Seta screen reader

Hlawula ririmi

Yana enxaxamelweni wa vumbirhi

Hundzela eka leswi nga endzeni

Nghena endzeni

Timbhoni Ta Yehovha

Xitsonga

Tshinela Eka Yehovha

 NDZIMA 6

Matimba Lama Lovisaka—“Yehovha I Nhenha Ya Nyimpi”

Matimba Lama Lovisaka—“Yehovha I Nhenha Ya Nyimpi”

1-3. (a) Hi wihi nxungeto lowu Vaisrayele va langutaneke na wona emavokweni ya Vaegipta? (b) Xana Yehovha u va lwela njhani vanhu vakwe?

VAISRAYELE a va phasekile—va ri exikarhi ka rigiyagiya ni lwandle leri a va nga ta swi kota ku ri tsemakanya. Vuthu ra Vaegipta, leri a ri tiyimisele ku va dlaya ri ku va bii, a ri ri eku va hlongoriseni. * Hambiswiritano, Muxe u khutaze vanhu va Xikwembu leswaku va nga heleriwi hi ntshembo. U va tiyisekise a ku: “Yehovha u ta mi lwela.”—Eksoda 14:14.

2 Hambiswiritano, Muxe u huwelele eka Yehovha, kutani Xikwembu xi angula xi ku: “Ha yini u hambeta u ndzi rilela? . . . Tlakusa nhonga ya wena u tshambulutela voko ehenhla ka lwandle u ri avanyisa hi le xikarhi.” (Eksoda 14:15, 16) Ehleketa hi swiendlakalo leswi landzeleke. Hi nkarhi wolowo Yehovha a rhumela ntsumi, kutani ku humelela papa endzhaku ka Vaisrayele, kumbexana ri fike ri yima ku fana ni khumbi, ri sivela vuthu ra Vaegipta leswaku ri nga hlaseli. (Eksoda 14:19, 20; Pisalema 105:39) Muxe u tshambuluta voko rakwe. Lwandle ri biwa hi moya wa matimba, kutani ri pandzeka hi le xikarhi. Mati lawa ma tiya kutani ma yima ku fana ni khumbi, ma pfula ndlela leyi anameke hilaha ku ringaneke leswaku ku hundza tiko hinkwaro!—Eksoda 14:21; 15:8.

3 Leswi a langutaneke ni xiendlakalo lexi xo chavisa, Faro a a fanele a tlherisa masocha yakwe. Ku ri na sweswo, Faro la tikukumuxaka u ma lerisa leswaku ma hlasela. (Eksoda 14:23) Vaegipta va va hlongorisa, va nghena ni le lwandle, kambe nhlaselo wa vona a wu tlhaveriwi hi dyambu, wu hundzuka mpfilumpfilu loko mavhilwa ya tikalichi ta vona ma sungula ku tlomuka.  Loko Vaisrayele se va ponile va ri eka tlhelo lerin’wana, Yehovha u lerisa Muxe a ku: “Tshambulutela voko ehenhla ka lwandle leswaku mati ma tlhelela ehenhla ka Vaegipta, makalichi ya vona ya nyimpi ni vagadi va vona va tihanci.” Khumbi leriya ra mati ri wa, ri funengeta Faro ni masocha yakwe!—Eksoda 14:24-28; Pisalema 136:15.

ELwandle ro Tshwuka, Yehovha u tikombise a ri “nhenha ya nyimpi”

4. (a) Xana Yehovha u tikombise a ri yini eLwandle lero Tshwuka? (b) Xana van’wana va nga titwisa ku yini hi ndlela leyi Yehovha a hlamuseriwaka ha yona?

4 Ku kutsuriwa ka tiko ra Israyele eLwandle ro Tshwuka a ku ri xiendlakalo xa nkoka ematin’wini ya ku tirhisana ka Xikwembu ni vanhu. Kwalaho Yehovha u tikombise a ri “nhenha ya nyimpi.” (Eksoda 15:3) Xana u titwa njhani hi leswi Yehovha a hlamuseriwaka hi ndlela leyi? Entiyisweni, nyimpi yi tise ku vaviseka ni mbitsi lowukulu eka vanhu. Xana swi nga ha endleka leswaku ku tirhisa ka Xikwembu matimba ya xona ya ku lovisa swi ku endla u nga naveli ku tshinela eka xona?

