Seta screen reader

Hlawula ririmi

Yana enxaxamelweni wa vumbirhi

Hundzela eka leswi nga endzeni

Nghena endzeni

Timbhoni Ta Yehovha

Xitsonga

Tshinela Eka Yehovha

 NDZIMA 25

“Ntsetselelo Lowukulu Wa Xikwembu Xa Hina”

“Ntsetselelo Lowukulu Wa Xikwembu Xa Hina”

1, 2. (a) Hi ntolovelo, xana manana u angurisa ku yini loko n’wana wa yena a rila? (b) Hi wihi ntlhaveko lowu nga wukulu ku tlula ni wa manana?

EXIKARHI ka vusiku n’wana wa rila. Hi ku hatlisa manana wa pfuka. A nga ha etleli byona bya n’wantenyana—ku sukela loko n’wana a velekiwile. Se wa swi tiva leswaku loko n’wana wakwe a rila hi ndlela yo karhi, u va a lava yini. Hikwalaho, wa swi kota ku twa leswaku sweswi n’wana wakwe u lava ku dyisiwa, ku tlakuriwa kumbe ku khathaleriwa hi ndlela yo karhi. Kambe, ku nga khathariseki leswaku n’wana u rilela yini, manana wa angula. Rirhandzu leri a nga na rona a ri n’wi pfumeleli leswaku a honisa swilaveko swa n’wana wa yena.

2 Ntwela-vusiwana lowu manana a nga na wona eka n’wana wakwe, i wun’wana wa mintlhaveko leyikulu leyi vanhu va nyama va nga na yona. Hambiswiritano, ku ni ntlhaveko wun’wana lowu nga wukulu swinene—ku nga ntwela-vusiwana lowu Xikwembu xa hina Yehovha xi nga na wona. Ku xiyisisa mfanelo leyi ya rirhandzu, swi nga hi pfuna leswaku hi tshinela ekusuhi na Yehovha. Sweswi hi ta hlamusela leswaku ntwela-vusiwana i yini, ni ndlela leyi Xikwembu xi wu kombisaka ha yona.

Xana Ntwela-vusiwana I Yini?

3. Xana riendli ra Xiheveru leri hundzuluxeriweke va ku “tsetselela” kumbe “ku va ni ntwela-vusiwana” ri vula yini?

3 EBibeleni, rito leri nge ntwela-vusiwana ni leri nge ntsetselelo, ma yelana swinene. Ku ni marito yo hlayanyana ya Xiheveru ni ya Xigriki lawa nhlamuselo ya wona yi yelanaka swinene ni ntwela-vusiwana lowukulu. Hi xikombiso, xiya riendli ra Xiheveru ra·chamʹ, leri hakanyingi ri vulaka ku “tsetselela” kumbe “ku va ni ntwela-vusiwana.” Buku yin’wana yi hlamusela leswaku riendli leri nge ra·chamʹ ri “hlamusela ntwela-vusiwana lowukulu, lowu hi vaka na wona loko hi vona vanhu lava hi va rhandzaka va xaniseka.” Rito leri ra Xiheveru, leri Yehovha a ri tirhisaka  ri fambelana ni rito “mbeleko” naswona ri nga ha hlamuseriwa tanihi “ntwela-vusiwana wa manana.” *Eksoda 33:19; Yeremiya 33:26.

“Xana wansati a nga rivala . . . n’wana la humaka embelekweni wakwe?”

4, 5. Xana Bibele yi yi tirhisa njhani mintlhaveko leyi manana a nga na yona eka n’wana wa yena leswaku yi hi dyondzisa ntwela-vusiwana wa Yehovha?

4 Bibele yi tirhisa mintlhaveko leyi manana a nga yona eka n’wana wa yena ku hi dyondzisa leswaku ntwela-vusiwana wa Yehovha wu njhani. Eka Esaya 49:15 ha hlaya: “Xana wansati a nga rivala n’wana loyi a n’wi an’wisaka lerova a nga vi na ntwela-vusiwana [ra·chamʹ] eka n’wana la humaka embelekweni wakwe? Ina, va nga ha rivala, kambe mina a ndzi nge ku rivali.” (The Amplified Bible) Nhlamuselo yoleyo leyi khumbaka mbilu yi kombisa ntwela-vusiwana lowukulu lowu Yehovha a nga na wona eka vanhu vakwe. Njhani?

