Seta screen reader

Hlawula ririmi

Yana enxaxamelweni wa vumbirhi

Hundzela eka leswi nga endzeni

Nghena endzeni

Timbhoni Ta Yehovha

Xitsonga

Tshinela Eka Yehovha

 NDZIMA 3

“Wa Kwetsima, Wa Kwetsima, Wa Kwetsima Yehovha”

“Wa Kwetsima, Wa Kwetsima, Wa Kwetsima Yehovha”

1, 2. Hi xihi xivono lexi muprofeta Esaya a xi voneke, naswona xi hi dyondzisa yini ha Yehovha?

ESAYA a a chavisiwe hi xivono lexi a xi voneke—xivono lexi humaka eka Xikwembu. A xi vonaka xi ri xa xiviri swinene! Hi ku famba ka nkarhi, Esaya u tsale leswaku, entiyisweni u “vone Yehovha” a ri exiluvelweni Xakwe lexi tlakukeke. Tinguvu ta Yehovha leto leha a ti tate tempele leyikulu eYerusalema.—Esaya 6:1, 2.

2 Esaya u tlhele a hlamarisiwa hi leswi a swi tweke—mpfumawulo lowukulu wa vuyimbeleri lerova wu tsekatsekise tempele ni masungulo ya yona. Risimu leri a ri yimbeleriwa hi tiserafi, ku nga swivumbiwa leswi nga exiyin’weni xa le henhla swinene. Mpfumawulo wa vuyimbeleri bya tona lebya matimba a wu ri ni marito lama kombisaka vukulukumba, lama nge: “Wa kwetsima, wa kwetsima, wa kwetsima Yehovha wa mavuthu. Misava hinkwayo yi tele ku vangama kakwe.” (Esaya 6:3, 4) Ku yimbelela xiga lexi nge “wa kwetsima” kanharhu ku endle leswaku risimu leri ri va ni ntikelo wo hlawuleka naswona swa fanela, hikuva Yehovha wa kwetsima swinene. (Nhlavutelo 4:8) Vukwetsimi bya Yehovha byi kandziyisiwa eBibeleni hinkwayo. Ku ni tindzimana ta ntsandza vahlayi leti hlanganisaka vito rakwe ni rito leri nge ku “kwetsima” ni leri nge “vukwetsimi.”

3. Xana langutelo leri hoxeke hi ku kwetsima ka Yehovha ri endle leswaku vanhu vo tala va fularhela Xikwembu hi ndlela yihi, ematshan’weni yo tshinela eka xona?

3 Kutani, swi le rivaleni leswaku nchumu wun’wana wa nkoka lowu Yehovha a lavaka hi wu tiva malunghana na yena, hi leswaku wa kwetsima. Kambe vanhu vo tala namuntlha, mhaka leyi ya va nyangatsa. Hi xihoxo van’wana va teka rito leri nge ku kwetsima, ri ri leri vulaka ku tiendla mululami. Vanhu lava titekaka va nga ri nchumu va nga ha kuma ku kwetsima ka Xikwembu ku ri loku chavisaka swinene. Va nga ha ehleketa leswaku a va nge pfuki va fanelekile ku tshinela eka Xikwembu lexo kwetsima. Xisweswo, vanhu vo tala va fularhela Xikwembu hikwalaho ka vukwetsimi bya  xona. Sweswo a swi tsakisi, hikuva ku kwetsima ka Xikwembu hi kona ku faneleke ku hi susumetela ku tshinela eka xona. Ha yini? Loko hi nga si hlamula xivutiso xexo, a hi hlamuseleni leswi ku kwetsima ka xiviri ku vulaka swona.

Vukwetsimi I Yini?

4, 5. (a) Rito leri nge ku kwetsima ri vula yini, naswona i yini leswi ri nga vuliki swona? (b) Xana Yehovha u ‘hambanile’ ni van’wana hi tindlela tihi timbirhi ta nkoka?

