Seta screen reader

Hlawula ririmi

Yana enxaxamelweni wa vumbirhi

Hundzela eka leswi nga endzeni

Nghena endzeni

Timbhoni Ta Yehovha

Xitsonga

“Tihlayiseni eRirhandzwini Ra Xikwembu”

 NDZIMA 2

U Fanele U Endla Yini Leswaku U Va Ni Ripfalo Lerinene?

U Fanele U Endla Yini Leswaku U Va Ni Ripfalo Lerinene?

“Hlayisani ripfalo lerinene.”—1 PETRO 3:16.

1, 2. Ha yini khampasi yi ri xitirhisiwa xa risima, naswona yi nga fanisiwa ni ripfalo hi ndlela yihi?

MUTLUTISI u kongomisa xikepe exikarhi ka magandlati ya lwandle lerikulu; muvalangi u pandza mananga; muhahisi wa xihaha-mpfhuka u kongomisa xihaha-mpfhuka xa yena exikarhi ka mapapa yo tala. Xana i yini lexi pfunaka vanhu lava leswaku va nga lahleki? Ha un’we a nga tikuma a ri ekhombyeni lerikulu loko a nga ri na nchumu lowu vuriwaka khampasi, ngopfu-ngopfu loko va nga ri na swilo swa manguva lawa swa thekinoloji.

2 Khampasi i xitirhisiwa xo olova lexi fanaka ni wachi leyi hi ntolovelo yi nga ni ximhondzwana lexi tshamaka xi kongome tlhelo ra n’walungu. Loko yi tirha kahle naswona loyi a yi tirhisaka a khome mepe lowu pakanisaka, a nga fika laha a yaka kona handle ko humeleriwa hi khombo. Yi nga fanisiwa ni nyiko  ya risima swinene leyi Yehovha a hi nyikeke yona, ku nga ripfalo. (Yakobo 1:17) Loko a hi nga ri na ripfalo a hi nga ta va ni nchumu lowu hi pfunaka loko hi endla swiboho. Loko ripfalo ri tirhisiwa hi ndlela ya kahle ri nga hi pfuna hi kuma ndlela leyi hi faneleke hi hanya ha yona. Kutani a hi kambisiseni leswaku kahle-kahle ripfalo i yini ni ndlela leyi ri tirhaka ha yona. Kutani hi ta kota ku bula hi tinhla leti: (1) Ndlela yo letela ripfalo ra hina, (2) xivangelo xo va hi fanele ku anakanyela mapfalo ya van’wana ni (3) ndlela leyi ripfalo lerinene ri hi tiselaka mikateko ha yona.

LESWI RIPFALO RI NGA SWONA NI NDLELA LEYI RI TIRHAKA HA YONA

3. Xana rito ra Xigriki leri vulaka “ripfalo” ri vula yini, naswona ri hlamusela vuswikoti byihi byo hlawuleka lebyi vanhu va nga na byona?

3 EBibeleni rito ra Xigriki leri vulaka “ripfalo” ri vula “ku titiva wena n’wini.” Ku hambana ni swivumbiwa swin’wana, hi ni vuswikoti byo tiva leswi hi nga xiswona, ku nga nyiko leyi hi yi nyikiweke hi Xikwembu. Ha swi kota ku tikambisisa, hi tiavanyisa hi hexe hikwalaho ka swiendlo swa hina. Ripfalo ra hina ri kota ku hi avanyisa hikuva ri tirha tanihi muavanyisi kumbe ri va mbhoni ya swiendlo swa hina ni leswi hi swi hlawulaka evuton’wini. Ri nga hi letela ku endla xiboho lexinene kumbe ri hi lemukisa loko hi endla xiboho lexi nga riki xinene. Hi ku famba ka nkarhi ri nga hi khutaza hileswi hi endleke xiboho lexinene kumbe ri hi kingindza hileswi hi endleke xiboho lexi hoxeke.

