Nghena endzeni

Yana enxaxamelweni wa vumbirhi

Hundzela eka leswi nga endzeni

Timbhoni Ta Yehovha

Xitsonga

XIHONDZO XO RINDZA (NKANDZIYISO WA VANDLHA) JUNE 2013

Tlangela Ku Tshembeka Ni Ku Rivalela Ka Yehovha

Tlangela Ku Tshembeka Ni Ku Rivalela Ka Yehovha

“Oho Yehovha, u lonene naswona u lunghekele ku rivalela; musa wa rirhandzu wu tele eka hinkwavo lava ku vitanaka.” —PS. 86:5.

1, 2. (a) Ha yini hi va teka va ri va nkoka vanghana lava tshembekaka va tlhela va rivalela? (b) I swivutiso swihi leswi hi nga ta swi hlamula eka xihloko lexi?

U NGA n’wi hlamusela njhani munghana wa ntiyiso? Makwerhu wa xisati la nga Mukreste la vuriwaka Ashley u ri: “Eka mina munghana wa ntiyiso i munhu loyi minkarhi hinkwayo a tiyimiseleke ku ku pfuna naswona a ku rivalelaka loko u n’wi dyohela.” Hinkwerhu ka hina hi va teka va ri va nkoka vanghana lava tshembekaka va tlhela va rivalela. Va hi endla hi titwa hi sirhelelekile naswona hi rhandziwa.—Swiv. 17:17.

2 Yehovha i Munghana la tshembekaka swinene ni loyi a rivalelaka loyi hi nga vaka na yena. U hilaha mupisalema a n’wi hlamuseleke hakona: “Oho Yehovha, u lonene naswona u lunghekele ku rivalela; musa wa rirhandzu [kumbe “rirhandzu ro tshembeka”] wu tele eka hinkwavo lava ku vitanaka.” (Ps. 86:5) Swi vula yini ku tshembeka ni ku rivalela? Yehovha u ti kombisa njhani timfanelo toleto to saseka? Naswona hi nga xi tekelela njhani xikombiso xa yena? Tinhlamulo ta swivutiso leswi ti ta hi pfuna ku kurisa ndlela leyi hi n’wi rhandzaka ha yona Munghana wa hina lonkulu, Yehovha. Ti ta tlhela ti hi pfuna ku tiyisa vunghana bya hina ni vanhu van’wana.—1 Yoh. 4:7, 8.

YEHOVHA WA TSHEMBEKA

3. Swi vula yini ku tshembeka?

3 Ku tshembeka i mfanelo ya vunghana lebyikulu, leyi katsaka ku tinyiketela, ku vulavula ntiyiso ni ku namarhela hilaha ku tiyeke. Munhu la tshembekaka a nga cinca-cinci. Ku ri na sweswo u kombisa rirhandzu ra yena eka munhu (kumbe nchumu wo karhi), a namarhela swinene eka munhu yoloye (kumbe nchumu wolowo) hambiloko swiyimo swi tika. Ina, Yehovha i “Mutshembeki” lonkulu swinene.—Nhlav. 16:5.

4, 5. (a) Yehovha u swi kombisa njhani leswaku wa tshembeka? (b) Ha yini hi titwa hi khutazeka loko hi anakanya hi ndlela leyi Xikwembu xi tshembekaka ha yona?

4 Yehovha u swi kombisa njhani leswaku wa tshembeka? A nga va fularheli vagandzeri va yena vo tshembeka.  Mugandzeri un’wana wo tano, ku nga Hosi Davhida u dzunise Yehovha hileswi A tshembekeke eka yena. (Hlaya 2 Samuwele 22:26.) Hi nkarhi wa ku ringiwa ka Davhida, Yehovha u n’wi kongomise hi ku tshembeka, a n’wi sirhelela a tlhela a n’wi kutsula. (2 Sam. 22:1) Davhida u swi xiyile leswaku Yehovha u kombisa ku tshembeka ku nga ri hi marito ntsena kambe ni hi ku pfuna malandza ya yena. Ha yini Yehovha a tshembekile eka Davhida? Hikuva Davhida a a ri “loyi a tshembekeke.” Yehovha u rhandza malandza ya yena hileswi ma tshembekaka naswona wa tshembeka eka lava tshembekaka eka yena.—Swiv. 2:6-8.