5 Swa tika ku anakanya leswaku manana a nga rivala ku an’wisa ni ku khathalela n’wana wakwe. Phela ricece a ri swi koti ku tipfuna; ri lava nkhathalelo ni rirhandzu ra mana wa rona vusiku ni nhlikanhi. Khombo ra kona, swi tolovelekile ku twa leswaku ku ni vamanana lava tshikaka vana va vona va nga va khathaleli, ngopfu-ngopfu ‘eminkarhini leyi ya mangava,’ leyi eka yona “xinakulobye xa ntumbuluko” xi nga ha riki kona. (2 Timotiya 3:1, 3) “Kambe,” Yehovha u ri, “A ndzi nge ku rivali.” Ntwela-vusiwana lowukulu lowu Yehovha a nga na wona eka malandza ya yena a wu heli. I wukulu swinene ku tlula ntlhaveko wa ntumbuluko lowu hi wu tivaka—ku nga ntwela-vusiwana lowu hi ntolovelo manana a nga na wona eka n’wana wa yena. A swi hlamarisi, leswi mutsari un’wana a vuleke leswi malunghana na Esaya 49:15: “Lawa i marito yo enta swinene ku tlula hinkwawo lama kumekaka eka Testamente ya Khale, lama kombisaka rirhandzu leri Xikwembu xi nga na rona.”

6. Vanhu vo tala lava nga hetisekangiki va wu languta njhani ntwela-vusiwana lowukulu, naswona i yini leswi Yehovha a hi tiyisekisaka ha swona?

6 Xana ntwela-vusiwana lowukulu i xikombiso xa ku tsana?  Vanhu vo tala lava nga hetisekangiki va anakanya tano. Hi xikombiso, Seneca mutivi wa filosofi wa Murhoma, loyi a hanyeke hi nkarhi wa Yesu, naswona a a ri ntlharhi ya le Rhoma, u dyondzise leswaku “ntwela-vusiwana i ku tsana ka mianakanyo.” Seneca a a ri museketeri wa Vustoyika, ku nga filosofi leyi khutazaka vanhu leswaku va endla swilo hi ku rhula kambe va nga vi na ntwela-vusiwana. Seneca u vule leswaku munhu wo tlhariha a nga ha va pfuna lava nga enhlomulweni kambe a nga fanelanga a va twela vusiwana, hikuva loko o va twela vusiwana a nge endli swilo hi mfanelo. Mavonelo ya tano ya vutianakanyi a ma endla leswaku ntwela-vusiwana wa xiviri wu pfumaleka. Kambe Yehovha a nga tano nikatsongo! ERitweni ra yena, Yehovha wa hi tiyisekisa leswaku “u ni xinakulobye lexikulu swinene ni tintswalo.” (Yakobo 5:11, nhlamuselo ya le hansi) Hilaha hi nga ta swi vona ha kona, ku va ni ntwela-vusiwana a swi kombisi ku tsana kambe i mfanelo leyi nga ni matimba ni leyi nga ya nkoka. A hi kambisiseni leswaku Yehovha tanihi hi mutswari la nga ni rirhandzu, u wu kombisa njhani ntwela-vusiwana.

Loko Yehovha A Kombisa Tiko Ntwela-vusiwana

7, 8. Xana Vaisrayele va xaniseke hi ndlela yihi aEgipta wa khale, naswona Yehovha u angurise ku yini loko a vona ku xaniseka ka vona?

7 Ntwela-vusiwana wa Yehovha wu vonaka kahle eka ndlela leyi a tirhisaneke ni tiko ra Israyele ha yona. Eku heleni ka lembe-xidzana ra vu-16 B.C.E., timiliyoni ta Vaisrayele a ti ri mahlonga aEgipta naswona a va tshikileriwa swinene. Vaegipta “va hambeta va va tikisela vutomi hi vuhlonga byo nonon’hwa, va va pfuvisa vumba byo aka ni ku baka switina.” (Eksoda 1:11, 14) Hi loko Vaisrayele va kombele Yehovha leswaku a va pfuna. Xana Xikwembu xa ntwela-vusiwana lowukulu xi angurise ku yini?

