khongelele leswaku ku rhandza ka Tata wakwe ku endleka hilaha A A vule hakona, hilaha na Yesu a dyondziseke valandzeri vakwe hakona leswaku va ku khongelela kwalomu ka malembe ya gidi lama landzeleke.—Matewu 6:9, 10.

Xikombiso xa Eliya xi hi dyondzisa swo tala hi xikhongelo. Mhaka leyi a yi ri ya nkoka eka Eliya a ku ri leswaku ku rhandza ka Tata wakwe ku endleka. Loko hi khongela i swa nkoka leswaku hi tsundzuka leswi: “Ku nga khathariseki leswaku i yini lexi hi xi kombelaka hi ku ya hi ku rhandza ka [Xikwembu], xa hi twa.” (1 Yohane 5:14) Kutani hi fanele hi tiva leswaku ku rhandza ka Xikwembu i yini leswaku swikhongelo swa hina swi twiwa hi xona—xexo i xivangelo lexinene lexi faneleke xi hi susumetela ku dyondza Bibele siku ni siku. A swi kanakanisi leswaku Eliya a a lava ni leswaku dyandza ri hela hikwalaho ka leswi vanhu va rikwavo a va hanya hi rikoko ra xilondza. Swi nga ha endleka leswaku Eliya u n’wi nkhense swinene Yehovha hikwalaho ka singita leri A ri endleke esikwini rero. Na hina hi fanele hi khongelela van’wana leswaku swi va fambela kahle naswona hi nkhensa Yehovha hi timbilu ta hina hinkwato eka swilo leswi a hi endlelaka swona.—2 Vakorinto 1:11; Vafilipiya 4:6.

A A Ri Ni Ntshembo Naswona U Rindzile

Eliya a a tiyiseka leswaku Yehovha u ta herisa dyandza kambe a a nga swi tivi leswaku U ta ri herisa rini. Kutani i yini leswi muprofeta yoloye a swi endleke loko a ha rindzile? Xiya leswi ndzimana 43 yi swi vulaka: “Hiloko a ku eka mutirhi wakwe: ‘Ndzi kombela u tlhandluka. Languta etlhelo ra lwandle.’ Kutani a tlhandluka a languta, ivi a ku: ‘A ku na nchumu nikatsongo.’ A ya emahlweni a ku, ‘Tlhelela,’ ka nkombo.” Xikombiso xa Eliya xi hi dyondzisa tidyondzo timbirhi. Yo sungula, xiya ndlela leyi muprofeta loyi a a ri ni ntshembo ha yona. Kutani u xiya ndlela leyi a rindzeke ha yona.

Leswi Eliya a a swi rindzele hi mahlo-ngati ku vona swikombiso swa leswaku Yehovha a a ta teka goza ku nga ri khale, u rhumele mutirhi wakwe leswaku a tlhandluka a ya yima laha a a kota ku vona evugimamusi bya lwandle leswaku a vona loko ku ri ni swikombiso swo karhi leswi kombisaka leswaku mpfula a yi ri ekusuhi ni ku na. Mutirhi yoloye u vuye a ri ni gome hiloko a vika a ku: “A ku na nchumu nikatsongo.” Evugimamusi bya lwandle a ku nga vonaki nchumu naswona a ku ri hava mapapa exibakabakeni. Xana sweswo a swi ku hlamarisi? Tsundzuka leswaku Eliya a ha ku byela Hosi Akabu a ku: “Ku ni mpfumawulo wa ku pfilunganyeka ka maboboma ya mpfula.” Xana muprofeta loyi a a ta swi vurisa ku yini sweswo tanihi leswi a ku nga vonaki mapapa ya mpfula?

Eliya a a swi tiva leswi Yehovha a swi tshembiseke. Tanihi leswi a a ri muprofeta wa Yehovha tlhelo muyimeri wakwe a a tiyiseka leswaku A A ta ri hetisisa rito Rakwe. Eliya a a tiyiseka swinene onge hiloko a a ma twa maboboma wolawo ya mpfula. Hi nga ha tsundzuka ndlela leyi Bibele yi hlamuseleke Muxe ha yona loko yi ku: “[U hambete] a tserhama onge hiloko a vona Loyi a nga vonakiki.” Xana Xikwembu i xa xiviri eka wena hi ndlela yoleyo? Xi hi nyika swivangelo swo tala swa leswaku hi va ni ripfumelo ro tano eka xona swin’we ni le ka switshembiso swa xona.—Vaheveru 11:1, 27.