Nyimpi Ya Xikwembu Yi Pimanisiwa Ni Tinyimpi Ta Vanhu

5, 6. (a) Ha yini swi fanela leswaku Xikwembu xi vuriwa “Yehovha wa mavuthu”? (b) Ha yini tinyimpi ta Xikwembu ti nga fani ni tinyimpi ta vanhu?

5 Hi minkarhi leyi lavaka ku ringana 300 eMatsalweni ya Xiheveru ni minkarhi yimbirhi eMatsalweni ya Vakreste ya Xigriki, Xikwembu xi nyikiwa xithopo lexi nge “Yehovha wa mavuthu.” (1 Samuwele 1:11) Leswi Yehovha a nga Hosi leyi Fumaka, u ni vuthu lerikulu ra tintsumi. (Yoxuwa 5:13-15; 1 Tihosi 22:19) Ya hlamarisa ndlela leyi vuthu leri ri lovisaka ha yona. (Esaya 37:36) A swi tsakisi ku ehleketa hi ku lovisiwa ka vanhu. Kambe, hi fanele hi tsundzuka leswaku tinyimpi ta Xikwembu a ti fani ni tinyimpi ta vanhu leti nga nyawuriki. Varhangeri va masocha ni va tipolitiki va nga ha ringeta ku sasa tinyimpi ta vona. Kambe, tinyimpi ta vanhu ti vangiwa hi makwanga ni vutianakanyi.

 6 Hi hala tlhelo, Yehovha a nga tekeki loko a endla swiboho. Deteronoma 32:4 yi ri: “Ribye, ntirho wakwe wu hetisekile, hikuva tindlela takwe hinkwato i vululami. Xikwembu xa vutshembeki, lexi nga riki na vuhomboloki; xi ni vululami naswona xi hava xisandzu.” Rito ra Xikwembu ra byi sola vukarhi, tihanyi ni madzolonga lama nga lawulekiki. (Genesa 49:7; Pisalema 11:5) Hikwalaho Yehovha a nga teki goza handle ka xivangelo. Wa tikhoma emhakeni ya ku tirhisa matimba yakwe lama lovisaka, naswona u ma tirhisa loko se ku ri hava lexi a nga xi endlaka. Swi hilaha a vuleke hakona hi muprofeta wakwe Ezekiyele: “‘Xana ndza ku tsakela nikatsongo ku fa ka munhu wo homboloka,’ ku vula Yehovha, Hosi leyi Lawulaka, ‘ku nga ri swona leswaku a tlhela etindleleni takwe, a hambeta a hanya?’”—Ezekiyele 18:23.

7, 8. (a) Xana Yobo hi xihoxo u ehlekete yini malunghana ni ku xaniseka kakwe? (b) Xana Elihu u yi lulamise njhani ndlela leyi Yobo a a ehleketa ha yona emhakeni leyi? (c) Xana hi nga dyondza yini emhakeni ya Yobo?

7 Kutani, ha yini Yehovha a tirhisa matimba lama lovisaka? Hi nga si hlamula, hi nga ha tsundzuka wanuna wo lulama la vuriwaka Yobo. Sathana u pfuxe mphikamakaneta ya leswaku Yobo—entiyisweni, hambi ku ri mani—a nge swi koti ku tshama a tshembekile loko a ringiwa. Yehovha u hlamule mphikamakaneta yoleyo hi ku pfumelela Sathana leswaku a ringa ku tshembeka ka Yobo. Hikwalaho ka sweswo, Yobo u vabye ngopfu, a lahlekeriwa hi rifuwo rakwe ni hi vana vakwe. (Yobo 1:1–2:8) Yobo, hi ku ka a nga tivi timhaka leti a ti katseka, hi xihoxo u ehlekete leswaku ku xaniseka kakwe a ku ri nxupulo lowu nga fanelangiki lowu humaka eka Xikwembu. U vutise Xikwembu leswaku ha yini xi n’wi “hlasela,” xi n’wi endla “nala.”—Yobo 7:20; 13:24.