8 Mbilu ya Yehovha a yi khumbekile. U te: “Entiyisweni ndzi vone ku xaniseka ka vanhu va mina lava nga aEgipta, naswona ndzi twe xirilo xa vona hikwalaho ka lava va va sindzisaka ku  tirha; hikuva ndza ku tiva swinene ku vava loku va ku twaka.” (Eksoda 3:7) A swi nga ta koteka leswaku Yehovha a vona ku xaniseka ka vanhu va yena kumbe ku twa xirilo xa vona kambe a nga va tweli vusiwana. Hi laha hi swi voneke ha kona eka Ndzima 24 ya buku leyi, Yehovha i Xikwembu xa ntwela-vusiwana. Ntwela-vusiwana i vuswikoti byo twa ku vava loku twiwaka hi van’wana. Yehovha a nga lo va ntwela-vusiwana ntsena vanhu va yena; kambe u endle swo karhi leswaku a va pfuna. Esaya 63:9 yi ri: “Erirhandzwini ni le ka ntsetselelo wa yena u va xavile.” Yehovha u ponise Vaisrayele aEgipta “hi voko ra matimba.” (Deteronoma 4:34) Endzhaku ka sweswo u va nyike swakudya hi singita kutani a va nyika tiko ra mihandzu, leri nga ra vona.

9, 10. (a) Ha yini Yehovha hi ku phindha-phindha a kutsule Vaisrayele loko va tshama eTikweni leri Tshembisiweke? (b) Emasikwini ya Yefta, xana Yehovha u kutsule Vaisrayele eka ntshikilelo wihi, naswona i yini lexi n’wi susumeteleke ku endla tano?

9 Nwela-vusiwana wa Yehovha a wu helelanga kwalaho. Loko Vaisrayele se va tshame eTikweni leri Tshembisiweke, va dyohile hi ku phindha-phindha, kutani vuyelo bya kona ku va ku xaniseka. Kutani, vanhu lava va tlhela va tianakanya, kutani va vitana Yehovha. U va kutsule minkarhi yo tala. Hikwalaho ka yini? ‘Hikuva a a twela vanhu vakwe vusiwana.’—2 Tikronika 36:15; Vaavanyisi 2:11-16.

10 Xiya leswi humeleleke emasikwini ya Yefta. Leswi Vaisrayele va sunguleke ku tirhela swikwembu swa hava, Yehovha u va pfumelele leswaku va tshikileriwa hi Vaamone ku ringana malembe ya 18. Eku heteleleni Vaisrayele va hundzukile. Bibele ya hi byela: “Kutani va sungula ku susa swikwembu swimbe exikarhi ka vona, va tirhela Yehovha, lerova moya-xiviri wakwe wu hela matimba hikwalaho ka ku karhateka ka Israyele.” * (Vaavanyisi 10:6-16) Loko vanhu va yena va kombise ku tisola ka xiviri, Yehovha  a nga ha swi lavi ku va vona va xaniseka. Kutani Xikwembu lexi nga ni ntwela-vusiwana lowukulu xi nyike Yefta matimba yo kutsula Vaisrayele emavokweni ya valala va vona.—Vaavanyisi 11:30-33.

11. Eka ndlela leyi Yehovha a khomeke Vaisrayele ha yona, xana hi dyondza yini hi ntwela-vusiwana?

11 Xana ndlela leyi Yehovha a khomeke tiko ra Israyele ha yona, yi hi dyondzisa yini hi ntwela-vusiwana lowukulu? Hi dyondza leswaku loko vanhu va xaniseka a ngo va twela vusiwana ntsena. Tsundzuka xikombiso xa manana loyi ntwela-vusiwana wa yena wu n’wi susumetelaka ku endla xo karhi leswaku a pfuna n’wana wa yena loyi a rilaka. Hi laha ku fanaka Yehovha a nga swi honisi swirilo swa vanhu va yena. Ntwela-vusiwana wa yena lowukulu wu n’wi susumetela ku va wisisa eku xanisekeni ka vona. Ku engetela kwalaho, ndlela leyi Yehovha a khomeke Vaisrayele ha yona yi hi dyondzisa leswaku ntwela-vusiwana a hi ku tsana, hikuva mfanelo leyi, leyi rhandzekaka yi n’wi susumetele leswaku a teka goza lerikulu ro pfuna vanhu vakwe. Kambe, xana Yehovha u kombisa ntwela-vusiwana eka malandza yakwe loko ya ri hi ntlawa ntsena?

