Seta screen reader

Hlawula ririmi

Yana enxaxamelweni wa vumbirhi

Hundzela eka leswi nga endzeni

Nghena endzeni

Timbhoni Ta Yehovha

Xitsonga

XIHONDZO XO RINDZA (NKANDZIYISO WA VANDLHA) NOVEMBER 2012

Rivalelanani Hi Ku Ntshunxeka

Rivalelanani Hi Ku Ntshunxeka

“Hambetani mi lehiselana mbilu ni ku rivalelana hi ku ntshunxeka.”—KOL. 3:13.

1, 2. Ha yini swi fanerile ku anakanyisisa hi loko u tiyimiserile ku rivalela van’wana?

RITO ra Yehovha leri tsariweke ri hi pfuna ku vona ndlela leyi a swi tekaka ha yona swidyoho ni ndlela leyi a angulaka ha yona loko hi dyoha. Rito ra yena ri paluxa swo tala malunghana ni ku rivalela. Exihlokweni lexi hundzeke, hi dyondze hi xivangelo lexi endleke leswaku Yehovha a rivalela Davhida na Manase. Ku tisola ka vona swinene hikwalaho ka leswi va swi endleke ku va susumetele ku phofula swidyoho swa vona eka Yehovha, ku tshika swiendlo swa vona swo homboloka ni ku hundzuka hi mbilu hinkwayo. Hikwalaho, Yehovha u tlhele a va amukela.

2 Sweswi a hi buleni hi ku tiyimisela ka hina ku rivalela van’wana. A wu ta va u titwe njhani loko un’wana wa maxaka ya wena a a file hikwalaho ka leswi Manase a swi endleke? Xana a wu ta swi kota ku rivalela Manase? Xolexo i xivutiso xa nkoka namuntlha hikuva hi hanya emisaveni yo homboloka, leyi nga ni madzolonga ni leyi nga ni vutianakanyi. Kutani ha yini Mukreste a fanele a dyondza ku rivalela? Naswona loko wena u khomiwa hi ndlela yo biha, i yini lexi nga ku pfunaka leswaku u tikhoma, u endla swilo hi ndlela leyi Yehovha a a ta lava leswaku u swi endla ha yona naswona u tiyimisela ku rivalela?

HA YINI HI FANELE HI RIVALELA VAN’WANA?

3-5. (a) I xifaniso xihi lexi Yesu a xi tirhiseke ku hi kombisa leswaku hi fanele hi rivalela van’wana? (b) Hi fanele hi dyondza yini eka marito ya Yesu lama nga eka Matewu 18:21-35?

3 Hi fanele hi tiyimisela ku rivalela lava va hi dyoheleke, ku nga khathariseki leswaku i swirho swa vandlha ra Vukreste kumbe a hi swona, hikuva sweswo swi endla leswaku hi tshama hi ri ni vuxaka lebyinene ni swirho swa mindyangu ya hina, vanghana va hina, vanhu van’wana na Yehovha. Matsalwa ma kombisa leswaku Mukreste un’wana ni un’wana u fanele a tiyimisela ku rivalela van’wana ku nga khathariseki leswaku va hi dyohela kangani. Yesu u vulavule hi xifaniso xa hlonga leri a ri kolota n’wini wa rona mali yo tala, naswona xifaniso  lexi xi hi pfuna ku vona leswaku ha yini hi fanele hi rivalela van’wana.

4 Hlonga a ri kolota n’wini wa rona mali leyi a yi ringana ni muholo wa masiku ya 60 000 000; kambe n’wini wa rona u xi surile xikweleti xolexo. Endzhaku ka sweswo, hlonga rolero ri humile kutani ri kuma hlonga-kulobye leri a ri ri kolota mali leyi a yi ringana ni muholo wa masiku ya 100 ntsena. Hlonga leri kolotaka ri kombele ku lehiseriwa mbilu, kambe hlonga leri rivaleriweke xikweleti lexikulu ri lerise leswaku hlonga-kulobye ri hoxiwa ekhotsweni. N’wini wa mahlonga lawa u hlundzukisiwe hi xiendlo xolexo. N’wini u vutisile a ku: “‘Xana na wena, a wu nga fanelanga u ve ni tintswalo eka hlonga-kuloni, hilaha na mina ndzi veke ni tintswalo hakona eka wena?’ Sweswo swi karihisa n’wini wa rona, a . . . nyiketa [hlonga leri nga rivaleliki] eka valanguteri va khotso, ri kala ri hakela hinkwaswo leswi a ri swi kolota.”—Mat. 18:21-34.