8 Jaha leri vuriwaka Elihu ri kombise ku hoxa ka ndlela leyi Yobo a a ehleketa ha yona, ri ku: “U te, ‘Ku lulama ka mina ku tlula ka Xikwembu.’” (Yobo 35:2) Ina, a hi vutlhari ku ehleketa leswaku hina hi tiva ku tlula Xikwembu kumbe ku ehleketa leswaku xi endle swilo hi ndlela leyi nga riki yinene. Elihu u te: “A swi ve ekule swinene ni Xikwembu xa ntiyiso leswaku xi endla hilaha ku hombolokeke, ni Lowa Matimba Hinkwawo ku endla  hilaha ku nga lulamangiki!” Hi ku famba ka nkarhi u te: “Loko ku ri Lowa Matimba Hinkwawo, a hi n’wi twisisi; u tlakukile hi matimba, vululami ni ku tshembeka ko tala a nga ku languteli ehansi.” (Yobo 34:10; 36:22, 23; 37:23) Hi nga tiyiseka leswaku loko Xikwembu xi lwa, xi va xi ri ni xivangelo lexinene xo lwa. Loko ha ha anakanya hi sweswo, a hi kambisiseni swin’wana swa swivangelo leswi endlaka leswaku minkarhi yin’wana Xikwembu xa ku rhula xi lwa.—1 Vakorinto 14:33.

Lexi Endlaka Leswaku Xikwembu Xa Ku Rhula Xi Boheka Ku Lwa

9. Ha yini Xikwembu xa ku rhula xi lwa?

9 Endzhaku ko dzunisa Xikwembu tanihi “nhenha ya nyimpi,” Muxe u te: “Oho Yehovha, i mani exikarhi ka swikwembu la fanaka na wena? I mani la fanaka na wena, u tikomba u ri ni matimba evukwetsimini?” (Eksoda 15:11) Hilaha ku fanaka muprofeta Habakuku u tsarile: “Mahlo ya wena ma tengile swinene, ku va ma vona leswo biha.” (Habakuku 1:13) Hambileswi Yehovha a nga Xikwembu xa rirhandzu, nakambe i Xikwembu xo kwetsima ni lexi lulameke. Minkarhi yin’wana, timfanelo to tano ti n’wi susumetela ku tirhisa matimba yakwe ya ku lovisa. (Esaya 59:15-19; Luka 18:7) Xisweswo, Xikwembu a xi byi thyakisi vukwetsimi bya xona loko xi lwa. Ematshan’weni ya sweswo, xa lwa hikwalaho ka leswi xi kwetsimaka.—Eksoda 39:30.

10. (a) Xana xilaveko xa leswaku Xikwembu xi lwa nyimpi xi tlakuke rini naswona njhani? (b) Hi yihi ndlela yin’we ntsena leyi vulala lebyi profetiweke eka Genesa 3:15 a byi ta tlhantlhiwa ha yona, naswona vanhu lavo lulama a va ta vuyeriwa njhani?

10 Ehleketa hi xiyimo lexi tlhekekeke endzhaku ka loko mpatswa wo sungula, ku nga Adamu na Evha, wu xandzukele Xikwembu. (Genesa 3:1-6) Loko Yehovha a a lo pfumelela vuhomboloki bya vona, a a ta va a tsongahate xiyimo xakwe tanihi Hosi ya Vuako Hinkwabyo. Tanihi Xikwembu lexo lulama, a swo fanela leswaku a va gwevela rifu. (Varhoma 6:23) Eka vuprofeta byo sungula bya Bibele, u vule ka ha ri emahlweni leswaku a ku ta va ni vulala exikarhi ka malandza yakwe ni valandzeri va “nyoka,” ku nga Sathana. (Nhlavutelo 12:9; Genesa 3:15) Eku  heteleleni vulala lebyi a byi ta hetiwa hi ku phyandlasiwa ka Sathana. (Varhoma 16:20) Kambe vuavanyisi byebyo a byi ta tisela vanhu lavo lulama mikateko leyikulu, byi susa nkucetelo wa Sathana emisaveni kutani byi pfula ndlela leyi yaka eparadeyisini ya misava hinkwayo. (Matewu 19:28) Kukondza ku fika nkarhi wolowo, lava a va ri etlhelweni ra Sathana a va ta hamba va xungeta vuhlayiseki bya vanhu va Xikwembu hi tlhelo ra nyama ni ra moya. Nkarhi ni nkarhi, Yehovha a a ta boheka ku nghenelela.

Xikwembu Xi Teka Goza Ra Ku Susa Vubihi

11. Ha yini Xikwembu xi vone swi fanerile leswaku xi tisa ndhambi emisaveni hinkwayo?

11 Ndhambi ya le sikwini ra Nowa a ku ri ndlela ya xona yo nghenelela. Genesa 6:11, 12 yi ri: “Misava yi onhaka emahlweni ka Xikwembu xa ntiyiso, misava yi tala madzolonga. Hikwalaho Xikwembu xi languta misava, kutani waswivo, a yi onhakile, hikuva nyama hinkwayo a yi onhe ndlela ya yona emisaveni.” Xana Xikwembu a xi ta pfumelela vanhu vo biha va herisa mahanyelo lamanene lawa a ma sele emisaveni? Doo! Yehovha u titwe a bohekile ku tirhisa ndhambi leswaku a lovisa vanhu lava a va voyamele ngopfu emadzolongeni ni le ku tikhomeni ko biha.