Nakambe xiya ndlela leyi Eliya a rindzeke Yehovha ha yona. U rhume mutirhi wakwe ku tlhela a  ya languta ku nga ri kan’we kumbe kambirhi kambe ka nkombo! Anakanya ndlela leyi mutirhi yoloye a karhaleke ha yona hikwalaho ko gidela, kambe Eliya a a swi langutele hi mahlo-ngati ku vona xikombiso xisweswo a nga lan’wanga. Endzhaku ka loko mutirhi loyi a gidele ra vunkombo, u vike a ku: “Waswivo! Ku ni papa leritsongo leri fanaka ni xandla xa munhu leri tlhandlukaka ri huma elwandle.” (Ndzimana 44) Xana wa n’wi vona mutirhi yoloye hi tihlo ra miehleketo a ri karhi a tshambuluta voko rakwe a tirhisa xandla xakwe ku pima papa rolero leritsongo leri a ri tlhandluka hi le vugimamusi bya Lwandle Lerikulu? * Mutirhi yoloye a nga ha va a ehlekete leswaku papa rolero leritsongo a ri nga pfuni nchumu. Kambe eka Eliya papa rolero a ri ri ra nkoka swinene. Hiloko a namba a lerisa mutirhi wakwe a ku: “Tlhandluka u ya byela Akabu, u ku, ‘Bohela! U rhelela leswaku maboboma ya mpfula ma nga ku siveleli!’”

Eliya u tlhele a hi vekela xikombiso xa nkoka. Na hina hi hanya enkarhini lowu Xikwembu xi nga ta teka goza ku nga ri khale ro hetisisa xikongomelo xa xona lexi xi xi vuleke. Eliya u rindzele ku herisiwa ka dyandza; namuntlha malandza ya Xikwembu ma rindzele ku herisiwa ka misava leyi yo homboloka. (1 Yohane 2:17) Hi fanele hi tshama hi rindzile ku fana na Eliya kukondza Yehovha Xikwembu a teka goza. Yesu, N’wana wa Xikwembu, u tsundzuxe valandzeri vakwe a ku: “Hikokwalaho tshamani mi rindzile, hikuva a mi ri tivi siku leri Hosi ya n’wina yi nga ta ta ha rona.” (Matewu 24:42) Xana Yesu a a vula leswaku valandzeri vakwe a va nga ta ri tiva nikatsongo siku leri makumu ma nga ta fika ha rona? Doo, hikuva u nyikele vuxokoxoko  malunghana ni leswi misava a yi ta va xiswona loko yi ri kusuhi ni ku herisiwa. Un’wana ni un’wana wa hina a nga dyondza hi vuxokoxoko bya xikombiso lexi xa “makumu ya mafambiselo ya swilo.”—Matewu 24:3-7. *

Xiphemu ha xin’we xa xikombiso xexo xi nyikela vumbhoni lebyi khorwisaka swinene. Xana vumbhoni byebyo byi ringanile ku va byi hi endla hi teka goza hi ku hatlisa? Papa rin’we leritsongo leri a ri tlhandluka hi le vugimamusi bya lwandle a ri ringanile ku va ri tiyisekisa Eliya leswaku Yehovha a a ri ekusuhi ni ku teka goza. Xana muprofeta yoloye la nga ni ripfumelo u khomisiwe ribye?

Yehovha U Nisa Mpfula Ni Ku Tisa Mikateko

Rungula ri ya emahlweni ri ku: “Hi nkarhi wolowo matilo ma va munyama hi mapapa ni hi mheho, kutani ku va ni maboboma lamakulu ya mpfula. Akabu a hambeta a khandziya a ya eYizriyele.” (Ndzimana 45) Swilo swi sungule ku cinca hi ku hatlisa. Loko mutirhi wa Eliya a ha hundzisela rungula eka Akabu, papa rolero leritsongo ri sungule ku andza, matilo ma funengetiwa hi mapapa kutani ku va ni ku dzwihala. Hiloko ku va ni mheho ya matimba. Endzhaku ka malembe manharhu ni hafu mpfula yi hetelele yi na eIsrayele. * Misava leyi omeke yi tswonge mati ya mpfula. Loko mpfula yi sungula ku na hi maboboma, nambu wa Kixoni wu sungule ku khapakhapa, a swi kanakanisi leswaku wu hlantswe ngati ya vaprofeta lava dlayiweke va Bali. Vaisrayele lava xandzukeke na vona va nyikiwe nkarhi wo hlantswa swivati swa vugandzeri bya Bali etikweni rolero.