Ha yini Yesu a vulavule hi xifaniso xa hlonga ni n’wini wa rona?

5 Yesu u lava hi dyondza yini eka xifaniso lexi? U gimete hi ku: “Ni Tata wa mina la nge matilweni u ta endla hi mukhuva lowu fanaka eka n’wina loko mi nga rivaleli vamakwenu ku suka etimbilwini ta n’wina.” (Mat. 18:35) Yinhla ya Yesu yi le rivaleni. A hi hetisekanga naswona hi tshamela ku dyoha, hikwalaho a swi koteki leswaku hi yingisa Yehovha hi ku hetiseka, kambe u tiyimiserile ku hi rivalela. Entiyisweni, u tiyimiserile ku endla onge a hi kalanga hi dyoha. Hikwalaho, un’wana ni un’wana la navelaka ku va munghana wa Yehovha u boheka ku rivalela vanhu van’wana loko va n’wi dyoherile. Leswi hi leswi Yesu a a vula swona loko a vule marito lawa eDyondzweni ya le Ntshaveni: “Loko mi rivalela vanhu swivi swa vona, Tata wa n’wina wa le tilweni na yena u ta mi rivalela; kasi loko mi nga va rivaleli vanhu swivi swa vona, na yena Tata wa n’wina a nge mi rivaleli swivi swa n’wina.”—Mat. 6:14, 15.

6. Ha yini minkarhi yin’wana swi tika ku rivalela van’wana?

6 U nga ha pfumela leswaku hi fanele hi rivalela vanhu van’wana, kambe kumbexana u vula leswaku a swi olovi minkarhi hinkwayo. Leswi swi vangiwa hi leswi hi nga ha talaka ku hlundzuka loko hi dyoheriwile, hi titwa hi xengiwile, hi navela leswaku munhu wa kona a xupuriwa hikwalaho ka leswi a nga swi endla, kumbe hi lava ku rihisela. Entiyisweni, van’wana va nga ha vona onge a va nge pfuki va swi kotile ku rivalela munhu la va dyoheleke. Loko u titwa hi ndlela leyi fanaka, u nga endla yini leswaku u tiyimisela ku rivalela  van’wana, tanihi leswi Yehovha a lavaka hi endla tano?

TWISISA LESWAKU HA YINI U TITWA HI NDLELA LEYI U TITWAKA HA YONA

7, 8. I yini lexi nga ku pfunaka leswaku u rivalela loko un’wana a nga ku khomanga kahle?

7 Loko hi khomiwe hi ndlela yo biha kumbe hi anakanya leswaku hi khomiwe hi ndlela yo biha, hi nga hlundzuka swinene. Jaha rin’wana ri hlamusela leswi tshameke swi ri humelela loko ri hlundzuke swinene: “Siku rin’wana . . . loko ndzi hlundzuke swinene ndzi hume endlwini kutani ndzi vula leswaku a ndzi nge he vuyi. A ri xe kahle ku ri ximumu, kutani ndzi fambe exindledyanini xo saseka kukondza mbilu ya mina yi verhama loko ndzi ri karhi ndzi famba endhawini yoleyo leyi rhuleke yi tlhela yi saseka, kutani endzhaku ka tiawara ti nga ri tingani ndzi tlhelele ekaya ndzi tisola hileswi ndzi hlundzukeke ku tlula mpimo.” Hilaha ntokoto lowu wu kombisaka hakona, ku tinyika nkarhi wa ku rhurisa mbilu ni ku tlhela u anakanyisisa kahle hi xiyimo xa wena swi nga ku pfuna leswaku u papalata ku endla swilo leswi u nga ta tisola endzhaku ka nkarhi hileswi u swi endleke.—Ps. 4:4; Swiv. 14:29; Yak. 1:19, 20.

