Seta screen reader

Hlawula ririmi

Yana enxaxamelweni wa vumbirhi

Hundzela eka leswi nga endzeni

Nghena endzeni

Timbhoni Ta Yehovha

Xitsonga

XIHONDZO XO RINDZA (NKANDZIYISO WA VANDLHA) OCTOBER 2014

 MHAKA YA VUTOMI

Swiendlakalo Swa Nkoka Loko Ndzi Ri eNtirhweni Lowu Seketelaka Mfumo

Swiendlakalo Swa Nkoka Loko Ndzi Ri eNtirhweni Lowu Seketelaka Mfumo

Hi 1947, vafundhisi va Khatoliki va le Santa Ana, aEl Salvador, va ringete ku hlasela Timbhoni. Loko vamakwerhu va khome Dyondzo ya Xihondzo xo Rindza ya vhiki ni vhiki, vafana va hoxe maribye lamakulu enyangweni lowu pfuriweke ekaya ra varhumiwa. Endzhaku ku te ntlawa wa vanhu lava a va hlundzukile lava a va rhangeriwe hi vafundhisi. Van’wana a va khome mavoni; van’wanyana a va khome swifaniso. Va hoxetele muako wolowo hi maribye ku ringana tiawara timbirhi va ri karhi va huwelela va ku: “Hanya hi masiku wena Wanhwana!” va tlhela va ku, “Onge Yehovha a nga fa!” Sweswo a va swi endlela ku chavisa varhumiwa leswaku va suka edorobeni. A ndzi ri un’wana wa vona naswona a ndzi ri kona eka nhlangano wolowo eka malembe ya 67 lama hundzeke. *

MALEMBE mambirhi xiendlakalo lexi ku vulavuriweke ha xona laha henhla xi nga si endleka, mina na Evelyn Trabert, loyi a a ri murhumiwa-kulorhi, hi thwasile eka ntlawa wa vumune wa Xikolo Xa Bibele Xa Giliyadi Xa Watchtower, lexi hi nkarhi wolowo a xi ri ekusuhi ni le Ithaca, eNew York. Hi averiwe ku ya chumayela eSanta Ana. Kambe ndzi nga si mi hlamusela rungula ra mina ro koma ra malembe ya kwalomu ka 29 ndzi ri entirhweni wa vurhumiwa, inge ndzi mi byela leswaku ha yini ndzi endle xiboho xo nghenela ntirho wolowo.

NDLELA LEYI NDYANGU WA KA HINA WU DYONDZEKE NTIYISO HA YONA

Vatswari va mina, John na Eva Olson, a va tshama eSpokane, le Washington, eU.S.A., hi 1923, ku nga lembe leri ndzi tswariweke ha rona. A va ri Malutere kambe a va nga pfumeli eka dyondzo ya kereke yoleyo ya tihele, tanihi leswi a va nga tshembi leswaku Xikwembu xa rirhandzu xi nga xanisa vanhu. (1 Yoh. 4:8) Tatana a a tirha ebekari kutani siku rin’wana nivusiku mutirhi-kulobye u n’wi tiyisekisile leswaku Bibele a yi dyondzisi leswaku tihele i ndhawu leyi ku xanisiwaka vanhu. Endzhakunyana ka kwalaho, vatswari va mina va sungule ku dyondza ni Timbhoni ta Yehovha naswona  va dyondze leswi Bibele yi swi dyondzisaka hakunene malunghana ni vutomi endzhaku ka rifu.

A ndzo va ni malembe ya kaye ntsena, kambe ndzi tsundzuka ndlela leyi vatswari va mina a va tsake ha yona hikwalaho ka ntiyiso lowuntshwa lowu va wu dyondzeke eBibeleni. A va tsake swinene loko va twa vito ra Xikwembu xa ntiyiso, leri nge Yehovha naswona a va ntshunxekile eka dyondzo leyi pfilunganyaka ya Vunharhu-un’we. Ndzi sungule ku tswonga tidyondzo leti leti tsakisaka ta le Matsalweni ku fana ni xiponci, ndzi dyondza ‘ntiyiso lowu ntshunxaka.’ (Yoh. 8:32) Hikwalaho, a ndzi si tshama ndzi anakanya hi leswaku ku hlaya Bibele swa phirha, kambe minkarhi hinkwayo a ndzi tiphina hi ku dyondza Rito ra Xikwembu. Hambileswi a ndzi ri ni tingana, a ndzi famba ni vatswari va mina ensin’wini. Va khuvuriwe hi 1934. Mina ndzi ve nandza wa Yehovha la khuvuriweke hi 1939, loko ndzi ri ni malembe ya 16.