4 Mhaka ya leswaku Xikwembu xa kwetsima a yi vuli swona leswaku xa tidya, xa tikukumuxa kumbe xi nyenya vanhu van’wana. Ku ri na sweswo, xa ti venga timfanelo teto. (Swivuriso 16:5; Yakobo 4:6) Kutani, xana rito leri nge ku “kwetsima” ri vula yini hakunene? Hi Xiheveru xa le Bibeleni, rito leri ri suka eka rito leri vulaka ku “hambana.” Evugandzerini, rito leri nge ku “kwetsima” ri tirha eka nchumu lowu nga faniki ni lowu tirhisiwaka hi ndlela leyi tolovelekeke, kumbe nchumu lowu khomiwaka hi ndlela yo kwetsima. Nakambe rito leri nge vukwetsimi ri kandziyisa ngopfu mongo wa ku basa ni vutengi. Xana rito leri ri tirha njhani eka Yehovha? Xana leswi swi vula leswaku u le ‘kule’ swinene ni vanhu lava nga hetisekangiki?

5 Doo! Tanihi “Mukwetsimi wa Israyele,” Yehovha u tihlamusela tanihi loyi a tshamaka “exikarhi ka” vanhu vakwe, hambileswi va nga exiyin’weni xa vudyoho. (Esaya 12:6; Hosiya 11:9) Kutani, ku kwetsima kakwe a ku n’wi endli a va ekule. Xisweswo, u ‘hambane’ na vona hi ndlela yihi? Hi tindlela timbirhi ta nkoka. Yo sungula, u hambanile ni ntumbuluko hinkwawo hikuva hi yena La nge Henhla-henhla a ri swakwe. Ku tenga kakwe, ku basa kakwe ku hetisekile naswona a ku heli. (Pisalema 40:5; 83:18) Ya vumbirhi, Yehovha u hambane hi ku helela ni vudyoho hinkwabyo, naswona sweswo swa hi chavelela. Ha yini?

6. Ha yini hi kuma nchavelelo eka ndlela leyi Yehovha a hambaneke ha yona hi ku helela ni xidyoho?

6 Hi hanya emisaveni leyi nga riki na vukwetsimi bya ntiyiso. Hinkwaswo leswi khumbaka vanhu swi le kule ni Xikwembu hi ndlela yo karhi, swi thyakisiwe hi xidyoho ni ku nga hetiseki. Hinkwerhu hi boheka ku lwa ni xidyoho lexi nga endzeni ka hina. Naswona hinkwerhu hi le khombyeni ro hluriwa hi xidyoho loko hi nga lemuki. (Varhoma 7:15-25; 1 Vakorinto 10:12) Yehovha a  nga le khombyeni ro tano. Leswi xidyoho xi nga taka xi nga n’wi khumbi nikatsongo, a nge pfuki a thyakisiwe ni hi ndzhosi wutsongo wa xidyoho. Leswi swi tiyisekisa ntshembo lowu hi nga na wona eka Yehovha tanihi Tatana la fanelekaka, hikuva swi vula leswaku wa tshembeka hi ku helela. Ku hambana ni vatatana vo tala lava nga ni vudyoho, Yehovha a nge pfuki a nga tshembeki, a tsandzeka ku tikhoma kumbe a xanisa vanhu. A nge pfuki a swi endlile swilo swo tano hikwalaho ka vukwetsimi byakwe. Minkarhi yo tala Yehovha a a hlambanya hi vukwetsimi byakwe, hikuva bya tshembeka swinene. (Amosi 4:2) Xana sweswo a swi hi tiyisekisi?

7. Xana hi nga vurisa ku yini leswaku vukwetsimi byi fambisana ni vumunhu bya Yehovha?

7 Vukwetsimi i xiphemu xa vumunhu bya Yehovha. Xana sweswo swi vula yini? Hi xikombiso: Ehleketa hi rito leri nge “munhu” ni hi xiga lexi nge “ku nga hetiseki.” A wu nge ri hlamuseli rito lero sungula u nga ehleketi hi xiga lexin’wana. Ku nga hetiseki ku le ngatini naswona ku khumba hinkwaswo leswi hi swi endlaka. Sweswi ehleketa hi marito mambirhi lama nga faniki hi ku helela—“Yehovha” ni ku “kwetsima.” Vukwetsimi byi le ka Yehovha. Nchumu wun’wana ni wun’wana lowu a wu endlaka wu basile, wu tengile naswona wu lulamile. A hi nge n’wi tivi Yehovha hi xiviri handle ko twisisa rito leri ra xisekelo leri nge—ku “kwetsima.”