Ntwela-vusiwana Wa Yehovha Eka Munhu Un’wana Ni Un’wana

12. Xana Nawu wu wu kombise njhani ntwela-vusiwana wa Yehovha eka munhu un’wana ni un’wana?

12 Nawu lowu Yehovha a wu nyikeke tiko ra Israyele wu kombise ntwela-vusiwana wa yena eka munhu un’wana ni un’wana. Hi xikombiso, xiya ndlela leyi a khathaleleke ha yona swisiwana. Yehovha a a swi tiva leswaku swiyimo leswi nga languteriwangiki swi nga endla Muisrayele a tikuma a ri evuswetini. Xana swisiwana a swi fanele ku khomiwa njhani? Yehovha u lerise Vaisrayele a ku: “U nga tshuki u nonon’hwisa mbilu ya wena kumbe u tsona makwenu la nga xisiwana. Hakunene u fanele u n’wi nyika, naswona mbilu ya wena yi nga tshuki yi felela eku n’wi nyikeni, hikuva hikwalaho ka leswi, Yehovha Xikwembu xa wena u ta ku katekisa entirhweni wun’wana ni wun’wana wa wena ni le xiendlweni xin’wana ni xin’wana xa  wena.” (Deteronoma 15:7, 10) Ku engetela kwalaho Yehovha u lerise leswaku Vaisrayele va nga tshoveli hinkwaswo emasin’wini ya vona naswona a va nga fanelanga va khwaja. Swisiwana hi swona a swi ta khwaja. (Levhitika 23:22; Rhuti 2:2-7) Loko tiko ri landzelela nawu lowu wo anakanyela swisiwana leswi nga exikarhi ka vona, vanhu lava pfumalaka eIsrayele a va nga ta hanya hi ku kombela. Xana leswi a swi kombisi ntwela-vusiwana lowu Yehovha a nga na wona?

13, 14. (a) Xana marito ya Davhida ya hi tiyisekisa njhani leswaku Yehovha wa khumbeka hi un’wana ni un’wana wa hina? (b) Hi xihi xifaniso lexi nga tirhisiwaka ku kombisa leswaku Yehovha u le kusuhi ni lava ‘tshovekeke mbilu’ kumbe lava ‘pfotlokeke emoyeni’?

13 Ni namuntlha Xikwembu xa hina lexi rhandzekaka xa khumbeka swinene hi hina ha un’we-un’we. Hi nga tiyiseka leswaku u vona ku xaniseka kun’wana ni kun’wana loku hi langutanaka na kona. Mupisalema Davhida u tsarile: “Mahlo ya Yehovha ma le henhla ka lavo lulama, ni tindleve takwe ti yingisa xirilo xa vona xo kombela mpfuno. Yehovha u le kusuhi ni lava va tshovekeke mbilu; ni lava va pfotlokeke emoyeni wa va ponisa.” (Pisalema 34:15, 18) Malunghana ni lava ku vulavuriwaka ha vona eka marito lawa, muhlamuseri un’wana wa Bibele u te: “Va tshoveke timbilu naswona va pfotlokile emoyeni hikwalaho ka xidyoho naswona va titekela ehansi; va tivona va nga ri nchumu naswona va ri lava vevukaka.” Vanhu vo tano va nga ha vona onge Yehovha u le kule na vona naswona va nga ha vona onge a nge va khathaleli hikuva va nga ri nchumu. Kambe sweswo a swi tano. Marito ya Davhida ma hi tiyisekisa leswaku Yehovha a nga va fularheli lava “titsongahataka.” Xikwembu xa hina xa ntwela-vusiwana xa swi tiva leswaku eminkarhini yo tano, hi xi lava swinene, naswona xi le kusuhi na hina.

14 Xiya ntokoto lowu. Manana wa le United States u tsutsumisele n’wana wa yena wa mufana loyi a nga ni malembe mambirhi hi vukhale exibedlhele hikuva a a khomiwe hi vuvabyi bya kholokholo. Endzhaku ko kambela n’wana loyi, madokodela ma byele manana loyi leswaku n’wana wakwe u fanele a etlerisiwa exibedlhele vusiku byebyo. Xana manana u etlele kwihi vusiku  byebyo? Exitulwini xa le xibedlhele, etlhelo ka mubedo wa n’wana wakwe! N’wana wakwe a a vabya naswona a a lava ku va ekusuhi na yena. Hakunene hi nga langutela leswi engetelekeke eka Tata wa hina wa le tilweni loyi a nga ni rirhandzu! Hikuva hi endliwe hi xifaniso xa yena. (Genesa 1:26) Marito lama khumbaka mbilu ya Pisalema 34:18 ma hi tiyisekisa leswaku loko hi “tshoveke . . . mbilu” kumbe hi “pfotloke . . . emoyeni” Yehovha tanihi mutswari la nga ni rirhandzu “u le kusuhi” na hina—u ni ntwela-vusiwana naswona u lunghekele ku hi pfuna nkarhi hinkwawo.