Hakunene Eliya a a tshemba leswaku swi ta va tano! Xana Akabu a a ta hundzuka kutani a fularhela vugandzeri bya Bali lebyi thyakeke? Swiendlakalo leswi endlekeke esikwini rolero swi nyikele swivangelo swa matimba leswi nga susumetelaka vanhu leswaku va hundzuka. I ntiyiso leswaku a hi swi tivi leswi Akabu a a swi ehleketa hi nkarhi wolowo. Rungula ri hi byela ntsena leswaku hosi yi ‘hambete yi khandziya yi ya eYizriyele.’ Xana ku ni swo karhi leswi hosi yoleyo yi swi dyondzeke? Xana a yi tiyimisele ku hundzuka? Swiendlakalo leswi landzeleke swi kombisa leswaku a swi tano. Hambiswiritano, swiendlakalo swa siku rero a swi helelanga kwalaho eka Akabu na Eliya.

Muprofeta wa Yehovha u teke riendzo egondzweni leri Akabu a fambeke ha rona. A a ta famba mpfhuka wo leha emunyameni egondzweni leri tsakamaka. Kambe ku endleke nchumu lowu nga tolovelekangiki.

“Voko ra Yehovha ri va ehenhla ka Eliya lerova a tikhama masenge a tsutsuma emahlweni ka Akabu ku ya fika eYizriyele.” (Ndzimana 46) Swi le rivaleni leswaku “voko ra Yehovha” ri pfune Eliya hi ndlela ya singita. Muti wa Yizriyele a wu ri ekule hi mpfhuka wa kwalomu ka 30 wa tikhilomitara naswona Eliya se a dyuharile. * Wa nga vona muprofeta yoloye hi tihlo ra miehleketo a ri karhi a tikhama masenge hi tinguvu takwe to leha leswaku a ta kota ku tsutsuma kahle, kutani a sungula ku tsutsuma egondzweni rolero leri tsakamaka—a tsutsuma hi rivilo lerikulu lerova a hundza kalichi ya Akabu ya vuhosi!

Hakunene wolowo ku fanele ku ve nkateko eka Eliya! Ku va ni matimba wolowo lawa kumbexana a a nga si tshama a va na wona evuntshweni byakwe, swi fanele swi n’wi tsakisile swinene. Sweswo swi nga hi tsundzuxa vuprofeta lebyi tiyisekisaka leswaku vanhu lava tshembekaka va ta va ni rihanyo leri hetisekeke ni matimba emisaveni ya Paradeyisi leyi taka. (Esaya 35:6; Luka 23:43) Loko Eliya a ri karhi a tsutsuma egondzweni rolero leri tsakamaka, hakunene a a swi tiva leswaku a a seketeriwa hi Tata wakwe, ku nga Xikwembu xi ri xin’we xa ntiyiso, Yehovha!

Yehovha u tiyimisele ku chululela vanhu vakwe mikateko. A hi nge tisoli hi matshalatshala lawa hi nga ma endlaka leswaku hi kuma mikateko yoleyo. Ku fana na Eliya, hi fanele hi tshama hi rindzile, hi kambisisa hi vurhon’wana vumbhoni lebyi kombisaka leswaku Yehovha u le kusuhi ni ku teka goza eminkarhini leyi ya khombo. Ku fana na Eliya, hi ni swivangelo swo swi tshemba hi ku helela switshembiso swa Yehovha “Xikwembu xa ntiyiso.”—Pisalema 31:5.

[Tinhlamuselo ta le hansi]

^ ndzim. 4 Leswaku u kuma vuxokoxoko lebyi engetelekeke vona xihloko lexi nge, “U Lwele Vugandzeri Lebyi Tengeke,” lexi nga eka nkandziyiso wa Xihondzo xo Rindza xa January 1, 2008.

^ ndzim. 16 Namuntlha Lwandle Lerikulu ri vitaniwa lwandle ra Mediteraniya.