5 Ha khutazeka loko hi anakanya hi ndlela leyi Yehovha a tshembekeke ha yona eka malandza ya yena. Makwerhu un’wana wa xinuna wo tshembeka la vuriwaka Reed u ri: “Swa ndzi tiyisa hakunene loko ndzi hlaya hi ndlela leyi Yehovha a tirhisaneke na Davhida ha yona hi nkarhi wa ku tshikileleka ka yena. Hambiloko Davhida a hanya bya mhunti, a tshama emabakweni, Yehovha u n’wi tiyisile minkarhi hinkwayo. Sweswo swa ndzi khutaza swinene! Swi ndzi endla ndzi tsundzuka leswaku ku nga khathariseki leswaku xiyimo xa kona i yini, ku nga khathariseki leswaku xi tikomba xi nga tsakisi ku fikela kwihi, Yehovha u ta ndzi pfuna ntsendze loko ndzi tshembeka eka yena.” A swi kanakanisi leswaku na wena u titwa hi ndlela leyi fanaka.—Rhom. 8:38, 39.

6. Hi tihi tindlela tin’wana leti Yehovha a kombisaka ha tona leswaku wa tshembeka, naswona vagandzeri va yena va vuyeriwa njhani?

6 Hi tihi tindlela tin’wana leti Yehovha a kombisaka ha tona leswaku wa tshembeka? Ndlela yin’wana hileswaku Yehovha minkarhi hinkwayo u landzela milawu ya yena. Wa hi tiyisekisa a ku: “Hambiloko munhu a ri emalembeni ya vudyuhari, ndza ha ri Mina.” (Esa. 46:4) Minkarhi hinkwayo u endla swiboho leswi sekeriweke eka milawu ya yena leyi nga hundzukiki ya leswinene ni leswo biha. (Mal. 3:6) Ku engetela kwalaho, Yehovha u kombisa leswaku wa tshembeka hileswi minkarhi hinkwayo a endlaka leswi a tshembiseke ku swi endla. (Esa. 55:11) Hikwalaho ku tshembeka ka Yehovha ku vuyerisa vagandzeri va yena hinkwavo vo tshembeka. Njhani? Loko hi endla leswi hi nga swi kotaka leswaku hi namarhela milawu ya Yehovha, hi nga tiyiseka leswaku u ta hetisisa xitshembiso xa yena xa leswaku u ta hi katekisa.—Esa. 48:17, 18.

TEKELELA KU TSHEMBEKA KA YEHOVHA

7. Hi yihi ndlela yin’wana leyi hi nga tekelelaka ku tshembeka ka Xikwembu ha yona?

 7 Hi nga ku tekelela njhani ku tshembeka ka Yehovha? Ndlela yin’wana i ku pfuna vanhu lava nga le swiyin’weni swo tika. (Swiv. 3:27) Hi xikombiso, xana u tiva mupfumeri-kuloni loyi a heleke matimba, kumbexana hileswi a nga ni swiphiqo swa rihanyo, a kanetiwaka endyangwini kumbe hileswi a nga ni ku tsana ko karhi? Ha yini u nga teki goza ro vula “marito lamanene, marito lawa ma chavelelaka” eka munhu yoloye? (Zak. 1:13) * Loko u endla tano, u kombisa leswaku u munghana la tshembekaka wa ntiyiso, loyi a “namarhelaka ku tlula makwavo.”—Swiv. 18:24.

8. Hi nga ku tekelela njhani ku tshembeka ka Yehovha loko hi nghenele vukati?

8 Hi nga tlhela hi tekelela ku tshembeka ka Yehovha hi ku tshembeka eka lava hi va rhandzaka. Hi xikombiso, loko hi nghenele vukati, ha swi tiva leswaku hi fanele hi tshembeka eka munghana wa hina wa vukati. (Swiv. 5:15-18) Hikwalaho hi papalata nchumu wihi na wihi lowu nga endlaka leswaku hi endla vuoswi. (Mat. 5:28) Ku engetela kwalaho, hi kombisa leswaku ha tshembeka eka vapfumeri-kulorhi hi ku papalata rihlevo leri vavisaka kumbe ku lumbeta, hi ku ala ku hangalasa timhaka toleto to biha kumbe hambi ku ri ku ti yingisela.—Swiv. 12:18.

9, 10. (a) Hi lava ku tshembeka ngopfu-ngopfu eka vamani? (b) Ha yini swi taka swi nga olovi minkarhi hinkwayo ku yingisa Yehovha?

9 Xa nkoka swinene, hi lava ku tshama hi tshembekile eka Yehovha. Hi nga swi endlisa ku yini sweswo? Hi ku tikarhatela ku languta swilo hi ndlela leyi a swi langutaka ha yona—hi rhandza leswi a swi rhandzaka hi tlhela hi venga leswi a swi  vengaka—kutani hi hanya hi ndlela leyi n’wi tsakisaka. (Hlaya Pisalema 97:10.) Loko hi ya hi dyondza ku anakanya ku fana na Yehovha, swi ta hi olovela ku n’wi yingisa.—Ps. 119:104.