15. Xana Yehovha u n’wi pfuna njhani un’wana ni un’wana wa hina?

15 Kutani ke, xana Yehovha u n’wi pfunisa ku yini un’wana ni un’wana wa hina? A nga swi susi leswi vangelaka ku xaniseka. Kambe Yehovha u endle malunghiselelo yo tala yo pfuna lava va lavaka mpfuno eka yena. Rito ya yena, ku nga Bibele, ri nyikela ndzayo leyi twisisekaka leyi nga pfunaka. Evandlheni, Yehovha u ni valanguteri lava fanelekaka hi tlhelo ra moya, lava lwelaka ku kombisa ntwela-vusiwana wa yena loko va pfuna vagandzeri-kulobye. (Yakobo 5:14, 15) Tanihi “Mutwi wa xikhongelo” u nyika “moya lowo kwetsima . . . eka lava n’wi kombelaka.” (Pisalema 65:2; Luka 11:13) Moya wolowo wu nga hi nyika “matimba lama tlulaka lama tolovelekeke” leswaku hi kota ku tiyisela ku kondza Mfumo wa Xikwembu wu susa maxangu hinkwawo. (2 Vakorinto 4:7) Xana a hi tsaki hikwalaho ka malunghiselelo lawa hinkwawo? Hi nga rivali leswaku malunghiselelo lawa ma kombisa ntwela-vusiwana lowukulu wa Yehovha.

16. Hi xihi xikombiso lexikulu xa ntwela-vusiwana wa Yehovha naswona xi n’wi khumba njhani un’wana ni un’wana wa hina?

16 Ina, xikombiso lexikulu eka hinkwaswo, xa ntwela-vusiwana wa Yehovha, hi lexi xa ku nyikela hi Loyi a n’wi rhandzaka swinene leswaku ava nkutsulo eka hina. A ku ri gandzelo leri kombisaka leswaku Yehovha wa hi rhandza naswona ri pfule ndlela ya leswaku hi ponisiwa. Tsundzuka leswaku gandzelo rero ra tirha eka un’wana ni un’wana wa hina. Swa twisiseka leswaku ha yini Zakariya, tata wa Yohane mukhuvuri, a vuleke ka ha ri emahlweni leswaku lunghiselelo leri ri kombisa “ntsetselelo lowukulu wa Xikwembu xa hina.”—Luka 1:78.

 Loko Yehovha A Tshika Ku Kombisa Ntwela-vusiwana

17-19. (a) Xana Bibele yi swi kombisa njhani leswaku ntwela-vusiwana wa Yehovha wu pfa wu kuma ndzhuti wu yima? (b) I yini lexi endleke leswaku Yehovha a nga ha va tweli vusiwana vanhu va yena?

17 Xana hi fanele hi ehleketa leswaku ntwela-vusiwana lowukulu wa Yehovha a wu na swipimelo? Ku hambana ni sweswo, Bibele yi swi kombisa kahle leswaku vanhu lava tihambanisaka ni tindlela ta Yehovha to lulama a nge va tweli vusiwana. (Vaheveru 10:28) Leswaku u vona lexi n’wi endlaka a endla leswi, tsundzuka xikombiso xa tiko ra Israyele.

18 Hambileswi Yehovha hi ku phindha-phindha a kutsuleke Vaisrayele eka valala va vona, eku heteleleni ntwela-vusiwana wa yena wu kume ndzhuti wu yima. Vanhu lava vo sihalala, a va gandzela swifaniso, va tlhela va nekaneka swifaniso swa vona leswi nyenyetsaka va swi yisa etempeleni ya Yehovha! (Ezekiyele 5:11; 8:17, 18) Ku tlula kwalaho, hi byeriwa leswi: “A va ya emahlweni va monya varhumiwa va Xikwembu xa ntiyiso ni ku ma langutela ehansi marito yakwe ni ku vungunya vaprofeta vakwe, kukondza vukarhi bya Yehovha byi wela vanhu vakwe, ku nga ha vi na ku tshunguriwa.” (2 Tikronika 36:16) Vaisrayele a va onhake lerova a va nga ha faneriwi hi ntwela-vusiwana, va tlhontlhe Yehovha. Vuyelo byi ve byihi?