Ndzi ri na Manana na Tatana enhlengeletanweni ya 1941 leyi a yi khomeriwe eSt. Louis, le Missouri

Hi July 1940, vatswari va mina va xavise yindlu ya vona kutani hinkwerhu hi sungule ku va maphayona ya nkarhi hinkwawo eCoeur d’Alene, le Idaho. A hi hirhe fuleti, leyi a yi ri ehenhla ka ndhawu yo lunghisa timovha. A hi tlhela hi khoma minhlangano ya vandlha eka yona. Hi nkarhi wolowo, a ku ri mavandlha ma nga ri mangani lawa a ma ri ni Tiholo ta Mfumo, kutani vamakwerhu vo tala a va hlangana emakaya ya vamakwerhu kumbe etindhawini leti hirhiweke.

Hi 1941, mina ni vatswari va mina hi ye enhlengeletanweni le St. Louis, eMissouri. Hi Sonto a ku ri “Siku ra Vana,” naswona lava a va ri exikarhi ka malembe ya ntlhanu ku ya eka 18 a va komberiwe ku tshama emahlweni ka xiteji. Loko nkulumo yi ri ekusuhi ni ku hela, Makwerhu Joseph F. Rutherford u vulavule na hina vantshwa a ku: “N’wina vana . . . hinkwenu . . . lava pfumeleke ku yingisa Xikwembu ni Hosi ya xona, ndzi kombela mi yima!” Hinkwerhu hi yimile. Kutani, Makwerhu Rutherford a ku: “Vonani timbhoni letintshwa to tlula 15 000 ta Mfumo!” Hi nkarhi wolowo ndzi endle xiboho xa leswaku ndzi lava ku phayona vutomi bya mina hinkwabyo.

SWIAVELO LESWI NDYANGU WA KA HINA WU NYIKIWEKE SWONA

Endzhaku ka tin’hweti ti nga ri tingani ku ve ni nhlengeletano le St. Louis, ndyangu wa ka hina wu rhurhele edzongeni wa California. Kwalaho, edorobeni ra Oxnard, xiavelo xa hina a ku ri ku sungula vandlha. A hi tshama eka kharavhani leyitsongo leyi a yi ri ni mubedo wun’we. Vusiku byin’wana ni byin’wana a ndzi boheka ku etlela ehenhla ka tafula ro dyela eka rona—koloko a ku ri ku cinca lokukulu loko ndzi pimanisa ni loko ndza ha ri ni kamara ra mina ro etlela eka rona!

Emahlweninyana ka ku va hi fika eCalifornia, Majapani ma hlasele Hlaluko ra Pearl le Hawaii, hi December 7, 1941. Hi siku leri landzeleke ku sungule Nyimpi ya Vumbirhi ya Misava le United States. Valawuri va kwalaho va lerise leswaku ku timiwa timboni nivusiku naswona a hi fanele hi tima timboni hinkwato. Swikepe swa Majapani swa le hansi ka mati a swi rindza ribuwa ra California naswona munyama lowu a wu ri kona a wu endla leswaku lava a va ri eka swikepe swoleswo swi va tikela ku hlasela ndhawu yoleyo.

Endzhaku ka tin’hweti ti nga ri tingani hi September 1942, hi ye eka nhlengeletano leyi a yi ri ni nhloko-mhaka leyi nge, Nhlengeletano Ya Misava Leyintshwa Leyi Lawuriwaka Hi Xikwembu, leyi a yi khomeriwe eCleveland, le Ohio. Hi fike hi yingisela Makwerhu Nathan H. Knorr loko a nyikela nkulumo leyi a yi ri ni nhloko-mhaka leyi nge, “Ku Rhula—Xana Ku Ta Tshama Hi Masiku?” U hlamusele Nhlavutelo ndzima 17, leyi vulavulaka hi “xivandzana” lexi “a xi ri kona, kambe a [xi nga] ha ri kona, naswona [a] xi ta tlhandluka xi huma ekheleni ro enta ku nga ri khale.” (Nhlav. 17:8, 11) Makwerhu Knorr u hlamusele leswaku “xivandzana” a ku ri Ntwanano wa Matiko lowu heleke hi 1939. Bibele yi profete leswaku Ntwanano wa Matiko a wu ta siviwa hi nhlangano wun’wana, lowu a wu ta endla leswaku ku va ni ku rhulanyana. Kutani hi 1945, Nyimpi ya Vumbirhi ya  Misava yi herile. Endzhaku ka sweswo, “xivandzana” xi tlhele xi humelela xi ri Nhlangano wa Matiko. Hi nkarhi wolowo, Timbhoni ta Yehovha ti sungule ku chumayela mahungu lamanene ematikweni yo tala swinene naswona ku ve ni ku andza lokukulu ku sukela kwalaho!