^ ndzim. 17 Leswaku u kuma rungula leri engetelekeke ra vumbhoni bya leswaku marito ya Yesu ma karhi ma hetiseka namuntlha, vona ndzima 9 ya buku leyi nge Xana Bibele Yi Dyondzisa Yini Hakunene? leyi kandziyisiweke hi Timbhoni ta Yehovha.

^ ndzim. 20 Van’wana va tivutisa loko Bibele yi tikaneta malunghana ni leswaku dyandza ri teke nkarhi wo tanihi kwihi. Vona bokisi eka tluka 19.

^ ndzim. 23 Endzhakunyana ka sweswo, Yehovha a a ta nyika Eliya ntirho wo dyondzisa Elixa, loyi a a ta tiviwa tanihi loyi “a nga chela mati emavokweni ya Eliya.” (2 Tihosi 3:11) Elixa u ve nandza wa Eliya, kutani a pfuna mukhalabye yoloye.

[Bokisi/Xifaniso eka tluka 19]

Xana Dyandza Ra Le Nkarhini Wa Eliya Ri Hete Nkarhi Wo Tanihi Kwihi?

Eliya muprofeta wa Yehovha u byele Hosi Akabu leswaku dyandza leri tekeke nkarhi wo leha a ri ta kuma ndzhuti ri yima ku nga ri khale. Sweswo swi humelele hi “lembe ra vunharhu,” swi le rivaleni leswaku a ku hlayeriwa ku sukela loko Eliya a tivise ro sungula hi ta dyandza rolero. (1 Tihosi 18:1) Yehovha u nise mpfula endzhakunyana ka loko Eliya a vule leswaku A A ta endla tano. Kutani van’wana va nga ha gimeta hileswaku dyandza rero ri hele hi lembe ra vunharhu, xisweswo a ri hetanga malembe manharhu. Hambiswiritano, Yesu na Yakobo va hi byela leswaku dyandza ri hete “malembe manharhu ni tin’hweti ta tsevu.” (Luka 4:25; Yakobo 5:17) Xana Bibele ya tikaneta emhakeni leyi?

Nikatsongo. Le Israyele wa khale xixika a xi teka nkarhi wo leha, a xi heta kwalomu ka tinh’weti ta tsevu. A swi kanakanisi leswaku nkarhi lowu Eliya a yeke ha wona eka Akabu leswaku a n’wi tivisa hi ta dyandza, xixika xa kona se a xi teke nkarhi wo leha swinene ku tlula lowu tolovelekeke naswona swilo se a swi tika ngopfu. Entiyisweni dyandza rolero se a ri ri ni tin’hweti ta kwalomu ka tsevu ri sungurile. Xisweswo loko Eliya a tivise ro sungula hi ta ku hela ka dyandza “hi lembe ra vunharhu,” dyandza rolero se a ri hete kwalomu ka malembe manharhu ni hafu. “Malembe manharhu ni tin’hweti ta tsevu” ma hele hi nkarhi lowu vanhu hinkwavo a va hlengeletanile eNtshaveni ya Karimeli ku vona xiendlakalo lexi a xi ta kombisa leswaku i mani Xikwembu xa ntiyiso exikarhi ka Yehovha na Bali.

Kutani xiya ndlela leyi Akabu a khumbekeke ha yona loko Eliya a n’wi endzele ro sungula ku ya n’wi tivisa hi dyandza leri se a ri sungurile. Vanhu a va pfumela leswaku Bali a a ri “mukhandziyi wa mapapa,” xikwembu lexi a xi ta nisa timpfula leswaku xi herisa dyandza. Loko xixika xi lehe hi ndlela leyi nga tolovelekangiki, swi nga ha endleka leswaku vanhu a va tivutisa va ku: ‘U kwihi Bali? U ta ti nisa rini timpfula?’ Marito ya Eliya ya leswaku a ku nga ta va na mberha kumbe mpfula kukondza loko a lerisa leswaku yi na, ma fanele ma va dyise mbitsi vagandzeri volavo va Bali.—1 Tihosi 17:1.

[N’wini wa Xifaniso]

Pictorial Archive (Near Eastern History) Est.

[Xifaniso eka tluka 18]

Swikhongelo swa Eliya swi kombise leswaku a a swi navela hi mbilu yakwe hinkwayo ku vona ku rhandza ka Xikwembu ku hetiseka