19 Yehovha a a nga ha va tweli vusiwana vanhu va yena. U te: “A ndzi nge tsetseleli, kumbe ku va twela vusiwana, naswona a ndzi nge vi na tintswalo ta ku va tshika ndzi nga va lovisi.” (Yeremiya 13:14) Xisweswo, Yerusalema ni tempele ya yona swi lovisiwile naswona Vaisrayele va tekiwile va yisiwa evukhumbini eBabilona. Swa vava ku vona vanhu va xandzuka swinene lerova Xikwembu xi nga ha lavi ku va twela vusiwana!— Swirilo 2:21.

20, 21. (a) Xana ku ta humelela yini loko ntwela-vusiwana wa Xikwembu wu hela esikwini ra hina? (b) Hi rihi lunghiselelo ra ntwela-vusiwana wa Yehovha leri ku nga ta buriwa ha rona eka ndzima leyi landzelaka?

20 Ku vuriwa yini hi namuntlha? Yehovha a nga hundzukanga. Hikwalaho ka ntwela-vusiwana wakwe u rhumele Timbhoni ta yena leswaku ti chumayela “mahungu lamanene lawa ya mfumo”  eka vaaki hinkwavo va le misaveni. (Matewu 24:14) Loko vanhu va timbilu to lulama va amukela rungula leri ra Mfumo, Yehovha wa va pfuna leswaku va ri twisisa. (Mintirho 16:14) Kambe ntirho lowu a wu nge endliwi hi laha ku nga heriki. Yehovha u ta va a nga kombisi ntwela-vusiwana loko o pfumelela mafambiselo lawa yo homboloka ni maxangu ya wona, swi ya emahlweni swi nga herisiwi. Loko ntwela-vusiwana wa Xikwembu wu herile, Yehovha u ta ta a ta herisa misava leyi yo homboloka. Ni le nkarhini wolowo, u ta va a kombisa ntwela-vusiwana—u ta va a lwela “vito [ra yena] ro kwetsima” ni ku tsetselela malandza ya yena lama tinyiketeleke. (Ezekiyele 36:20-23) Yehovha u ta herisa vuhomboloki emisava leyintshwa yo lulama. Malunghana ni vanhu vo homboloka Yehovha u hlambanyile a ku: “Tihlo ra mina a ri nge vi na nsovo, naswona a ndzi nge vi na ntsetselelo. Kunene ndlela ya vona ndzi ta yi tisa enhlokweni ya vona.”—Ezekiyele 9:10.

21 Ku kondza ku fika nkarhi wolowo, Yehovha u va twela vusiwana vanhu, hambi ku ri lava va langutaneke ni ndzoviso. Vanhu lava nga ni xidyoho, lava va hundzukaka hi mbilu hinkwayo, va nga vuyeriwa eka lunghiselelo ra Yehovha ro kombisa ntwela-vusiwana—ku nga ndzivalelo. Eka ndzima leyi landzelaka hi ta bula hi swifaniso leswi kumekaka eBibeleni, leswi kombisaka vukulu bya ndzivalelo wa Yehovha.

^ ndzim. 3 Kambe lexi tsakisaka, eka Pisalema 103:13 riendli ra Xiheveru leri nge ra·chamʹ ri vula ntsetselelo, kumbe ntwela-vusiwana lowu tatana a wu kombisaka eka vana vakwe.

^ ndzim. 10 Xiga lexi nge “moya-xiviri wakwe wu hela matimba” xi vula leswaku “moya-xiviri wakwe wu hunguteka, a karhala ku lehisa mbilu.” Bibele-Mahungu Lamanene yi hlayekisa xileswi: “Xi vavisekela Vaisrayele hikwalaho ka maxangu ya vona.” Tanakh—A New Translation of the Holy Scriptures: “A a nga ha swi koti ku tiyiselela maxangu lawa tiko ra Israyele ri langutaneke na wona.”

DYONDZA SWO TALA

Xana Xikwembu Xa Khathala?

Hi nga tiyiseka leswaku Xikwembu xa ma vona maxangu ya hina. Ha yini?