4, 5. (a) Hi swi tivisa ku yini leswaku Adamu na Evha a va ri ni ripfalo, naswona ku endleke yini hileswi va xandzukeleke Xikwembu? (b) Hi swihi swikombiso swa vavanuna vo tshembeka lava hanyeke Kreste a nga si ta laha misaveni, leswi kombisaka leswaku ripfalo ra tirha hakunene?

4 Ripfalo i nchumu lowu vanhu va tswariwaka va ri na wona. Adamu na Evha na vona va swi kombisile leswaku a va ri na rona. Leswi hi swi vona hileswi va khomiweke hi tingana endzhaku ko endla xidyoho. (Genesa 3:7, 8) Khombo ra kona hi leswaku a swi nga ha koteki ku lulamisa xihoxo lexi va xi endleke hambileswi ripfalo ra vona se a ri va byela leswaku va endle  xihoxo. Va dyohele Xikwembu hi vomu. Xisweswo va xandzukele Yehovha Xikwembu hi vomu. Leswi a va hetisekile a va swi tiva kahle leswi va swi endleke, xisweswo a ku nga ri na ndlela yo tlhelela endzhaku.

5 Vanhu vo tala lava nga hetisekangiki a va endlanga ku fana na Adamu na Evha, va yingise mapfalo ya vona. Hi xikombiso, wanuna wo tshembeka Yobo u kote ku vula a ku: “Ndzi ta khomelela vululami bya mina, ndzi nga ka ndzi nga byi tshiki byi famba; mbilu ya mina yi nga ka yi nga ndzi ntlhontlhi emasikwini hinkwawo ya mina.” * (Yobo 27:6) Yobo a a kongomisiwa hi ripfalo ra yena eka hinkwaswo leswi a a swi endla. A a yingisa ripfalo ra yena eka xin’wana ni xin’wana lexi a xi endlaka niloko a endla swiboho. Kutani u kote ku vula a ntshunxekile leswaku a ri n’wi karhati kumbe ku n’wi kingindza hi ku va ni tingana kumbe ku titwa nandzu. Kambe Davhida a nga endlanga ku fana na Yobo. Loko Davhida a dyohile hi ku delela Sawulo, mutotiwa wa Yehovha, ‘endzhaku ka sweswo mbilu yakwe a yi tshamela ku n’wi ba.’ (1 Samuwele 24:5) Ku kingindziwa ka Davhida hi ripfalo ra yena ku n’wi pfunile, hikuva ku n’wi dyondzise leswaku a papalata ku delela.

6. Hi swi tivisa ku yini leswaku ripfalo i nyiko leyi nyikiweke vanhu hinkwavo?

6 Xana nyiko leyi ya ripfalo yi kumiwa hi malandza ya Yehovha ntsena? Anakanya hi marito ya muapostola Pawulo lama huhuteriweke loko a ku: “Hikuva loko vanhu va matiko lava nga riki na nawu, va swi endla hi ntumbuluko swilo swa nawu, vanhu lava, hambileswi va nga riki na nawu, vona i nawu eka vona vini. Hi vona lava kombisaka leswaku mhaka ya nawu yi tsariwile etimbilwini ta vona, kasi na rona ripfalo ra vona i mbhoni ya vona, kutani miehleketo ya vona vini, ya va hehla  kumbe hambi ku ri ku va yimelela.” (Varhoma 2:14, 15) Hambi ku ri vanhu lava nga wu tiviki nawu wa Yehovha, minkarhi yin’wana ripfalo ra vona ri nga va khutaza leswaku va endla nchumu lowu fambisanaka ni nawu wa Xikwembu.