10 A swi nge olovi minkarhi hinkwayo ku yingisa swileriso swa Yehovha. Swi nga ha lava hi endla matshalatshala lamakulu leswaku hi tshama hi tshembekile eka yena. Hi xikombiso, Vakreste van’wana lava nga nghenelangiki vukati va nga ha va va swi tsakela ku nghenela vukati, kambe va fanele va kuma munghana wa vukati la fanelekaka exikarhi ka vagandzeri va Yehovha. (1 Kor. 7:39) Makwerhu wa xisati la nga tekiwangiki a nga ha va a swi xiya leswaku vatirhi-kulobye lava nga riki Timbhoni minkarhi hinkwayo va ringeta ku n’wi hlanganisa ni munhu wo karhi loyi va lavaka a rhandzana na yena. Swi nga ha endleka makwerhu yoloye wa xisati a titwa a ri ni xivundza swinene. Nilokoswiritano, u ringeta hilaha a nga kotaka hakona leswaku a tshama a tshembekile eka Yehovha. Xana a hi swi tlangeli swikombiso swo tano leswinene swa vanhu lava tshembekaka? Entiyisweni Yehovha u ta va katekisa hinkwavo lava tshamaka va tshembekile eka yena hambiloko swiyimo swi tika.—Hev. 11:6.

“Ku ni munghana la namarhelaka ku tlula makwavo.”—Swiv. 18:24 (Hlaya ndzimana 7)

‘Rivalelanani hi ku ntshunxeka.’—Efe. 4:32 (Hlaya ndzimana 16)

YEHOVHA WA RIVALELA

11. Swi vula yini ku rivalela?

11 Yin’wana ya timfanelo leti rhandzekaka swinene ta Yehovha i ku tiyimisela ka yena ku rivalela. Swi vula yini ku rivalela? Kahle-kahle, swi katsa ku rivalela munhu la dyoheke loko ku ri ni xivangelo lexi twalaka xo n’wi rivalela. Leswi a swi vuli swona leswaku munhu la rivalelaka u tsakela leswi a endliweke swona kumbe wa swi honisa. Ku ri na sweswo, u hlawula ku ka a nga hlundzuki. Matsalwa ma hi dyondzisa leswaku Yehovha u “lunghekele ku rivalela” lava hundzukaka swi huma embilwini.—Ps. 86:5.

12. (a) Yehovha u ku kombisa njhani ku rivalela? (b) Swi vula yini ku va swidyoho swa munhu swi “hlanguriwa”?

12 Yehovha u ku kombisa njhani ku rivalela? Loko Yehovha a rivalela, u endla sweswo “hi ndlela leyikulu”; u rivalela hi ku helela naswona hilaha ku nga heriki. (Esa. 55:7) Hi swi tiva njhani leswaku Yehovha u rivalela hi ku helela? Anakanya hi xitiyisekiso lexi kumekaka eka Mintirho 3:19. (Yi hlaye.) Muapostola Petro u khutaze vayingiseri va yena ku ‘hundzuka va hundzuluka.’ Loko mudyohi a hundzuka swi huma embilwini, wa tisola  swinene hi xidyoho lexi a xi endleke. Nakambe u tiyimiserile ku nga xi engeti xidyoho xa yena. (2 Kor. 7:10, 11) Ku tlula kwalaho, ku hundzuka ka xiviri ku susumetela mudyohi leswaku a “hundzuluka,” a tshika ndlela ya yena ya vudyoho kutani a tikarhatela ku endla leswi tsakisaka Xikwembu. A ku ta va ni vuyelo byihi loko vayingiseri va Petro a vo kombisa ku hundzuka ko tano loku humaka embilwini? Petro u vule leswaku swidyoho swa vona a swi ta “hlanguriwa.” Rito rolero ri huma eka rito ra Xigriki leri vulaka ku “sula.” Hikwalaho loko Yehovha a rivalela, u sula xo tsalela eka xona xi basa. U rivalela hi ku helela.—Hev. 10:22; 1 Yoh. 1:7.