8 Kambe u fanele u endla yini loko u titwa wa ha hlundzukile ni le ndzhaku ka loko u tinyike nkarhi wa ku verhamisa mbilu? Ringeta ku kambisisa leswaku ha yini u hlundzukile. Xana hileswi u nga khomiwangiki hi ndlela leyinene? Kumbe hileswi u vonaka onge munhu wa kona a a lava ku ku twisa ku vava hi vomu? Xana leswi a ku endleke swona swi bihile hakunene? Loko wo ringeta ku twisisa leswaku ha yini u hlundzukile, u nga anakanya hi milawu ya le Matsalweni leyi nga ta ku pfuna ku cinca ndlela leyi u titwaka ha yona, kutani u nga endla swilo hi ndlela leyi Yehovha a yi amukelaka. (Hlaya Swivuriso 15:28; 17:27.) Loko u anakanyisisa hi ntiyiso wa mhaka ematshan’weni ya ndlela leyi u titwaka ha yona, u nga ha tiyimisela swinene ku rivalela van’wana. Loko u endla swilo hi ndlela yoleyo, hambiloko swi tika, u pfumelela rito ra Xikwembu leswaku ri kambisisa “miehleketo ni makungu ya mbilu [ya wena]” kutani ri ku kongomisa leswaku u tekelela moya wa Yehovha wo rivalela.—Hev. 4:12.

XANA U FANELE U HLUNDZUKA?

9, 10. (a) U nga ha endla yini loko u vona onge u dyoheriwile? (b) U ta titwa njhani loko u dyondza ku nga hatli u hlundzukisiwa naswona u tiyimisela ku rivalela vanhu?

9 Ku ni swiyimo swo tala leswi nga endlaka leswaku munhu a hlundzuka. Hi xikombiso, loko u ri karhi u chayela movha, a hi nge a ku sele katsongo leswaku muchayeri wa movha yin’wana a ku tlumba. Xana u ta endla yini? Vanhu van’wana va hlundzuka swinene lerova va hlasela muchayeri lowun’wana. Kambe, tanihi Mukreste a wu nge lavi ku endla sweswo.

10 Swi nga va swinene leswaku u anakanya u nga si endla nchumu. Kumbexana na wena u endle xihoxo loko u ri karhi u chayela hileswi u nga kavanyetiwa hi nchumu wo karhi. Kumbe movha wa muchayeri lowun’wana wu ni xiphiqo. A hi nge hlundzukisiwi ngopfu hi swihoxo swa vanhu van’wana loko hi ringeta ku twisisa leswaku ha yini ku endleke swihoxo, hi swi xiya leswaku hi nga ha va hi nga swi tivi swilo hinkwaswo leswi vangeke swihoxo swoleswo, naswona hi tiyimisela ku rivalela. Eklesiasta 7:9 yi ri: “U nga hatliseli ku hlundzukisiwa emoyeni wa wena, hikuva ku khunguvanyisiwa ku tshama exifuveni xa swihunguki.” U nga hlundzuki. Minkarhi yo tala hi nga ha anakanya leswaku van’wana va endle nchumu wo karhi hi vomu leswaku va hi twisa ku vava, kambe leswi va nga hetisekangiki, va va va lo endla xihoxo, kumbe hi nga ha va hi nga swi twisisanga leswi humeleleke hakunene. Kutani ringeta ku tsundzuka leswaku u nga ha va u nga tivi ntiyiso hinkwawo malunghana ni leswi un’wana a swi endlaka kumbe a swi vulaka, naswona tiyimisele ku n’wi kombisa rirhandzu munhu yoloye ni ku n’wi rivalela. Loko u endla tano wena u ta tsaka.—Hlaya 1 Petro 4:8.

‘ONGE KU RHULA KA N’WINA KU NGA TLHELELA EKA N’WINA’

11. Hi fanele hi titwa njhani ku nga khathariseki ndlela leyi vanhu va angulaka ha yona loko hi ri ensin’wini?

11 U nga ku kombisa njhani ku tikhoma loko  munhu un’wana a ku khoma hi ndlela ya tihanyi loko u ri ensin’wini? Loko Yesu a rhuma vanhu va 70 leswaku va ya chumayela, u va byele leswaku va fanele va yi navelela ku rhula yindlu yin’wana ni yin’wana leyi va nghenaka eka yona. Yesu u te: “Loko nakulorhi wa ku rhula a ri kona, ku rhula ka n’wina ku ta va ehenhla ka yena. Kambe loko a nga ri kona, ku ta vuyela eka n’wina.” (Luka 10:1, 5, 6) Ha tsaka loko vanhu va amukela mahungu lamanene lawa hi ma chumayelaka, hikuva ma ta va vuyerisa. Kambe minkarhi yin’wana vanhu a va hi amukeli. Xana hi fanele hi endla yini? Yesu u vule leswaku ku rhula loku hi ku naveleleke yindlu yoleyo ku fanele ku vuyela eka hina. Hi fanele hi huma emutini wun’wana ni wun’wana hi ri ni ku rhula, ku nga khathariseki ndlela leyi n’wini wa muti a hi khomeke ha yona. Loko hi hlundzuka hileswi n’wini wa muti a nga hi khomangiki kahle, a hi nge yi emahlweni hi ri ni ku rhula loku Yesu a vulavuleke ha kona.