Diploma ya mina ya le Giliyadi

Vuprofeta byebyo byi ndzi pfune ku tiva leswaku a ka ha ri ni ntirho wo tala lowu a wu fanele wu endliwa. Loko ku tivisiwe leswaku haxawa xa kona a ku ta sungula Xikolo xa Giliyadi, a ndzi lava ku ya exikolweni xexo leswaku ndzi ta va murhumiwa. Hi 1943, ndzi averiwe ku ya phayona ePortland, le Oregon. Hi minkarhi yoleyo, a hi tlangela vini va miti tinkulumo hi gramafoni hi yime eminyangweni ya vona, endzhaku ka sweswo a hi va nyika minkandziyiso leyi sekeriweke eBibeleni leyi vulavulaka hi Mfumo wa Xikwembu. Lembe rolero hinkwaro, a ndzi tshamela ku anakanya hi ku va murhumiwa.

Hi 1944, a ndzi tsake swinene loko mina ni munghana wa mina lonkulu Evelyn Trabert hi kuma xirhambo xo ya eGiliyadi. Ku ringana tin’hweti ta ntlhanu, valeteri va hina va hi kombe ndlela leyi hi nga swi tsakelaka ha yona ku dyondza Bibele. Ku titsongahata ka vona ku hi tsakisile. Minkarhi yin’wana loko hi ri eku dyeni, hi vona lava a va hi tisela swakudya. Hi thwase hi January 22, 1945.

XIAVELO XA MINA XA VURHUMIWA

Mina na Evelyn swin’we na Leo na Esther Mahan, hi fike exiavelweni xa hina le El Salvador hi June 1946. Hi kume leswaku nsimu yoleyo a yi “basile leswaku [yi] tshoveriwa.” (Yoh. 4:35) Xiendlakalo lexi boxiweke eku sunguleni ka xihloko lexi xi kombisa ndlela leyi vafundhisi a va hlundzuke ha yona. Vhiki leri nga hela ra kona a hi khome nhlengeletano ya hina yo sungula ya muganga eSanta Ana. Hi rhambe vanhu vo tala leswaku va ta yingisela nkulumo ya le rivaleni naswona a hi tsake swinene loko ku te vanhu va kwalomu ka 500. Ematshan’weni yo chava ivi hi suka edorobeni, hi tiyimisele ku tshama kutani hi pfuna vanhu va timbilu letinene. Hambileswi vafundhisi va byeleke vanhu leswaku va nga yi hlayi Bibele, a va nga talanga vanhu lava a va ri ni mali yo yi xava naswona vo tala a va ri ni torha ra ntiyiso. Va ma tlangerile matshalatshala ya hina yo dyondza Xipaniya leswaku hi ta va dyondzisa hi Yehovha, Xikwembu xa ntiyiso ni hi xitshembiso xakwe xa nkoka xo endla misava yi va Paradeyisi.

Hi ntlhanu ka hina a hi ri eka ntlawa wun’we exikolweni xa Giliyadi naswona hi rhumeriwe le El Salvador. Ku suka eximatsini ku ya exineneni: Evelyn Trabert, Millie Brashier, Esther Mahan, mina na Leo Mahan

Rosa Ascencio a a ri un’wana wa swichudeni swa mina swa Bibele swo sungula. Endzhaku ka loko a sungule ku dyondza Bibele, u hambane ni wanuna loyi a a tshama na yena. Endzhaku ka sweswo wanuna yoloye u sungule ku dyondza Bibele. Va tekanile, kutani va khuvuriwa ivi va va Timbhoni ta Yehovha leti hisekaka. Rosa u ve phayona ro sungula eSanta Ana. *

Rosa a a ri ni xitolo lexitsongo xo xavisa swakudya. Loko a ya ensin’wini, a a pfala xitolo xakwe a ri ni ntshembo wa leswaku Yehovha u ta n’wi nyika leswi a swi pfumalaka. Loko a tlhela a pfula xitolo xakwe endzhaku ka tiawara ti nga ri tingani, vaxavi a va ta hi xitalo. U nambe a swi vona leswaku Matewu 6:33 a yi tiyisile naswona u tshembeke kukondza a ya fa.