12. (a) Xana Yehovha u profete yini malunghana ni “mbewu” ya Abrahama? (b) Ha yini Vaamori a va fanele va herisiwa?

12 Swi ve tano niloko Xikwembu xi avanyisa Vakanana. Yehovha u paluxe leswaku eka Abrahama a ku ta huma “mbewu” leyi mindyangu hinkwayo ya misava a yi ta katekisiwa hikwalaho ka yona. Hi ku pfumelelana ni xikongomelo xexo, Xikwembu xi lerise leswaku vana va Abrahama a va ta nyikiwa tiko ra Kanana, laha a ku tshama Vaamori. Ha yini Xikwembu xi nga voniwi nandzu hikwalaho ko susa vanhu lava etikweni ra vona? Yehovha u profete leswaku ku ta hela malembe ya kwalomu ka 400 va nga si susiwa—ku fikela loko “xidyoho xa Vaamori” se xi ‘helerile.’ * (Genesa 12:1-3; 13:14, 15; 15:13, 16; 22:18) Hi nkarhi wolowo,  Vaamori a va nghene hi nhloko eku tikhomeni loko biha. Kanana ri ve tiko ra vugandzeri bya swikwembu swa hava, laha ku halatiwaka ngati naswona vanhu va tikhomaka hi ndlela yo biha hi tlhelo ra rimbewu. (Eksoda 23:24; 34:12, 13; Tinhlayo 33:52) Vaaki va tiko leri a a va dlaya ni vana emagandzelweni ya vona ya ndzilo. Xana Xikwembu xo kwetsima a xi ta tshika vanhu va xona va langutana ni vubihi byo tano? Doo! Xi te: “Tiko a ri tenganga, kutani ndzi ta tisa nxupulo ehenhla ka rona hikwalaho ka xihoxo xa rona naswona tiko ri ta hlanta vaaki va rona.” (Levhitika 18:21-25) Kambe, Yehovha a ngo dlaya mani na mani. Vakanana lava voyameleke eku lulameni, vo kota Rahava ni Vagibiyoni va ponisiwile.— Yoxuwa 6:25; 9:3-27.

Ku Lwela Vito Rakwe

13, 14. (a) Ha yini Yehovha a boheke ku kwetsimisa vito rakwe? (b) Xana Yehovha u xi suse njhani xisandzu evitweni rakwe?

13 Hikwalaho ka leswi Yehovha a kwetsimaka, ni vito rakwe ra kwetsima. (Levhitika 22:32) Yesu u dyondzise vadyondzisiwa vakwe ku khongela va ku: “Vito ra wena a ri kwetsimisiwe.” (Matewu 6:9) Ku xandzuka ka le Edeni ku thyakise vito ra Xikwembu, ku endla leswaku vanhu va kanakana Xikwembu ni ndlela leyi xi fumaka ha yona. Yehovha a a nga ta ku tshika ku lumbeta loku ni vuxandzuki lebyi, leswaku swi ya emahlweni. A a boheka ku susa xisandzu evitweni rakwe.—Esaya 48:11.

14 Nakambe, ehleketa hi Vaisrayele. Loko ntsena va ha ri mahlonga aEgipta, xitshembiso xa Xikwembu eka Abrahama xa leswaku mindyangu hinkwayo leyi nga emisaveni a yi ta tikatekisa hi Mbewu yakwe, a xi nga ta hetiseka. Kambe hi ku va kutsula ni ku va simeka va va tiko, Yehovha u suse xisandzu evitweni rakwe. Hikwalaho, muprofeta Daniyele u vule leswi exikhongelweni: “Wena Yehovha Xikwembu xa hina, . . . u [humese] vanhu va wena etikweni ra Egipta hi voko leri nga ni matimba, u tiendlela vito.”—Daniyele 9:15.