12. Hi ku ya hi marito ya Pawulo lama kumekaka eka Vaefesa 4:31, 32, hi fanele hi angula njhani?

12 Tikarhatele ku tshama u ri ni ku rhula eswiyin’weni hinkwaswo, ku nga ri evutirhelini bya Vukreste ntsena. U nga ha va u tiyimiserile ku rivalela van’wana, kambe sweswo a swi vuli swona leswaku u fanele u seketela ku tikhoma ka vona loko biha kumbe u endla onge swiendlo swa vona a swi va twisanga ku vava van’wana. Kambe ku rivalela swi vula leswaku a wa ha yi emahlweni u hlundzukile hikwalaho ka swiendlo swa vona swo biha, u titwa u ri ni ku rhula endzeni. Vanhu van’wana va tshamela ku anakanya hi swilo swo biha leswi va humeleleke kutani a va titwi va ri ni ku rhula. U nga pfumeli ku lawuriwa hi ku hlundzuka. Tsundzuka leswaku a wu nge tsaki loko u tshama u hlundzukele vanhu van’wana. Hikwalaho, va rivalele!—Hlaya Vaefesa 4:31, 32.

ANGULA HI NDLELA LEYI TSAKISAKA YEHOVHA

13. (a) Mukreste u “fumba makala lama pfurhaka” enhlokweni ya nala wa yena hi ndlela yihi? (b) Ku nga ha humelela yini loko hi angula hi ndlela leyinene eka munhu loyi a hi khomaka hi ndlela yo biha?

13 Ku ni minkarhi leyi u vonaka onge u nga pfuna un’wana loyi a ku dyoheleke leswaku a twisisa milawu ya Vukreste. Muapostola Pawulo u tsarile a ku: “‘Loko nala wa wena a ri ni ndlala, n’wi phamele; loko a ri ni torha, n’wi nyike swakunwa; hikuva loko u endla leswi, u ta va u fumba makala lama pfurhaka enhlokweni ya yena.’ U nga pfumeli ku hluriwa hi swo biha, kambe hambeta u hlula swo biha hi leswinene.” (Rhom. 12:20, 21) Loko u va ni xichavo hambiloko vanhu va ku hlundzukerile, va nga ha cinca langutelo ra vona kutani va va ni musa. Loko u twisisa u tlhela u va ni ntwela-vusiwana eka munhu loyi a ku khomaka hi ndlela yo biha, u nga ha n’wi endla a lava ku dyondza leswi engetelekeke hi Bibele. Ku nga khathariseki leswaku munhu yoloye u angula njhani, swiendlo swa wena leswinene ni swa musa swi nga ha n’wi endla a tivutisa leswaku ha yini u hambanile ni vanhu van’wana.—1 Pet. 2:12; 3:16.

14. Ha yini u fanele u tiyimisela ku rivalela hambiloko munhu a ku khome hi ndlela yo biha?

14 Ku ni vanhu van’wana lava hi nga fanelangiki hi va ni xinghana na vona. Vanhu volavo va katsa lava va tshameke va va swirho swa vandlha kambe va dyoheke, kutani va nga hundzuki ivi va susiwa evandlheni. Loko munhu wo tano a ku twise ku vava, swi nga ha ku tikela swinene ku n’wi rivalela hambiloko o hundzuka, hikuva u twe ku vava swinene hikwalaho ka leswi humeleleke. Eswiyin’weni swo tano, u nga ha tshamela ku kombela Yehovha leswaku a ku pfuna u hlakulela moya wo rivalela munhu la dyoheke loyi a hundzukeke. Leswi i swa nkoka hikuva a wu nge swi tivi leswi munhu yoloye a swi anakanyaka kumbe ndlela leyi a titwaka ha yona. Kambe Yehovha wa swi tiva. U tiva ndlela leyi munhu un’wana ni un’wana a titwaka ha yona naswona u va lehisela mbilu vanhu lava dyohaka. (Ps. 7:9; Swiv. 17:3) Hi yona mhaka Matsalwa ma nge: “Mi nga tlheriseli swo biha hi swo biha hambi eka mani. Endlani swilo leswi nga swinene emahlweni ka vanhu hinkwavo. Loko swi koteka, swi titshege hi n’wina, vanani ni ku rhula ni vanhu hinkwavo. Mi nga tirihiseli, varhandziwa, kambe kendlukelani vukarhi; hikuva ku tsariwile: ‘Ku rihisela i ka mina; hi mina ndzi nga ta tlherisela, ku vula Yehovha.’” (Rhom.  12:17-19) Xana u nga avanyisa munhu un’wana hi ndlela leyi faneleke? Doo! (Mat. 7:1, 2) Kambe u nga tiyiseka leswaku Xikwembu xi ta avanyisa hi ndlela leyi lulameke.