“Vukwetsimi I Bya Yehovha”

8, 9. I yini lexi kombisaka leswaku Yehovha u pfuna vanhu lava nga hetisekangiki leswaku va kwetsima hi mpimo wo karhi?

8 Tanihi leswi Yehovha a nga ni mfanelo ya vukwetsimi, swi nga ha vuriwa hilaha ku faneleke leswaku i xihlovo xa ku kwetsima hinkwako. A nga yi tirhisi hi ndlela ya tihanyi mfanelo leyi ya risima; u yi hundzisela ni le ka van’wana, hi xitalo. Phela, loko Xikwembu xi vulavula na Muxe hi ku tirhisa ntsumi exihlahleni lexi a xi pfurha, hambi ku ri misava ya kwalaho a yi kwetsima hikwalaho ka leswi yi veke xiphemu xa vukona bya Yehovha!—Eksoda 3:5.

9 Xana Yehovha a nga va pfuna vanhu lava nga hetisekangiki leswaku va kwetsima? Ina, hi mpimo wo karhi. Xikwembu xi nyike vanhu va xona, ku nga Vaisrayele ntshembo wa ku va “tiko ro kwetsima.” (Eksoda 19:6) Xi katekise tiko hi fambiselo ra vugandzeri leri a ri kwetsima, ri basile ni ku tenga. Hikwalaho, Nawu  wa Muxe wu vulavule ko tala hi vukwetsimi. Entiyisweni, muprista lonkulu a a vehela xizenghani xa nsuku emahlweni ka xifunengeto xa nhloko yakwe, naswona vanhu hinkwavo a va ku vona ku hatima ka xona loko xi hlangana ni ku vonakala. A xi kovotliwe marito lama nge: “Vukwetsimi i bya Yehovha.” (Eksoda 28:36) Kutani, vugandzeri bya vona a byi ta hlawulekisiwa hi xiyimo xa le henhla xa ku basa ni ku tenga ka mahanyelo ya vona. Yehovha u va byele a ku: “Mi fanele mi tikombisa mi ri lava kwetsimaka, hikuva mina Yehovha Xikwembu xa n’wina ndza kwetsima.” (Levhitika 19:2) Loko Vaisrayele a va hanya hi ku landza nkongomiso wa Xikwembu hi mpimo lowu va swi kotaka ha wona exiyin’weni xa vona xa ku nga hetiseki, a va ta va va kwetsima hi mpimo wo karhi.

10. Loko swi ta emhakeni ya ku kwetsima, hi kwihi ku hambana loku a ku ri kona exikarhi ka tiko ra Israyele wa khale ni matiko lawa a ri akelane na wona?

10 Vugandzeri bya matiko lawa a ma rhendzele tiko ra Israyele a byi nga kandziyisi ku kwetsima hi ndlela leyi. Matiko wolawo ya vuhedeni a ma gandzela swikwembu swa mavunwa ni swa vukanganyisi, swikwembu leswi a swi kombisiwa swi rhandza madzolonga, makwanga ni ku tikhoma ko biha. A swi nga kwetsimi nikantsongo. Vugandzeri bya swikwembu swo tano byi endle leswaku vanhu va nga kwetsimi. Hikwalaho, Yehovha u lemukise malandza yakwe leswaku ma tihambanisa ni vagandzeri va vuhedeni ni mikhuva ya vona leyi thyakeke ya vukhongeri.—Levhitika 18:24-28; 1 Tihosi 11:1, 2.

11. Xana vukwetsimi bya nhlengeletano ya Yehovha ya le tilweni byi vonaka njhani eka (a) tintsumi? (b) tiserafi? (c) Yesu?