13. Marito lama nge “xidyoho xa vona a ndzi nge he xi tsundzuki” ma hi tiyisekisa hi yini?

13 Hi swi tivisa ku yini leswaku Yehovha u rivalela hilaha ku nga heriki? Anakanya hi vuprofeta bya Yeremiya lebyi vulavulaka hi ntwanano lowuntshwa, lowu endliweke ni Vakreste lava totiweke, lowu endlaka leswaku lava kombisaka ripfumelo eka nkutsulo va rivaleriwa hi ku helela. (Hlaya Yeremiya 31:34.) Yehovha u ri: “Ndzi ta va rivalela xihoxo xa vona, ni xidyoho xa vona a ndzi nge he xi tsundzuki.” Hikwalaho Yehovha wa hi tiyisekisa leswaku loko a kala a rivalela, a nge he pfuki a lwisane na hina hikwalaho ka swidyoho swa hina enkarhini lowu taka. A nge he tlheli a anakanya hi swidyoho swa hina leswaku a ta hi hehla kumbe a tlhela a hi xupula hi ku phindha-phindha. Ku ri na sweswo, Yehovha wa hi rivalela swidyoho sweswo kutani a rivala hi swona hi ku helela.—Rhom. 4:7, 8.

14. Hi nga chaveleriwa njhani hi ku anakanyisisa hi ndlela leyi Yehovha a rivalelaka ha yona? Nyika xikombiso.

14 Hi nga chaveleleka loko hi anakanyisisa hi ku rivalela ka Yehovha. Anakanya hi xikombiso lexi. Emalembeni yo tala lama hundzeke, makwerhu un’wana wa xisati loyi hi nga ta n’wi vitana Elaine u susiwile evandlheni. Endzhaku ka malembe yo hlayanyana, u vuyiseriwile evandlheni. Elaine u ri: “Hambileswi a ndzi tibyerile ndzi tlhela ndzi byela van’wana leswaku a ndzi swi tshemba leswaku Yehovha u ndzi rivalerile, minkarhi hinkwayo a ndzi titwa onge u le kule na mina kumbe leswaku van’wana hi vona a va ri ekusuhi na yena nileswaku a a ri wa xiviri swinene eka vona.” Hambiswiritano, Elaine u chavelelekile loko a hlaya a tlhela a anakanyisisa hi ndlela leyi Bibele yi yi hlamuselaka ha yona ndlela leyi Yehovha a rivalelaka ha yona. Elaine u tlhele a ku: “Ndzi swi xiyile leswaku Yehovha wa ndzi rhandza naswona wa ndzi khathalela hi ndlela leyi a ndzi nga si tshama ndzi yi xiya.” U khumbiwe swinene hi mhaka leyi: “Loko Yehovha a hi rivalela swidyoho swa hina, a hi fanelanga hi tivona nandzu hikwalaho ka swona vutomi bya hina hinkwabyo.” * Elaine u ri: “Ndzi swi xiyile leswaku a ndzi nga tshembi leswaku Yehovha a nga ndzi rivalela hi ku helela, naswona a ndzi anakanya leswaku ndzi ta tivona nandzu vutomi bya mina hinkwabyo. Ndza swi tiva leswaku swi ta teka nkarhi, kambe ndzi sungula ku swi twa leswaku ndzi nga tshinela eka Yehovha, naswona ndzi titwa onge ndzi lo rhuliwa ndzhwalo.” Hakunene hi tirhela Xikwembu lexi nga ni rirhandzu naswona xi rivalelaka!—Ps. 103:9.

TEKELELA NDLELA LEYI YEHOVHA A RIVALELAKA HA YONA

15. Hi nga yi tekelela njhani ndlela leyi Yehovha a rivalelaka ha yona?

15 Hi nga tekelela ndlela leyi Yehovha a rivalelaka ha yona hi ku hlawula ku rivalela van’wana loko ku ri ni xivangelo xo endla tano. (Hlaya Luka 17:3, 4.) Tsundzuka leswaku loko Yehovha a rivalela, u rivala swidyoho swa hina hileswi a nga ha tshameliki ku anakanya hi leswi hi swi endleke. Loko hi rivalela van’wana, na hina hi nga tshika ku anakanya hileswi va hi endleke swona naswona hi nga ha swi boxi swihoxo swa vona enkarhini lowu taka.

16. (a) Xana ku rivalela van’wana swi vula leswaku hi tsakela leswi va hi endleke swona kumbe hi tsakela ku khomiwa hi ndlela yo biha? Hlamusela. (b) Hi fanele hi endla yini leswaku Xikwembu xi ta hi rivalela?