7. Ha yini ripfalo ra hina ri nga hi kanganyisaka minkarhi yin’wana?

7 Kambe minkarhi yin’wana ripfalo ra hina ri nga hi kanganyisa. Ha yini? Phela loko khampasi yo vekiwa ekusuhi ni nchumu lowu nga nsimbhi, ximhondzwana xa yona xi nga komba tlhelo rin’wana handle ka n’walungu. Naswona loko munhu a ri na yona kambe a nga ri na mepe lowu pakanisaka, a yi nge n’wi pfuni nchumu. Hilaha ku fanaka, loko ripfalo ra hina ri kongomisiwa hi ku navela ka timbilu ta hina ka vutianakanyi, ri nga hi kanganyisa. Nakambe loko ri nga kongomisiwi hi Rito ra Xikwembu leri tshembekaka, a hi nge swi koti ku hlawula leswinene eka leswo biha loko swi ta eka timhaka ta nkoka swinene evuton’wini. Leswaku ripfalo ra hina ri kota ku tirha kahle, hi fanele hi kongomisiwa hi moya lowo kwetsima wa Yehovha. Pawulo u tsale a ku: ‘Ripfalo ra mina ri nyikela vumbhoni swin’we na mina hi moya lowo kwetsima.’ (Varhoma 9:1) Kambe hi nga tiyiseka njhani leswaku ripfalo ra hina ri pfumelelana ni moya wo kwetsima wa Yehovha? Swi lava leswaku hi ri letela.

NDLELA YO LETELA RIPFALO RA HINA

8. (a) Xana mbilu yi nga kanganyisa ripfalo hi ndlela yihi, naswona i yini lexi hi faneleke ku khathala hi xona ngopfu loko hi endla swiboho? (b) Ha yini minkarhi yin’wana Mukreste a nga fanelanga a enerisiwa ntsena hileswi ripfalo ra yena ri nga n’wi kingindziki? (Vona nhlamuselo ya le hansi.)

8 Xana u nga xi endla njhani xiboho lexi pfumelelanaka ni ripfalo ra wena? Swi vonaka onge van’wana va yingisela ndlela leyi va titwaka ha yona kutani va endla xiboho hi ku ya hi leswaku va titwa njhani hi mhaka ya kona. Va nga ha ku, “Ripfalo ra mina a ri karhateki.” Kambe ku navela ka mbilu ku nga va kukulu lerova ku kanganyisa ni ripfalo. Bibele yi ri: “Mbilu yi kanganyisa ngopfu ku tlula hinkwaswo naswona yi ni khombo. I mani la nga yi tivaka?” (Yeremiya 17:9) Hikwalaho, a hi fanelanga ku rhanga hi ku kambisisa leswi laviwaka hi mbilu ya hina.  Kambe hi fanele hi rhanga hi kambisisa leswi tsakisaka Yehovha Xikwembu. *

9. Xana ku chava Xikwembu swi vula yini, naswona swi nga khumba ripfalo ra hina hi ndlela yihi?

9 Loko hi endla xiboho lexi pfumelelanaka ni ripfalo ra hina leri leteriweke kahle, xiboho xa kona xi ta komba leswaku hi xixima Xikwembu ku nga ri ku endla leswi naveriwaka hi timbilu ta hina. Xiya xikombiso lexi landzelaka. Ndhuna-nkulu Nehemiya, loyi a a ri ni ripfumelo a a ri ni mfanelo yo hakerisa vanhu va le Yerusalema xibalo xo karhi. Kambe a nga swi endlanga sweswo. Ha yini? Hikuva a a nga lavi ku hlundzukisa Yehovha, hi ku tshikilela vanhu va yena. U te: “A ndzi endlanga hi ndlela yoleyo hikwalaho ka ku chava Xikwembu.” (Nehemiya 5:15) I swa nkoka ku chava Xikwembu hi mbilu hinkwayo, hi nga hlundzukisi Tata wa hina la nge matilweni. Xichavo xo tano xi ta hi pfuna leswaku hi rhanga hi lava nkongomiso wa Rito ra Xikwembu hi nga si endla swiboho swo karhi.

10, 11. Hi yihi milawu ya Bibele leyi yi faneleke yi hi kongomisa loko swi ta eka timhaka ta ku nwa byala naswona hi nga wu kuma njhani nkongomiso wa Xikwembu emhakeni leyi?