11 Hambiloko tiko ra Israyele wa khale leri Yehovha a ri hlawuleke a ri endla hinkwaswo leswi ri nga swi kotaka, kambe a ri nga ta swi kota ku kombisa vukwetsimi byo fana ni bya nhlengeletano ya Xikwembu ya le tilweni. Timiliyoni ta swivumbiwa swa moya leswi tirhelaka Xikwembu hi ku tshembeka swi vuriwa “timiriyadi to kwetsima.” (Deteronoma 33:2; Yudha 14) Swi ku kombisa kahle ku saseka loku vangamaka, loku tengeke ka vukwetsimi bya Xikwembu. Nakambe tsundzuka tiserafi leti Esaya a ti voneke exivon’weni xakwe. Marito ya risimu leri ti ri yimbelelaka ma kombisa leswaku swivumbiwa leswi swa moya leswi nga ni matimba, swi endla ntirho wa nkoka eku endleni ka leswaku vukwetsimi bya Yehovha byi tiviwa evuakweni hinkwabyo. Kambe, ku ni xivumbiwa  xin’wana lexi tlakukeke ku tlula leswin’wana hinkwaswo—ku nga N’wana la nga un’we wa Xikwembu. Yesu u byi kombisa kahle vukwetsimi bya Yehovha. Hilaha ku faneleke, u tiviwa tanihi “Mukwetsimi wa Xikwembu.”—Yohane 6:68, 69.

Vito Ro Kwetsima, Moya Wo Kwetsima

12, 13. (a) Ha yini swi fanela leswaku vito ra Xikwembu ri hlamuseriwa tanihi leri kwetsimaka? (b) Ha yini vito ra Xikwembu ri fanele ri kwetsimisiwa?

12 Ku vuriwa yini hi vito ra Xikwembu? Hilaha hi swi voneke hakona eka Ndzima 1, vito rero a hi xifundzho kumbe xithopo. Ri yimela Yehovha Xikwembu, ri katsa timfanelo takwe hinkwato. Hi yona mhaka leyi Bibele yi hi byelaka leswaku ‘vito rakwe ra kwetsima.’ (Esaya 57:15) Nawu wa Muxe a wu veke xigwevo xa rifu eka mani na mani la nyamisaka vito ra Xikwembu. (Levhitika 24:16) Nakambe vona leswi Yesu a swi tekeke swi ri swa nkoka exikhongelweni: “Tata wa hina la nge matilweni, vito ra wena a ri kwetsimisiwe.” (Matewu 6:9) Ku kwetsimisa xo karhi swi vula ku xi teka xi ri lexi kwetsimaka swin’we ni ku xi xixima. Kambe, ha yini nchumu lowu tengeke hi ku helela ku fana ni vito ra Xikwembu wu fanele wu kwetsimisiwa?

13 Vito ra Xikwembu lero kwetsima ri hlaseriwile, ri sandziwile hi mavunwa ni swisolo. Le Edeni, Sathana u hembele Yehovha a tlhela a n’wi vula leswaku I Hosi leyo homboloka. (Genesa 3:1-5) Ku sukela kwalaho, Sathana—mufumi wa misava leyi yi nga kwetsimiki—u endle leswaku mavunwa lawa Xikwembu xi hemberiweke wona ma andza swinene. (Yohane 8:44; 12:31; Nhlavutelo 12:9) Vukhongeri byi endle leswaku Xikwembu xi vonaka xi nga ri xinene, xi ri ekule kumbe xi ri ni tihanyi. Byi vule leswaku xa tiseketela tinyimpi ta byona ta ku halata ngati. Hakanyingi ku dzunisiwe ku tiendlekela ka swilo hi xiwelo kumbe hundzuluko ematshan’weni yo dzunisa Xikwembu hi mintirho ya xona yo hlamarisa ya ntumbuluko. Ina, vito ra Xikwembu ri thyakisiwile swinene. Ri fanele ri kwetsimisiwa; ku kwetsima ka rona loku ri faneleke ku fanele ku vuyisiwa. Hi langutele hi mahlo-ngati eku kwetsimisiweni ka vito ra xona lero kwetsima ni ku lweriwa ka vuhosi bya xona, naswona ha swi tsakela ku endla hambi ku ri yini leswaku xikongomelo xexo lexikulu xi hetiseka.