Siku rin’wana, mufundhisi wa kwalaho u endzele wanuna loyi a hi hirhe yindlu eka yena hi ri tsevu, kutani a n’wi byela leswaku loko a nga hi hlongoli, yena ni nsati wakwe va ta hlongoriwa ekerekeni. Wanuna yoloye, loyi a a ri n’wamabindzu la dumeke, a a nyenyetsiwa hi mahanyelo ya mufundhisi yoloye naswona marito ya mufundhisi yoloye a ma n’wi chavisanga. U byele mufundhisi yoloye leswaku a a nga ri na mhaka ni ku hlongoriwa  ekerekeni. Wanuna yoloye u hi tiyisekisile leswaku hi nga tshama endlwini yoleyo hilaha hi lavaka hakona.

MUNHU LOYI A XIXIMEKAKA A VA MBHONI

Rhavi leri akiweke hi 1955

Entsindza le San Salvador, murhumiwa un’wana a a dyondza Bibele ni nsati wa munjhiniyara loyi a vuriwaka Baltasar Perla. Wanuna yoloye la nga ni mbilu leyinene, a a nga ha ri na ripfumelo eka Xikwembu hileswi a a vone vukanganyisi bya vafundhisi. Loko ku ta sunguriwa ku akiwa rhavi, Baltasar, hambileswi a a nga si va Mbhoni, u dirowe pulani ya rona a tlhela a pfuneta eku akiweni ka muako wolowo naswona a nga ti hakerisanga Timbhoni hikwalaho ka ntirho wakwe.

Endzhaku ka loko Baltasar a tirhe ni vanhu va Yehovha eka tsima ro aka, u khorwisekile leswaku u kume vukhongeri bya ntiyiso. U khuvuriwe hi July 22, 1955, naswona nsati wakwe, Paulina u khuvuriwe endzhakunyana ka kwalaho. Vana va vona havambirhi va tirhela Yehovha hi ku tshembeka. N’wana wakwe wa jaha, Baltasar, Lontsongo, u ni malembe ya 49 a tirha eBethele ya le Brooklyn, laha a seketelaka ntirho wo chumayela lowu yaka wu kula naswona sweswi i xirho xa Komiti ya Rhavi ya le United States. *

Loko hi sungula ku khoma tinhlengeletano ta xifundzha eSan Salvador, Makwerhu Perla u hi pfunile leswaku hi kota ku kuma ndhawu leyikulu leyi a ku endleriwa eka yona vutiolori. Eku sunguleni a hi tshama eka switulu swi nga ri swingani ntsena; kambe hikwalaho ko katekisiwa hi Yehovha, hi ye hi tala lembe ni lembe kukondza hi tata ndhawu hinkwayo naswona hi ye hi tala swinene hi pfumala ni ndhawu yo tshama! Eka swiendlakalo sweswo swo tsakisa, a ndzi hlangana ni lava ndzi tshameke ndzi dyondza na vona Bibele. Anakanya ndlela leyi a ndzi tsaka ha yona loko vanhu lava ndzi tshameke ndzi dyondza na vona va ndzi tivisa eka swichudeni leswi swa ha ku khuvuriwaka, leswi va dyondzeke na swona!

Makwerhu F. W. Franz a ri karhi a burisana ni varhumiwa enhlengeletanweni ya xifundzha

Eka nhlengeletano yin’wana, makwerhu un’wana u te eka mina kutani a ndzi byela leswaku u lava ku kombela ku rivaleriwa. A ndzi nga n’wi tivi naswona a ndzi nga swi tivi leswaku u vulavula hi yini. U te: “A ndzi ri exikarhi ka vafana lava tshameke va mi hoxetela hi maribye eSanta Ana.” Sweswi a a tirhela Yehovha swin’we na mina. Mbilu ya mina yi tsake swinene. Bulo rero ri ndzi tiyisekisile leswaku ntirho wa nkarhi hinkwawo wu vuyerisa swinene ku tlula mintirho yin’wana.

Nhlengeletano ya muganga yo sungula leyi hi yeke eka yona le El Salvador

NDZI ENDLE SWIBOHO LESWI ENERISAKA

Ndzi ye emahlweni ni ntirho wa vurhumiwa le El Salvador ku ringana malembe ya kwalomu ka 29, ndzi rhange ndzi chumayela edorobeni ra Santa Ana ivi ndzi ya  eSonsonate, endzhaku ka sweswo ndzi ya eSanta Tecla kutani ndzi hetelela hi le San Salvador. Hi 1975, endzhaku ka loko ndzi khongele ko tala, ndzi endle xiboho xo tshika ntirho wa vurhumiwa kutani ndzi tlhelela eSpokane. Vatswari va mina vo tshembeka, lava a va dyuharile a va lava mpfuno wa mina.