10 Hi xikombiso anakanya hi mhaka ya ku nwa byala. Vo tala va hina hi fanele hi endla xiboho loko hi ri eswinkhubyaneni xa leswaku hi ta nwa kumbe a hi nge nwi. Hi fanele ku rhanga hi ku tiletela. Hi yihi milawu ya Bibele leyi nga hi kongomisaka emhakeni leyi? Bibele a yi aleli ku nwa byala hi ku ringanisela.. Yi dzunisa Yehovha hileswi a hi nyikeke nyiko ya vhinyo. (Pisalema 104:14, 15) Kambe Bibele yi ri hi fanele ku papalata ku nwa ngopfu ni swinkhubyana swa huwa. (Luka 21:34; Varhoma 13:13) Ku tlula kwalaho vudakwa byi hlayiwa ni swidyoho  leswikulu swo fana ni vumbhisa ni vuoswi. *1 Vakorinto 6:9, 10.

11 Ripfalo ra Mukreste ri lotiwa ni ku dyondzisiwa hi milawu leyi kongomisaka yo fana ni leyi. Xisweswo loko hi fanele hi endla xiboho xa leswaku hi ta nwa kumbe a hi nge nwi exinkhubyanini, hi nga ha tivutisa swivutiso swo fana ni leswi: ‘Xana i xinkhubyana xa njhani lexi ndzi rhambiweke eka xona? Xana swi nga endleka xi hundzuka nkhuvo lowu nga ni huwa? Xana ndzi tala ku tikhoma njhani? Xana ndzi navela byala hi ndlela leyi nga lawulekiki, xana a ndzi swi koti ku hanya handle ka byona naswona ndzi byi nwa loko ndzi titwa ndzi tshikilelekile? Xana ndza swi kota ku lawula ndlela leyi ndzi nwaka ha yona?’ Loko hi ri karhi hi kambisisa milawu ya Bibele leyi kongomisaka ni swivutiso leswi yi swi tlakusaka, swi ta va swinene ku khongela eka Yehovha leswaku a hi pfuna. (Hlaya Pisalema 139:23, 24.) Loko hi endla tano hi va hi rhamba Yehovha leswaku a hi kongomisa hi moya wa yena lowo kwetsima. Nakambe hi va hi ri karhi hi letela mapfalo ya hina leswaku ma fambisana ni milawu ya Xikwembu leyi hi kongomisaka. Kambe ku ni xin’wana lexi hi faneleke ku anakanyisisa ha xona loko hi endla swiboho.

XIVANGELO XO VA HI FANELE KU ANAKANYELA MAPFALO YA VAN’WANA

Ripfalo leri leteriweke hi Bibele ri nga ku pfuna ku tiva loko swi fanerile ku nwa byala kumbe swi nga fanelanga

12, 13. Hi swihi swivangelo swin’wana leswi endlaka leswaku mapfalo ya Vakreste ma hambana, naswona hi fanele hi endla yini eka xiyimo xo tano?

12 Minkarhi yin’wana swi nga ha ku hlamarisa ku vona leswaku mapfalo ya Vakreste ma hambana swinene. Un’wana a nga ha nyenya ku endla nchumu kumbe mukhuva wo karhi; kambe un’wana a nga ha wu tsakela swinene naswona a nga voni nchumu xo biha ha wona. Hi xikombiso, eka mhaka yo nwa eswinkhubyaneni, un’wana a nga ha tsakisiwa hi ku khoma yin’we kumbe timbirhi to titimela ni vanghana loko va ri karhi va  dzumba ni madyambu; kambe un’wana swi nga ha n’wi karhata swinene. Ha yini ku ri ni ku hambana ko tano naswona ku nga swi khumba njhani swiboho leswi hi swi endlaka?