14. Ha yini ku vuriwa leswaku moya wa Xikwembu wa kwetsima, naswona ha yini ku ri xidyoho lexikulu ku sandza moya lowo kwetsima?

 14 Ku ni nchumu wun’wana lowu fambisanaka swinene na Yehovha lowu na wona wu nga ha vuriwaka hilaha ku faneleke leswaku wa kwetsima—i moya wakwe kumbe matimba yakwe lama tirhaka. (Genesa 1:2) Yehovha u tirhisa matimba lawa ma nga hluriwiki hi nchumu leswaku a hetisisa swikongomelo swakwe. Hinkwaswo leswi Xikwembu xi swi endlaka, xi swi endla hi ndlela leyo kwetsima, leyi tengeke ni leyi baseke, hikwalaho matimba ya xona lama tirhaka ma vuriwa hilaha ku faneleke leswaku i moya lowo kwetsima kumbe moya wa vukwetsimi. (Luka 11:13; Varhoma 1:4) Ku sandza moya lowo kwetsima, leswi katsaka ku endla leswi lwisanaka ni swikongomelo swa Yehovha hi vomu, swi wela eka xidyoho lexi nga rivaleriwiki.—Marka 3:29.

Lexi Endlaka Leswaku Ku Kwetsima Ka Yehovha Ku Hi Kokela Eka Yena

15. Ha yini ku chava Xikwembu ku ri ndlela leyi faneleke ya ku komba leswaku hi xixima vukwetsimi bya Yehovha, naswona ku chava koloko ku katsa yini?

15 Kutani, swa olova ku vona leswaku ha yini Bibele yi hlanganisa ku kwetsima ka Xikwembu ni ndlela leyi munhu a faneleke a xi chava ha yona. Hi xikombiso, Pisalema 99:3 yi hlayekisa xileswi: “A va dzunise vito ra wena. I rikulu naswona ra chaviseka, ra kwetsima.” Kambe ku chava loku, a ku fani ni ku chava xinghunghumani. Kambe i xichavo lexi fambisanaka ni ku xixima, i xichavo lexi tlakusaka munhu. Swa fanela leswaku hi titwa hi ndlela yoleyo, tanihi leswi vukwetsimi bya Xikwembu byi nga le henhla ka hina. Byi basile swinene, bya vangama. Nakambe, ku kwetsima loku a ku fanelanga ku hi bakanyela ekule na xona. Ku ri na sweswo, langutelo lerinene hi ku kwetsima ka Xikwembu ri ta hi tshineta ekusuhi na xona. Ha yini?

Ku kwetsima ku fanele ku hi koka rinoko ku fana ni vuxongi

16. (a) Xana ku kwetsima ku fambisana njhani ni ku saseka? Nyika xikombiso. (b) Xana tinhlamuselo ta xivono xa Yehovha ti ku kandziyisa njhani ku basa, ku tenga ni ku vonakala?

16 Phela, Bibele yi hlanganisa ku kwetsima ni ku saseka. Eka Esaya 63:15, tilo ri hlamuseriwa tanihi ‘vutshamo bya Xikwembu byo tlakuka bya ku kwetsima ni ku saseka.’ Ku saseka ka hi koka. Hi xikombiso, languta xifaniso lexi nga eka tluka 33. Xana xivono xexo  a xi ku tsakisi? I yini lexi endlaka leswaku xi tsakisa swonghasi? Vona ndlela leyi mati ya kona ma tengeke ha yona. Hambi ku ri moya wa kona wu fanele wu basile, hikuva ni xibakabaka xa kona xi tengile naswona ku vonakala ka xona ka vangama. Kutani, loko xivono xexo a xo cinciwa—xinambyana lexi xi lo mpyii, hi thyaka, mirhi ni maribye ya kona swi halahariwile, moya wa kona wu nun’hwa musi—a hi nga ha ta xi tsakela; a hi ta xi nyenya. Hi ntolovelo hi hlanganisa ku saseka ni ku basa, ku tenga ni ku vonakala. Marito lawa ma fanaka ma nga ha tirhisiwa ku hlamusela ku kwetsima ka Yehovha. A swi hlamarisi leswi tinhlamuselo ta xivono xexo xa Yehovha ti hi tsakisaka! Ku vonakala loku vangamaka, ku hatima loku fanaka ni maribye ya nkoka, ku hatima loku fanaka ni ndzilo kumbe mintsompfu leyo tenga ni leyi vangamaka—koloko i ku saseka ka Xikwembu xa hina lexo kwetsima.—Ezekiyele 1:25-28; Nhlavutelo 4:2, 3.