15. Ha yini Yehovha a kutsule Vayuda evukhumbini eBabilona?

15 Lexi tsakisaka, Daniyele u khongele hi ndlela leyi, hi nkarhi lowu Vayuda a va lava leswaku Yehovha a tlhela a teka goza,  hikwalaho ka vito Rakwe. Vayuda lava nga yingisiki va tikume va ri evuhlongeni, eBabilona. Ntsindza wa vona ku nga Yerusalema, a wu sele wu ri marhumbi. Daniyele a a swi tiva leswaku ku tlherisela Vayuda etikweni ra rikwavo a swi ta dzunisa vito ra Yehovha. Hikwalaho Daniyele u khongele a ku: “Wena Yehovha, rivalela. Wena Yehovha, nyikela nyingiso, u teka goza. U nga hlweli, hikwalaho ka wena, Wena Xikwembu xanga, hikuva vito ra wena ri vitaniwile ehenhla ka muti wa wena ni le henhla ka vanhu va wena.”—Daniyele 9:18, 19.

A Lwela Vanhu Vakwe

16. Hlamusela leswaku ha yini ku hisekela ka Yehovha ku lwela vito rakwe swi nga vuli swona leswaku a nga na ntwela-vusiwana ni leswaku u ni vutianakanyi.

16 Xana leswi Yehovha a rhandzaka ku lwela vito rakwe, swi vula leswaku a nga na ntwela-vusiwana naswona u ni vutianakanyi? Doo, loko a teka goza hi ku landza vukwetsimi byakwe ni ku rhandza kakwe vululami, u va a lwela vanhu vakwe. Ehleketa hi Genesa 14. Kwalaho hi hlaya hi tihosi leti hlomeke leti tekeke Lota, n’wana wa makwavo wa Abrahama hi nkani, swin’we ni ndyangu wa Lota. Hi ku pfuniwa hi Xikwembu, Abrahama u hlule mavuthu lama nga ni matimba swinene! Rungula ra ku hlula loku swi nga ha endleka ku ri rona ro sungula leri nghenisiweke “ebukwini ya Tinyimpi ta Yehovha,” endzeni ka buku leyi swi nga ha endleka ku ri ni marungula ya tinyimpi tin’wana leti nga tsariwangiki eBibeleni. (Tinhlayo 21:14) Ku hlula ko tala a ku ta landzela.

17. I yini lexi kombisaka leswaku Yehovha u lwele Vaisrayele endzhaku ka ku nghena etikweni ra Kanana? Nyikela swikombiso.

17 Endzhakunyana ka loko Vaisrayele va nghene etikweni ra Kanana, Muxe u va tiyisekisile: “Yehovha Xikwembu xa n’wina hi yena la fambaka emahlweni ka n’wina. U ta mi lwela hi ku landza hinkwaswo leswi a swi endleke hi n’wina . . . aEgipta.” (Deteronoma 1:30; 20:1) Ku sukela eka Yoxuwa, la tlhandlameke Muxe, ni ku ya emahlweni enkarhini wa Vaavanyisi ni hi nkarhi wa ku fuma ka tihosi to tshembeka ta Yuda, kunene Yehovha u va lwerile vanhu vakwe, a va pfuna ku hlula valala va vona hi  tindlela to tala leti hlamarisaka.—Yoxuwa 10:1-14; Vaavanyisi 4:12-17; 2 Samuwele 5:17-21.

18. (a) Ha yini hi fanele hi tsaka hi leswi Yehovha a nga cincangiki? (b) Xana ku ta humelela yini loko vulala lebyi hlamuseriweke eka Genesa 3:15 byi fikelela nhlonhlorhi ya byona?

18 Yehovha a nga cincanga; hambi ku ri swikongomelo swakwe swa ku endla pulanete leyi yi va paradeyisi yo rhula a swi cincanga. (Genesa 1:27, 28) Xikwembu xa ha byi venga vubihi. Hi nkarhi lowu fanaka, xi va rhandza ngopfu vanhu va xona naswona xi ta teka goza ku nga ri khale. (Pisalema 11:7) Kahle-kahle, vulala lebyi hlamuseriweke eka Genesa 3:15 ku languteriwe leswaku byi ta kuma ndzhuti byi yima ku nga ri khale. Leswaku Yehovha a kwetsimisa vito rakwe ni ku lwela vanhu vakwe, ku nga ri khale u ta tlhela a va “nhenha ya nyimpi”!—Zakariya 14:3; Nhlavutelo 16:14, 16.

19. (a) Kombisa ndlela leyi ku tirhisa ka Xikwembu matimba ya ku lovisa ku nga hi kokelaka ekusuhi na xona ha yona. (b) Xana ku tiyimisela ka Xikwembu ku hi lwela ku fanele ku va ni vuyelo byihi eka hina?