13 Ku ni swivangelo swo tala leswi endlaka leswaku vanhu va nga fani. Va kulela eka tindhawu leti hambaneke. Hi xikombiso, van’wana swi nga ha endleka va kayakayisiwe hi xiphiqo xo karhi enkarhini lowu hundzeke. (1 Tihosi 8:38, 39) Loko swi ta eka timhaka ta byala vanhu vo tano va nga ha titwa va nga ntshunxekanga. Loko munhu wo tano o ku endzela ekaya ka wena, a nga ha ala loko u n’wi nyika byala. Xana sweswo swi ta ku hlundzukisa? Xana u ta n’wi sindzisa? A wu fanelanga u n’wi sindzisa! Ku nga khathariseki leswaku wa swi tiva leswaku ha yini a ala kumbe a wu swi tivi—tanihi leswi a nga ha hlawulaka ku nga ku byeli swivangelo swa yena—rirhandzu ra Vukreste ri ta ku endla leswaku u twisisa xivangelo xa yena.

14, 15. Hi le timhakeni tihi laha mapfalo ya Vakreste va lembe-xidzana ro sungula a ma hambana naswona Pawulo u vule leswaku ku endliwa yini?

14 Muapostola Pawulo u swi xiyile leswaku ko tala mapfalo ya Vakreste eka lembe-xidzana ro sungula a ma hambana. Vakreste van’wana a va nga ntshunxeki ku dya swakudya swo karhi leswi tlhaveriweke swikwembu. (1 Vakorinto 10:25) Ripfalo ra Pawulo a ri nga n’wi aleli ku dya swakudya leswi a swi xavisiwa etimakete. Eka yena swifaniso a ku nga ri nchumu, hikuva a swi nge pfuki swi endle swakudya leswi humaka eka Yehovha. Kambe Pawulo a a swi tiva leswaku van’wana a va titwa njhani hi mhaka leyi. Swi nga ha endleka leswaku van’wana va vona a va gandzela swikwembu va nga si va Vakreste. Kutani eka vona, nchumu wun’wana ni wun’wana lowu khumbanaka ni swikwembu hi ndlela yo karhi a wu nga amukeleki. Xana u xi tlhantlhe njhani xiphiqo lexi?

15 Pawulo u te: “Kambe hina lava hi tiyeke hi fanele ku tiyiselela ku tsana ka lava va nga tiyangiki, ku nga ri ku titsakisa hina vini. Hikuva hambi a ri Kreste a nga titsakisanga.” (Varhoma 15:1, 3) Pawulo a a vula leswaku hi fanele ku rhangisa swilaveko swa van’wana eka swa hina, hilaha Kreste a endleke  hakona. Emhakeni yin’wana leyi fanaka na leyi, Pawulo u vule leswaku swa antswa a tshika ku dya nyama ku ri ni ku khunguvanyisa nyimpfu leyi Kreste a yi feleke.Hlaya 1 Vakorinto 8:13; 10:23, 24, 31-33.

16. Ha yini lava nga ni mapfalo lama va sivelaka ku endla swo karhi va nga fanelanga ku avanyisa lava mapfalo ya vona ma va pfumelelaka ku swi endla?

16 Hi hala tlhelo lava nga ni ripfalo leri va sivelaka ku endla swo karhi va nga soli van’wana, va sindzisa leswaku timhaka hinkwato leti khumbaka ripfalo ti endliwa hi ndlela leyi va endlaka ha yona. (Hlaya Varhoma 14:10.) Ripfalo ri fanele ri tirhiseriwa ku tiavanyisa ku nga ri ku avanyisa van’wana. Tsundzuka marito ya Yesu lama nge: “Tshikani ku avanyisa leswaku mi nga avanyisiwi.” (Matewu 7:1) Hinkwerhu evandlheni hi fanele hi papalata ku holovisana hi timhaka leti munhu a faneleke a tiendlela xiboho eka tona. Ku ri ni sweswo, hi lava tindlela to kondletela  rirhandzu ni ku twana, hi akana ku ri ni ku avana.—Varhoma 14:19.