15. I yini lexi nga ta hi pfuna leswaku hi nga ha tshami hi hlundzukele munhu loyi a hi khomeke hi ndlela yo biha?

15 Loko swi ku tikela ku rivalela munhu un’wana la ku khomeke hi ndlela yo biha kambe a hundzukeke, swi nga ha ku pfuna ku tsundzuka leswaku na yena munhu yoloye u langutane ni nchumu wun’wana wo tika swinene. Ku fana na hina, na yena u velekiwe a nga hetisekanga. (Rhom. 3:23) Yehovha u va twela vusiwana vanhu hinkwavo lava nga hetisekangiki. Hikwalaho, swi fanerile ku khongelela munhu la ku dyoheleke. A hi nge he yi emahlweni hi hlundzukela munhu loyi hi n’wi khongelelaka. Yesu u swi veke erivaleni leswaku a hi fanelanga hi tshama hi hlundzukele van’wana, hambiloko va hi khome hi ndlela yo biha, u te: “Hambetani mi rhandza valala va n’wina, mi khongelela lava mi xanisaka.”—Mat. 5:44.

16, 17. U fanele u angurisa ku yini loko vakulu lava nga Vakreste va endla xiboho xa leswaku mudyohi u hundzukile, naswona ha yini?

16 Hi ku pfumelelana ni ku rhandza ka Yehovha, vakulu lava nga Vakreste va nyikiwe vutihlamuleri bya ku tamela milandzu ya vanhu lava dyoheke evandlheni. Vamakwerhu lava a va tivi swilo hinkwaswo leswi Xikwembu xi swi tivaka hi xiyimo xin’wana ni xin’wana, kambe va ringeta ku endla xiboho lexi sekeriweke eka leswi Rito ra Xikwembu ri swi vulaka naswona va pfuniwa hi moya lowo kwetsima. Hikwalaho loko va khongela eka Yehovha leswaku a va pfuna va endla xiboho, hi nga tiyiseka leswaku xiboho xa vona xi pfumelelana ni mianakanyo ya Yehovha.—Mat. 18:18.

Mukreste un’wana ni un’wana u fanele a tiyimisela ku rivalela van’wana

17 Eswiyin’weni swo fana ni leswi hi fanele hi tshembeka. Loko vakulu va endla xiboho xa leswaku munhu u hundzukile, xana u ta n’wi rivalela kutani u n’wi kombisa leswaku wa ha n’wi rhandza? (2 Kor. 2:5-8) Sweswo swi nga ha tika ku swi endla, ngopfu-ngopfu loko xidyoho xa yena xi ku twise ku vava kumbe xi twise xirho xa ndyangu wa wena ku vava. Kambe loko u tshemba Yehovha ni ndlela leyi a swi tamelaka ha yona swiphiqo swo tano evandlheni, u ta endla nchumu lowu faneleke. U ta va u kombisa leswaku u rivalela hi ku ntshunxeka hakunene.—Swiv. 3:5, 6.

18. U ta vuyeriwa njhani loko u tiyimisela ku rivalela?

18 Hi ta kuma vuyelo byo tala loko hi tiyimisela ku rivalela. Swi hi pfuna leswaku hi titwa hi antswa hikuva hi tshika ku hlundzuka ni ku va ni gome naswona swi hi pfuna leswaku hi va ni vuxaka lebyinene ni vanhu van’wana. Kambe loko hi nga tiyimiselanga ku rivalela, swi nga hi endla hi titwa hi vabya naswona hi tshikilelekile, naswona swi nga endla leswaku swi hi tikela ku hanyisana ni vanhu van’wana. Kambe vuyelo bya nkoka swinene bya ku tiyimisela ku rivalela van’wana hileswaku hi ta va ni vuxaka lebyinene na Yehovha, Tata wa hina wa le tilweni.—Hlaya Vakolosa 3:12-14.