 16 Ku rivalela a swi vuli leswaku hi tsakela leswi va hi endleke swona kumbe hi tsakela ku khomiwa hi ndlela yo biha. E-e. Entiyisweni swi vula leswaku hi hlawula ku tshika ku hlundzuka. Kambe  xa nkoka swinene, leswaku hi ta rivaleriwa hi Xikwembu, hi fanele hi tekelela ndlela leyi Yehovha a rivalelaka ha yona loko hi tirhisana ni van’wana. (Mat. 6:14, 15) Phela, ntwela-vusiwana wu susumetela Yehovha ku tsundzuka leswaku “hi ntshuri.” (Ps. 103:14) Kutani, xana ntwela-vusiwana a wu fanelanga wu hi susumetela ku tsundzuka leswaku loko van’wana va hi dyohela a va hetisekanga ku fana na hina, naswona hi fanele hi va rivalela hi mbilu hinkwayo?—Efe. 4:32; Kol. 3:13.

Onge loko hi khongela hi kombela ku rivaleriwa hi nga khongela swi huma embilwini (Hlaya ndzimana 17)

17. I yini lexi nga hi pfunaka loko hi twisiwe ku vava hi mupfumeri-kulorhi?

 17 A swi olovi minkarhi hinkwayo ku rivalela van’wana. Ni Vakreste van’wana lava totiweke va hi lembe-xidzana ro sungula a swi va tikela ku lulamisa timholovo ta vona. (Filp. 4:2) I yini lexi nga hi pfunaka loko hi twisiwe ku vava hi mupfumeri-kulorhi? Anakanya hi Yobo. U twe ku vava swinene loko vanhu lava a va tivula vanghana va yena, ku nga Elifazi, Bilidadi na Sofara va n’wi hehle hileswaku u endle swilo swo biha. (Yobo 10:1; 19:2) Eku heteleleni, Yehovha u va tshinyile vahehli volavo. Xikwembu xi va lerise leswaku va ya eka Yobo kutani va nyikela gandzelo hikwalaho ka swidyoho swa vona. (Yobo 42:7-9) Kambe Yehovha a a lava leswaku Yobo a tlhela a endla ni swin’wana. A ku ri yini swilo swa kona? Yehovha u lerise Yobo leswaku a khongelela khale ka vahehli va yena. Yobo u endle hilaha Yehovha a n’wi kombeleke hakona, naswona Yehovha u n’wi katekisile hileswi a kombiseke moya wo rivalela. (Hlaya Yobo 42:10, 12, 16, 17.) Hi dyondza yini? Xikhongelo lexi humaka embilwini lexi endleriwaka munhu loyi a hi dyoheleke xi nga ha hi pfuna leswaku hi tshika ku hlundzuka.

YANA EMAHLWENI U TLANGELA TIMFANELO TA YEHOVHA HI XITALO

18, 19. Hi nga ya njhani emahlweni hi kurisa ku tlangela ka hina timfanelo leti rhandzekaka ta Yehovha?

18 A swi tsakisa ku kambisisa timfanelo ta Yehovha. Hi swi vonile leswaku wa ngheneka, a nga yi hi nghohe, wa hanana, wa anakanyela, wa tshembeka naswona wa rivalela. Kahle-kahle, hi lo vulavula hi timfanelo ti nga ri tingani. Hi nga tsakela ku dyondza leswi engetelekeke hi Yehovha hilaha ku nga heriki. (Ekl. 3:11) Hi pfumelelana na muapostola Pawulo loyi a tsaleke a ku: “Mawaku ku enta ka rifuwo ni vutlhari ni vutivi bya Xikwembu”—hi nga ha vuli rirhandzu swin’we ni timfanelo ta tsevu leti hi buleke ha tona.—Rhom. 11:33.

19 Onge hinkwerhu ka hina hi nga ya emahlweni hi kurisa ku tlangela ka hina timfanelo leti rhandzekaka ta Yehovha. Sweswo hi nga swi endla hi ku dyondza leswi engetelekeke ha tona, hi anakanyisisa ha tona kutani hi ti tekelela evuton’wini. (Efe. 5:1) Handle ko kanakana, loko hi endla tano hi ta pfumelelana swinene ni mupisalema loyi a yimbeleleke a ku: “Loko ku ri mina, ku tshinela eka Xikwembu i swinene eka mina.”—Ps. 73:28.

^ ndzim. 7 U nga kuma swiringanyeto leswi pfunaka emhakeni leyi eka xihloko lexi nge “Xana U Kona Loyi Wa Ha Ku N’wi Nyikaka Xikhutazo?” eka nkandziyiso wa Xihondzo xo Rindza wa January 15, 1995 ni lexi nge “Ku Pfuxana eRirhandzwini Ni Le Mintirhweni Leyinene—Njhani?” eka nkandziyiso wa April 1, 1995.