17, 18. (a) Xana Esaya a a khumbeke njhani eku sunguleni hi xivono lexi a kombiweke xona? (b) Xana Yehovha u yi tirhise njhani serafi ku chavelela Esaya, naswona xiendlo xa serafi a xi vula yini?

17 Kambe, xana vukwetsimi bya Xikwembu byi fanele byi hi endla hi titwa hi nga ri nchumu loko hi tipimanisa na xona? Nhlamulo ya kona i ina lonkulu. Phela, hina hi le xiyin’weni xa le hansi eka Yehovha—ana swi lo dla erivaleni, leswaku hi le xiyin’weni xa le hansi. Xana ku tiva sweswo swi fanele swi hi tlhentlhisela ekule na yena? Vona ndlela leyi Esaya a anguleke ha yona loko a twa tiserafi ti huwelela ku kwetsima ka Yehovha. “Kutani ndzi ku: ‘Khombo eka mina! Hikuva swi fana ni loko ndzi miyetiwile, hikuva ndzi munhu la nga basangiki enon’wini, ndzi tshama exikarhi ka vanhu lava nga basangiki enon’wini; hikuva mahlo ya mina ma vone Hosi, Yehovha wa mavuthu hi byakwe!’” (Esaya 6:5) Ina, vukwetsimi bya Yehovha lebyi nga riki na makumu byi tsundzuxe Esaya leswaku i mudyohi lonkulu ni leswaku a nga hetisekanga nikatsongo. Eku sunguleni, wanuna yoloye la tshembekaka u hele matimba. Kambe Yehovha a nga n’wi tshikanga a hele matimba tano.

18 Serafi yi chavelele muprofeta yoloye hi ku hatlisa. Njhani? Xivumbiwa xolexo lexi nga ni matimba xa moya xi hahile xi ya ealitarini, xi teka kala endzeni ka yona, kutani xi ya khumba milomu ya Esaya hi kala ra kona. Sweswo swi nga twala swi vava ngopfu ku ri ni ku chavelela. Kambe, tsundzuka leswaku lexi a ku ri xivono lexi  tameleke tinhlamuselo to fanekisela. Esaya, la nga Muyuda la tshembekaka, a a swi tiva kahle leswaku switlhavelo a swi nyikeriwa siku ni siku ealitarini leswaku ku komberiwa ndzivalelo wa swidyoho. Nakambe serafi yi tsundzuxe muprofeta hi rirhandzu leswaku hambileswi a nga hetisekangiki, a nga “basangiki enon’wini,” a a ta swi kota ku va exiyin’weni lexi baseke emahlweni ka Xikwembu. * Yehovha a a tiyimiserile ku languta munhu la nga hetisekangiki, la nga ni xidyoho a ri la kwetsimaka—hi mpimo wo karhi.—Esaya 6:6, 7.