NDLELA LEYI RIPFALO LERINENE RI HI TISELAKA MIKATEKO HA YONA

Ripfalo lerinene ri nga hi kongomisa evuton’wini bya hina, ri hi tisela ntsako ni ku rhula

17. Xana ma njhani mapfalo ya vanhu vo tala namuntlha?

17 Muapostola Petro u te: “Hlayisani ripfalo lerinene.” (1 Petro 3:16) Ripfalo leri baseke emahlweni ka Yehovha Xikwembu i nyiko ya risima. A ri fani ni mapfalo ya vanhu vo tala namuntlha. Pawulo u vule leswaku ku ni lava ‘mapfalo ya vona ma funghiweke hi nsimbi yo hisa.’ (1 Timotiya 4:2) Nsimbi yo fungha yi hisa nyama ku sala xivati naswona loko ku horile nyama yi fa vusindza. Vo tala va ni mapfalo lama feke, lama nga ha va pfuniki lerova a ma ha va lemuxi nchumu hambiloko va endla nchumu wo karhi lowu hoxeke. Va yi honisa hi vomu ndlela leyi va titwaka ha yona.

18, 19. (a) Xana ku titwa hi ri na nandzu ni ku khomiwa hi tingana swi nga hi pfuna njhani? (b) Xana hi nga endla yini loko ripfalo ra hina ri tshamela ku hi kingindza hikwalaho ka swihoxo leswi hi swi endleke hambiloko se hi hundzukile eka swona?

 18 Ntiyiso hi leswaku ku titwa nandzu i ndlela leyi ripfalo ri hi byelaka ha yona leswaku hi endle nchumu lowu hoxeke. Loko munhu a hundzuka hikwalaho ko titwa nandzu, a nga rivaleriwa hambiloko a endle xidyoho lexikulu ngopfu. Hi xikombiso Hosi Davhida, u endle xidyoho lexikulu, kambe u rivaleriwile hileswi a tisoleke kutani a hundzuka hilaha ku heleleke. Hikwalaho ko venga vubihi lebyi a byi endleke ni ku tiyimisela kakwe ku yingisa milawu ya Yehovha, swi n’wi endle a tivonela hi yakwe leswaku Yehovha hi “lonene naswona u lunghekele ku rivalela.” (Pisalema 51:1-19; 86:5) Kambe, hi nga endla yini loko hi tshamela ku titwa nandzu ni ku khomiwa hi tingana hambiloko hi hundzukile naswona hi rivaleriwe swidyoho swa hina?

19 Minkarhi yin’wana ripfalo ra hina ri nga tshamela ku hi kingindza hambiloko mhaka ya kona se yi hele khale. Loko swi ri tano swi nga lava leswaku hi tiyisekisa mbilu ya hina leyi yi tshamelaka ku hi sola leswaku Yehovha hi lonkulu ku tlula timbilu ta hina hinkwato. Swi lava hi tshemba leswaku wa hi rhandza naswona u hi rivalerile, tanihi leswi hi khutazaka van’wana ku endla tano. (Hlaya 1 Yohane 3:19, 20.) Kasi, ripfalo leri basisiweke, ri endla leswaku hi va ni ku rhula ni ntsako lowu van’wana va nga riki na wona emisaveni leyi. Van’wana lava va nga tshama va endla swidyoho leswikulu va kume ntshunxeko lowu lowukulu, naswona va kota ku gandzela Yehovha Xikwembu hi ripfalo leri ntshunxekeke.—1 Vakorinto 6:11.

20, 21. (a) Xana buku leyi yi tsaleriwe leswaku yi ku pfuna hi ndlela yihi? (b) Tanihi Vakreste xana hi ni ntshunxeko wihi, kambe hi fanele hi wu tirhisa njhani?

