Seta screen reader

Hlawula ririmi

Yana enxaxamelweni wa vumbirhi

Hundzela eka leswi nga endzeni

Nghena endzeni

Timbhoni Ta Yehovha

Xitsonga

XALAMUKA! JULY 2014

 XANA YI LO ENDLIWA?

Ndlela Leyi Chele Leri Vuriwaka Gastric Brooding Ri Velekaka Ha Yona

Ndlela Leyi Chele Leri Vuriwaka Gastric Brooding Ri Velekaka Ha Yona

MACHELE ya le Australia lawa ma vuriwaka gastric brooding, lawa a ku ehleketiwa leswaku ma hele hi 2002, a ma veleka hi ndlela yo hlamarisa. Chele ra xisati ri mita matandza ya rona lawa se ma nonisiweke kutani ri ma hlayisa ekhwirini kwalomu ka mavhiki ya tsevu. Hi ku famba ka nkarhi ri hlanta swichelana.

Leswaku ri nga gayeli matandza ya rona, a ri tshika ku dya ri tlhela ri yima ku humesa asidi ya le Khwirini. Tikhemikhali leti humesiwaka hi matandza ni swichelana leswa ha ku tlhorhaka swi sivela ku huma ka asidi.

Chele ra xisati a ri mita matandza ya kwalomu ka 24. Hi nkarhi wa rona wa ku veleka, swichelana a swi va swi tika kwalomu ka 40 wa tiphesente ta ntiko wa rona. Leswi hi nga swi fanisa ni wansati loyi a a tika 68 wa tikhilogiramu loko a nga si va ni khwiri ra vana va 24 lava ha un’we wa vona a tikaka 1.8 wa tikhilogiramu. Swichelana swi ndlandlamuxa khwiri ra mana wa swona ku kondza a nga ha swi koti ku hefemula hi mahahu ivi a boheka ku hefemula hi miri.

Swichelana hi ntolovelo a swi hlantiwa endzhaku ka masiku loko nkarhi wa swona se wu fikile. Kambe loko chele leri tikeke ro vona leswaku ku ni khombo, a a ri swi hlanta hi ku hatlisa. Valavisisi va tshame va vona chele ra xisati ri tidliva ri hlanta swichelana swa tsevu hi nkarhi wun’we, swi ya wela empfhukeni lowu endlaka mitara.

Vanhu van’wana va vula leswaku loko chele leri ri tikile, a a ri cinca xivumbeko ni mahanyelo ya rona hi nkarhi wun’we. Michael J. Tyler, mutivi wa sayense ni wa dyondzo ya hundzuluko u tsale a ku: “Swa tika ku twisisa ku cinca ka chele leri loko ri tikile. Swa endleka ri cinca kumbe ri nga cinci hi ku helela.” U tlhele a ku: “Leswaku u kota ku twisisa mhaka leyi u fanele u twisisa nchumu wun’wana wa nkoka.” Van’wana va nga ha vula leswaku nchumu wolowo wa nkoka wu vuriwa ntumbuluko. *

U anakanya yini? Xana ndlela leyi chele leri vuriwaka gastric brooding ri velekaka ha yona yi lo endliwa kumbe yi lo tiendlekela?

^ ndzim. 7 Eka buku yakwe leyi nge Origin of Species, Charles Darwin u te: “Swivumbiwa swa ntumbuluko swa ti cinca-cincela hi ku ya hi swiyimo swo hambana-hambana, kambe chele leri a ri cinci.”