19. Hi nga swi kotisa ku yini ku va lava kwetsimaka hi mpimo wo karhi, hambileswi hi nga hetisekangiki?

19 Swi tano ni namuntlha. Switlhavelo hinkwaswo leswi a swi nyikeriwa ealitarini le Yerusalema a swi fanekisela nchumu lowukulu lowu a wa ha ri endleleni—ku nga gandzelo leri hetisekeke, leri nyikeriweke hi Yesu Kreste hi 33 C.E. (Vaheveru 9:11-14) Loko hi hundzuka hakunene eswidyohweni swa hina, hi lulamisa tindlela ta hina leti hoxeke, kutani hi va ni ripfumelo egandzelweni rero, ha rivaleriwa. (1 Yohane 2:2) Na hina hi nga va exiyin’weni lexi baseke emahlweni ka Xikwembu. Xisweswo, muapostola Petro wa hi tsundzuxa: “Ku tsariwile: ‘Mi fanele mi kwetsima, hikuva mina  ndza kwetsima.’” (1 Petro 1:16) Xiya leswaku Yehovha a nga vulanga leswaku hi fanele hi kwetsima ku fana na yena. A nga langutelanga leswaku hi endla leswi hi tsandzaka. (Pisalema 103:13, 14) Ematshan’weni ya sweswo, Yehovha u hi byela leswaku hi fanele hi kwetsima hikuva na yena wa kwetsima. “Leswi [hi] nga vana lava rhandzekaka,” hi lwela ku n’wi tekelela hi mpimo lowu hi nga fikaka eka wona tanihi vanhu lava nga hetisekangiki. (Vaefesa 5:1) Hikwalaho, ku fikelela vukwetsimi i nchumu lowu yaka emahlweni. Loko hi ri karhi hi kula hi tlhelo ra moya, hi lwela ku “hetisekisa vukwetsimi” siku ni siku.—2 Vakorinto 7:1.

20. (a) Ha yini swi ri swa nkoka ku twisisa leswaku hi nga va lava baseke ematihlweni ya Xikwembu xa hina lexo kwetsima? (b) Xana Esaya u khumbeke njhani loko a lemuka leswaku swidyoho swakwe swi rivaleriwile?

20 Yehovha u rhandza leswi lulameke ni leswi tengeke. U venga xidyoho. (Habakuku 1:13) Kambe hina a nga hi vengi. Loko ntsena hi languta xidyoho hi ndlela leyi a xi langutaka ha yona—hi venga leswo biha, hi rhandza leswinene—naswona hi lwela ku landzela mikondzo leyi hetisekeke ya Kreste Yesu, Yehovha wa hi rivalela swidyoho swa hina. (Amosi 5:15; 1 Petro 2:21) Loko hi swi twisisa leswaku hi nga va vanhu lava baseke ematihlweni ya Xikwembu xa hina lexo kwetsima, hi ta vuyeriwa swinene. Tsundzuka, vukwetsimi bya Yehovha byi rhange byi tsundzuxa Esaya hi ku thyaka kakwe. U ririle a ku: “Khombo eka mina!” Kambe xikan’we-kan’we loko a swi twisisile leswaku swidyoho swakwe swi rivaleriwile, langutelo rakwe ri cincile. Loko Yehovha a kombela mutirhi wa ku tirhandzela leswaku a endla ntirho wo karhi, Esaya u angule hi ku hatlisa, hambileswi a a nga tivi leswaku ntirho wa kona wu katsa yini. U huwelele a ku: “Hi mina loyi! Ndzi rhume.”—Esaya 6:5-8.

21. Hi xihi xisekelo lexi hi nga na xona xo tshemba leswaku hi nga swi kota ku hlakulela mfanelo ya ku kwetsima?

21 Hi endliwe hi xifaniso xa Xikwembu xo kwetsima, hi nga swi kota ku va ni mahanyelo lamanene naswona hi nga swi kota ku va vanhu va moya. (Genesa 1:26) Hinkwerhu ka hina hi nga swi kota ku kwetsima. Loko hi ri karhi hi hlakulela vukwetsimi, Yehovha wa swi tsakela ku hi pfuna. Loko hi ri karhi hi endla tano, hi ta tshinela ekusuhi ngopfu ni Xikwembu xa hina lexo kwetsima. Tlhandlakambirhi, loko hi kambisisa timfanelo ta Yehovha eka tindzimana leti landzelaka, hi ta swi vona leswaku ku ni swivangelo swo tala leswi twalaka swo tshinela eka yena!

^ ndzim. 18 Xiga lexi nge ‘nomu lowu nga basangiki’ xa fanela, hikuva hakanyingi eBibeleni nomu wu fanekisela ku vulavula kumbe ririmi. Eka hina vanhu lava nga hetisekangiki, swidyoho swo tala swi sungula eku vulavuleni.—Swivuriso 10:19; Yakobo 3:2, 6.