Endzhaku ka loko Tatana a file hi 1979, ndzi khathalele Manana, loyi a a tsanile naswona a a nga koti ku endla nchumu handle ko pfuniwa hi mina. U hanye malembe ya nhungu endzhaku ka kwalaho naswona u fe a ri ni malembe ya 94. Hi nkarhi wolowo wo tika, ndzi titwe ndzi tshikilelekile swinene. Ntshikilelo wolowo wu endle leswaku ndzi va ni swirhumbana swo tshwuka swo vava emasengeni leswi a swi fana ni bandhi. Kambe hikwalaho ka xikhongelo ni ku seketeriwa hi Yehovha hi ndlela ya rirhandzu, ndzi kote ku tiyisela ndzingo wolowo. Yehovha u hetisisa xitshembiso xakwe lexi nge, “ni loko [u] ri ni misisi ya mpunga . . . , ndzi ta ku rhwala, ndzi [ku] tlakula ni ku ku ponisa.”—Esa. 46:4.

Hi 1990, ndzi rhurhele eOmak, le Washington. Ndzi tlhele ndzi titwa ndzi ri wa nkoka loko ndzi ri kwale nsin’wini ya Xipaniya naswona swichudeni swa mina swa Bibele swo hlayanyana swi khuvuriwile. Hi November 2007, a ndzi nga ha swi koti ku khathalela kaya ra mina le Omak kutani ndzi rhurhele efuletini edorobeni ra le kusuhi ra Chelan, le Washington. Vandlha leri ndzi nga eka rona ra Xipaniya ra ndzi khathalela naswona ndza swi tlangela swinene. Leswi ku nga mina ntsena Mbhoni leyi dyuhaleke laha, vamakwerhu va xinuna ni va xisati va ndzi khome kahle onge hiloko ndzi ri kokwana wa vona wa xiviri.

Hambileswi ndzi hlawuleke ku ka ndzi nga tekiwi ni ku nga vi na vana leswaku ndzi ta chumayela ndzi nga “rivatiwi hi nchumu,” ndzi ni vana vo tala va moya. (1 Kor. 7:34, 35) Ndza swi tiva leswaku enkarhini wa sweswi a ndzi nge vi na swilo hinkwaswo. Kutani ndzi endle xiboho xo rhangisa swilo swa nkoka, ku nga ku tinyiketela ku tirhela Yehovha hi mbilu hinkwayo. Emisaveni leyintshwa, ndzi ta va ni nkarhi wo tala wo endla swilo hinkwaswo leswi ndzi lavaka ku swi endla. Tsalwa leri ndzi ri rhandzaka swinene i Pisalema 145:16, leyi hi tiyisekisaka leswaku Yehovha u ta “enerisa ku navela ka xilo xin’wana ni xin’wana lexi hanyaka.”

Ntirho wa vuphayona wu ndzi pfuna leswaku ndzi tshama ndzi ri karhi ndzi gingiriteka

Ndzi ni malembe ya 91, kambe ndza ha ri ni rihanyo lerinene naswona ndza ha ya emahlweni ndzi phayona. Ntirho wa vuphayona wu ndzi pfuna leswaku ndzi tshama ndzi ri karhi ndzi gingiriteka wu tlhela wu endla leswaku ndzi va ni xikongomelo evuton’wini. Loko ndza ha ku fika le El Salvador, ntirho wo chumayela a wa ha ku sunguriwa. Hambileswi Sathana a yaka emahlweni a hi kaneta, sweswi ku ni vahuweleri vo tlula 39 000 etikweni rolero. Leswi swi tiyisa ripfumelo ra mina. Swi le rivaleni leswaku moya lowo kwetsima wa Yehovha wa va seketela vanhu vakwe!

^ ndzim. 4 Vona Buku Ya Lembe Ya Timbhoni Ta Yehovha Ya 1981 (ya Xinghezi), matluka 45-46.

^ ndzim. 19 Vona Buku Ya Lembe Ya 1981, matluka 41-42.

^ ndzim. 24 Vona Buku Ya Lembe Ya 1981, matluka 66-67, 74-75.