19 Ehleketa hi xikombiso lexi: A hi nge ndyangu wa wanuna wo karhi wu hlaseriwe hi xiharhi xo leva kutani wanuna yoloye a sungula ku lwa na xona ivi a xi dlaya. Xana a wu ta langutela leswaku nsati wakwe ni vana vakwe va n’wi venga hikwalaho ka leswi a nga xi dlaya? Doo, a wu ta rindzela leswaku va tsaka hikwalaho ka leswi a va rhandzaka hi ndlela yo pfumala  vutianakanyi. Hi ndlela leyi fanaka, a hi nge xi vengi Xikwembu hikwalaho ko tirhisa matimba ya xona ya ku lovisa. Ku tiyimisela ka xona ku hi sirhelela, ku fanele ku hi endla hi xi rhandza ngopfu. Ndlela leyi hi ma xiximaka ha yona matimba ya xona lamakulu, na yona yi fanele yi ya yi kula. Xisweswo, hi nga “[endlela] Xikwembu ntirho wo kwetsima hilaha ku amukelekaka hi nchavo lowu nga ni vukwembu ni ku xixima.”—Vaheveru 12:28.

Tshinela Eka “Nhenha Ya Nyimpi”

20. Loko hi hlaya rungula ra Bibele malunghana ni tinyimpi ta Xikwembu, leri swi nga ha endlekaka hi nga ri twisisi hi ku helela, xana hi fanele hi endla yini, naswona ha yini?

20 Ina, Bibele a yi hi nyiki vuxokoxoko hinkwabyo bya tinyimpi leti Yehovha a ti lweke. Kambe hi nga tiyiseka hi leswi: Yehovha a nga tirhisi matimba yakwe ya ku lovisa hi ndlela leyi nga fanelangiki, ya tihanyi kumbe ya nsele. Minkarhi yo tala, ku kambisisa leswi mongo wa Bibele wu swi vulaka kumbe rungula rin’wana leri katsekaka, swi nga hi pfuna ku twisisa mhaka hinkwayo. (Swivuriso 18:13) Hambiloko hi nga ri na byona vuxokoxoko hinkwabyo, kambe ku dyondza swo tala hi Yehovha ni ku anakanyisisa hi timfanelo takwe ta risima swi nga hi pfuna leswaku hi susa ku kanakana hinkwako loku nga ha vaka kona. Loko hi endla leswi, hi sungula ku vona leswaku hi ni swivangelo swo tala swo tshemba Yehovha Xikwembu.—Yobo 34:12.

21. Hambileswi minkarhi yin’wana Yehovha a nga “nhenha ya nyimpi,” kambe u ni mbilu ya njhani?

21 Hambileswi Yehovha a nga “nhenha ya nyimpi,” loko xiyimo xi koxa sweswo, sweswo a swi vuli leswaku mbilu yakwe yi voyamele enyimpini. Exivonweni xa Ezekiyele xa kalichi ya le tilweni, Yehovha u kombisiwa a lunghekele ku lwa ni valala vakwe. Kambe, Ezekiyele u vone Xikwembu xi rhendzeriwe hi nkwangulatilo—xikombiso xa ku rhula. (Genesa 9:13; Ezekiyele 1:28; Nhlavutelo 4:3) Kunene, Yehovha u ni moya wo rhula. “Xikwembu i rirhandzu,” ku tsale muapostola Yohane. (1 Yohane 4:8) Timfanelo hinkwato ta Yehovha ti ringaniseriwa hi ndlela leyi hetisekeke. Xisweswo, hi ni lunghelo lerikulu ra ku tshinela eka Xikwembu xa matimba swinene, lexi nga ni rirhandzu!

^ ndzim. 1 Hi ku ya hi n’wamatimu wa Muyuda Josephus, Vaheveru a va “hlongorisiwa hi tikalichi ta 600 ni vagadi va tihanci va 50 000 swin’we ni masocha ya 200 000 lawa a ma hlome ku hloma, lawa a ma famba hi milenge.”—Jewish Antiquities, II, 324 [xv, 3].

^ ndzim. 12 Swi le rivaleni leswaku “Vaamori” lava ku vulavuriwaka hi vona laha i vanhu hinkwavo va Kanana.—Deteronoma 1:6-8, 19-21, 27; Yoxuwa 24:15, 18.

DYONDZA SWO TALA

Xana I Yini Siku Ra Vuavanyisi?

Dyondza ndlela leyi Siku ra Vuavanyisi ri nga ta va nkateko ha yona eka vanhu hinkwavo vo tshembeka.