20 Buku leyi yi tsaleriwe ku ku pfuna leswaku u kuma ntsako wolowo, leswaku u va ni ripfalo lerinene ku kondza ku hela mafambiselo lawa ya Sathana yo biha. I ntiyiso leswaku a yi nge hlamuseli milawu hinkwayo ya Bibele leyi swi lavaka u anakanyisisa ha yona ni ku yi tirhisa siku ni siku. Nakambe, loko swi ta eka timhaka leti khumbaka ripfalo, u nga rindzeli leswaku  hinkwaswo u ta swi kuma swi tsariwile. Xikongomelo xa buku leyi i ku ku pfuna leswaku u kota ku letela ripfalo ra wena hi ku dyondza tindlela to tirhisa Rito ra Xikwembu evuton’wini bya wena bya siku ni siku. Ku hambana ni Nawu wa Muxe “nawu wa Kreste” wu lava leswaku hi hanya hi ku landza ripfalo ra hina ni hi ku landza milawu leyi hi kongomisaka, ku nga ri ku hanya hi swinawanawana leswi tsariweke. (Vagalatiya 6:2) Xisweswo Yehovha u nyike Vakreste ntshunxeko lowukulu swinene. Hambiswiritano, Rito rakwe ri hi tsundzuxa leswaku hi nga tshuki hi tirhisa ntshunxeko wolowo tanihi “xisirhelelo xa leswo biha.” (1 Petro 2:16) Ku ri na sweswo, ntshunxeko wo tano wu hi nyika lunghelo lerinene ro kombisa ndlela leyi hi rhandzaka Yehovha ha yona..

21 Loko u ehleketisisa hi ndlela leyi swi pfunaka ha yona ku hanya hi milawu ya Bibele leyi hi kongomisaka kutani u khongela naswona u tirhisa leswi u swi khongelelaka, u ta hambeta u rhandza Yehovha. ‘Matimba ya wena ya ku twisisa’ ma ta leteleka loko u ma “tirhisa.” (Vaheveru 5:14) Ripfalo ra wena leri leteriweke hi Bibele ri ta va nyiko leyinene eka wena siku ni siku. Ku fana ni khampasi leyi kongomisaka munhu la fambaka, ripfalo ra wena ri ta ku pfuna leswaku u endla swiboho leswi tsakisaka Tata wa wena la nge matilweni. Leyi i ndlela leyi u nga tiyisekaka ha yona leswaku Xikwembu xa ku rhandza.

^ ndzim. 5 EMatsalweni ya Xiheveru a ku na rito leri kongomeke leri vulaka “ripfalo.” Kambe swa tikomba leswaku ku vulavuriwa ha rona eka matsalwa yo fana ni leri. Rito leri nge “mbilu” hakanyingi ri vulavula hi vumunhu bya hina. Kutani, eka swikombiso swo fana ni lexi, ku va ku vulavuriwa hi ripfalo hi ku kongoma. Eka Matsalwa ya Xigriki, rito ra Xigriki leri vulaka “ripfalo” ri humelela kwalomu ka 30.

^ ndzim. 8 Bibele yi kombisa leswaku minkarhi yin’wana a swi ringananga ku va munhu a nga kingindziwi hi ripfalo. Hi xikombiso, Pawulo u te: “A ndzi tivoni nandzu eka nchumu. Nilokoswiritano leswi a swi ndzi kombisi ndzi ri loyi a lulameke, kambe loyi a ndzi kambelaka i Yehovha.” (1 Vakorinto 4:4) Hambi ku ri vanhu lava xanisaka Vakreste, hilaha Pawulo a tshameke a va xanisa, va nga ha endla tano va ntshunxekile hi ku ehleketa leswaku Xikwembu xi pfumelelana na vona. I swa risima ku va ripfalo ra hina ri va leri baseke eka hina ni le mahlweni ka Xikwembu.—Mintirho 23:1; 2 Timotiya 1:3.

^ ndzim. 10 Madokodela yo tala ma vula leswaku vanhu lava va nga swilovekelo swa va tikela ku ringanisela; eka vona “ku ringanisela” swi vula ku tshika ku nwa hilaha ku heleleke.

DYONDZA SWO TALA

Endla Swiboho Swa Wena Hi Vutlhari

Hi nga tiyiseka njhani leswaku swiboho swa hina swi fambisana ni ku rhandza ka Xikwembu? I yini lexi nga hi pfunaka ku endla leswi hi boheke ku swi endla?